Trên cơ sở tổng quan vấn đề nghiên cứu, luận văn tổng thuật các khái niệm cơ bản của đề tài, xác lập lý luận hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh và lý lu[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan……… i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các chữ viết tắt ix
Danh mục các bảng x
Tóm tắt xii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
3 Phương pháp nghiên cứu 3
4 Phạm vi giới hạn đề tài 3
5 Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát 4
6 Kết cấu luận văn 4
PHẦN NỘI DUNG 5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 5
1.1 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 5
1.1.1 Các nghiên cứu ở ngoài nước 5
1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 6
1.2 Một số khái niệm cơ bản 9
1.2.1 Quản lý 9
1.2.2 Quản lý nhà trường 10
1.2.3 Phát triển năng lực học sinh 11
1.2.4 Hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh 13
1.2.5 Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 13
1.3 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 14
1.3.1 Mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 14
1.3.2 Đặc điểm của dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 14
Trang 2iv
1.3.3 Quan hệ giữa chuẩn đầu ra và hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 15 1.3.3.1 Chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục dưới dạng năng lực học sinh 15 1.3.3.2 Quan hệ giữa chuẩn đầu ra dưới dạng năng lực và hoạt động dạy học định hướng phát triển năng lực học sinh 16 1.3.4 Nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trung học phổ thông 18 1.3.5 Phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 19 1.3.6 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 21
1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 22
1.4.1 Quản lý mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường trung học phổ thông 22 1.4.2 Quản lý nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường trung học phổ thông 22 1.4.3 Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông 23 1.4.3.1 Quản lý phương pháp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực học sinh 23 1.4.3.2 Quản lý phương pháp học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh 24 1.4.3.3 Quản lý hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 25 1.4.4 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh 25 1.4.5 Quản lý các điều kiện, phương tiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông 26
1.5 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 27
1.5.1 Yếu tố chủ quan 27
Trang 3v
1.5.2 Yếu tố khách quan 28
1.5.2.1 Các chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước 28
1.5.2.2 Sự chỉ đạo của Bộ giáo dục và đào tạo 29
1.5.2.3 Sự chỉ đạo của Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Vĩnh Long 30
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨNG LIÊM, TỈNH VĨNH LONG 32
2.1 Khái quát về quá trình điều tra, khảo sát thực trạng 32
2.1.1 Mục đích khảo sát 32
2.1.2 Nội dung khảo sát 32
2.1.3 Đối tượng khảo sát, địa bàn khảo sát 32
2.1.4 Tổ chức khảo sát 32
2.1.4.1 Xây dựng bộ phiếu hỏi 32
2.1.4.2 Tổ chức khảo sát 33
2.1.5 Xử lý kết quả khảo sát 33
2.2 Khái quát tình hình giáo dục và đào tạo huyện vũng liêm, tỉnh vĩnh long 33
2.2.1 Khái quát về giáo dục và đào tạo huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 33
2.2.1.1 Quy mô, mạng lưới trường lớp 33
2.2.1.2 Phổ cập chất lượng giáo dục 34
2.2.1.3 Phát triển đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên 34
2.2.1.4 Chất lượng giáo dục 34
2.2.1.5 Cơ sở vật chất - thiết bị trường học 35
2.2.2 Tình hình giáo dục Trung học Phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 35 2.2.2.1 Quy mô trường lớp, học sinh 35
2.2.2.2 Cơ sở vật chất - thiết bị trường học 35
2.2.2.3 Chất lượng giáo dục của các trường trung học phổ thông 36
2.3 Thực trạng hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện vũng liêm, tỉnh vĩnh long 37
2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về sự cần thiết và tầm quan trọng của hoạt động học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh 38
Trang 4vi
2.3.2 Thực trạng nội dung của hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 39 2.3.2.1 Thực trạng về dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các
trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 39
2.3.2.2 Thực trạng hoạt động học tập theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 42
2.3.3 Thực trạng về thực hiện phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh trung học phổ thông 44
2.3.4 Thực trạng về kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh trung học phổ thông 47
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện vũng liêm, tỉnh vĩnh long 49
2.4.1 Thực trạng quản lý mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 2.4.2 Thực trạng quản lý nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 2.4.3 Thực trạng quản lý phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học phổ thông 52
2.4.3.1 Thực trạng quản lý phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường trung học phổ thông 52
2.4.3.2 Thực trạng quản lý phương pháp học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học phổ thông 55
2.4.4 Thực trạng quản lý các hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông 56
2.4.5 Thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh 57
2.4.6 Thực trạng quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học 59
2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh các trường trung học phổ thông huyện vũng liêm, tỉnh vĩnh long 61
2.5.1 Thực trạng tác động của các yếu tố chủ quan 61
2.5.2 Thực trạng tác động của các yếu tố khách quan 61
2.6 Đánh giá chung thực trạng 62
2.6.1 Ưu điểm 62
Trang 5vii
2.6.1.1 Đánh giá ưu điểm 62
2.6.1.2 Nguyên nhân 63
2.6.2 Hạn chế 63
2.6.2.1 Đánh giá hạn chế 63
2.6.2.2 Nguyên nhân của hạn chế 64
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 66
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌCTHEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN VŨNG LIÊM, TỈNH VĨNH LONG 67
3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 67
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 67
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 67
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 68
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 68
3.1.5 Đảm bảo tính hiệu quả 68
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện vũng liêm, tỉnh vĩnh long 69
3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về các yêu cầu và nội dung đổi mới hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 69
3.2.1.1 Mục tiêu của biện pháp 69
3.2.1.2 Nội dung và cách thức tiến hành 69
3.2.2 Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 71
3.2.2.1 Mục tiêu của biện pháp 71
3.2.2.2 Nội dung và cách thức tiến hành 71
3.2.3 Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá chất lượng giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực học sinh 74
3.2.3.1 Mục tiêu của biện pháp 74
3.2.3.2 Nội dung và cách thức tiến hành 75
3.2.4 Giáo dục động cơ, thái độ học tập và hướng dẫn các phương pháp học tập tích cực cho học sinh 77
Trang 6viii
3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp 77
3.2.4.2 Nội dung và cách thức thực hiện 77
3.2.5 Tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 81
3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp 81
3.2.5.2 Nội dung và cách thức tiến hành 81
3.2.6 Tạo dựng môi trường thuận lợi để giáo viên và học sinh phát huy tốt nhất vai trò của mình trong dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 84
3.2.6.1 Mục tiêu của biện pháp 84
3.2.6.2 Nội dung và cách thức tiến hành 84
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 85
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 86
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 86
3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 86
3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 87
3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 87
3.4.4.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 88
3.4.4.2 Về tính khả thi 90
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 92
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 93
1 Kết luận 93
1.1 Về lý luận 93
1.2 Về thực tiễn 93
2 Khuyến nghị 94
2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 94
2.2 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Long 95
2.3 Đối với các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 95
2.4 Đối với giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long 96
TÀI LIỆU THAM KHẢO 97 PHỤ LỤC
Trang 7ix
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
GD&ĐT: Giáo dục và Đào tạo
GDPT: Giáo dục phổ thông
KT- ĐG: Kiểm tra - Đánh giá
Trang 8x
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Quy mô mạng lưới trường lớp huyện Vũng Liêm năm 2018-2019 33 Bảng 2.2 Thống kê số lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên huyện Vũng Liêm năm học 2018-2019 34 Bảng 2.3 Quy mô phát triển trường, lớp Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm trong
3 năm gần đây 35 Bảng 2.4 Hiện trạng cơ sở vật chất các trường Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm
……… …35 Bảng 2.5 Đội ngũ cán bộ giáo viên, công nhân viên các trường Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm ở năm học 2018-2019 36 Bảng 2.6 Thống kê chất lượng giáo dục về mặt học lực của học sinh Trung học phổ thông 37 Bảng 2.7 Thống kê chất lượng giáo dục về mặt hạnh kiểm của học sinh Trung học phổ thông 37 Bảng 2.8 Ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về sự cần thiết của hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh 38 Bảng 2.9 Ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng của hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh 39 Bảng 2.10 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng tình hình thực hiện hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở các trường Trung học phổ thông 40 Bảng 2.11 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng về thực trạng hoạt động học tập theo định hướng phát triển năng lực 42 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng về phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 44 Bảng 2.13 Kết quả đánh giá của học sinh về thực hiện các phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 45 Bảng 2.14 Kết quả đánh giá của học sinh về tổ chức kiểm tra đánh giá hoạt động học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực học sinh 47 Bảng 2.15 Những yếu tố học sinh quan tâm sau khi nhận bài kiểm tra của thầy/cô 48 Bảng 2.16 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý mục tiêu dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 49
Trang 9xi
Bảng 2.17 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý nội dung dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 50
Bảng 2.18 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý phương pháp dạy học theo
định hướng phát triển năng lực học sinh 52 Bảng 2.19 Kết quả khảo sát đánh giá về thực trạng quản lý phương pháp học tập của
HS theo định hướng phát triển năng lực học sinh 55 Bảng 2.20 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 56 Bảng 2.21 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh 57
Bảng 2.22 Kết quả khảo sát đánh giá thực trạng quản lý phương tiện dạy học và các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh 59
Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp 88 Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp 90
Trang 10xii
TÓM TẮT
1 NHỮNG KẾT QUẢ CHÍNH CỦA LUẬN VĂN
Trên cơ sở tổng quan vấn đề nghiên cứu, luận văn tổng thuật các khái niệm cơ bản của đề tài, xác lập lý luận hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh và lý luận quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở các trường trung học phổ thông, đồng thời xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh các trường trung học phổ thông và từ khảo sát, phân tích thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, luận văn đã đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh cấp Trung học phổ thông ở các trường trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay
2 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN
Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh
Luận văn đã khảo sát và mô tả tổng thể về thực trạng hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh và thực trạng công tác quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở các trường Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long Qua đó đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu của hoạt động quản lý này và đề xuất 6 biện pháp khả thi cho việc quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở các trường Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long
3 HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO CỦA ĐỀ TÀI
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể áp dụng trong quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường Trung học phổ thông huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long Qua đó, tiếp tục phát hiện thực trạng quản lý hoạt động dạy học và bổ sung, phát triển các biện pháp quản lý mà luận văn đã đề xuất
4 TỪ KHÓA
Quản lý; Hoạt động dạy học; Năng lực học sinh; Quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực