Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trường trung học phổ thông nguyễn đình chiểu thành phố mỹ tho và một số yếu tố liên quan năm 2018

Nhằm cung cấp các thông tin cho ngành y tế và giáo dục địa phương về phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trung học phổ thông hiện nay trên địa bàn thành phố Mỹ Tho chúng tôi t

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO – BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

HUỲNH VĂN THANH

KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ

PHÒNG CHỐNG HÚT THUỐC LÁ THỤ ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU THÀNH PHỐ MỸ THO

VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN NĂM 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG

MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 60.72.03.01

HÀ NỘI, 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO – BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

HUỲNH VĂN THANH

KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VỀ

PHÒNG CHỐNG HÚT THUỐC LÁ THỤ ĐỘNG CỦA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU THÀNH PHỐ MỸ THO

VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN NĂM 2018

LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT III DANH MỤC CÁC BẢNG IV TÓM TẮT NGHIÊN CỨU V

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

Chương 1 4

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4

1.1 Một số khái niệm: 4

1.2 Sự nguy hiểm của hút thuốc lá thụ động: 4

1.2.1 Đối với sức khỏe: 4

1.2.2 Đối với kinh tế xã hội [18]: 9

1.3 Thực trạng phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động: 9

1.3.1 Trên thế giới: 9

1.3.2 Tại Việt Nam: 10

1.4Hành động của thế giới và của Chính phủ Việt Nam về phòng chống hút thuốc lá thụ động: 12

1.4.1 Trên thế giới: 12

1.4.2 Tại Việt Nam: 12

1.5 Một số nghiên cứu về hút thuốc lá thụ động: 13

1.6 Sơ lược về địa bàn nghiên cứu: 21

1.7 Khung lý thuyết 23

Chương 2 24

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24

2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu 24

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 24

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 24

2.1.3 Thời gian nghiên cứu 24

2.2 Thiết kế nghiên cứu 24

2.3 Cỡ mẫu và chọn mẫu 24

2.3.1 Cỡ mẫu 24

2.3.2 Phương pháp chọn mẫu 25

2.4 Phương pháp thu thập thông tin 25

2.5 Các biến số trong nghiên cứu 26

2.6 Phương pháp phân tích số liệu 27

2.7 Đạo đức nghiên cứu 28

Chương 3 29

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29

3.1 Thực trạng kiến thức, thái độ với việc sử dụng thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc thụ động của học sinh 29

3.2 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động ở học sinh 35 4.1 Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu 42

4.2 Kiến thức của học sinh về tác hại của hút thuốc lá và hút thuốc lá thụ động 43 4.3 Thái độ của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động 47

4.4 Thực hành của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động 48

4.5 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động ở học sinh 50 4.6 Hạn chế nghiên cứu, cách khắc phục 53

KẾT LUẬN 54

KHUYẾN NGHỊ 55

PHỤ LỤC 1: BIẾN SỐ 64

PHỤ LỤC 2 PHIẾU ĐIỀU TRA NGHIÊN CỨU 69

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 29 Bảng 3.2 Kiến thức chung của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động 31 Bảng 3.4 Thực hành của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động 35 Bảng 3.5 Mối liên quan giữa thông tin chung của học sinh với Mời bạn bè/người thân HTL 35 Bảng 3.6 Mối liên quan giữa thông tin chung với thực hành của học sinh khi có bạn bè hay người thân HTL 38 Bảng 3.7 Mối liên quan giữa thông tin chung với thực hành của học sinh khi tiếp xúc với khói thuốc trong nhà hoặc nơi công cộng 40

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU

Thuốc lá từ lâu đã được cho là một nguyên nhân gây ra rất nhiều căn bệnh nguy hiểm cho sức khỏe con người và được coi là một trong những nguyên nhân gây bệnh tật và tử vong cao nhất thế giới Hút thuốc lá thụ động cũng được xác định

là nguyên nhân gây bệnh ở những người không hút nhưng thường xuyên hít phải khói thuốc Nhằm cung cấp các thông tin cho ngành y tế và giáo dục địa phương về phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trung học phổ thông hiện nay trên

địa bàn thành phố Mỹ Tho chúng tôi tiến hành nghiên cứu “Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống hút thuốc lá thụ độngcủa học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho và một số yếu tố liên quannăm 2018”

với 2 mục tiêu: (1) Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố

Mỹ Tho năm 2018; (2) Xác định một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho năm 2018

Đây là nghiên cứu cắt ngang phân tích được thực hiện tại trường THPT Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho từ tháng 01/2018 đến tháng 10/2018 Nghiên cứu được tiến hành trên 747 học sinh Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu,

Tp Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang năm học 2017-2018 được thu thập bằng bộ câu hỏi tự điền khuyết danh gồm 33 câu hỏi Số liệu được nhập bằng phần mềm SPSS và phân tích bằng phần mềm SPSS 18.0

Kết quả nghiên cứu cho thấy:

Về kiến thức: Tỷ lệ học sinh biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe là 98,1%;

98,3% học sinh cho rằng khói thuốc lá có nguy hại tới sức khỏe của những người xung quanh; 89,6% học sinh trả lời hút thuốc thụ động gây hại cho sức khỏe giống như những người hút thuốc trực tiếp Tuy nhiên, chỉ có 50,7% học sinh trả lời thường xuyên tiếp cận những thông tin về tác hại thuốc lá

Về thái độ: 61,8% học sinh cảm thấy rất khó chịu khi thấy người thân, bạn bè

hút thuốc; 77,1% học sinh cảm thấy rất khó chịu khi ngửi thấy mùi khói thuốc từ người khác và 68,1% học sinh cảm thấy rất khó chịu khi thấy người thân, bạn bè hút thuốc trong nhà, trường học hoặc ở nơi công cộng

Về thực hành:Có 78,4% học sinh sẽ khuyên những người đang hút thuốc nên

cai thuốc, 45,1% học sinh sẽ đề nghị họ đi ra ngoài hút, hoặc tự mình bỏ ra chỗ khác 25,3%

Yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh: Hành vi mời hút thuốc lá của học sinh có liên quan với giới tính, hiểu biết tác

hại của khói thuốc lá, hiểu biết tác hại của khói thuốc thụ động và hiểu về hút thuốc

lá thụ động Có mối liên quan giữa hành động của học sinh khi có bạn bè, người thân hút thuốc lá vớigiới tính, nguồn thông tin về hút thuốc lá được tiếp cận qua đài phát thanh, báo tạp chí và tờ rơi, và việc thường xuyên gặp thông tin về tác hại của hút thuốc lá Có mối liên quan giữa hành động của học sinh khi tiếp xúc khói thuốc thụ động với hiểu biết về tác hại của khói thuốc thụ động, nguồn thông tin về hút

thuốc lá được tiếp cận qua cán bộ y tế

Qua kết quả nghiêncứu chúng tôi đưa ra một số đề xuất như sau:

Đối với nhà trường:

Thường xuyên truyền thông nâng cao nhận thức của học sinh về tác hại của thuốc lá và thuốc lá thụ động, lồng ghép vào các buổi học chính khóa, ngoại khóa

Tổ chức các buổi họp phụ huynh học sinh để phổ biến công tác phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá thụ động tại trường học và kêu gọi sự hỗ trợ của phụ huynh tại gia đình để xây dựng cho học sinh một môi trường sống và học tập lành mạnh không khói thuốc

Đối với ngành Y tế:

Tiếp tục duy trì hiệu quả các kênh truyền thông: truyền hình, phát thanh, báo – tạp chí trong việc cung cấp thông tin về phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá thụ động cho học sinh

Thiết kế đa dạng các loại tài liệu truyền thông như panô, tranh, bướm, video clip mang tính truyền thông giáo dục sức khỏe về phòng chống tác hại của thuốc

lá, thuốc lá thụ động, tạo điều kiện để học sinh có thể thường xuyên bắt gặp những thông tin này

Phối hợp với nhà trường xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện các buổi nói chuyện dưới cờ hoặc các buổi sinh hoạt ngoại khóa về phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá thụ động cho học sinh

Nội dung các bài giáo dục sức khỏe cần được xây dựng bài bản, đầy đủ và hệ thống, trong đó nhấn mạnh các kiến thức về tác hại của hút thuốc lá, hút thuốc lá thụ động Thêm vào đó, cần chú trọng hướng dẫn các hành động cụ thể học sinh cần làm để phòng chống tác hại của thuốc lá, thuốc lá thụ động

Đối với Ban Chỉ đạo Phòng chống Tác hại Thuốc lá tỉnh Tiền Giang:

Tiếp tục chỉ đạo các sở, ban ngành đoàn thể tuyên truyền và thực hiện nghiêm các quy định về phòng chống thuốc lá

ĐẶT VẤN ĐỀ

Mối nguy hại từ thuốc lá không còn là vấn đề sức khỏe đơn thuần mà trở thành một vấn đề xã hội, kinh tế của mỗi quốc gia và toàn cầu Hút thuốc đang trở thành một thứ bệnh dịch khó kiểm soát và khống chế Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trên thế giới ước tính có khoảng 1,3 tỷ người đang hút thuốc lá mỗi ngày Tại các nước phát triển, tỷ lệ hút thuốc lá đang giảm đi trong những thập kỷ qua, ngược lại tại các nước đang phát triển việc sử dụng thuốc lá có xu hướng gia tăng [64] Việt Nam là một trong 15 nước có số người hút thuốc lá cao nhất trên thế giới với 15,6 triệu người [36] Khói thuốc là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản [67] Trên toàn cầu, mỗi năm sử dụng thuốc lá gây tử vong trên 5 triệu người [11],[ 67] Tại Việt Nam, hàng năm thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 40.000 người [66]

Thuốc lá không chỉ tác động đến người hút thuốc mà còn ảnh hưởng đến người hút thuốc thụ động Số liệu của Tổ chức Y tế thế giới cho thấy hàng năm trên thế giới có khoảng 890.000 ca tử vong sớm do hút thuốc thụ động Trong khi đó lứa tổi vị thành niên là giai đoạn quan trọng đặc trưng bởi những thay đổi về tâm lý và hành vi có thể ảnh hưởng đến hành vi hút thuốc lá ở thanh niên [57] Vị thành niên được coi là nhóm đối tượng quan trọng nhất trong phòng chống hút thuốc lá, vì phần lớn người hút thuốc lá bắt đầu thói quen của mình trước 18 tuổi ở độ tuổi này

là độ tuổi học sinh trung học phổ thông[62] Vì vậy cần phải nghiên cứu trên nhóm đối tượng này để có căn cứ triển khai các biện pháp giảm thiểu của tác hại do khói thuốc lá gây ra

Với học sinh trung học phổ thông tại thành phố Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang, chưa có nghiên cứu nào được thực hiện về hút thuốc lá thụ động trên đối tượng này Thành phố Mỹ Tho có 4 trường trung học phổ thông, trong đó trường Nguyễn Đình Chiểu là trường phổ thông lâu đời nhất Việt Nam, được thành lập năm 1879 và có

số lượng học sinh đông nhất Chính vì thế để giúp cho địa phương, cho ngành thực hiện tốt công tác phòng chống tác hại thuốc lá Từ những lý do trên, chúng tôi thực

hiện nghiên cứu “Kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống hút thuốc lá thụ

động của học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho và một số yếu tố liên quan năm 2018”

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1 Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành về phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho năm 2018

2 Xác định một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động của học sinh trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu thành phố

Mỹ Tho năm 2018

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Một số khái niệm:

Thuốc lá: là sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu

thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác [17]

Dòng khói chính (Mainstream Smoke – MS): là dòng khói mà người hút

thuốc lá hít vào trực tiếp qua đầu điếu thuốc đang cháy [13]

Dòng khói thở ra (Exhale Mainstream Smoke – EMS): là dòng khói được

thở ra từ người hút thuốc sau khi hít dòng khói chính vào phổi [13]

Dòng khói phụ (Sidestream Smoke – SS): là dòng khói tỏa ra từ đầu điếu

thuốc đang cháy âm ỉ giữa hai lần rít thuốc [13]

Khói thuốc lá thụ động (SHS): là dòng khói kết hợp từ dòng khói thở ra (EMS) và dòng khói phụ (SS) [13]

Hút thuốc lá chủ động: là hành động hút trực tiếp điếu thuốc lá Quá trình

hút sinh ra ba dòng khói: dòng khói chính (MS), dòng khói thở ra (EMS) và dòng khói phụ (SS) [6],[ 9]

Hút thuốc lá thụ động: là hành động hít thở không chủ ý với khói thuốc lá

là hỗn hợp của dòng khói thở ra (EMS) từ người hút và dòng khói phụ (SS) phả ra

từ điếu thuốc (hoặc các thiết bị hút thuốc: xì gà, ống hút…) đang cháy âm ỉ pha loãng với không khí xung quanh [46]

1.2 Sự nguy hiểm của hút thuốc lá thụ động:

1.2.1 Đối với sức khỏe:

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khói thuốc lá có chứa hơn 7.000 loại hóa chất, bao gồm hàng trăm loại hóa chất độc hại, trong đó có 69 loại được biết đến là tác nhân gây ung thư cho con người [63]

Tương tự, thành phần khói thuốc lá thụ động cũng chứa cùng các loại khí và phần tử tìm thấy trong dòng khói chính [13] Khói thuốc lá thụ động có nhiều gấp 3 đến 4 lần chất độc trong mỗi gram các hạt vật chất so với dòng khói chính, và chất độc trong dòng khói phụ cao hơn tổng độc tính của các thành phần [52] Dòng khói phụ

có khuynh hướng vất vưởng trong phòng lâu hơn và có nồng độ của những chất gây ung thư cao hơn so với dòng khói chính thở ra từ người hút [59]

Có 5 loại độc chất nguy hiểm gây ung thư được tìm thấy trong khói thuốc thụ động, bao gồm: asen (được sử dụng trong thuốc trừ sâu), chì (được tìm thấy trong sơn), polonium-210 (nguyên tố phóng xạ), formaldehyde (được sử dụng trong bảo quản xác)

và bezen (một chất phụ gia trong xăng) [61] Khói thuốc lá thụ động được xếp loại như một chất gây ung thư nhóm A, một chất được biết là nguyên nhân gây ung thư ở người

và động vật [45]

Khi hút thuốc, người hút chỉ hấp thu khoảng 15% khói thuốc, phần còn lại thải

ra môi trường xung quanh Khói thuốc lá thụ động tồn tại ở tất cả mọi nơi – từ nơi đang sinh sống, nơi làm việc đến nơi công cộng, trừ những nơi bị cấm hút thuốc; các chứng

cứ khoa học cho thấy không có ngưỡng an toàn cho việc phơi nhiễm với khói thuốc này [48] Khói thuốc thụ động là mối nguy cơ sức khỏe cho tất cả những người tiếp xúc,

dù chỉ trong thời gian ngắn, thậm chí đó còn là mối nguy cho cả những người bước vào phòng mà trước đó vừa có người hút thuốc [23] Do đó, có thể nói hút thuốc lá thụ động nguy hiểm hơn so với hút thuốc lá chủ động

Trước năm 1970, người ta chỉ mới quan tâm đến tác hại của hút thuốc lá ở người hút thuốc trực tiếp [56] Tuy nhiên, trong những năm gần đây, hút thuốc lá thụ động và những tác hại của nó đến sức khỏe đã được nghiên cứu và ghi nhận ở một số nước trên thế giới bởi các tổ chức y tế, chính phủ và các nhà khoa học Nghiên cứu dịch tễ học đầu tiên về hút thuốc thụ động và tác động đến sức khỏe được báo cáo cuối những năm 1960 [52],[ 56] Một nghiên cứu về thuốc lá về ung thư phổi ở những người không hút thuốc được báo cáo năm 1981, và đến năm 1986

đã có đủ bằng chứng để kết luận rằng hút thuốc lá thụ động là nguyên nhân của ung thư phổi ở những người không hút thuốc [24],[ 39]

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hút thuốc lá thụ động gây tác hại rất lớn đến sức khỏe con người Hút thuốc lá thụ động là nguyên nhân gây ra hơn 890.000 ca tử vong sớm mỗi năm trên toàn cầu, con số này bằng với tổng số ca chết do bệnh sởi và phụ

nữ chết do sinh mỗi năm, khoảng 31% và 64% những nạn nhân là trẻ em và phụ nữ tương ứng [41],[ 42],[ 48] Mỗi năm, tại Mỹ, khoảng 50.000 ca tử vong, trong đó khoảng 11% được cho là có nguyên nhân do tiếp xúc thụ động với thuốc lá [31] Tại khu vực Châu Âu, tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động gây ra cái chết cho khoảng 7.600 người mỗi năm và tiếp xúc với khói thuốc tại nhà gây ra cái chết cho 72.100 người [29]

Ở người trưởng thành:Hút thuốc lá thụ động có thể gây ra nhiều tác hại khác

nhau đối với sức khỏe như các bệnh lý về tim mạch, ung thư, đột quỵ, giảm chức năng phổi, ho nhiều đờm, tức ngực, viêm phế quản và gây khó chịu ở mắt, mũi, họng tai [10]

Bệnh ung thư phổi.Những người không hút thuốc tiếp xúc với khói thuốc thụ

động trong nhà, cơ quan làm việc và nơi công cộng có nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi tăng từ 20 đến 30% [53] Người không hút thuốc tiếp xúc với khói thuốc thụ động cũng sẽ hít phải các chất gây ung thư và độc hại như người hút thuốc chủ động [32],[ 38] Căn cứ vào kết quả rà soát từ 30 nghiên cứu khác nhau để kiểm tra mối quan hệ giữa khói thuốc lá và ung thư phổi ở 8 quốc gia, Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) kết luận rằng khói thuốc lá được coi là nhóm A các chất gây ung thư ở người [54] Tiếp xúc kéo dài với khói thuốc lá thụ động sẽ làm tăng nguy

cơ phát triển ung thư phổi Ước tính hút thuốc lá thụ động gây ra hơn 7.300 ca tử vong do bệnh ung thư phổi hàng năm, giai đoạn từ năm 2005 đến 2009, trong số những người trưởng thành không hút thuốc ở Hoa Kỳ [63]

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD).Tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá

cũngliên quan đến nguyên nhân của bệnh COPD Theo WHO, hút thuốc lá thụ động cũng làm tăng nguy cơ mắc COPD lên 10% đến 43% [67] Những người chưa từng hút thuốc tiếp xúc với khói thuốc thụ động có nguy cơ gia tăngcác triệu chứng hô

hấp như: ho, khó thở, thở khò khè đó là những triệu chứng đầu tiên của bệnh COPD [50].

Bệnh tim mạch.Phơi nhiễm với khói thuốc trực tiếp gây tác hại tới hệ thống

tim mạch, có thể là nguyên nhân của động mạch vành và đột quỵ [33],[ 63] Mỗi năm, tại Mỹ, khói thuốc là nguyên nhân của gần 34.000 ca tử vong sớm do bệnh tim mạch ở những người không hút thuốc Nghiên cứu của Tổng hội Y khoa Hoa Kỳ cũng chỉ ra rằng những người không hút thuốc tiếp xúc với khói thuốc lá trong nhà

và nơi làm việc sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch lên đến 25 đến 30% [53] Hút thuốc lá thụ động cũng làm tăng nguy cơ đột quỵ lên đến 20 đến30%, là nguyên nhân gây ra 8.000 ca tử vong đột quỵ mỗi năm [40] Hít phải khói thuốc lá gây trở ngại cho hoạt động bình thường của tim, máu và hệ thống mạch máu; từ đó làm tăng nguy cơ đau tim Những người có bệnh tim hoặc có nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch nên tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, bởi vì ngay lập tức nó có thể gây ra rủi ro đối với sức khỏe Mặc dù thời gian tiếp xúc với khói thuốc là rất ngắn (dưới 30 phút), nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch của cơ thể [9]

Ở trẻ em và thai phụ: Hút thuốc lá thụ động có thể gây ra những tác hại ở trẻ như: nhiễm trùng tai, các cơn hen suyễn thường xuyên và nặng hơn, các triệu chứng hô hấp (ví dụ: ho, hắt hơi và khó thở), nhiễm trùng hô hấp (viêm phế quản và viêm phổi) và gây ra nguy cơ lớn hơn cho hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) [54],[ 61],[ 63] Trẻ

em sẽ chịu nhiều tác hại khi tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động hơn so với người lớn, vì hệ hô hấp, hệ miễn dịch và thần kinh vẫn đang trong thời kỳ phát triển Ngoài ra, trẻ em thường tiếp xúc với khỏi thuốc lá thụ động một cách vô tình và có

ít hơn những lựa chọn nhằm tránh sự tiếp xúc này Chúng bị phụ thuộc vào bố mẹ cũng như những người chăm sóc [6]

Khi thai phụ hít phải khói thuốc lá, các độc chất thấm vào máu có thể đi qua

lá nhau và ảnh hưởng đến bào thai Nhau thai không lọc ra được nhiều chất độc hại trong khói thuốc lá Hút thuốc trong thai kỳ làm giảm lưu lượng máu qua nhau thai, làm giảm lượng oxy và chất dinh dưỡng em bé nhận được Thai phụ hút thuốc lá trong thai kỳ và phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động trong giai đoạn bào thai làm gia

tăng nguy cơ của sẩy thai, thai chết lưu, dị tật ở trẻ và hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS) Thai phụ có nguy cơ sinh non và cân nặng sơ sinh thấp, nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ sơ sinh Nó còn gây ra các ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng suy nghĩ, phát triển hành vi khi lớn lên và chậm phát triển tâm thần [59],[ 61] Phụ

nữ mang thai tiếp xúc với khói thuốc lá được ước tính có 23% nguy cơ thai chết lưu

và 13% sinh con khuyết tật, WHO và Bộ Y tế Mỹ đã xác nhận việc tiếp xúc với khói thuốc lá trong khi mang thai và sau khi sinh là nguyên nhân của SIDS [39] Ngoài ra, khói thuốc lá thụ động có tác dụng gây hại đối với sự phát triển phổi và hệ thống miễn dịch dẫn đến làm giảm chức năng phổi lúc sinh và làm tăng phản ứng dị ứng và hen suyễn ở trẻ em Khói thuốc có thể gây ra các bệnh về đường

hô hấp dưới (bao gồm viêm phổi và viêm phế quản) và các tác dụng bất lợi dai dẳng trong chức năng phổi trong suốt thời kỳ thơ ấu [59],[ 61] Khói thuốc lá thụ động có thể làm cho các triệu chứng hen suyễn ở trẻ trở nên trầm trọng hơn, dẫn đến các triệu chứng xuất hiện dài ngày hơn và làm gia tăng việc sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, bao gồm cả nhập viện Trẻ em bị hen suyễn tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động có nhiều khả năng mắc các tình trạng sức khỏe phức tạp như béo phì và hen suyễn nặng [49] Nghiên cứu của tạp chí New England Journal of Medicine

1993 đã khẳng định rằng trẻ em bị bệnh hen thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động bị cơn hen nhiều hơn 70% so với trẻ bị hen nhưng không tiếp xúc hoặc tiếp xúc ít với khói thuốc thụ động Từ năm 2008-2010, nghiên cứu của trường Đại học

Y Hà Nội, trường Đại học Y tế công cộng và dự án Health Bridge khẳng định: Trẻ

em dưới 6 tuổi sống cùng nhà với người hút thuốc có nguy cơ mắc các bệnh hô hấp hơn 40% so với trẻ không sống chung với những người hút [7]

Các nghiên cứu gần đây cho thấy có mối liên quan giữa việc phơi nhiễm khói thuốc lá thụ động ở trẻ em và thanh thiếu niên với việc gia tăng nguy cơ phát triển các vấn đề về sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như rối loạn trầm cảm nghiêm trọng [28]

Tóm lại, hút thuốc thụ động có thể gây ra các vấn đề sức khỏe lớn tới những

người tiếp xúc Hút thuốc lá thụ động gây các bệnh tim mạch, ung thư phổi, các

bệnh hô hấp và làm trầm trọng các bệnh hiện có ở người lớn, phụ nữ có thai và trẻ

em

1.2.2 Đối với kinh tế xã hội [23]:

Chi phí liên quan tới hút thuốc lá là những chi phí không chỉ những người hút thuốc phải chi trả, mà cả gia đình, xã hội, những người không hút thuốc, trong

đó có đa số là phụ nữ, trẻ em phải gánh chịu

Tổn thất kinh tế do phơi nhiễm khói thuốc thụ động gây ra cho cá nhân, doanh nghiệp và toàn xã hội nói chung Tổn thất kinh tế này bao gồm những chi phí

y tế chữa trị các bệnh do hút thuốc lá thụ động gây ra; tổn thất năng suất lao động

do ốm và tử vong; chi phí vệ sinh bảo dưỡng đồ đạc… Tại Hồng Kông, mỗi năm chi phí y tế trực tiếp, điều trị và thất thoát năng suất lao động do phơi nhiễm khói thuốc thụ động gây ra ước tính vào khoảng 156 triệu đô la Mỹ Hội Thống kê Mỹ ước tính mỗi năm phơi nhiễm khói thuốc thụ động tiêu tốn hơn 5 tỷ đô la Mỹ chi phí y tế trực tiếp và hơn 5 tỷ đô la Mỹ chi phí gián tiếp…

1.3 Thực trạng phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động:

1.3.1 Trên thế giới:

Trên thế giới,có khoảng 1/3 số người trưởng thành tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động ở nhà hoặc ở nơi làm việc một cách thường xuyên[41] Tại Châu Âu, 14%người không hút thuốc lá phải tiếp xúc với khói thuốc lá tại nhà và 1/3 người trưởng thành tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động tại nơi làm việc[58] Tại Canada, khoảng 25% người không hút thuốc lá thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá tại nhà, trong xe, hoặc nơi công cộng[55]

Năm 2010, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính có khoảng 700 triệu trẻ

em – gần một nửa trẻ em trên toàn thế giới đang phải hít thở trong bầu không khí ô nhiễm khói thuốc, đặc biệt là khu vực trong nhà; gần 170 000 trẻ em tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá hàng năm[47].Theo nghiên cứu RCP năm 1992, khoảng 42% trẻ em Anh sống trong gia đình có ít nhất một người hút thuốc và 17 000 trẻ

em dưới 5 tuổi phải nhập viện mỗi năm do hút thuốc lá thụ động[37]

Tại Mỹ, gần một nửa học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông (44,5%) phơi nhiễm với khói thuốc lá thụ động[35] Gần 15% (14,7%) học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông chưa từng hút thuốc lá bị phơi nhiễm khói thuốc thụ động trên phương tiện giao thông Hơn 15% (15,5%) học sinh bị phơi nhiễm khói thuốc lá thụ động tại nhà và 35,2% phơi nhiễm ở những nơi công cộng trong hoặc ngoài nhà[26]

1.3.2 Tại Việt Nam:

Cơ sở dữ liệu “Điều tra toàn cầu về hút thuốc lá ở người trưởng thành tại Việt Nam (GATS) năm 2015” tiến hành trên 63 tỉnh thành cho thấy có 53,5% người không hút thuốc (tương đương 28,5 triệu người) bị hút thuốc thụ động tại nhà 36,8% người không hút thuốc (tương đương với 5,9 triệu người) bị hút thuốc thụ động tại nơi làm việc [36]

Hình 1.1: Biểu đồ tỷ lệ người trưởng thành hút thuốc lá thụ động trong nhà

năm 2015[36]

49505152535455

53,5%

51,3%

54,6%

Hình 1.2: Biểu đồ tỷ lệ người trưởng thành hút thuốc lá thụ động

tại nơi làm việc năm 2015[36]

Trong số những người trưởng thành đã từng đến các địa điểm công cộng, tỷ

lệ hút thuốc lá thụ động cao nhất ở quán bar/cà phê/trà (89,1%), tiếp đến là các nhà hàng (80,7%) [36] Tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại công sở, cơ sở y tế, các phương tiện giao thông công cộng lần lượt là 30,9%, 18,4% và 19,4% Tỷ lệ hút thuốc lá thụ động ở các trường học và các trường đại học tương ứng là 16,1% và 37,9% Tỷ lệ học sinh thường xuyên tiếp xúc với thuốc lá thụ động tại nhà là 47,7%, theo khảo sát Sử dụng thuốc lá Thanh niên toàn cầu (GYTS) năm 2014 [65]

Các số liệu được cung cấp bởi điều tra Thực trạng Hút thuốc lá ở Thanh thiếu niên (GYTS) cho thấy gần một nửa số thanh thiếu niên được khảo sát ở độ tuổi 13 đến 15 chưa từng hút thuốc có tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động ở trong và ngoài nhà Những đối tượng này có khả năng bắt đầu hút thuốc cao hơn 1,5 đến 2 lần so với những người không tiếp xúc [30]

Theo điều tra Y tế quốc gia 2001 - 2002 có tới trên 70% trẻ em dưới 5 tuổi sống trong các gia đình có người hút thuốc [14] Ngoài ra, nghiên cứu về phơi nhiễm của trẻ em với khói thuốc lá ở Bắc Giang cho thấy có tới 64,8% trẻ em dưới

6 tuổi phơi nhiễm với khói thuốc lá từ người thân trong gia đình [64] Một nghiên cứu khác tại Thái Bình cho thấy có tới 63% hộ gia đình tham gia phỏng vấn có một

01020304050

36,8%

47,7%

29,9%

người hút thuốc và 17% hộ gia đình có ít nhất hai người hút thuốc lá trở lên 97% người hút thuốc lá trong nghiên cứu này thường hút trong nhà và có tới 87% hút thuốc gần trẻ [15]

1.4 Hành động của thế giới và của Chính phủ Việt Nam về phòng chống hút thuốc lá thụ động:

2012 đã có 175 nước ký phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá Đây là Công ước quốc tế đầu tiên về sức khỏe cộng đồng được đa số các nước cam kết và thực hiện Nội dung của Công ước Khung có liên quan đến nhiều lĩnh vực, như: Sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ các sản phẩm thuốc lá

Các nước ASEAN và các nước trong khu vực Tây Thái Bình Dương cũng đã thống nhất ban hành kế hoạch khu vực về phòng chống tác hại của thuốc lá Trong khu vực ASEAN có 9 nước đã phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá và

7 nước đã ban hành Luật phòng chống tác hại của thuốc lá Các nước có các chính sách phòng chống tác hại của thuốc lá mạnh mẽ và toàn diện như: Singapore, Hồng Kong, Thái Lan, Brunei,

1.4.2 Tại Việt Nam:

Năm 1989, Bộ Y tế thành lập Ban Chỉ đạo Phòng chống Tác hại Thuốc lá Năm 1994 Ban Chỉ đạo Phòng chống Tác hại Thuốc lá Bộ Y tế được củng cố lại gồm 12 thành viên do Bộ trưởng Bộ Y tế là trưởng ban

Ngày 14/08/2000, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị quyết số 12/2000/NQ-CP về “Chính sách quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá” giai đoạn 2000-2010[16]

Ngày 17/04/2001 Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 467/QĐ-TTg thành lập Ban Chủ nhiệm chương trình PCTHTL quốc gia (VINACOSH)

Ngày 11 tháng 11 năm 2004 của Chủ tịch Nước phê chuẩn Công ước Khung

về kiểm soát thuốc lá, có hiệu lực áp dụng tại Việt Nam từ ngày 17/03/2018 (Quyết định số 877/2004/QĐ-CTN)

Ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá (Quyết định số 1315/QĐ-TTg)

Luật Phòng chống Tác hại của Thuốc lá (PCTHTL) số 09/2012/QH13 ban hành ngày 02 tháng 7 năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 5 năm 2013 [17]

1.5 Thực trạng kiến thức về phòng ngừa hút thuốc lá thụ động:

Đa phần người dân hiện nay có hiểu biết về tác hại của hút thuốc lá đối với sức khỏe Song, những khái niệm về hút thuốc lá thụ động cũng như tác hại của nó vẫn còn ít người dân biết đến

Trong một nghiên cứu được thực hiện trên những người dân đang sinh sống tại hai quận nội thành Hà Nội của tác giả Ngô Văn Toàn và cộng sự cho thấy, trên 85% đối tượng nắm được hút thuốc lá có hại cho sức khỏe, làm giảm tuổi thọ và những người xung quanh hít phải khói thuốc này cũng gây hại[19] Một nghiên cứu khác của Nguyễn Quang Chính và cộng sự về “Hiểu biết, thái độ, hành vi của cộng đồng về phòng chống tác hại thuốc lá và Luật phòng chống tác hại của thuốc lá tại thành phố Hải Phòng năm 2014” cũng cho kết quả tỷ lệ đối tượng có hiểu biết về tác hại của hút thuốc lá rất cao (97,5%), trong đó tỷ lệ biết tác hại gây bệnh ung thư phổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 86,7%[1] Từ những kết quả nghiên cứu trên chúng ta thấy được nhìn chung các đối tượng hiểu biết về tác hại của hút thuốc lá rất cao

Tuy nhiên, tỷ lệ hiểu biết về hút thuốc lá thụ động còn khá thấp Điều này thể hiện rõ trong nghiên cứu của tác giả Đỗ Thị Bích Thủy thực hiện ở phụ nữ từ 15

tuổi trở lên: vẫn còn đến 68,1% không biết khái niệm hút thuốc thụ động[18] Ngoài

ra, nghiên cứu “Kiến thức thái độ thực hành và một số yếu tố liên quan đến hút thuốc lá ở nam thanh niên từ 15 đến 24 tuổi tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng” cũng cho kết quả tương tự, tỷ lệ thanh niên có kiến thức đúng về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe là 56,9% nhưng đối tượng có kiến thức đúng về các tác hại của thuốc lá thụ động chiếm tỷ lệ thấp 17,9% và 65,2% hoàn toàn không biết về quy định xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng[5] Một nghiên cứu gần đây về “Thực trạng hút thuốc lá thụ động trên sản phụ tại khoa sản bệnh viện Bạch Mai năm 2016” cho kết quả như sau: trong số 432 người tham gia nghiên cứu, 65% đã nghe đến hút thuốc lá thụ động, 67,6% trả lời đúng về định nghĩa hút thuốc lá thụ động 86,5% biết đến tác hại của hút thuốc lá thụ động với bà mẹ và 86,3% gây hại cho thai nhi[9] Một nghiên cứu khác cũng được thực hiện tại bệnh viện Bạch Mai về “Thực trạng tiếp xúc khói thuốc lá tại gia đình của bệnh nhi từ 0 đến 5 tuổi đến khám và điều trị tại khoa Nhi năm 2016” cho kết quả: phần lớn người chăm sóc trẻ (96,8%) đều biết khói thuốc lá có ảnh hưởng xấu đối với sức khỏe của trẻ nhưng chỉ có 63,5% người chăm sóc trẻ tham gia khảo sát đã từng nghe về hút thuốc lá thụ động[6]

Đối với học sinh, theo nghiên cứu thăm dò tính khả thi của chương trình can thiệp “Trẻ em nói không với hút thuốc thụ động” của tác giả Lê Thị Thanh Hương

và cộng sự thực hiện trên học sinh tiểu học từ 8 đến 11 tuổi cho thấy: 87% học sinh cho rằng khói thuốc lá gây hại đến sức khỏe trẻ em, trong đó ho là triệu chứng được nhiều học sinh nhắc tới nhất (95%), tiếp đó đến khó thở (84%), nhiều đờm (59%) và chảy nước mũi (42%)[4]

Một nghiên cứu khác của Khương Duy và Trần Thị Minh Khánh về "Sự hiểu biết về tác hại của thuốc lá ở trẻ vị thành niên từ 12 đến 19 tuổi ở thành phố Đà Nẵng năm 2004" đã báo cáo tỷ lệ trẻ vị thành niên từ 12 – 19 tuổi biết thuốc lá có hại cho sức khỏe lên đến 99,7% Tuy nhiên, chỉ có 12% biết hút thuốc lá có thể gây

ra bệnh tim mạch, 39,1% biết hút thuốc lá có thể gây ra ung thư phổi Tỷ lệ biết hút

thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe phụ nữ mang thai và trẻ được sinh ra là 75,9%[12]

Kết quả nghiên cứu “Kiến thức, thái độ và thực hành về hút thuốc lá trong nhóm nam học sinh phổ thông trung học tại Lương Tài, Bắc Ninh năm 2012” của Nguyễn Đình Quân trên nhóm nam học sinh 14 – 17 tuổi trên địa bàn huyện Lương Tài, Bắc Ninh cho thấy: có 87,3% học sinh nam biết hít phải khói thuốc lá (hút thuốc lá thụ động) có thể gây ra ung thư phổi Hầu hết đối tượng nghiên cứu (97,6%) đều nhận thức được ảnh hưởng của việc hút thuốc lá đến những người xung quanh[16]

1.6 Thực trạng thái độ và thực hành về phòng ngừa hút thuốc lá thụ động:

Mặc dù sự hiểu biết về tác hại của hút thuốc lá đối với sức khỏe là rất cao, thế nhưng thái độ và thực hành chủ động phòng ngừa tiếp xúc với khói thuốc lá của người dân thì trái ngược lại, người dân hoặc đã quen thuộc với khói thuốc lá nên thấy bình thường, hoặc còn e dè, cả nể nên cố gắng chịu đựng

Trong nghiên cứu về “Thực trạng tiếp xúc bị động với khói thuốc lá và ảnh hưởng của nó đến tình trạng sức khỏe của nhân dân tại hai phường nội thành Hà Nội” tuy có đến 85% đối tượng tham gia nghiên cứu có hiểu biết hút thuốc lá có hại cho sức khỏe, nhưng thái độ lại trái ngược với hiểu biết về tác hại của việc hút thuốc lá, vẫn còn 69% số người được hỏi đồng ý với việc mời khách hút thuốc lá, 58% đồng ý hút thuốc trong các đám ma, đám cưới[19]

Đối với nhóm phụ nữ trên 15 tuổi tại xã Liên Bảo, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh tham gia nghiên cứu “Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành về hút thuốc thụ động và các yếu tố ảnh hưởng” cho thấy 56% có thái độ rất khó chịu khi thấy người thân hút thuốc và 47% khó chịu khi thấy người thân hoặc khách hút thuốc trong nhà Về thực hành, 88,6% phụ nữ không mời thuốc khi khách đến nhà và 35,7% có thực hành tốt trong phòng chống hút thuốc lá thụ động[18]

Nghiên cứu về phòng chống tác hại hút thuốc lá thực hiện tại Hải Phòng năm

2014 của Nguyễn Quang Chính và cộng sự cho thấy thái độ của đối tượng với việc

hút thuốc lá như sau: 45,3% không có ý kiến khi thấy người khác hút thuốc tại nơi công cộng khiến mình hút thuốc thụ động, trong khi đó có 27,5% yêu cầu ngừng hút

và 15,3% tỏ ra khó chịu Số không có ý kiến vì cho rằng hoặc mình có hút thuốc, hoặc sợ phiền hà khi yêu cầu người hút thuốc ngừng hút[1]

Tuy biết hút thuốc và hút thuốc thụ động có hại và cảm thấy khó chịu với việc hút thuốc của người khác, thế nhưng tâm lý ngại phản đối việc hút thuốc vẫn thường thấy, ngay cả với đối tượng sinh viên, học viên, cán bộ và giảng viên đại học Nghiên cứu “Đánh giá mô hình ngôi trường không khói thuốc” của tác giả Lê Thị Thanh Hà được thực hiện trên toàn bộ các cán bộ, giảng viên, sinh viên và học viên của trường đại học cho kết quả hiểu biết chung về tác hại của thuốc lá là rất cao (98,3%)[2] Tuy nhiên, thái độ với việc hút thuốc nói chung và hút thuốc trong trường nói riêng của sinh viên, học viên và cán bộ trường vẫn chưa thực sự tích cực Mặc dù gần 90% người được hỏi cho biết khó chịu khi có người khác hút thuốc trước mặt nhưng có tới một phần tư chưa bao giờ lên tiếng phản đối Thái độ thiếu tích cực này cao hơn so với kết quả nghiên cứu sự chấp nhận xã hội với hành vi hút thuốc của Hội Y tế công cộng và tổ chức Health Bridge Canada năm 2005[3] Nghiên cứu sự chấp nhận xã hội đối với việc hút thuốc tại Việt Nam) (10% phụ nữ chưa bao giờ lên tiếng phản đối người hút thuốc trước mặt)

Bên cạnh đó, ở một số nhóm đối tượng đặc biệt như sản phụ, trong một nghiên cứu được thực hiện tại bệnh viện Bạch Mai cho thấy thực hành phòng chống hút thuốc lá thụ động là khá tốt Tại nhà, 52,6% đối tượng nghiên cứu nói với người hút thuốc nên hút thuốc tại phòng riêng biệt và 38,9% không có bất cứ hành động gì nếu gặp người hút thuốc Trong khi đó, tại nơi công cộng, có 78,9% trả lời họ không hành động gì khi gặp người lạ trong khi có 50,7% có hành động tại nơi làm việc[9] Ngoài ra, trong một nghiên cứu khác, các đối tượng chăm sóc trẻ cũng có phản ứng tốt khi nhìn thấy có người hút thuốc trước mặt trẻ, 55,8% người chăm sóc trẻ có hành động nhắc nhở người đang hút thuốc ngừng hút và mang trẻ đi ra chỗ khác[6]

Đối với học sinh, thái độ về phòng ngừa hút thuốc lá thụ động là khá tích cực Nghiên cứu của tác giả Lê Thị Thanh Hương cho thấy học sinh cũng bày tỏ thái độ khá tích cực đối với việc hút thuốc thụ động 100% học sinh tham gia nghiên cứu đều cảm thấy khó chịu khi có người hút thuốc lá hoặc thuốc lào trong nhà 98,3% cảm thấy khó chịu khi bố hút thuốc trong nhà 98,3% cảm thấy khó chịu khi

bố hút thuốc trong nhà Tuy nhiên, mới chỉ có 57,4% đã từng nói hoặc thảo luận với

bố về tác hại của hút thuốc lá Số còn lại hoặc chấp nhận ngửi khói thuốc lá, hoặc

bỏ đi ra chỗ khác Khi được hỏi liệu có e ngại về việc sẽ vận động bố không hút thuốc trong nhà nữa hay không, có tới 93,9% học sinh không cảm thấy e ngại về việc này 87,8% học sinh tiểu học lớp 3-4-5 tham gia điền phiếu tin tưởng rằng mình sẽ thuyết phục được bố dừng hút thuốc và 95,7% học sinh tin rằng mình có thể thuyết phục thành công bố đi ra ngoài hút thuốc[4]

1.7 Một số nghiên cứu về hút thuốc lá thụ động:

Nghiên cứu “Hút thuốc lá thụ động ở học sinh trung học cơ sở tại Madinah,

Ả Rập Xê Út” trên 3400 học sinh từ 34 trường trung học cơ sở ở thành phố

Madinah, Ả Rập Xê Út năm 2013 cho thấy [25]:

Tỷ lệ phơi nhiễm thuốc lá thụ động ở học sinh tham gia nghiên cứu là 32,7%, 49,3% và 25% tương ứng với phơi nhiễm bên trong nhà, bên ngoài nhà và phơi nhiễm chung

Tỷ lệ phơi nhiễm cao nhất ở học sinh không sống với cha mẹ (71,4%), trên

16 tuổi (64,6%), nam giới (62,1%) và học sinh trung học cơ sở (62,7%) Ngoài ra, tần suất phơi nhiễm cao nhất là ở học sinh có cha có học vấn thấp (61,1%)

Học sinh có cha mẹ hút thuốc lá có nguy cơ hút thuốc thụ động cao hơn 4,95 lần (OR = 4.95; 95% CI = 4.15–5.90); trẻ có bạn thân hút thuốc lá có nguy cơ hút thuốc thụ động cao hơn 3,71 lần (OR = 3.71; 95% CI = 3.09–4.33); trẻ không sống chung với cha mẹ có nguy cơ hút thuốc thụ động cao hơn 2,66 lần Sự gia tăng tuổi, giới tính và cấp học liên quan đến sự gia tăng tỷ lệ phơi nhiễm Tuy nhiên, nguy cơ

hút thuốc thụ động giảm ở trẻ có cha mẹ có học vấn cao và ở trẻ có kiến thức về hút thuốc lá và có niềm tin về tác hại của hút thuốc thụ động

Nghiên cứu “Các yếu tố liên quan với phơi nhiễm thuốc lá thụ động ở học sinh từ 12 đến 18 tuổi ở Athens và Thessaloniki, Hy Lạp” được thực hiện trên 1803

học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông ở 2 thành phố Athens và Thessaloniki, Hy Lạp năm 2014 cho thấy:

86,7% học sinh phơi nhiễm với thuốc lá thụ động ở cả trong nhà và [27]những nơi khác trong vòng 30 ngày trước điều tra Sự gia tăng độ tuổi có liên quan với phơi nhiễm cao hơn (p<0,001) Những người hút thuốc thì phơi nhiễm với hút thuốc thụ động nhiều hơn những người không hút thuốc (p<0,001) Đối với các địa điểm phơi nhiễm cụ thể trong nhà trong vòng 30 ngày trước nghiên cứu, các tỷ

lệ cao nhất được quan sát là các quán cà phê và nhà, tiếp theo đó là phơi nhiễm ở trường học, quán bar, câu lạc bộ đêm, nhà bạn bè và nhà hàng

Giới có liên quan với địa điểm phơi nhiễm (p=0,004): nam phơi nhiễm nhiều hơn tại các quán bar và các câu lạc bộ đêm so với nữ, trong khi nữ thì phơi nhiễm nhiều hơn tại nhà, nhà bạn bè, trường học và quán cà phê Ngoài ra, tuổi có liên quan đến tỷ lệ phơi nhiễm ở những nơi đặc biệt (p<0,001) Phơi nhiễm tại nhà bạn

bè, trường học, quán cà phê, nhà hàng, quán bar và câu lạc bộ đêm gia tăng theo sự gia tăng của độ tuổi, và cũng có xu hướng tăng tỷ lệ phơi nhiễm tại nhà theo sự gia tăng của độ tuổi

Phơi nhiễm hàng ngày trong 7 ngày trước đó đã được ghi nhận ở 20,2% học sinh Tần suất phơi nhiễm ở nữ thấp hơn đáng kể so với nam giới (p<0,001) Có sự gia tăng tần suất phơi nhiễm với sự gia tăng độ tuổi (p<0,001) Người hút thuốc bị phơi nhiễm thường xuyên hơn so với người không hút thuốc trong tuần trước (p<0,001) Giới, tuổi, tình trạng hút thuốc và thói quen hút thuốc của cha mẹ, anh chị em ruột và bạn bè, đồng thời việc nhìn thấy sự hút thuốc của giáo viên và bạn cùng trường ở trường học, là yếu tố quyết định sự phơi nhiễm của học sinh với hút thuốc lá thụ động

Học sinh có cha mẹ hút thuốc lá có khả năng hút thuốc thụ động cao hơn 2 lần Học sinh có anh chị em hút thuốc lá có khả năng hút thuốc thụ động cao hơn 3 lần Học sinh không có bạn bè là người hút thuốc có khả năng hút thuốc thụ động thấp hơn đáng kể so với học sinh có bạn bè hút thuốc Người được phỏng vấn đã từng chứng kiến bạn cùng lớp hút thuốc lá có khả năng hút thuốc lá thụ động cao hơn 2 lần trong tháng qua Học sinh nhìn thấy giáo viên hút thuốc lá có khả năng hút thuốc thụ động cao hơn 2 lần

Nghiên cứu “Phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà trong học sinh trung học

cơ sở và trung học phổ thông tại Mỹ” được thực hiện trên 22.007 học sinh trung

học cơ sở và trung học phổ thông ở Mỹ có kết quả như sau [35]:44,5% (n=9.798) người tham gia nghiên cứu cho biết họ có phơi nhiễm thuốc lá thụ động Có 19.336 (88,6%) học sinh cho biết không bắt đầu hút thuốc khi được bạn thân mời (trong số học sinh này có 41,5% bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động).11.140 (52,1%) học sinh phán đoán hút thuốc lá gây ra rất nhiều tổn hại (trong số học sinh này có 39,9% bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động) 10.241 (47,9%) học sinh cho rằng hút thuốc lá không gây hại hoặc gây hại rất ít (trong số đó có 47,7% học sinh bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động) 14.088 (66,7%) học sinh hiếm khi hoặc chưa bao giờ nghĩ về những hóa chất độc hại có trong thuốc lá (trong những học sinh này có 40% bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động) Chỉ có 2.990 (14,2%) thường xuyên hoặc rất thường xuyên suy nghĩ về vấn đề này (trong số học sinh này có 53,2% bị phơi nhiễm thuốc

lá thụ động)

Khảo sát Thuốc lá ở Thanh thiếu niên Ấn Độ năm 2016 cho thấy [60]:28% học sinh trung học phổ thông phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà trong tuần vừa qua 59% học sinh trung học phổ thông sống chung với người hút thuốc lá bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà Trong số học sinh bị phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà trong tuần qua, có 68% học sinh phổ thông trung học bị phơi nhiễm hàng ngày.32%học sinh trung học phổ thông bị phơi nhiễm thuốc lá trên phương tiện giao thông, 18% phơi nhiễm thuốc lá thụ động trong nhà hoặc ngoài trời ở trường vào tuần trước và 36% phơi nhiễm thuốc lá thụ động trong nhà hoặc ngoài trời ở nơi

công cộng vào tuần trước Có 38% học sinh trung học phổ thông đã làm việc phơi nhiễm thuốc lá thụ động trong nhà hoặc ngoài trời tại nơi làm việc

Nghiên cứu “Hút thuốc lá và các yếu tố liên quan ở học sinh trung học phổ thông tại Iran” được thực hiện trên 450 nam học sinh từ 15 trường trung học phổ

thông ở Shahroud (Đông Bắc Iran) cho thấy [51]: 51% học sinh có tiền sử hút thuốc

lá ít nhất một lần và 7,1% học sinh hiện tại đang hút thuốc lá Nguồn thông tin phổ biến nhất về hút thuốc lá là các công ty phát thanh truyền hình (48%) và bạn bè là nguồn thông tin thứ hai (22%).Bạn bè (21,1%) là người đề nghị học sinh hút thuốc

lá đầu tiên, tiếp theo là do chính bản thân học sinh (10%) và các thành viên gia đình

là 2,7%

Nghiên cứu của tác giả Ngô Văn Toàn, Trần Thu Thủy, Đào Ngọc Phong và

cộng sự (1999): “Thực trạng tiếp xúc bị động với khói thuốc lá và ảnh hưởng của

nó đến tình trạng sức khỏe của nhân dân tại hai phường nội thành Hà Nội”cho kết

quả [19]: Khoảng một nửa người dân thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động Phụ nữ và trẻ em là hai đối tượng phải tiếp xúc thụ động nhiều với khói thuốc (55-56%) Hiểu biết về tác hại của thuốc lá ở đối tượng nghiên cứu rất cao, trên 85% đối tượng được hỏi trả lời hút thuốc lá có hại cho sức khoẻ, làm giảm tuổi thọ và những người khác hít phải cũng có hại Tuy vậy nhưng thái độ lại trái ngược với hiểu biết

về tác hại của việc hút thuốc lá, 69% số người được hỏi đồng ý với việc mời khách hút thuốc lá, 58% đồng ý hút thuốc trong các đám ma, đám cưới

Một nghiên cứu khác của Khương Duy và Trần Thị Minh Khánh về "Sự hiểu biết về tác hại của thuốc lá ở trẻ vị thành niên từ 12 đến 19 tuổi ở thành phố Đà Nẵng năm 2004"[12] đã báo cáo tỷ lệ trẻ vị thành niên từ 12 – 19 tuổi biết thuốc lá

có hại cho sức khỏe lên đến 99,7% Tuy nhiên, chỉ có 12% biết hút thuốc lá có thể gây ra bệnh tim mạch, 39,1% biết hút thuốc lá có thể gây ra ung thư phổi Tỷ lệ biết hút thuốc lá ảnh hưởng đến sức khỏe phụ nữ mang thai và trẻ được sinh ra là 75,9%

Kết quả từ nghiên cứu “Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành về hút thuốc thụ động và các yếu tố ảnh hưởng của phụ nữ trên 15 tuổi tại xã Liên Bảo, huyện Tiên

Du, tỉnh Bắc Ninh năm 2004” của tác giả Đỗ Thị Bích Thủy cho thấy [18]: 68,1%

không biết khái niệm hút thuốc thụ động Nguồn thông tin thu nhận chủ yếu qua truyền hình 88,1%; 49,5% thường xuyên tiếp cận với các thông tin về tác hại của hút thuốc thụ động; 59% biết các quy định cấm thuốc lá của chính phủ 56% có thái

độ rất khó chịu khi thấy người thân hút thuốc và 47% khó chịu khi thấy người thân hoặc khách hút thuốc trong nhà; 88,6% không mời thuốc khi khách đến nhà 35,7%

Nghiên cứu “Xu hướng về mức độ phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà ở học sinh từ 13 đến 15 tuổi ở Việt Nam và các yếu tố liên quan” được thực hiện trên

3.553 học sinh từ 50 trường học tại 13 tỉnh Việt Nam năm 2014 cho kết quả như sau [44]:Có sự giảm đáng kể mức độ phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà từ 58,5% năm 2007 đến 47,1% năm 2014 (p<0,01).Học sinh có ít nhất một phụ huynh hiện đang hút thuốc có mức độ phơi nhiễm thuốc lá thụ động cao nhất 69,2% (p<0,01) Học sinh có cha mẹ chưa bao giờ hút thuốc có mức độ phơi nhiễm thuốc lá thụ động thấp nhất 30,4%.Học sinh có một hoặc cả cha mẹ hút thuốc có nguy cơ phơi nhiễm thuốc lá thụ động tại nhà cao hơn 5 lần so với trẻ có cha mẹ không hút thuốc (OR=5.0; 95% CI: 4.2-6.1) Ngược lại, mẹ có trình độ cao đẳng trở lên được coi là yếu tố bảo vệ

1.8 Sơ lược về địa bàn nghiên cứu:

Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang là một trong những ngôi trường có bề dày thành tích dạy giỏi và học giỏi, được thành lập sớm nhất ở đồng bằng sông Cửu Long và là một trong những ngôi trường trung học phổ thông lâu đời nhất Việt Nam

Ngày 17.3.1879, trường được chính thức thành lập, với tên là Collège de Mytho, năm 1942 đổi tên là Collège Le Myre De Villers Từ năm 1953, trường mang tên nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu cho đến nay Trường có nhiệm vụ đào tạo nhiều bậc hiền tài cho đất nước, cũng từ mái trường này nhiều người đã thành danh, trở thành những trí thức tiêu biểu

Phát huy truyền thống, tập thể sư phạm nhà trường luôn thực hiện có hiệu quả truyền thống dạy tốt học tốt Hiện tại trường có 105 cán bộ giáo viên, trong đó

có 01 tiến sĩ, 19 thạc sĩ thực hiện nhiệm vụ đào tạo cho 1903 học sinh với 44 lớp (Khối 10: 15 lớp; 664 học sinh Khối 11: 15 lớp; 649 học sinh Khối 12: 14 lớp; 590 học sinh)

So sánh với bốn trường trung học phổ thông khác trên địa bàn thành phố Mỹ Tho thì Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu là một ngôi trường có số lượng học sinh đông nhất sẽ đại diện cho dân số Với những lý do trên chúng tôi đã chọn Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu là địa điểm nghiên cứu

Đặc điểm dân số xã hội

của đối tượng nghiên cứu

Tình trạng hút thuốc của người

thân trong gia đình

Mức sống của gia đình

Tình trạng hút thuốc của người

thân trong gia đình

Thái độ về hút thuốc lá thụ động

Ảnh hưởng tiếp xúc ngoài xã hội

Hút thuốc lá thụ động ở nơi cấm

hút thuốc lá đối với người lớn

Thái độ về việc nhắc nhở, phản đối

người khác hút thuốc nơi công

cộng

Kiến thức về tác hại thuốc lá thụ động

Tác hại hút thuốc lá thụ động Luật Phòng chống tác hại thuốc lá Nguồn thông tin cung cấp kiến thức về tác hại thuốc lá thụ động

THỰC HÀNH HÚT THUỐC LÁ THỤ ĐỘNG Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

 Mời bạn bè, người thân hút thuốc

 Phản ứng khi người thân, bạn bè hút thuốc

 Trong nhà hiện có sẵn các vật dụng cần cho việc hút thuốc

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh trường Trung học phổ thôngNguyễn Đình Chiểu thành phố Mỹ Tho tỉnh Tiền Giang năm học 2017–2018

 Tiêu chuẩn lựa chọn

Nam và nữ học sinh tự nguyện tham gia nghiên cứu

 Tiêu chuẩn loại trừ

Học sinh không có mặt trong buổi phỏng vấn

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu

Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu trên địa bàn thành phố Mỹ Tho.Tổng số học sinh trường THPT Nguyễn Đình Chiểu: 44 lớp, với 1903 học sinh

 Khối 10: 15 lớp với 664 học sinh

 Khối 11: 15 lớp với 649 học sinh

 Khối 12: 14 lớp với 590 học sinh

2.1.3 Thời gian nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 01/2018 đến tháng 10/2018

2.2 Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu cắt ngang mô tả

2.3 Cỡ mẫu và chọn mẫu

2.3.1 Cỡ mẫu

Áp dụng công thức tính cỡ mẫu ước lượng tỷ lệ quần thể:

n =Z ⁄ .( )Trong đó

n : cỡ mẫu tối thiểu

α : mức ý nghĩa thống kê Chọn α = 0,05 (độ tin cậy 95%)

Z : giá trị thu được từ bảng Z tương ứng với giá trị α được chọn (chọn α = 0,05,

Z =1,96)

p = 0,5 (Do các nghiên cứu trước đây các tác giả chỉ tìm hiểu và đánh giá từng tiêu chí riêng về kiến thức, thái độ, thực hành của ĐTNC về hút thuốc lá thụ động mà chưa có một nghiên cứu nào đánh giá chung về kiến thức, thái độ, thực hành của ĐTNC về hút thuốc lá thụ động ở các đối tượng nghiên cứu nói chung

và học sinh ở các trường THPT nói riêng) [36]

Do số lượng học sinh tại mỗi lớp gần tương đương nhau, nhóm nghiên cứu đã tiến hành chọn mẫu theo cụm với giả thuyết mỗi lớp học là 1 cụm Một danh sách lớp học của từng khối được lập ra Chọn ngẫu nhiên ra 18 lớp học Tổng cộng có 18/44 lớp học được lựa chọn vào danh sách

Chọn mỗi khối ngẫu nhiên 6 lớp = 18 lớp (mỗi lớp chọn toàn bộ)

Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng:

 Lớp 10 chọn 6 lớp: 10A0, 10A2,10A5, 10A8,10A11, 10T2 tổng số học sinh 259

 Lớp 11 chọn 6 lớp: 11A0, 11A3,11A4, 11A6,11A9, 11S tổng số học sinh 244

 Lớp 12 chọn 6 lớp: 12A2, 12A4,12C, 12H,12L2, 12T1 tổng số học sinh 244

Để tránh sai số do tâm lý cảm thấy “bị” khác biệt khi tham gia nghiên cứu và khuyến khích người tham gia nghiên cứu cung cấp thông tin chính xác, nhóm nghiên cứu chọn toàn bộ học sinh của những lớp học đã được chọn ngẫu nhiên ở trên

Tổng số học sinh được chọn là 747 học sinh

2.4 Phương pháp thu thập thông tin

Số liệu định lượng được thu thập bằng bộ câu hỏi tự điền khuyết danh (Chi tiết Phụlục1) bao gồm 33 câu hỏi Đối tượng tham gia nghiên cứu cần khoảng 30 phút đểhoàn thành bộ câu hỏi này

Trước khi đưa vào sử dụng chính thức, nhóm nghiên cứu đã tiến thành thử nghiệm bộ câu hỏi trên 30 em học sinh thuộctrường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu trên địa bàn thành phố Mỹ Tho Kết quả của cuộc thử nghiệm giúp cho nhóm nghiên cứu có cơ sở để tiến hành chỉnh sửa nội dung bộ câu hỏi cho phù hợp với tình hình thực tế

Nhóm nghiên cứu tiến hành thu thập số liệu vào giờ sinh hoạt cuối tuần Những học sinh đồng ý tham gia nghiên cứu được yêu cầu ở lại thêm khoảng 30 phút để tham gia quá trình thu thập số liệu Các giám sát viên (là cán bộ y tế thuộc Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Tiền Giang) sẽ theo dõi quá trình học sinh tự điền vào bộ câu hỏi và giải đáp các thắc mắc có thể phát sinh

2.5 Các biến số trong nghiên cứu

Định nghĩa các biến số:

Một số khái niệm:

Hút thuốc: Được dùng cho cả thuốc lá và thuốc lào

Hút thuốc thụ động: Là hiện tượng người không hút thuốc bị hít phải khói thuốc

Khói thuốc bao gồm khói do người khác hút thuốc thải ra và khói từ những điếu thuốc đang cháy

Hiểu về hút thuốc lá thụ động: Nêu được khái niệm hút thuốc lá thụ động là hít

phải khói thuốc do người khác hút thải ra hoặc từ điếu thuốc đang cháy

Thực hành mời bạn bè và người thân hút thuốc lá: Tốt là không mời bạn bè và người thân hút thuốc lá; Chưa tốt là mời bạn bè và người thân hút thuốc lá

Thực hành khi có bạn bè hay người thân hút thuốc lá: Khi xét mối liên quan,

các giá trị của biến sẽ được gộp lại thành 2 giá trị: Tích cực và chưa tích cực Tích cực

khi khuyên người hút thuốc lá nên cai thuốc, hoặc khi giúp họ cai thuốc Chưa tích cực

khi không làm gì, hoặc khi tạo điều kiện để họ hút thuốc

Thực hành khi tiếp xúc với khói thuốc trong nhà và nơi công cộng: Tốt là thực

hành yêu cầu người hút thuốc không hút thuốc nữa; Thực hành trung bình là thực hành

đề nghị họ đi ra ngoài hút hoặc mở cửa sổ, bật quạt; Thực hành kém là tự mình bỏ đi chỗ khác hoặc không có hành động gì Khi xét mối liên quan, các giá trị của biến sẽ được gộp lại thành 2 giá trị: Tích cực và chưa tích cực Tích cực khi có yêu cầu người hút thuốc không hút thuốc nữa, hoặc đề nghị họ đi ra ngoài hút, hoặc mở cửa sổ, bật quạt Chưa tích cực khi tự mình bỏ đi chỗ khác hoặc không có hành động gì

Thực hành xây dựng môi trường không thuận tiện cho người hút thuốc:Tốt là

không để sẵn các vật dụng cần cho việc hút thuốc không ( như thuốc, bật lửa, diêm, gạt tàn ) vàcó những bảng, biển yêu cầu không hút thuốc; Thực hành kém là có để sẵn

các vật dụng kể trên (Phụ lục 1)

2.5.1 Tiến hành thu thập số liệu

 Sử dụng bộ câu hỏi thiết kế sẵn

 Điều tra thử 30 đối tượng, chỉnh sửa bộ câu hỏi phù hợp

 Tập huấn điều tra viên

 Phát phiếu và giải thích rõ với đối tượng

2.5.2 Phương pháp đánh giá

Đánh giá kiến thức (Bao gồm 8 biến số: Từ B.1 đến B.8)

Đánh giá thái độ(Bao gồm 3 biến số: Từ C.1 tới câu C.3)

Đánh giá thực hành (Bao gồm 3biến số: Từ câu D.1 tới câu D.3)

2.6 Phương pháp phân tích số liệu

2.6.1 Quản lý số liệu

Sau khi kết thúc buổi thu thập số liệu bằng bảng hỏi phát vấn, giám sát viênkiểm tra và loại ra những phiếu không đạt chất lượng (có từ 20% trở lên câu trả lời bị bỏ trống

Số liệu định lượng được nhập bằng phần mềm SPSS.Để tránh sai số trong quá trình nhập dữ liệu, số liệu sẽ được nhập hai lần một cách độc lập, và sau đó so sánh với nhau.Những trái ngược trong dữ liệu sẽ được kiểm tra lại bằng cách đối chiếu với phiếu trả lời

Các đặc điểm nhân khẩu, xã hội học được mô tả thông qua các đại lượng:

tần số, tỷ lệ phần trăm, trung bình, trung vị, mode và độ lệch chuẩn

2.7 Đạo đức nghiên cứu

Đề cương nghiên cứu đã được xem xét và phê duyệt bởi Hội đồng Đạo đức trường Đại học Y tế Công cộng

Nghiên cứu được sự cho phép của Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo và sự đồng

ý củatoàn thể học sinh trong trường.Nghiên cứu được tiến hành một cách trung thực

và nghiêm túc

Được sự đồng ý của cha mẹ học sinh của trường

Trước khi tiến hành phát vấn, đối tượng tham gia nghiên cứu sẽ được giải thích

về mục đích của nghiên cứu và đã điền vào giấy đồng ý tham gia nghiên cứu

Trong trường hợp đối tượng nghiên cứu không sẵn sàng tham gia nghiên cứu này, họ có thể từ chối bất kỳ lúc nào mà không phải chịu bất kỳ ảnh hưởng nào

Tên và danh tính của đối tượng tham gia nghiên cứu không được ghi nhận lại tại bất kỳ văn bản nào

Dữ liệu thu thập chỉ được sử dụng cho mục đích học tập và nghiên cứu

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Thực trạng kiến thức, thái độ với việc sử dụng thuốc lá và tiếp xúc với khói thuốc thụ động của học sinh

3.1.1 Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu

Bảng 3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu

thông tin thanh

Nhận xét: Tỷ lệ học sinh nam là 40,2% và học sinh nữ là 59,8% Học sinh

khối lớp 10 chiếm tỷ lệ cao nhất là 34,8%, khối lớp 12 là 32,7% và khối lớp 11 là 32,5% Về học lực, học lực giỏi chiếm tỷ lệ cao nhất 51,3%, học lực khá chiếm tỷ lệ 45,9%, học lực trung bình chiếm tỷ lệ 2,8% không có học lực yếu và kém Về hạnh kiểm, hạnh kiểm tốt chiếm tỷ lệ 96,1%, hạnh kiểm khá là 3,6%, còn lại là hạnh kiểm trung bình chiếm tỷ lệ 0,3% và không có hạnh kiểm yếu

(56%) học sinh có người thân HTL; học sinh tiếp xúc dưới 30 phút trong ngày chiếm tỷ lệ cao nhất trong nhóm này (87,4% )

Có 83,9% học sinh trả lời biết được thông tin về tác hại của hút thuốc lá thụ động là xem truyền hình (ti vi), 67,5% học sinh trả lời biết được thông tin về tác hại của hút thuốc lá thụ động là từ nhà trường, 54,2% học sinh trả lời biết được thông

tin về tác hại của hút thuốc lá thụ động là từ báo, tạp chí, còn lại từ cán bộ y tế (40,6%), từ đài phát thanh (39,5%), tờ rơi (26,1%) và từ nguồn cung cấp thông tin khác là (25%)

Có379 học sinh trả lời thường xuyên tiếp cận những thông tin về tác hại thuốc lá chiếm tỷ lệ 50,7% Có 358 học sinh trả lời thỉnh thoảng tiếp cận những thông tin về tác hại thuốc lá chiếm tỷ lệ 47,9%, còn lại 10 học sinh trả lời chưa bao giờ nghe những thông tin về tác hại thuốc lá chiếm tỷ lệ 1,3%

Có 453 học sinh trả lời thỉnh thoảng nghe những thông tin về tác hại thuốc lá tại trường, chiếm tỷ lệ 60,6% Có 242 học sinh trả lời thường xuyên nghe những thông tin về tác hại thuốc lá tại trường, chiếm tỷ lệ 32,4%, còn lại 52 học sinh trả lời chưa bao giờ nghe những thông tin về tác hại thuốc lá tại trường, chiếm tỷ lệ 7% 3.1.2 Kiến thức chung của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động

Bảng 3.2 Kiến thức chung của học sinh về phòng chống hút thuốc lá thụ động

Nguy hại cho sức

khỏe người xung