Người không được quyền hưởng di sản theo quy định tại điều 643 của Bộ Luật Dân sự năm 2005

hẹp sẽ có giá trị trong việc nhìn nhận và đề xuất những vướng mắc mà pháp luật về thừa kế còn bỏ ngỏ, hoặc đã có quy định nhưng không phù hợp với tình hình thực tế, với phạm vi một đề t[r]

Người không được quyền hưởng di sản theo quy định tại điều 643 của Bộ Luật Dân sự năm 2005

Nguyễn Thị Minh Châu

Khoa luật Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật dân sự; Mã số 60 38 30

Người hướng dẫn: PGS.TS Phùng Trung Tập

Năm bảo vệ: 2013

Abstract :Trình bày một số vấn đề về người thừa kế và người không được quyền hưởng di

sản Nghiên cứu những trường hợp người thừa kế không được quyền hưởng di sản Thực trạng áp dụng pháp luật người không được quyền hưởng di sản và hướng hoàn thiện pháp luật

Keywords: Pháp luật Việt Nam; Luật dân sự; Di sản; Quyền thừa kế

Content

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thừa kế và xác định người được quyền hưởng di sản là một việc cần thiết trước khi phân chia di sản, phân chia hàng thừa kế của cá nhân qua đời để lại Pháp luật đã xác định phạm vi những người thừa kế theo pháp luật theo các hàng thừa kế khác nhau và quyền hưởng di sản theo trình tự ưu tiên: hàng gần loại trừ hàng xa, do vậy không phải toàn bộ những người có tên trong các hàng thừa kế đều được hưởng di sản cùng một lúc vì Luật đã quy định thừa kế theo pháp luật

là việc phân chia di sản theo điều kiện và trình tự hàng thừa kế, nhưng với đề tài "Người không

được quyền hưởng di sản theo quy định tại Điều 643 của Bộ luật Dân sự năm 2005", học viên

nghiên cứu ở một khía cạnh rất đặc thù là người không được quyền hưởng di sản do có các hành vi được quy định tại Khoản 1 Điều 643 Bộ luật Dân sự năm 2005 là những người theo quy định của pháp luật được hưởng di sản nhưng do hành vi trái pháp luật của người này đã làm triệt tiêu quyền

do Luật quy định

Trong xã hội hiện đại đã có rất nhiều trường hợp người thừa kế có các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự của người để lại di sản, hành vi giết người thừa kế khác nhằm chiếm đoạt một phần hoặc toàn bộ di sản mà người thừa kế bị giết được hưởng hoặc vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ nuôi dưỡng hoặc vì lợi ích cá nhân muốn chiếm đoạt di sản riêng cho mình do vậy

đã có hành vi hủy di chúc, bịa di chúc

Những hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thừa kế ngày một gia tăng vì giá trị di sản có tính chất đặc biệt là bất động sản ngày một có giá trị quan trọng trong đời sống của mỗi cá nhân Do vậy, việc nghiên cứu đề tài này mang tính cấp thiết đáp ứng nhu cầu của xã hội

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Ở Việt Nam hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về khoa học pháp lý nói chung

và đặc biệt là nghiên cứu về các vấn đề trong lĩnh vực thừa kế nói riêng Trong đó có những công trình nghiên cứu về lĩnh vực thừa kế có nội dung nghiên cứu về lĩnh vực thừa kế như: Luật sư Lê

Kim Quế có cuốn sách "Câu hỏi và giải đáp pháp luật về thừa kế"; Tiến sĩ Đinh Văn Thanh và Luật sư Trần Hữu Biền có cuốn sách "Hỏi đáp về pháp luật thừa kế"; Tiến sĩ Phùng Trung Tập có hai cuốn sách "Thừa kế theo pháp luật của công dân Việt Nam từ năm 1945 từ trước đến nay" và

"Luật thừa kế Việt Nam"; Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Điện có cuốn sách "Bình luận khoa học về thừa kế trong Bộ luật Dân sự Việt Nam"; luận văn thạc sĩ của Nguyễn Hồng Bắc về "Vấn đề thừa kế theo pháp luật ở Việt Nam", luận văn thạc sĩ của Nguyễn Minh Tuấn về "Những qui định chung về quyền thừa kế trong Bộ luật Dân sự Việt Nam", luận văn thạc sĩ của Đinh Thị Duy Thanh về "Chế định thừa kế trong Bộ luật Dân sự Việt Nam", luận văn thạc sĩ của Chế Mỹ Phương Đài về "Thừa

kế theo pháp luật trong Bộ luật Dân sự Việt Nam"; Luận văn thạc sĩ của Lê Đức Bền "Thừa kế theo pháp luật của cháu, chắt theo quy định của pháp luật Việt Nam" Ngoài ra, còn có nhiều bài viết được đăng tải trên các báo, tạp chí chuyên ngành như: Tiến sỹ Phùng Trung Tập có bài "Về việc cháu, chắt nội, ngoại thừa kế thế vị và hưởng di sản thừa kế theo hàng của ông, bà nội ngoại, các cụ nội, ngoại"- Tạp chí Toà án số 24/2005; tác giả Thái Công Khanh có bài "Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện điều 679 Bộ luật Dân sự về quan hệ thừa kế giữa con riêng và bố dượng, mẹ kế", Tạp chí Tòa án nhân dân, số 16 năm 2006… Nhìn chung, những công trình nghiên

cứu và các bài viết của các tác giả nêu trên chủ yếu mới dừng lại ở phạm vi phân tích một số quy định về thừa kế trong Pháp lệnh Thừa kế năm 1990 hay trong Bộ luật Dân sự năm 2005 Tất cả các công trình nghiên cứu trên có phạm vi rộng, mang tính toàn diện, bao quát cả chế định pháp luật về thừa kế, và đưa ra những kiến nghị để ngày càng hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về thừa kế

Về quy định của pháp luật liên quan đến người thừa kế không có quyền hưởng di sản, trong một số đề tài nghiên cứu, bài viết có đề cập đến nội dung trên nhưng chủ yếu được nghiên cứu trên phạm vi rộng, chưa đi sâu phân tích và làm rõ những nội dung quy định tại điều luật Với

đề tài "Người không được quyền hưởng di sản theo quy định tại Điều 643 của Bộ luật Dân sự

năm 2005", tác giả chỉ đi sâu phân tích, làm sáng tỏ bản chất và các quy định của pháp luật về vấn

đề trên với mục đích làm rõ và đưa ra hướng hoàn thiện quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự năm

2005

3 Phạm vi đề tài

- Tập trung nghiên cứu một số vấn đề về người thừa kế và người không được quyền hưởng di sản

- Người không được quyền hưởng di sản theo quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự năm

2005

- Thực trạng áp dụng pháp luật xác định người không được quyền hưởng di sản và hướng hoàn thiện pháp luật

4 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Luận văn tập trung nghiên cứu nội dung quy định pháp luật về người không được quyền hưởng di sản trong Bộ luật Dân sự năm 2005, có so sánh với các quy phạm pháp luật liên quan đến với đề này qua các giai đoạn lịch sử, đặc biệt tập trung nghiên cứu các quy định trong Bộ luật Dân

sự năm 2005

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

Việc nghiên cứu luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước về pháp luật Đặc biệt là các quan điểm của Đảng và Nhà nước về sở hữu tư nhân, về thừa kế trong thời kỳ đổi mới, mở cửa và hội nhập

Đề tài được hoàn thành dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin Ngoài ra, tác giả còn sử dụng một số phương pháp khác như: phương pháp thống kê, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp

6 Những kết quả nghiên cứu mới của luận văn

Đề tài liên quan đến lĩnh vực thừa kế từ trước đến nay có rất nhiều các công trình mang

tính chất toàn diện Luận văn thạc sĩ Luật học "Người không được quyền hưởng di sản theo quy

định tại Điều 643 của Bộ luật Dân sự năm 2005" của nghiên cứu vấn đề về thừa kế trong phạm vi

hẹp sẽ có giá trị trong việc nhìn nhận và đề xuất những vướng mắc mà pháp luật về thừa kế còn bỏ ngỏ, hoặc đã có quy định nhưng không phù hợp với tình hình thực tế, với phạm vi một đề tài tốt nghiệp, luận văn chỉ tập trung nghiên cứu sâu vào người thừa kế không có quyền hưởng di sản, sự khác nhau giữa người được hưởng và không có quyền hưởng di sản và phân biệt với các trường hợp không được hưởng di sản khác Từ việc phân tích điều luật trên và nêu lên những vướng mắc còn tồn tại trên thực tế và đưa ra một vài ý kiến đóng góp hoàn thiện với quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự năm 2005

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luật văn gồm

3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề về người thừa kế và người không được quyền hưởng di sản Chương 2: Những trường hợp người thừa kế không được quyền hưởng di sản

Chương 3: Thực trạng áp dụng pháp luật người không được quyền hưởng di sản và hướng

hoàn thiện pháp luật

References

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Dân luật Bắc Kỳ (1931)

2 Bộ Dân luật Trung Kỳ (1936)

3 Bộ luật Dân sự và Thương mại Thái Lan (1995), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

4 Chính phủ (1950), Sắc lệnh số 97/SL ngày 22/5 về sửa đổi một số quy lệ và chế định trong dân luật

5 Chính phủ (1996), Nghị định số 63-CP ngày 24/10 quy định chi tiết về sở hữu công nghiệp,

Hà Nội

6 Chính phủ (1996), Nghị định số 76/CP ngày 29/11 hướng dẫn thi hành một số quy định về quyền tác giả trong Bộ luật Dân sự, Hà Nội

