Dựa vào những quan điểm và định hướng về kiểm soát cam kết chi NSNN qua KBNN và kết quả khảo sát, tác giả đề xuất giải pháp gồm: Giải pháp về truyền thông; Về phối hợp thực hiện g[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt viii
Danh mục bảng ix
Danh mục hình x
Tóm tắt xi
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2
3 KẾT LUẬN LƯỢC KHẢO VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ 6
3.1 Kết luận lược khảo 6
3.2 Hướng nghiên cứu của tác giả 7
4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 7
4.1 Mục tiêu chung 7
4.2 Mục tiêu cụ thể 7
4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 8
5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 8
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8
6.1 Sử dụng phương pháp định tính 8
6.1.1 Dữ liệu thứ cấp 8
6.1.2 Dữ liệu sơ cấp 8
6.2 Phương pháp phân tích 8
6.2.1 Phương pháp chuyên gia 8
6.2.2 Phương pháp thống kê mô tả 9
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 10
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 11
1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 11
1.1.1 Ngân sách nhà nước 11
Trang 2iv
1.1.1.1 Khái niệm về ngân sách nhà nước 11
1.1.1.2 Vai trò của ngân sách nhà nước 11
1.1.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước 12
1.1.2.1 Chi ngân sách nhà nước 12
1.1.2.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước 12
1.2 QUẢN LÝ, KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 14
1.2.1 Khái niệm về cam kết chi ngân sách nhà nước 14
1.2.2 Nội dung kiểm soát cam kết chi 15
1.2.2.1 Thời hạn gửi và chấp thuận cam kết chi 15
1.2.2.2 Đơn vị phải đảm bảo đủ điều kiện thực hiện cam kết chi 15
1.2.2.3 Kiểm soát các trường hợp điều chỉnh cam kết chi 16
1.2.2.4 Kiểm soát các trường hợp huỷ cam kết chi và hợp đồng 17
1.2.3 Đặc điểm kiểm soát cam kết chi 18
1.2.4 Ý nghĩa kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi 20
1.3 VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI 21
1.3.1 Vai trò của Kho bạc Nhà nước đối với đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi 21
1.3.2 Trách nhiệm của Kho bạc Nhà nước trong kiểm soát chi ngân sách có thực hiện cam kết chi 22
1.3.3 Nhân tố ảnh hưởng đến kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước 23
1.3.3.1 Nhân tố khách quan 23
1.3.3.2 Nhân tố chủ quan 25
1.4 KINH NGHIỆM KIỂM SOÁT CAM KẾT CHI CỦA MỘT SỐ KHO BẠC NHÀ NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 27 1.4.1 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi của một số Kho bạc Nhà nước 27
1.4.1.1 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi của Kho bạc Nhà nước Cần Thơ 27
1.4.1.2 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi của Kho bạc Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh 27
Trang 3v
1.4.1.3 Kinh nghiệm kiểm soát cam kết chi của Kho bạc Nhà nước An Giang 28
1.4.2 Bài học kinh nghiệm cho việc thực hiện cơ chế quản lý, kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước và Kho bạc Nhà nước Trà Vinh 29
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 32
2.1 KHÁI QUÁT VỀ KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 32
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 32
2.1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển Kho bạc Nhà nước Việt Nam 32
2.1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển Kho bạc Nhà nước Trà Vinh 34
2.1.2 Cơ cấu tổ chức 34
2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kho bạc Nhà nước Trà Vinh 35
2.1.3.1 Chức năng 35
2.1.3.2 Nhiệm vụ 35
2.1.3.3 Quyền hạn 38
2.2 KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 38
2.2.1 Cơ cấu nguồn kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi 38
2.2.2 Quy trình kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước trong môi trường TABMIS 41
2.2.2.1 Quy trình quản lý, kiểm soát cam kết chi thường xuyên 41
2.2.2.2 Quy trình quản lý, kiểm soát cam kết chi đầu tư 42
2.2.3 Kết quả công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết ngân sách nhà nước qua kho bạc nhà nước Trà Vinh 45
2.2.3.1 Kết quả kiểm soát cam kết chi thường xuyên ngân sách nhà nước 45
2.2.3.2 Kết quả kiểm soát cam kết chi đầu tư giai đoạn 2015 - 2018 47
2.3 ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 49
2.3.1 Công tác theo dõi, đối chiếu cam kết chi 49
2.3.2 Quy trình kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi 50
2.3.3 Kiểm tra dự toán (kế hoạch vốn) của đơn vị sử dụng ngân sách khi nhận thông báo của cơ quan Tài chính 52
Trang 4vi
2.3.4 Quy định về cơ chế chính sách 53
2.3.5 Kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi là công cụ quản lý tiên tiến, hiệu quả 54
2.4 NHỮNG HẠN CHẾ, NGUYÊN NHÂN CẦN ĐƯỢC NGHIÊN CỨU KHẮC PHỤC 56
2.4.1 Hạn chế 56
2.4.2 Nguyên nhân 57
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI 59
3.1 MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KIỂM SOÁT CAM KẾT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 59
3.1.1 Mục tiêu 59
3.1.1.1 Chiến lược phát triển kho bạc nhà nước đến năm 2025 và những năm tiếp theo 59
3.1.1.2 Mục tiêu 63
3.1.2 Định hướng 66
3.2 HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KIỂM SOÁT CAM KẾT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHA NƯỚC 66
3.2.1 Một số kết quả đạt được khi thực hiện cam kết chi quan Kho bạc Nhà nước 66
3.2.2 Những hạn chế khi thực hiện cam kết chi tại Kho bạc Nhà nước 67
3.3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CÓ THỰC HIỆN CAM KẾT CHI 67
3.3.1 Giải pháp về truyền thông để thấy kiểm soát chi ngân sách nhà nước có thực hiện cam kết chi là công cụ quản lý tiên tiến, hiệu quả 67
3.3.1.1 Nội dung truyền thông 68
3.3.1.2 Đối tượng truyền thông 68
3.3.1.3 Cơ chế và kênh truyền thông 68
3.3.1.4 Mạng lưới truyền thông 69
3.3.2 Giải pháp về phối hợp thực hiện giữa các tổ chức liên quan nhằm đảm bảo thực hiện cam kết chi ngân sách theo cơ chế chính sách 69
3.3.3 Giải pháp tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc theo dõi, đối chiếu cam kết chi 71
3.3.3.1 Tăng cường sử dụng thư điện tử (email) trong giao dịch của các đơn vị Nhà nước 71
Trang 5vii
3.3.3.2 Đẩy mạnh giao dịch điện tử 72
3.3.4 Về thiết lập mẫu đối chiếu, báo cáo và kỹ thuật hệ thống nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát chi ngân sách nhà nước 73
3.3.5 Giải pháp về dự toán của đơn vị sử dụng ngân sách khi nhận thông báo của cơ quan Tài chính 73
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75
1 KẾT LUẬN 75
2 KIẾN NGHỊ BỘ TÀI CHÍNH VÀ KHO BẠC NHÀ NƯỚC 75
2.1 Về cơ chế, chính sách, quy trình nghiệp vụ 75
2.2 Đối với chi thường xuyên 76
2.3 Đối với chi đầu tư 76
2.4 Về nâng cao năng lực và chất lượng cán bộ 76
3 HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 77
3.1 Một số hạn chế của nghiên cứu 77
3.2 Kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78
PHỤ LỤC 1
Trang 6viii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTC: Bộ Tài chính
CKC Cam kết chi
CBNV: Cán bộ nhân viên
CNTT: Công nghệ thông tin
ĐH: Đại học
DN: Doanh nghiệp
HĐND: Hội đồng nhân dân
KBNN: Kho bạc Nhà nước
NSNN: Ngân sách Nhà nước
Trđ : Triệu đồng
UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 7ix
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Chi từ nguồn kinh phí thường xuyên giai đoạn 2015-2018 38
Bảng 2.2 Cơ cấu nguồn kinh phí chi thường xuyên giai đoạn 2015-2018 (%) 39
Bảng 2.3 Tình hình thực hiện công tác kiểm soát cam kết chi thường xuyên NSNN qua KBNN Trà Vinh giai đoạn năm 2015 – 2018 45
Bảng 2.4 Bảng thực hiện kế hoạch vốn của địa bàn Tỉnh Trà Vinh 47
Bảng 2.5 Tình hình kiểm soát cam kết chi đầu tư 47
Bảng 2.6 Công tác theo dõi, đối chiếu cam kết chi 49
Bảng 2.8 Quy trình kiểm soát chi NSNN có thực hiện cam kết chi 51
Bảng 2.9 Kiểm tra dự toán của ĐVSDNS khi nhận thông báo của cơ quan Tài chính 53 Bảng 2.10 Quy định về cơ chế chính sách 54
Bảng 2.11 Kiểm soát chi NSNN có thực hiện CKC là công cụ quản lý tiên tiến, hiệu quả 54
Trang 8x
DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy của KBNN Trà Vinh 35
Trang 9xi
TÓM TẮT
Việc quản lý, kiểm soát cam kết chi là một trong những cơ sở để thực hiện cải cách tài chính công theo hướng công khai, minh bạch và phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế Đối với đơn vị sử dụng ngân sách, kiểm soát cam kết chi, góp phần đảm bảo an ninh tài chính, ngăn chặn nợ đọng, quản lý tập trung nhằm mục tiêu có thể đàm phán để giảm giá bán hàng hóa, dịch vụ cho khu vực công Bên cạnh đó, quản lý kiểm soát cam kết chi cũng góp phần nâng cao chất lượng dự báo luồng tiền để quản lý ngân quỹ an toàn, hiệu quả
Chương 1, tác giả nghiên cứu và trình bày tổng quan về NSNN về chi và cam kết chi NSNN bao gồm: khái quát, đặc điểm, phạm vi chi và cam kết chi, trình bày các vấn
đề cơ bản kiểm soát cam kết chi từ NSNN qua KBNN: các hình thức tổ chức, nội dung, kết quả và nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kiểm soát cam kết chi từ NSNN qua KBNN Chương 2, tác giả đánh giá thực trạng kiểm soát chi có thực hiện cam kết chi tại KBNN Trà Vinh, giới thiệu tổng quan về chức năng nhiệm vụ, đồng thời nêu lên được thực trạng kiểm soát cam kết chi, kết quả đạt được trong công tác kiểm soát cam kết chi, những hạn chế và nguyên nhân
Tác giả khảo sát 60 chuyên gia và dùng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc kiểm soát chi có thực hiện cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước Dựa vào những quan điểm và định hướng về kiểm soát cam kết chi NSNN qua KBNN và kết quả khảo sát, tác giả đề xuất giải pháp gồm: Giải pháp về truyền thông;
Về phối hợp thực hiện giữa các tổ chức liên quan; Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc theo dõi, đối chiếu cam kết chi; Về thiết lập mẫu đối chiếu, báo cáo
và kỹ thuật hệ thống nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát chi NSNN; Giải pháp về dự toán của ĐVSDNS khi nhận thông báo của cơ quan Tài chính nhằm kiểm soát chi và sử dụng hiệu quả chi ngân sách nhà nước
Trang 101
PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt động kinh tế xã hội,
an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước, trong bối cảnh chung của kinh tế thế giới, khu vực và thực trạng kinh tế Việt Nam, ngân sách nhà nước là công cụ điều chỉnh
vĩ mô nền kinh tế xã hội, điều tiết thị trường và bình ổn giá Điều hành thu – chi ngân sách nhà nước để duy trì ổn định, đảm bảo cân bằng ngân sách để tiến tới thặng dư là một thách thức lớn của các nước
Quy trình chi ngân sách nhà nước - đặc biệt là chi thường xuyên là một trong những nội dung cốt lõi của ngân sách nhà nước với kết cấu truyền thống gồm ba khâu tiếp nối nhau là lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán, có ý nghĩa là nhân tố định hướng, duy trì và thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội và bộ máy quản lý nhà nước đang được các cấp, các ngành quan tâm nghiên cứu, thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả, hiệu lực của nhiệm vụ chi thường xuyên ngân sách nhà nước, góp phần quan trọng trong việc điều hành thu – chi Ngân sách nhà nước, ổn định nền kinh tế
Kiểm soát chi ngân sách nhà nước qua KBNN được Bộ Tài chính giao cho KBNN
tổ chức triển khai thực hiện bắt đầu từ ngày 01/4/1990 Đến nay, nền tảng pháp lý, cơ chế, quy trình, tổ chức bộ máy đã tương đối đi vào nền nếp
Việc kiểm soát các khoản chi NSNN có thực hiện cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước là một nghiệp vụ quan trọng, góp phần ngăn chặn tình trạng sử dụng kinh phí NSNN không đúng dự toán, định mức, chế độ, tiêu chuẩn… hạn chế gây thất thoát, lãng phí tiền và tài sản của Nhà nước
Quản lý cam kết chi cho phép theo dõi và quản lý các hợp đồng nhiều năm theo một số thông tin chủ yếu như: Tổng giá trị hợp đồng, giá trị hợp đồng đã thực hiện cam kết chi, giá trị hợp đồng đã được thanh toán…
Kiểm soát chi NSNN có thực hiện cam kết chi qua KBNN Trà Vinh cũng góp phần từng bước đưa các nhà cung cấp hàng hoá, dịch vụ cho khu vực công vào quản lý tập trung, đến năm 2018 có 265 món cam kết chi Các thông tin về nhà cung cấp phải được khai báo và quản lý trên TABMIS trước khi thực hiện cam kết chi và thanh toán cho nhà cung cấp đó
Trang 112
Thực hiện quản lý, kiểm soát chi NSNN Trà Vinh góp phần làm nâng cao chất lượng dự báo dòng tiền của Kho bạc Nhà nước Bên cạnh đó, khi áp dụng thêm nghiệp
vụ kiểm soát chi NSNN có thực hiện cam kết chi, rất nhiều vấn đề sẽ phát sinh đòi hỏi phải được nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng, có định hướng và giải pháp sớm nhằm đồng
bộ hoá hai nghiệp vụ kiểm soát này, vừa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước chặt chẽ,
an toàn, vừa đảm bảo thông thoáng, hiện đại, cải cách
Xuất phát từ những nhận định nêu trên, với những thông tin, kiến thức được tiếp
cận, từ thực tế nhiệm vụ công tác tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Thực trạng và giải pháp kiểm soát chi có thực hiện cam kết chi qua Kho bạc Nhà nước Trà Vinh” với mong
muốn đưa ra một số giải pháp có tính tham khảo đối với các nhà lập chính sách, nhằm góp phần hoàn thiện công tác kiểm soát cam kết chi Ngân sách Nhà nước qua hệ thống KBNN nói riêng cũng như công tác quản lý chi Ngân sách Nhà nước nói chung
2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
Từ khi có ngân sách nhà nước, đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học cả trong và ngoài nước bàn về NSNN, thu NSNN, chi NSNN, công tác kiểm soát chi của Kho bạc Nhà nước, kiểm soát cam kết chi NSNN qua KBNN
Trần Thị Ánh Tuyết (2015), đã tìm ra và đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác kiểm soát chi và cam kết chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Thành phố Hồ Chí Minh Trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Việt Nam về ngân sách nhà nước, về chi ngân sách nhà nước, về kiểm soát chi ngân sách nhà nước và cam kết chi ngân sách nhà nước, sử dụng phương pháp nghiên cứu lý thuyết và vận dụng các quy định của pháp luật và các phương pháp khác, nghiên cứu đã khảo sát các nội dung liên quan đến kết quả kiểm soát chi, cam kết chi ngân sách nhà nước Kết quả nghiên cứu cho thấy những nhân tố khách quan bên ngoài Kho bạc Nhà nước (chế độ, chính sách liên quan đến lĩnh vực kiểm soát chi, cam kết chi; quy trình kiểm soát chi, cam kết chi; việc phân bổ dự toán ngân sách nhà nước; các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách nhà nước; chấp hành ngân sách nhà nước của cơ quan, đơn vị) cũng như những nhân tố chủ quan của ngành Kho bạc Nhà nước (chức năng, nhiệm vụ; cơ cấu tổ chức; quy trình nghiệp vụ; cơ sở vật chất; chất lượng và trình độ của đội ngũ cán bộ) đều là yếu tố dẫn đến thành công hay hạn chế của công tác kiểm soát chi, cam kết chi ngân sách nhà nước Kết quả nghiên cứu đã giúp cho đơn vị Kho bạc Nhà nước hiểu rõ hơn những nội dung liên quan đến công tác kiểm soát chi, cam kết chi, xây dựng cơ sở lý thuyết, phân tích thực tiễn, đặc