Viée nghién cùu khoa hpc lièn ngành ve thanh nién trong dd ed xà bòi hpc thanh nién, màc dù con pbài ho khuyét rat nhiéu mòi co thè dàp ùng dUde nhùng dòi hòi cùa thiic té nhung rò rà[r]
Trang 1NGHIÉN CÙU XÀ HOI HOC THANH NIEN -PHl/ONG THÙC DE NGÀN CHAN SlT CÀN COI
CÙA MOT XÀ HÒI
PGS TS DÀNG CANH KH.ANH
Vién nghién cùu thanh nién
1 Mot si^ thàch thiic doi vdi khoa hoc xà hòi hoc:
Co thè coi nbùng nghién cùu ebuyèn biét ve thanh nién là mot trong nbùng lình viie nghién cùu mòi me trong xà bòi TrUdc nbùng tbàp ky sàu mUdi dudng nhu thanh nién vàn khòng dude càc nhà xà bòi hpc chù y nhiéu, chUa trò tbànb mot dói tUdng nghién cUu riéng biét Co le pbài dpi dén sii xuàt bién cùa nbùng nhóm hip-pi dàu tién vài nbùng dàm ràu toc rói bù, quàn ào loé loet va bàn thiu, nbùng chàng trai,
co gài òm nhom vi ma tuy, tìnb due va nbac róc dang mudn dàp phà dièn cuong mpi thù chuàn miic cùa xà bòi dUdng tbòi, càc nhà xà bòi hpc, tàm ly hpc mài gap pbài mot eù "sò'c" thiie sii
Chinh thanh nién dà buóc càc nhà nghién cùu xà hòi hpc
vón nbay càm pbài thùc tinh, nhàn ra nbùng thiéu hut trong
tu duy cùa mình va pbài hudng sii chù y dàc biét dén hp Va cùng chinh thiic tè' nghién cùu lai cho thày duòng nhu so' lupng nghién cùu ve thanh nién càng tàng lén bao nhiéu thì
Trang 2pham vi vàn de nghién cùu cùng lai càng trò nèn phùc tap bay nhiéu Thanh nién, boa ra lai là mot kho tàng nbùng chù
de nghién cùu thiéu kién nhàn va bay djnh kiè'n Nói nhU nhà
xà boi hpc Phàp A.Touraine, t h a n h nién dà day kién thùc va kinh nghiém cho càc nhà xà bòi hpc, giào due hpc va nghién cùu khoa hpc xà bòi nhiéu hdn nbùng diéu ma hp dUde nhùng nhà nghién cùu khoa hpc kia day do
Chinh vi vày ma trong nhùng nàm gàn day, trén thè' gidi, so' lupng nhùng cóng trìnb nghién cùu khoa hpc xà boi, xà bòi hpc, tàm ly hpc ve t h a n h nién ngày càng tàng lén rò rét Càc vién va trung tàm nghién cùu lièn ngành khoa hpc xà hòi ve
t h a n h nién cùng xuàt hién ngày càng nhiéu Cùng vói sii mò ròng khòng ngùng càc pham vi nghién cùu, sii xuàt hién cùa hàng loat càc khung ly thuyè't va khài niém nghién cùu, càc phudng phàp mòi trong phàn tich, diéu tra, khào sàt, viée nghién cùu lièn ngành khoa hpc xà bòi ve thanh nién dà làm phong phù va bò sung thèm cho kho tàng nhùng tri thùc cùa chinh nhùng ngành khoa hpc này
0 nUóe ta, cùng vài sii phàt trièn va Idn manh khòng ngùng cùa viée nghién cùu xà hòi hpc, vàn de nghién cùu
t h a n h nién, tàm ly, xà hòi hpc chuyèn biét ve t h a n h nién cung ngày càng dUde chù y Cd thè nói, sii ra dòi cùa vién nghién cùu khoa hpc ve t h a n h nién càch day muòi làm nàm
là mot buòe quan trpng dành dàu sii phàt trièn cùa viée nghién cùu t h a n h nién va xà bòi hpc ve t h a n h nién d nUóe ta
Nò dành dàu viée t h a n h nién khòng chi là dói tupng cùa mot phong trào quàn chùng ma con là dói tUpng cùa viée nghién cùu khoa hpc Hoat dòng song cùa t h a n h nién khòng chi là pham vi cùa còng tàc vàn dòng doàn thè ma con dupe xem xét phàn tich khàch quan, khoa hpc de ed thè dUde diéu chinh va dinh hudng mot càch dùng dàn
Trang 3Viée nghién cùu khoa hpc lièn ngành ve thanh nién trong
dd ed xà bòi hpc thanh nién, màc dù con pbài ho khuyét rat nhiéu mòi co thè dàp ùng dUde nhùng dòi hòi cùa thiic té nhung rò ràng buòe dàu dà ed nhùng ddng gap nhàt djnh vào viée nhàn thùc dùng dàn va khàch quan ve thanh nién, vàn dòng va giào due thanh nién trong nhùng diéu kién cùa còng cupe dói mòi càc khoa hpc xà bòi, trong dd co xà bòi hpc, vào nhùng tìnb huò'ng tu duy khoa hpc mài, nhùng thàch thùc mài
2 N h ù n g vàn de dang dvtdc dàt ra:
Khòng con nghi ngò gì nùa, sii phàt trièn kinh té' - xà bòi trong nhùng nàm gàn day dà tàc dóng manh me tói nhiéu tàng Idp va nhóm xà bòi, làm thay dói nhàn thùc, djnh hUdng già trj cùng nhu boat dóng song cùa hp
Vói nbùng dàc trUng riéng ve tuoi tré va sii nàng dòng, co thè nói thanh nién ngày nay dang dùng d trung tàm nhùng sii bién dòi cùa dàt nude, trong dò nbùng bién dói ve già trj bao góm cà nbùng màt tich cUc làn nhùng màt tiéu ciic Su phàt trièn cùa nén kinh té thj truòng dà tao ra mot the he thanh nién khòng con là mot khdi dòng nhàt gUdng ép va cùng nbàc nbu trong tbòi bao càp ma là nhùng nbófn da dang
va nàng dòng ngày càng trònèn phùc tap va khò nhàn biét Chinh trong nbùng bién dóng cùa cupe song dang dói thay tùng ngày, nhiéu thanh nién dà nhanh cbòng nbàp cupe, tìm thày chó dùng cùa mình d nbùng boat dòng hpc tàp, sàng tao, phàt buy tòt kbà nàng va sue luc cùa mình vi sii nghiép phàt trièn cùa dàt nude Cd nhiéu nguòi dà vUdt qua dUde nhùng khò khan va thù thàch kbàc nghiét cùa cupe song va trò tbànb nhùng ngUÒi co hpc vàn cao, nbùng tri thùc nhà quàn
ly day tài nàng, nhùng chù doanh nghiép Idn co uy tin va
Trang 4nhàn càch, làm àn phàt dat
Nhùng diéu tra xà bòi hpc trong thdi gian gàn day dà cho thày chinh nhùng t h à n h cóng buóp dàu nhùng dàng kè cùa sii doi mài dàt nude dà tao ra ò thè' he tré mot sii tin tuòng va mot nguón sinh liic mòi de hudng tói tUdng lai Diéu dò gàn lién vói nhùng chi bào ve so' lupng nhùng t h a n h nién rèn luyén phàn dàu de dUde già nbàp Doàn, Dàng trong hai nàm gàn day dà tàng lén va con co chiéu huóng tàng lén nhanh cbòng Chùng ta deu co thè khòng mà'y khò khan khi nhàn ra ràng t h a n h nién ngày nay nbay ben, sàc sào va nàng no hdn càc thè' he cha óng cùa hp rat nhiéu trong tu duy kinh té cùng
n h u trong chinh nhùng boat dòng lao dóng, làm giàu cho bàn thàn va xà bòi
Tuy nhién, trong qua trìnb vàn dóng cùa xà bòi hién nay, cùng co khà nhiéu t h a n h nién, boàc khòng boi nbàp dUde vài nhùng quy tàc khàt khe va nhiéu lue con "tàn bao" cùa nen kinh té' thj trUÒng, boàc chi bòi nbàp dUde ò nhùng màt tiéu Clic va sai lech cùa nd ma dà trò nèn lae long va màt phUdng hudng Mot so' ngUdi dà hi quan, chàn nàn khi khòng dù sue
de vUdn lén, dàp ùng nhùng dòi hòi ngày càng cao cùa thiic té' cupe song Mot so' kbàc, trUóc nhùng dói thay phùc tap ò mói trUÒng song xung quanh dà khóng dù sue m a n h de vUpt qua chinh mình va trò nèn sa ngà, tha boa
Thiic té ngày càng chi rò ràng sii phàt trièn cùa nèn kinh té' thj trUÒng dà tao ra mot nghjch ly dàng buon là né'u khóng
eó dupe nghién cùu va dieu chinh kip thdi thì sii tàng trUÒng kinh tè' n h a n h co thè kéo theo sii suy thoài tUdng ùng ve vàn hoà, dao due va xà bòi Chinh trong boi cành dò ma né'u khòng eó dupe mot nhàn thùc dùng dàn va sàng suó't, mot y thùc tii giàc va tu chù cao dò, t h a n h nién ngày nay sé de bj
Trang 5.- itfcjng ngày làm lac hdn trUóc TrUóc màt ho là cà mot khói i
-càng lón nhiìng thòng tin càn phài dUdc xerrv ^^
dùng dàn, nhiìng chiéu tòt, xàu, sàng tò'i khàc nha g tói ho mot càch khàch quan, buòe ho phài suy nghi va hanh dóng Bòi vày, do nhàn thùc va dinh huóng chUa dùng dàn
ma r a t nhiéu ngUdi khi làm Id va sa ngà dà hoàn toàn khóng
y thùc dupe tinh nghiém trpng trong hành vi cùa mình
Trong thiic te, nhiéu tói pham ò tuoi vj thành nién dà khóng n h à n thùc dUde lòi làm, khòng he hiéu ràng mình là kè
p h a m tòi, t h à m ehi trong nhiéu trUÒng hpp con tu eoi mình
n h u n h ù n g "ngUÒi hùng", "khòng sp bj trùng phat, khòng sd chét, biét vUdt lén trén nhùng suy tinh tàm thUdng" cùa cupe song Mot so' t h a n h nién nghién ma tuy dà khóng ngàn ngai tra Idi n h ù n g ngUdi phong vàn ràng hp nghién ngàp là chi vi muò'n phàn ùng lai nhùng giào ly cùa ngUÒi lón ma hp cho ràng dà "nhàm chàn va già tao" Nhiéu thanh nién di cUóp giàt khóng phài vi sii nghèo tùng ma ehi muò'n "thù thàch tinh can dàm" cùa mình
Trong càc bupì gap gd vài nhùng thanh nién bj bàt vi dua
xe mày, nhiéu nhà nghién cùu dà tò ra ngac nhién vi khóng phài co it ngUòi trong dàm thanh nién hu dò'n à'y lai là nbùng
kè manh me, co cà long tin va sii can dàm Nhiéu ngUÒi trong
so nhùng t h a n h nién này nói ràng hp muò'n di tìm nhùng càm giàc manh me, muò'n " vUdt qua nbùng khuón phép bình thuòng", muò'n dUde chien thàng ma trUde bé't là chién tbàng
nói Sd bài cùa chinh mình Ò mot kbia canh nào dò nhùng
thanh mèli làm lo kia cùng dàng thUdng khòng kém gì dàng tràch
Va cùng chinh vi nhùng diéu kién càn phài tràch cu va xÙ
ly doi voi nhùng thanh nién trén dà buóc chùng ta phài
Trang 6nghién cùu va suy nghì Trén thiic te, né'u eó dàng tràch
chàng cùng là dàng tràch cà chùng ta nùa, nhùng nhà quàn
ly, nhùng nhà giào due, nhùng nhà nghién cùu khoa hpc trong dò con khóng muò'n hiéu dUde thàu dào va trpn ven bèt
hp, nhùng ngUòi vùa gàn gùi nhUng lai vùa khàc biét ve thè'
he vói chùng ta
3 Càc hufóng n g h i é n ctìu mò:
Diéu khò khan chung dói vói nhùng nhà nghién cùu xà bòi hpc ve t h a n h nién là d chó hp luón luón bj choàng ngdp bòi sii róng lón va da dang cùa càc chù de nghién cùu ma dUÒng
n h u tàt cà déu là quan trpng va càn thiét
Dòi vói viée nghién cùu lièn ngành khoa hpc xà hòi ve
t h a n h nién trong dò co xà bòi hpc thanh nién thì dUÒng nhU
tàt cà càc hudng nghién cùu déu nghién cùu md, bòi vày ma
khó co thè xàe djnh dxióc là nèn bàt dàu t u dàu cùng nhU nén
ké't thùc ò diém nào Tuy nhién, theo chùng tòi, nèu tong hpp
lai sé eó ha he thó'ng càc vàn de Idn càn dUpe nghién cùu va
làm sàng tò
Thù nhàt, vi tri va vai trò cùa t h a n h nién cùng nhU
nhùng vàn de t h a n h nién trong sii vàn dóng va phàt trièn cùa
dàt nude, mòi quan he giùa vàn de t h a n h nién vài nhùng vàn
de kinh té, chinh trj, vàn hoà, xà hòi va ngUpe lai, ành huòng cùa nhùng vàn de trén tài nhàn thùc va hành dòng cùa
t h a n h nién
Thù hai, nghién cùu bàn thàn vàn de t h a n h nién cùng
n h u thè' he t h a n h nién trong nói hàm cùa nò, boàc nói mot càch khàc là nghién cùu, phàn tich va ly giài vàn de t h a n h nién, tàm ly, tàm trang, nhu càu va hành vi cùa t h a n h nién ó
dang dóc làp tUdng dói cùa nò vói nhùng vàn de khàc
Trang 7làm lac hdn trudc TrUóc màt hp là cà mot khó'i lUdng ngày càng lón nbùng thòng tin càn phài dUde xem xét va xù ly dùng dàn, nhùng chiéu tó't, xàu, sàng tò'i khàc nbau tàc dòng tói hp mot càch khàch quan, buòe hp phài suy nghì va hành dóng Bài vày, do nhàn thùc va djnh hUdng chUa dùng dàn
ma rat nhiéu ngUdi khi làm lo va sa ngà dà hoàn toàn khòng
y thùc dupe tinh nghiém trpng trong hành vi cùa mình
Trong thiic té, nhiéu tói pham ò tuoi vi thành nién dà khóng nhàn thùc dUde loi làm, khòng he hiéu ràng mình là kè pham tói, thàm chi trong nhiéu trUÒng hpp con tU coi mình nhu nhùng "ngUdi hùng", "khòng sp bj trùng phat, khóng sd chét, biét vUpt lén trén nhùng suy tinh tàm thUÒng" cùa cupe song Mot so' thanh nién nghién ma tuy dà khòng ngàn ngai tra Idi nhùng ngUòi pbòng vàn ràng hp nghién ngàp là ehi vi mudn phàn ùng lai nhùng giào ly cùa ngUÒi lón ma hp cho ràng dà "nhàm chàn va già tao" Nhiéu thanh nién di cUdp giàt khóng pbài vi sii nghèo tùng ma ehi muò'n "thù thàch tinh can dàm" cùa mình
Trong càc bupi gap gd vói nhùng thanh nién bj bàt vi dua
xe mày, nhiéu nhà nghién cùu dà tò ra ngac nhién vi khòng phài eó it ngUÒi trong dàm thanh nién hU dòn à'y iai là nhùng
kè manh me, eó cà long tin va sii can dàm Nhiéu ngUdi trong
so nhùng thanh nién này nói ràng hp muòn di tìm nhùng càm giàc manh me, muòn " vUpt qua nbùng khuón phép bình thuòng", muòn dUdc chién tbàng ma trUde bèt là chién thàng nói sd bài cùa chinh mình O mot khia canh nào dò nhùng thanh nién làm Id kia cùng dàng thUdng khóng kém gì dàng tràch
Va cùng chinh vi nhùng diéu kién càn phai tràch eù va xù
ly dói vói nhùng thanh nién trén dà buóc chùng ta phài
Trang 8nghién cùu va suy nghi Trén thiic tè', né'u eó dàng tràch chàng cùng là dàng tràch cà chùng ta nùa, nhùng nhà quàn
ly, nhùng nhà giào due, nhùng nhà nghién cùu khoa hpc trong dò con khóng muò'n hiéu dupc thàu dào va trpn ven bèt
hp, nhùng ngUdi vùa gàn gùi nhUng lai vùa khàc biét ve thè'
he vài chùng ta
3 C à c hi^óng n g h i é n cùfu mò:
Diéu khó k h a n chung dói vói nhùng nhà nghién cùu xà bòi hpc ve t h a n h nién là ò chó hp luón luón bj choàng ngdp bòi
sii róng lón va da dang cùa càc chù de nghién cùu ma dUÒng
nhu t à t cà déu là quan trpng va càn thiét
Dói vói viée nghién cùu lién ngành khoa hpc xà bòi ve
t h a n h nién trong dò co xà bòi hpc t h a n h nién thì dUÒng nhU
t à t cà càc hudng nghién cùu déu nghién cùu md, bòi vày ma khó eó thè xàe djnh dUde là nèn bàt dàu t u dàu cùng nhU nén ké't thùc ò diém nào Tuy nhién, theo chùng tói, né'u tong hpp
lai sé co ba he thó'ng càc vàn de Idn càn dUde nghién cùu va
làm sàng tò
Thù nhàt, vj tri va vai trò cùa t h a n h nién cùng nhU nhùng vàn de thanh nièn trong sii vàn dóng va phàt trièn cùa dàt nUàc, mòi quan he giùa vàn de t h a n h nièn vài nhùng vàn
de kinh te, chinh trj, vàn hoà, xà bòi va ngUpc lai, ành huòng cùa nhùng vàn de trén tdi nhàn thùc va hành dòng cùa
t h a n h nién
Thù hai, nghién cùu bàn thàn vàn de t h a n h nièn cùng
n h u thè' he t h a n h nién trong nói hàm cùa nò, boàc nói mot càch khàc là nghién cùu, phàn tich va ly giài vàn de thanh nièn, tàm ly, tàm trang, nhu càu va hành vi cùa thanh nièn ò
dang dòc làp tUdng dói cùa nò vói nhùng vàn de khàc
Trang 9Thù ba, nghién cùu nhùng boat dóng cùa phong trào thanh nién, càc tó chùc thanh nièn trong qua trinh doàn két, tàp hdp thanh nién, vai trò cùa càc ed quan, chinh quyén, doàn thè, cóng dong va già dinh trong viée quan tàm chàm sóe, rén luyén, giào due thanh nièn theo nhùng dòi hòi cùa cóng nghiép hoà va hién dai hoà dàt nude
Cà ba he thòng nhùng vàn de nghién cùu Idn nói trén eó
quan he chat che vói nbau va ho sung cho nbau tao thành ed
so nén tàng cho sii djnh budng càc chù de nghién cùu trUde
màt va làu dai ly thuyét va thiic nghiém ve thanh nièn De dàp ùng dupe nhùng dòi hòi tu tìnb bình thiic té d nUòc ta hién nay, theo chùng tói, ebùrg ta nén tàp trung nghién cùu
mot so chù de ve xà bòi hpc tha ih nién dudi day:
Vàn de thiic trang nhùng nhàn thùc tu tuòng, tàm tu, tìnb càm va suy nghì cùa thanh nién bién nay trUóc nhùng bién dói cùa dàt nude Càc diéu kién thuàn Idi va kbd khan cùa hp trong viée dóng góp vào qua trinh phong trào kinh té
xà bòi, sii thay dói càc djnh hudng già trj cùa hp trUóc nhùng bién dóng va xào trpn cùa càc quy luàt kinh té thj trUÒng 0
day nói bàt lén càc chù de nghién cùu ve lao dóng va viée làm,
ve vàn hoà sinh boat, ve phòng cbòng va khàc ph\fc càc sai léch xà bòi càc vàn de ve thanh nién va phàp luàt w
Trén ed sd nhùng nhàn thùc khoa hpc ve thanh nién hién nay chùng ta cùng càn phài di sàu nghién cùu càc chinh sàch
thanh nién va ed che thuc bién càc chinh sàch dò, so sành nò
vói tinh bình thiic té de tìm ra nhùng giài phàp hdp ly nhàt nhàm djnh hUdng viée giài quyèt dùng dàn vàn de thanh nién tao diéu kién thuàn Idi cho hp dóng góp khà nàng tri tue
va sUc lue vào sii phàt trièn dàt nude Ve phUdng dién này, d day cùng xuàt hién mot loat nhùng chù de nghién cùu quan
Trang 10trpng va hà'p dàn dói vói nhùng nhà xà hói hpc Chàng han, nhùng vàn de nghién cùu lièn quan dén càc chinh sàch n h à m
xù ly Hiói quan he giùa quyén Idi va nghla vu cùa t h a n h nién, nhùng chinh sàch nhàm dòng vién va khuyé'n khich t h a n h nièn tham già vào càc llnh viic va ngành nghé mùi nhpn, nhùng nói khò khan va gian kho cùa to quó'e trong nhùng diéu kién mài cùa nén kinh té' thj trUÒng Ben canh dò, mot loat càc chinh sàch va co che' eó lièn quan triie tiè'p tdi dòi song, lao dòng, sinh hoat vàn hoà va nghi ngdi cùa t h a n h nièn cùng càn phài dUde nghién cùu va phàn tich nhàm dàp ùng dupe nhùng dòi hòi t u tinh bình thiic té' cùng nhU nhu càu cùa chinh t h a n h nièn
Phàt trièn manh me càc nghién cùu xà bòi hpc ve t h a n h nién là phUdng thùc tòt nhàt de tìm càch ngàn chàn sii càn eòi cùa mot xà boi Trong càc nghién cùu dò, dén lupt mình, khoa hoc xà bòi hpc rò ràng cùng sé eó thèm dUde sii tré trung, t r à n h di nhùng tu duy kinh vién, khó cùng va chàc chàn sé ngày càng bièu lo dUde nhùng màt tich ciie cùa mình