7 Chính phủ (2005), Nghị định số 158/2005 NĐ-CP của ngày 27/12 về đăng ký và quản lý hộ tịch, Hà Nội

8 Đỗ Văn Đại (2009), Luật thừa kế Việt Nam, bản án và bình luận bản án, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

9 Nguyễn Ngọc Điện (1999), Một số suy nghĩ về thừa kế trong luật dân sự Việt Nam, Nxb Trẻ,

Thành phố Hồ Chí Minh

10 Trần Văn Giàu (1996), Ý thức hệ phong kiến và sự thất bại của nó trước các nhiệm vụ lịch sử,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

11 Lê Hồng Hạnh (dịch) (1993), Bộ luật Dân sự Nhật Bản, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

12 Hội đồng Nhà nước (1990), Pháp lệnh Thừa kế, Hà Nội

13 Trần Thị Huệ (2011), Di sản thừa kế trong pháp luật dân sự Việt Nam- những vấn đề lý luận

và thực tiễn, Nxb Tư pháp, Hà Nội

14 Trần Đức Linh (1974), Danh từ pháp luật lược giải, Nxb Khai Trí, Sài Gòn

15 Vũ Văn Mẫu (1973), Cổ luật Việt Nam và tư pháp sử, quyển 1, tập 1, Sài Gòn

16 Nhà Pháp luật Việt - Pháp (1998), Bộ luật Dân sự của nước Cộng hòa Pháp, Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

17 Quốc hội (1946), Hiến pháp, Hà Nội

18 Quốc hội (1959), Hiến pháp, Hà Nội

19 Quốc hội (1959), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội

20 Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội

21 Quốc hội (1986), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội

22 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

23 Quốc hội (1994), Bộ luật Lao động, Hà Nội

24 Quốc hội (1995), Bộ luật Dân sự, Hà Nội

25 Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội

26 Quốc hội (2000), Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội

27 Quốc hội (2000), Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 9/6 về việc thi hành Luật Hôn nhân và gia đình, Hà Nội

28 Quốc hội (2003), Luật đất đai, Hà Nội

29 Quốc hội (2003), Bộ luật Tố tụng hình sự, Hà Nội

30 Quốc hội (2005), Bộ luật Dân sự, Hà Nội

31 Lê Thị Sơn (Chủ biên) (2004), Quốc triều Hình luật, lịch sử hình thành, nội dung và giá trị,

Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

32 Phùng Trung Tập (2010), Luật Thừa kế Việt Nam, Nxb Hà Nội, Hà Nội

33 Nguyễn Quang Thắng (2002), Lược khảo về Hoàng Việt luật lệ, Nxb Văn hóa thông tin, Hà

Nội

34 Tòa án nhân dân tối cao (1959), Chỉ thị số 772/CT/TANDTC về việc đình chỉ áp dụng luật lệ của chế độ cũ, Hà Nội

35 Tòa án nhân dân tối cao (1981), Thông tư số 81/TATC ngày 24/7 hướng dẫn giải quyết các tranh chấp về thừa kế, Hà Nội

36 Tòa án nhân dân tối cao (1990), Nghị quyết số 02/HĐTP-TANDTC ngày 19/10 hướng dẫn áp dụng một số quy định của Pháp lệnh Thừa kế, Hà Nội

37 Tòa án nhân dân tối cao (2000), Nghị quyết số 02/2000/NĐ-HĐTP ngày 23/12 của Hội đồng

thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn một số quy định của Luật Hôn nhân và gia đình 2000, Hà Nội

38 Trường Đại học Luật Hà Nội (1999), Từ điển Giải thích thuật ngữ Luật học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

39 Trường Đại học Luật Hà Nội (2008), Giáo trình Luật Hôn nhân và Gia đình, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội

40 Nguyễn Minh Tuấn (2009), Pháp luật thừa kế của Việt Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Lao động - Xã hội, Hà Nội

41 Phạm Văn Tuyết (2007), Thừa kế - Quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng, Nxb Chính

trị quốc gia, Hà Nội

42 Viện Ngôn ngữ học (2003), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Đà Nẵng

43 Viện Nhà nước và Pháp luật (1994), Nghiên cứu về hệ thống pháp luật Việt Nam thế kỷ XV-XVIII, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

44 Viện Sử học Việt Nam (1991), Quốc triều hình Luật (Luật hình triều Lê), Nxb Pháp lý, Hà

Nội

45 Nguyễn Như Ý (Chủ biên) (1998), Đại Từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội