Đề cương ôn tập HK1 môn Ngữ văn 7 năm 2020-2021 - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh

Đề cương ôn tập HK1 môn Ngữ văn 7 năm 2020-2021 - Trường THCS Nguyễn Đức Cảnh giúp các em hệ thống kiến thức chuẩn bị thật tốt cho bài kiểm tra học kì 2 sắp tới. Mời các em cùng tham khảo.

TRƯỜNG THCS NGUY N Đ C C NHỄ Ứ Ả

T  VĂN – S  ­ GDCDỔ Ử

Đ  CỀ ƯƠNG ÔN T P CU I K  IẬ Ố Ỳ

MÔN NG  VĂN 7Ữ

Năm h c 2020 ­ 2021ọ

A. PH N VĂN B NẦ Ả

TÊN BÀI TÁC GIẢ TÁC PH MẨ NGH  THU TỆ Ậ Ý NGHĨA

C ng ổ

trường 

m  raở

Lí Lan Văn b n nh t ả ậ

d ngụ

­ L a ch n hình th c ự ọ ứ

t  b ch nh  nh ng ự ạ ư ữ dòng nh t kí c a ậ ủ

người m  nói v i con.ẹ ớ

­ S  d ng ngôn ng  ử ụ ữ

bi u c m.ể ả

Văn b n th  hi n t m ả ể ệ ấ lòng , tình c m c a ả ủ

người m  đ i v i con, ẹ ố ớ

đ ng th i nêu lên vai ồ ờ trò to l n c a nhà ớ ủ

trường đ i v i cu c ố ớ ộ

s ng c a m i con ố ủ ỗ

người

M  tôiẹ Ét­môn­đô 

Đ   A­mi­ơ

xi   (1846­

1908)   là  nhà   văn   I­

ta­Li­a 

­ Nh ng t m  ữ ấ lòng cao c   ả là 

tác ph m n i ẩ ổ

ti ng nh t ế ấ trong s  ự nghi p sáng ệ tác c a ông.ủ

­ Văn b n ả

nh t d ngậ ụ

­ Sáng t o nên hoàn ạ

c nh x y ra chuy n: ả ả ệ En­ri­cô m c l i v i ắ ỗ ớ

m ẹ

­ L ng trong câu ồ chuy n m t b c th  ệ ộ ứ ư

có nhi u chi ti t kh c ề ế ắ

h a ngọ ười m  t n ẹ ậ

t y, giàu đ c hi sinh, ụ ứ

h t lòng vì con.ế

­ l a ch n hình th c ự ọ ứ

bi u c m tr c ti p, cóể ả ự ế  

ý nghĩa giáo d c, th  ụ ể

hi n thái đ  nghiêm ệ ộ

kh c c a ngắ ủ ười cha 

đ i v i con.ố ớ

­ Người m  có vai trò ẹ

vô cùng quan tr ng ọ trong gia đình,

­ Tình yêu thương,  kính tr ng cha m  là ọ ẹ tình c m thiêng liêng ả

nh t đ i v i m i con ấ ố ớ ỗ

người

Cu c ộ

chia tay 

c a ủ

nh ng ữ

con búp 

bê

Khánh  Hoài 

Cu c chia tay  ộ

c a nh ng  ủ ữ con búp bê là 

m t văn b n ộ ả

nh t d ng ậ ụ theo ki u văn ể

b n t  s ả ự ự

­ Xây d ng tình hu ngự ố   tâm lí

­ l a ch n ngôi th  ự ọ ứ

nh t đ  k ấ ể ể

­ Kh c h a hình tắ ọ ượ  ng nhân v t tr  nh ậ ẻ ỏ

­ l i k  t  nhiên theo ờ ể ự trình t  s  vi c .ự ự ệ

Là câu chuy n c a ệ ủ

nh ng đ a con nh ng ữ ứ ư

l i g i cho nh ng ạ ợ ữ

người làm cha m  ẹ

ph i suy nghĩ. Tr  em ả ẻ

c n đầ ượ ốc s ng trong  mái  m gia đình. M i ấ ỗ

ngườ ầi c n ph i bi t ả ế

gi  gìn gia đình h nh ữ ạ phúc

Ca dao 

dân ca 

Nh ng ữ

câu hát 

v  tình ề

c m gia ả

đình 

Dân ca là 

nh ng sáng tácữ   dân gian k t ế

h p l i và ợ ờ

nh c.ạ

Ca dao là l i ờ

th  c a dân caơ ủ

­ So sánh,  n d , đ i ẩ ụ ố

x ng, tăng c p ứ ấ

­ Gi ng đi u ng t ọ ệ ọ ngào mà trang nghiêm . 

­ Di n t  tình c m quaễ ả ả  

nh ng mô típ.ữ

­ Th  th  l c bát và ể ơ ụ

l c bát bi n th  ụ ế ể

Tình c m đ i v i ông ả ố ớ

bà cha m  anh em là ẹ

nh ng tình c m sâu ữ ả

n ng thiêng liêng nh t ặ ấ trong đ i s ng m i conờ ố ỗ  

người

Nh ng ữ

câu hát 

v  tình ề

yêu quê 

hương 

đ t ấ

nước con 

người

Là m t trong ộ

nh ng ch  đ  ữ ủ ề góp ph n th  ầ ể

hi n đ i s ng ệ ờ ố tâm h n tình ồ

c m c a ả ủ

người Vi t ệ Nam

­ K t c u h i­ đáp ế ấ ỏ

thường g i nhi u h n ợ ề ơ

t ả

­ Gi ng đi u tha thi t ọ ệ ế

t  hào.ự

­ C u t  đa d ng đ c ấ ứ ạ ộ đáo

­ Th  th  l c bát và ể ơ ụ

l c bát bi n th ụ ế ể

Ca dao b i đ p thêm ồ ắ tình c m cao đ p c a ả ẹ ủ con ngườ ới v i quê 

hương đ t nấ ước

Nh ng ữ

câu hát 

than thân

Ph n ánh hi nả ệ  

th c và th  ự ể

hi n n i ni mệ ỗ ề   tâm s  c a ự ủ

t ng l p bình ầ ớ dân

­ S  d ng cách nói ử ụ thân em, thân cò , con 

cò, thân ph n…ậ

­ S  d ng thành ử ụ

ng …ữ

­ So sánh,  n d , ẩ ụ

tượng tr ng, đi p ư ệ

ng …ữ

M t khía c nh làm nênộ ạ   giá tr  c a ca dao là thị ủ ể 

hi n tinh th n nhân ệ ầ

đ o.ạ

Nh ng ữ

câu hát 

châm 

bi mế

Cách  ng x  ứ ử

và m t s  ộ ố ngh  thu t ệ ậ tiêu bi u   ca ể ở dao châm 

bi m.ế

­ S  d ng hình th c ử ụ ứ

gi u nh i.ễ ạ

­ S  d ng cách nói ử ụ hàm ý

­ T o nên cái cạ ười  châm bi m hài hế ước

Th  hi n tinh th n phêể ệ ầ   phán dân ch  c a ủ ủ

nh ng con ngữ ười  thu c t ng l p bình ộ ầ ớ dân

Sông núi 

nước 

nam

Ch a rõ tácư   giả

­Là b n tuyên ả ngôn đ c l p ộ ậ

đ u tiên c a ầ ủ

nước ta

­Sáng tác theo 

th  th  : Th t ể ơ ấ ngôn t  tuy t ứ ệ

­S  d ng th  th  Th tử ụ ể ơ ấ   ngôn t  tuy t ng n ứ ệ ắ

g n, xúc tích đ  tuyên ọ ể

b  n n đ c l p c a ố ề ộ ậ ủ

đ t nấ ước

­ D n nén c m xúc ồ ả trong hình th c thiên ứ

­Bài th  th  hi n ni mơ ể ệ ề   tin vào s c m nh chínhứ ạ   nghĩa c a dân t c ta.ủ ộ

­Bài th  có th  xem ơ ể

nh  b n tuyên ngôn ư ả

đ c l p l n đ u tiên ộ ậ ầ ầ

c a nủ ước ta

Đường lu tậ v  ngh  lu n, bày t  ý ề ị ậ ỏ

ki nế

­L a ch n ngôn ng  ự ọ ữ góp ph n th  hi n ầ ể ệ

gi ng th  dõng d c, ọ ơ ạ hùng h n, đanh thép.ồ

Phò giá 

v  kinhề

Tr n ầ Quang 

Kh i ả ( 1241 –  1294) là 

người có  công l n ớ trong cu c ộ kháng  chiên 

ch ng quânố   Mông­ 

Nguyên  xâm lược

­Th  th  : ể ơ Ngũ ngôn t  ứ tuy t Đệ ường 

lu t, cách gieoậ  

v n nh  th  ầ ư ể

th  Th t ngôn ư ấ

t  tuy t.ứ ệ

­ Sáng tác sau  chi n th ng ế ắ

Chương 

Dương Hàm 

T  gi i phóng ử ả kinh đô

­Hình th c di n d t côứ ễ ạ  

đ ng, d n nén c m ọ ồ ả xúc vào bên trong ý 

tưởng

­ Gi ng đi u s ng ọ ệ ả khoái, hân hoan, t  ự hào

Th  hi n hào khí ể ệ chi n th ng và khát ế ắ

v ng v  m t đ t nọ ề ộ ấ ướ  c thái bính th nh tr  c a ị ị ủ dân t c ta   th i Tr n.ộ ở ờ ầ

B n đ nạ ế  

ch i nhàơ

Nguy n ễ Khuy n ế (1835­

1909) là  nhà th  ơ

c a làng ủ

c nh Vi t ả ệ Nam

­Sáng tác sau  giai đo n ông ạ cáo quan v  ề quê

­Th  th : ể ơ

Th t ngôn bát ấ

cú Đường lu tậ

­  Sáng t o nên tình ạ

hu ng khó x  khi b n ố ử ạ

đ n ch i nhà.ế ơ

­ l p ý b t ng ậ ấ ờ

­ V n d ng ngôn ng , ậ ụ ữ

th  lo i điêu luy n.ể ạ ệ

Bài th  th  hi n quan ơ ể ệ

ni m v  tình ban, quanệ ề  

ni m đó v n còn ý ệ ẫ nghĩa, giá tr  l n trong ị ớ

cu c s ng c a con ộ ố ủ

người hôm nay

Qua Đèo

Ngang

Bà Huy n ệ Thanh  Quan là n  ữ

sĩ tài danh 

hi m có ế trong l ch ị

s  văn h c ử ọ

Vi t Nam ệ

th i trung ờ

đ i.ạ

­ Sáng tác theo 

th  th : Th t ể ơ ấ ngôn bát cú 

Đường lu tậ

­ Đèo Ngang là 

đ a danh n i ị ố

li n hai t nh ề ỉ

Qu ng Bình &ả  

Hà Tĩnh

­S  d ng th  th  Th tử ụ ể ơ ấ   ngôn bát cú Đường 

lu t điêu luy nậ ệ

­S  d ng bút pháp ử ụ ngh  thu t: T  c nh ệ ậ ả ả

ng  tìnhụ

­Sáng t o trong vi c ạ ệ

s  d ng t  láy, t  ử ụ ừ ừ

đ ng âm khác nghĩa ộ

g i hình, g i c m ợ ợ ả

Th  hi n tâm tr ng cô ể ệ ạ

đ n, th m l ng, n i ơ ầ ặ ỗ

ni m hoài c  c a nhà ề ổ ủ

th  trơ ướ ảc c nh v t ậ Đèo Ngang

­S  d ng ngh  thu t ử ụ ệ ậ

đ i hi u qu  trong ố ệ ả

vi c t  c nh, t  tìnhệ ả ả ả

Bánh trôi 

nước

H  Xuân ồ

Hương 

được 

m nh danhệ  

là Bà Chúa 

Th  Nômơ

Sáng tác theo 

th  th  th t ể ơ ấ ngôn t  tuy t ứ ệ

Đường lu t ậ 

b ng ch  ằ ữ Nôm

­V n d ng điêu luy n ậ ụ ệ

nh ng quy t c c a thữ ắ ủ ơ 

Đường lu tậ

­S  d ng ngôn ng  ử ụ ữ

th  bình d , g n gũi ơ ị ầ

v i l i ăn ti ng nói ớ ờ ế hàng ngày v i thành ớ

ng , mô típ dân gianữ

­Sáng t o trong vi c ạ ệ xây d ng hình  nh ự ả nhi u t ng ý nghĩa.ề ầ

Th  hi n c m h ng ể ệ ả ứ nhân đ o trong văn ạ

h c vi t Vi t Nam ọ ế ệ

dưới th i phong ki n: ờ ế

Ng i ca v  đ p ph m ợ ẻ ẹ ẩ

ch t c a ngấ ủ ười ph  ụ

n , đ ng th i th  hi nữ ồ ờ ể ệ   lòng t  sâu s c đ i v iỏ ắ ố ớ   thân ph n chìm n i ậ ổ

c a h ủ ọ

Ti ng gàế  

tr aư

Xuân 

Qu nh ỳ (1942 –  1988) quê   làng La 

ở Khê, ven 

th  xã Hà ị Đông, t nh ỉ

Hà Tây  (nay thu c ộ

Hà N i). ộ

Là nhà th  ơ

n  xu t ữ ấ

s c trong ắ

n n th  ề ơ

hi n đ i ệ ạ

Vi t Nam.ệ

­ Được vi t ế trong th i kì ờ kháng chi n ế

ch ng đ  ố ế

qu c Mĩ, in ố trong t p th  ậ ơ Hoa d c chi nọ ế   hào (1968) c aủ   Xuân Qu nhỳ

­Thu c th  ộ ể

th  5 chơ ữ

­S  d ng hi u qu  ử ụ ệ ả

đi p t  ệ ừTi ng gà tr aế ư  

có tác d ng n i m nh ụ ổ ạ

c m xúc, g i nh c ả ợ ắ

nh ng k  ni m l n ữ ỉ ệ ầ

lượt hi n v ệ ề

­ Th  th  5 ch  phù ể ơ ữ

h p v i vi c v a k  ợ ớ ệ ừ ể chuy n, v a b c l  ệ ừ ộ ộ tâm tình

Nh ng k  ni m v  ữ ỉ ệ ề

người bà tràn ng p yêuậ  

thương làm cho người  chi n sĩ thêm v ng ế ữ

bước trên đường ra 

tr n.ậ

C m ả

nghĩ 

trong 

đêm 

thanh 

tĩnh 

(Tĩnh d   ạ

Lí 

B ch(701­ạ 762) là nhà 

th  n i ơ ổ

ti ng c a ế ủ Trung 

Qu c đ i ố ờ

Hoàn c nh: xaả   quê, trông  trăng nh  quêớ

­Xây d ng hình  nh ự ả

g n gũi, ngôn ng  t  ầ ữ ự nhiên, bình d ị

­S  d ng phép đ i   ử ụ ố ở câu 3­4

N i lòng đ i v i quê ỗ ố ớ

hương da di t, sâu ế

n ng trong tâm h n, ặ ồ tình c m ngả ười xa quê

t ) ứ Đường 

Ng u ẫ

nhiên 

vi t ế

nhân 

bu i m iổ ớ  

v  quê ề

(H i  ồ

h ươ ng 

ng u  ẫ

th ) ư

H  Tri ạ

Chương  (659­744) 

là nhà th  ơ

l n c a ớ ủ Trung 

Qu c đ i ố ờ

Đường

Hoàn c nh: ả

v a đ t chân ừ ặ

v  quê cũề

­ S  d ng các y u t  ử ụ ế ố

t  s ự ự

­ C u t  đ c đáo.ấ ứ ộ

­ S  d ng bi n pháp ử ụ ệ

ti u đ i đ i hi u qu ể ố ố ệ ả

­ Có gi ng đi u bi hài ọ ệ

th  hi n   hai câu ể ệ ở

cu i.ố

Tình quê hương là m tộ   trong nh ng tình c m ữ ả lâu b n và thiêng liêng ề

nh t c a con ngấ ủ ười

C nh ả

khuya, 

R m ằ

tháng 

giêng

H  Chí ồ minh (1890  – 1969) nhà 

th  l n, ơ ớ lãnh t  vĩ ụ

đ i c a ạ ủ dân t c ộ

Vi t Nam, ệ

lá c  đ u ờ ầ

c a phong ủ trào gi i ả phóng dân 

t c, danh ộ nhân văn  hóa th  ế

gi i.ớ

Vi t   chi n ế ở ế khu Vi t B c ệ ứ trong nh ng ữ năm đ u ầ kháng chi n ế

ch ng th c ố ự dân Pháp  (1946 – 1954)

­ Vi t theo th  th  ế ể ơ

th t ngôn t  tuy t ấ ứ ệ

Đường lu t.ậ

­ Có nhi u hình  nh ề ả

th  lung linh kì  o.ơ ả

­ S  d ng so sánh ử ụ

đi p ng  có hi u qu ệ ữ ệ ả

C nh khuya: Bài th  ả ơ

th  hi n 1 đ c đi m ể ệ ặ ể

c a th  H  Chí Minh. ủ ơ ồ

S  g n bó hòa h p ự ắ ợ

gi a thiên nhiên và conữ  

người

R m tháng giêng: Toát ằ lên v  đ p tâm h n ẻ ẹ ồ nhà th , chi n sĩ H  ơ ế ồ Chí Minh trước v  ẻ

đ p c a thiên nhiên ẹ ủ

Vi t B c   giai đo n ệ ắ ở ạ

đ u c a cu c kháng ầ ủ ộ chi n ch ng th c dân ế ố ự Pháp còn nhi u gian ề

kh ổ

M t th  ộ ứ

quà c a ủ

lúa non: 

C mố

Th ch ạ lam  (1910­

1942) sinh 

t i Hà N i,ạ ộ  

là nhà văn  lãng m n ạ trong nhóm 

T  l c văn ự ự đoàn, đượ  c

bi t đ n ế ế

­ Th  lo i: ể ạ Tùy bút

­ Trích t  t p ừ ậ tùy bút “Hà 

N i băm sáu ộ

ph  ố

phường”(1943 )

­ l i văn trang tr ng ờ ọ tinh t  đ y c m xúc ế ầ ả giàu ch t th ấ ơ

­Chi ti t ch n l c g i ế ọ ọ ợ nhi u liên tề ưởng k  ỉ

ni m.ệ

­ Sáng t o trong l i ạ ờ văn xen k  và t  ch mể ả ậ   rãi ng m nghĩ mang ẫ

n ng tính ch t tâm ặ ấ

Bài văn là s  th  hi n ự ể ệ thành công nh ng c m ữ ả giác l ng đ ng tinh t  ắ ọ ế

mà sâu s c c a Th ch ắ ủ ạ lam v  văn hóa và l i ề ố

s ng c a ngố ủ ười Hà 

N i.ộ

v i các ớ truy n ệ

ng n  và ắ bút kí 

trước Cách 

m ng ạ tháng tám

tình nh c nh  nh  ắ ở ẹ nhàng. 

B/ PH N TI NG VI TẦ Ế Ệ

1/ T  ghépừ

a/ Các lo i t  ghépạ ừ

T  ghép có hai lo i: t  ghép chính ph  và t  ghép đ ng l pừ ạ ừ ụ ừ ẳ ậ

T  ghép chính ph  có ti ng chính và ti ng ph  b  sung nghĩa cho ti ng chính. ừ ụ ế ế ụ ổ ế

Ti ng chính đ ng trế ứ ước, ti ng ph  đ ng sau. VD: bút bi, cái áo, thế ụ ứ ước k , …ẻ

Ti ng ghép đ ng l p có các ti ng bình đ ng v  m t ng  pháp (không phân ra ế ẳ ậ ế ẳ ề ặ ữ

ti ng chính, ti ng ph ). VD: sách v , qu n áo, bàn gh , … ế ế ụ ở ầ ế

b/ Nghĩa c a t  ghépủ ừ

T  ghép chính ph  có tính ch t phân nghĩa. Nghĩa c a t  ghép chính ph  h p h nừ ụ ấ ủ ừ ụ ẹ ơ  

so v i ti ng chínhớ ế

T  ghép đ ng l p có tính ch t h p nghĩa. Nghãi c a t  ghép đ ng l p khái quát ừ ẳ ậ ấ ợ ủ ừ ẳ ậ

h n nghĩa c a các ti ng t o nên nóơ ủ ế ạ

2/ T  láyừ

a/ Các lo i t  láyạ ừ

T  láy có hai lo i: t  láy toàn b  và t  láy b  ph nừ ạ ừ ộ ừ ộ ậ

 t  láy toàn b , các ti ng l p l i nhau hoàn toàn; nh ng cũng có m t s  tr ng 

h p bi n đ i thanh đi u ho c ph  âm cu i (đ  t o ra 1 s  hài hoà v  âm thanh). ợ ế ổ ệ ặ ụ ố ể ạ ự ề VD: the thé,  m  m, khàn khàn, …ồ ồ

 t  láy b  ph n, gi a các ti ng có s  gi ng nhau v  ph  âm đ u ho c ph n 

v n. VD: đ p đ , xinh x n, l m t m, lanh chanh, …ầ ẹ ẽ ắ ấ ấ

b/ Nghĩa c a t  láyủ ừ

Nghĩa c a t  láy đủ ừ ượ ạc t o thành nh  đ c đi m âm thanh c a ti ng và s  hòa ph iờ ặ ể ủ ế ự ố  

âm thanh gi a các ti ng. Trong trữ ế ường h p t  láy có ti ng có nghĩa làm g c (ti ngợ ừ ế ố ế  

g c) thì nghĩa c a t  láy có th  có nh ng s c thái riêng so v i ti ng g c nh  s c ố ủ ừ ể ữ ắ ớ ế ố ư ắ thái bi u c m, s c thái gi m nh  ho c nh n m nh.ể ả ắ ả ẹ ặ ấ ạ

3/ Đ i tạ ừ

a/ Khái ni mệ

Đ i t  dùng đ  tr  ngạ ừ ể ỏ ườ ự ậi, s  v t, h t đ ng tính ch t, … đạ ộ ấ ược nói đ n trong m t ế ộ

s  ng  c nh nhát đ nh c a l i nói ho c dùng đ  h iố ữ ả ị ủ ờ ặ ể ỏ

Đ a t  có th  đ m nhi m các vai trò ng  pháp nh  ch  ng , v  ng  trong câu hay ị ừ ể ả ệ ữ ư ủ ữ ị ữ

ph  ng  c a danh t , c a đ ng t , c a tính t , …ụ ữ ủ ừ ủ ộ ừ ủ ừ

b/ Các lo i đ i tạ ạ ừ

Đ i t  dùng đ  tr :ạ ừ ể ỏ

­ Tr  ngỏ ườ ự ậi, s  v t (g i là đ i t  x ng hô). VD: nó, bác, tôi, …ọ ạ ừ ư

­ Tr  s  lỏ ố ượng. VD: b y, b y nhiêu, …ấ ấ

­ Tr  ho t đ ng, tính ch t, s  vi c. VD: v y, th , …ỏ ạ ộ ấ ự ệ ậ ế

Đ i t  dùng đ  h i:ạ ừ ể ỏ

­ H i v  ngỏ ề ườ ự ậi, s  v t. VD: Ai, gì, …

­ H i v  s  lỏ ề ố ượng. VD: bao nhiêu, m y, …ấ

­ H i v  ho t đ ng, tính ch t, s  vi c. VD: sao, th  nào, …ỏ ề ạ ộ ấ ự ệ ế

4/ Quan h  tệ ừ

a/ Khái ni mệ

Quan h  t  dùng đ  bi u th  các ý nghĩa quan h  nh  s  h u, so sánh, nhân qu , … ệ ừ ể ể ị ệ ư ở ữ ả

gi a các b  ph n c a câu hãy gi a câu v i câu trong đo n văn. VD: mà, nh ng, giá ữ ộ ậ ủ ữ ớ ạ ư

… mà, …

b/ Cách s  d ngử ụ

Khi nói ho c vi t, có nh ng trặ ế ữ ường h p b t bu c ph i dùng quan h  t  Đó là ợ ắ ộ ả ệ ừ

nh ng trữ ường h p n u không có quan h  t  thì câu văn s  đ i nghĩa ho c không ợ ế ệ ừ ẽ ổ ặ

rõ nghĩa. Bên c nh đó, cũng có trạ ường h p không b t bu c dùng quan h  t  (dùngợ ắ ộ ệ ừ   cũng được, không dùng cũng được)

Có m t s  quan h  t  độ ố ệ ừ ược dùng thanh c p.ặ

c/ Các l i thỗ ường g pặ

­ Thi u quan h  tế ệ ừ

­ Dùng quan h  t  không thích h p v  nghĩaệ ừ ợ ề

­ Th a quan h  từ ệ ừ

­ Dùng quan h  t  mà không có tác d ng liên k tệ ừ ụ ế

5/ T  đ ng nghĩaừ ồ

a/ Khái ni mệ

T  đ ng nghĩa là nh ng t  có nghĩa gi ng nhau ho c g n gi ng nhau. M t t  ừ ồ ữ ừ ố ặ ầ ố ộ ừ nhi u nghĩa có th  thu c vào nhi u nhóm t  đ ng nghĩa khác nhau. VD: phu nhân ề ể ộ ề ừ ồ   – bà xã – v , …ợ

b/ Các lo i t  đ ng nghĩaạ ừ ồ

T  đ ng nghĩa g m có hai lo i: nh ng t  đ ng nghĩa hoàn toàn (không phân bi t ừ ộ ồ ạ ữ ừ ồ ệ nhau v  s c thái nghĩa) và nh ng t  đ ng nghĩa không hoàn toàn (có s c thái ề ắ ữ ừ ồ ắ nghĩa khácnhau)

c/ Cách s  d ngử ụ

 Không ph i bao gi  các t  đ ng nghĩa cũng có th  thay th  cho nhau. Khi nói cũng nh  ả ờ ừ ồ ể ế ư khi viêt, c n cân nh c đ  ch n trong s  các t  đ ng nghĩa nh ng t  th  hi n đúng th c ầ ắ ể ọ ố ừ ồ ữ ừ ể ệ ự

t  khách qua và s c thái bi u c m.ế ắ ể ả

6/ T  đ ng âmừ ồ

a/ Khái ni mệ

T  đ ng âm là nh ng t  gi ng nhau v  âm thanh nh ng nghĩa l i khác xa nhau, không ừ ồ ữ ừ ố ề ư ạ liên quan gì đ n nhau. VD: c  l c – l c đế ủ ạ ạ ường, cái đàn – đàn cò, …

b/ Cách s  d ng:ử ụ  Trong giao ti p ph i chú ý đ y đ  đ n ng  c nh đ  tránh hi u sai ế ả ầ ủ ế ữ ả ể ể nghĩa c a t  ho c dùng t  v i nghĩa nủ ừ ặ ừ ớ ước đôi do hi n tệ ượng đ ng âm.ồ

7/ T  trái nghĩaừ

a/ Khái ni mệ

T  trái nghãi là nh ng t  có nghiã trái ngừ ữ ừ ược nhau

M t t  nhi u nghĩa có th  thu c nhi u c p t  trái nghĩa khác nhau.ộ ừ ề ể ộ ề ặ ừ

VD: giàu – nghèo, tươi – héo

b/ Cách s  d ngử ụ

 T  trái nghĩa đừ ượ ử ục s  d ng trong th  đ i, t o các hình tể ố ạ ượng tương ph n, gây  n ả ấ

tượng m nh, làm cho l i nói thêm sinh đ ng.ạ ờ ộ

8/ Đi p ngệ ữ

a/ Khái ni mệ

Khi nói ho c vi t, ngặ ế ười ta có th  dùng bi n pháp l p l i t  ng  (ho c c  m t câu) ể ệ ặ ạ ừ ữ ặ ả ộ

đ  làm n i b t ý, gây c m xúc m nh. Cách l p l i nh  v y g i là phép đi p ng ; t  ể ổ ậ ả ạ ặ ạ ư ậ ọ ệ ữ ừ

ng  đữ ượ ặ ạ ọc l p l i g i là đi p ng ệ ữ

b/ Các d ng đi p ngạ ệ ữ

Có nhi u d ng: đi p ng  cách quãng, đi p ng  n i ti p, đi p ng  chuy n ti p (đi p ề ạ ệ ữ ệ ữ ố ế ệ ữ ể ế ệ

ng  vòng).ữ

9/ Thành ngữ

a/ Khái ni mệ

Thành ng  là lo i c m t  có c u t o c  đ nh, bi u th  m t ý nghĩa hoàn ch nhữ ạ ụ ừ ấ ạ ố ị ể ị ộ ỉ Nghĩa c a thành ng  có th  b t ngu n tr c t p t  nghĩa đen c a các t  t o nên nóủ ữ ể ắ ồ ự ế ừ ủ ừ ạ  

nh ng thư ường thông qua m t s  phép chuy n nghĩa nh   n d , so sánh, …ộ ố ể ư ẩ ụ

VD: B y n i ba chìm, l i ăn ti ng nói, …ả ổ ờ ế

b/ Cách s  d ngử ụ

Thành ng  có th  làm ch  ng , v  ng  trong câu hay làm ph  ng  trong c m danhữ ể ủ ữ ị ữ ụ ữ ụ  

t , c m đ ng t , …ừ ụ ộ ừ

Thành ng  ng n g n, hàm súc, có tính hình tữ ắ ọ ượng, tính bi u c m caoể ả

10/ Ch i chơ ữ

a/ Khái ni mệ

  Ch i ch  là l i d ng đ c s c v  âm, v  nghĩa c a t  ng  đ  t o s c thái dí d m, hài ơ ữ ợ ụ ặ ắ ề ề ủ ừ ữ ể ạ ắ ỏ

hước, … làm câu văn h p d n và thú vấ ẫ ị

b/ Các l i ch i chố ơ ữ

Các l i ch i ch  thố ơ ữ ường g p là:ặ

­ Dùng t  ng  đ ng âmừ ữ ồ

­ Dùng l i nói trai âm (gân âm)ố

­ Dùng cách đi p âmệ

­ Dùng l i nói láiố

­ Dùng t  ng  trái nghĩa, đ ng nghĩa, g n nghĩaừ ữ ồ ầ

Ch i ch  đơ ữ ượ ử ục s  d ng trong cu c s ng thộ ố ường ngày, trong văn th , đ c bi t là ơ ặ ệ trong th  văn trào phúng, trong câu đ i, câu đ , …ơ ố ố

C. PH N T P LÀM VĂNẦ Ậ : VĂN BI U C M Ể Ả

I. Ki n th c c  b nế ứ ơ ả

1. Khái ni mệ : Văn bi u c m là văn b n vi t ra nh m bi u đ t tình c m, c m xúc, sể ả ả ế ằ ể ạ ả ả ự  đánh giá c a con ngủ ườ ố ới đ i v i th  gi i chung quanh và khêu g i lòng đ ng c m n iế ớ ợ ồ ả ơ  

ngườ ọi đ c

­ Văn bi u c m còn g i là văn tr  tình. G m nh ng th  lo i văn h c nh  th  tr  tình,ể ả ọ ữ ồ ữ ể ạ ọ ư ơ ữ  

ca dao tr  tình, tu  bút,ữ ỳ

­ Tình c m trong văn bi u c m thả ể ả ường là nh ng tình c m đ p, th m nhu n t  tữ ả ẹ ấ ầ ư ưở  ng nhân văn nh  yêu con ngư ười, yêu thiên nhiên, yêu đ t nấ ước, ghét nh ng thói t mữ ầ  

thường, đ c ác, vô nhân đ o,ộ ạ

2. Đ c đi m ặ ể

 Văn bi u c m có nh ng đ c đi m:ể ả ữ ặ ể

 ­ Đi u c  b n đ  t o ra m t văn b n bi u c m là c m xúc. Tình c m trong văn bi uề ơ ả ể ạ ộ ả ể ả ả ả ể  

c m ph i chân th c, trong sáng, rõ ràng.ả ả ự

 ­ M i bài văn bi u đ t m t n i dung ch  y u. Có hai cách bi u c m. Đ  bi u đ t tìnhỗ ể ạ ộ ộ ủ ế ể ả ể ể ạ  

c m  y, ngả ấ ười vi t có th  ch n m t hình  nh có ý nghĩa  n d , tế ể ọ ộ ả ẩ ụ ượng tr ng,đ  g iư ể ử  

g m tình c m, t  tắ ả ư ưởng c a mình.ủ

 ­ Bài văn bi u c m thể ả ường có b  c c 3 ph n nh  nh ng bài văn khác.ố ụ ầ ư ữ

3. Các bước ti n hành làm m t bài văn bi u c m:ế ộ ể ả

       4 b ướ c

      (1). Tìm hi u đ  và tìm ý: ể ề

      (2). L p dàn bài: S p x p các ý theo b  c c 3 ph n (M  bài, Thân bài, K t bài).ậ ắ ế ố ụ ầ ở ế       (3). Vi t bài: ế

      (4). S a bài: Vi t xong ta đ c l i; s a các l i chính t , dùng t , đ t câu, d ngử ế ọ ạ ử ỗ ả ừ ặ ự  

đo n,ạ

5. Các cách l p ý thậ ường g p trong bài văn bi u c m:ặ ể ả

       4 cách

 + Liên h  hi n t i v i tệ ệ ạ ớ ương lai

 + H i tồ ưởng quá kh  và suy nghĩ v  hi n t i.ứ ề ệ ạ

 + Tưởng tượng tình hu ng, h a h n, mong ố ứ ẹ ước

 + V a quan sát v a suy ng m.ừ ừ ẫ

6. Trong văn bi u c mể ả , ngoài y u t  bi u c m ra, bài văn còn thế ố ể ả ường s  d ng nh ngử ụ ữ  

y u t  t  s  và miêu t  Y u t  t  s , miêu t  có m t trong văn bi u c m nh m đ  g iế ố ự ự ả ế ố ự ự ả ặ ể ả ằ ể ợ  

ra đ i tố ượng bi u c m và g i g m c m xúc.ể ả ử ắ ả

7. Các d ng bài văn bi u c mạ ể ả

       ­ Bi u c m v  s  v t, con ngể ả ề ự ậ ười

 ­ Bi u c m v  tác ph m văn h cể ả ề ẩ ọ

DÀN Ý M T S  Đ  THAM KH OỘ Ố Ề Ả

3/  Bi u c m v  con ngể ả ề ười 

Đ  bài:ề  “Hãy gi  nh ng v t dù nh  nh t c a ngữ ữ ậ ỏ ấ ủ ười thân…bi t đâu sau này nó s  làế ẽ  

m t kộ ỉ

ni m c a b n. Hãy nói nh ng l i yêu thệ ủ ạ ữ ờ ương nh t đ n ngấ ế ười mà b n yêu thạ ương, quý 

m n…” T  thông đi p trên, em hãy vi t m t bài văn bi u c m v  m t ngế ừ ệ ế ộ ể ả ề ộ ười thân mà 

em yêu quý nh t.ấ

a. M  bai ̀ở

­ Gi i thi u đ i tớ ệ ố ượng bi u c m (ông, bà, b , m , )ể ả ố ẹ

­ Tình c m,  n tả ấ ượng sâu s c c a mình v i đ i tắ ủ ớ ố ượng

b. Thân bài 

­ C m nh n chung v  hình  nh ngả ậ ề ả ười thân (0.5 đi m)ể

+ Tu i tác, ngh  nghi pổ ề ệ

+ Vóc dáng, gi ng nóiọ

+ Khuôn m t, n  cặ ụ ười, ánh m t…ắ

­ Kê s  l̉ ơ ược vê cuôc đ i, công viêc, tinh cam cua ng̀ ̣ ờ ̣ ̀ ̉ ̉ ười thân trong quan h  v i m i ệ ớ ọ

người xung quanh. (1.0 đi m)ể

+ S  quan tâm, chăm sóc c a ngự ủ ười thân đ i v i m i ngố ớ ọ ười trong gia đình: Yêu thương,  chăm lo cho gia đình

+ Tình c m c a m i ngả ủ ọ ười trong gia đình đ i v i ngố ớ ười thân: yêu quí, kính tr ng.ọ

+ Trong quan h  v i hàng xóm: Luôn quan tâm giúp đ  m i ngệ ớ ỡ ọ ười lúc khó khăn ho n ạ

n n.ạ

+ Tình c m c a m i ngả ủ ọ ườ ố ới đ i v i người thân: Quy m n, trân tr ng.́ ế ọ

­ Hình  nh c a ngả ủ ười thân trong tâm trí em. (1.5 đi m)ể

+ S  lo l ng, chăm sóc, d y b o, k  ni m sâu s c c a ngự ắ ạ ả ỉ ệ ắ ủ ười thân v i em.ớ

+ Tình c m em đ i v i c a ngả ố ớ ủ ười thân đó: Thương yêu, kinh trong, biêt  n, nh  th́ ̣ ́ơ ơ ươ  ́ ng

l u luyên…ư ́

c. K t bài ế

­ Kh ng đ nh vai tro vi tri cua ngẳ ị ̀ ̣ ́ ̉ ươi thân đôi v i ban thân minh.̀ ́ ớ ̉ ̀

­ Mong ươc trach nhiêm cua ban thân (chăm ngoan, hoc gioi đê đên đap công  n )́ ́ ̣ ̉ ̉ ̣ ̉ ̉ ̀ ́ ơ

4. Bi u c m v  tác ph m văn h cể ả ề ẩ ọ

Đ  1: Phát bi u c m nghĩ v  bài th  “C nh khuya” c a H  Chí Minhề ể ả ề ơ ả ủ ồ

  a. M  bài:ở

­ Vài nét v  tác gi  H  Chí Minhề ả ồ

­ Gi i thi u bài th  và nêu c m xúc chung v  bài thớ ệ ơ ả ề ơ

b. Thân bài:

­ Miêu t  c nh đêm trăng r ng êm đ m, th  m ng:ả ả ừ ề ơ ộ