Nếu nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá một cách toàn diện về thực trạng trên cơ sở đó đề ra được các biện pháp như: Tăng cường sự lãnh của Đảng, sự quản lý của chính quyền đối với các [r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục chữ viết tắt vii
Danh mục bảng viii
Danh mục hình ix
Tóm tắt x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 2
5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2
6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3
6.1 Phạm vi nội dung 3
6.2 Phạm vi không gian 3
6.3 Phạm vi thời gian 3
7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận 3
7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3
7.2.1 Phương pháp điều tra 3
7.2.2 Phương pháp quan sát 3
7.2.3 Phương pháp chuyên gia 4
7.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm 4
7.3 Phương pháp thống kê toán học 4
8 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 4
9 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 4
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG 5
1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5
Trang 2iv
1.1.1 Sơ lược lịch sử phát triển các trung tâm học tập cộng đồng trên thế giới 5
1.1.2 Sự phát triển các trung tâm học tập cộng đồng ở Việt Nam 7
1.2 CÁC KHÁI NIỆM CỦA ĐỀ TÀI 9
1.2.1 Trung tâm học tập cộng đồng 9
1.2.2 Quản lý 10
1.2.3 Quản lý giáo dục 11
1.2.4 Quản lý trung tâm học tập cộng đồng 12
1.3 TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG 14
1.3.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về phát triển các hình thức giáo dục cộng đồng 14
1.3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển các hình thức giáo dục cộng đồng 16
1.3.3 Đặc trưng kinh tế-xã hội và tính chất sư phạm của trung tâm học tập cộng đồng 17
1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG 18
1.4.1 Lý luận về tổ chức trung tâm học tập cộng đồng 18
1.4.2 Chức năng, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng 19
1.2.4.1 Chức năng giáo dục và huấn luyện 19
1.2.4.2 Chức năng thông tin và tư vấn 20
1.2.4.3 Chức năng phát triển cộng đồng 21
1.2.4.4 Chức năng liên kết phối hợp 21
1.4.3 Phương thức, hình thức tổ chức 22
1.4.4 Đội ngũ giáo viên, báo cáo viên 23
1.4.5 Cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng 24
1.4.6 Tổ chức và hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng 25
1.4.7 Công tác phối hợp, liên kết trong hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng 27
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CÁC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 30
2.1 KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ-XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO CỦA TỈNH TRÀ VINH 30
2.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội 30
2.1.2 Truyền thống lịch sử và văn hóa 30
2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục đào tạo 30
2.1.4 Các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 31
2.2 KHÁI QUÁT VỀ QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT 32
Trang 3v
2.2.1 Mục tiêu khảo sát 32
2.2.2 Nội dung khảo sát 32
2.2.3 Đối tượng khảo sát 32
2.2.4 Tiến trình khảo sát 32
2.3 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG Ở TRÀ VINH 32
2.3.1 Cơ cấu tổ chức 32
2.3.2 Cơ chế hoạt động 33
2.3.3 Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý 34
2.3.4 Các nguồn lực vật chất và tài chính 35
2.3.5 Hiệu quả hoạt động của các trung tâm 35
2.4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG Ở TRÀ VINH 36
2.4.1 Nhận thức về trung tâm học tập cộng đồng ở Trà Vinh 36
2.4.1.1 Nhận thức của cán bộ ban, ngành, đoàn thể về trung tâm học tập cộng đồng 36
2.4.1.2 Nhận thức của người dân về trung tâm học tập cộng đồng 40
2.4.2 Thực trạng quản lý trung tâm học tập cộng đồng ở Trà Vinh 42
2.4.2.1 Quản lý việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các trung tâm 47
2.4.2.2 Quản lý cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của các trung tâm 49
2.4.2.3 Quản lý đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý của các trung tâm 50
2.4.2.4 Quản lý các nguồn lực và tài chính của các trung tâm 52
2.5 ĐÁNH GIÁ CHUNG 53
CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 54
3.1 ĐỊNH HƯỚNG ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP 54
3.1.1 Chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước Việt Nam về phát triển nâng cao chất lượng hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng ở nước ta 54
3.1.2 Văn bản chỉ đạo của tỉnh Trà Vinh về quản lý hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh 54
3.2 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP 55
3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 55
3.2.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 55
Trang 4vi
3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 56
3.2.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 56
3.3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 56
3.3.1 Biện pháp đối với cơ cấu tổ chức các trung tâm học tập cộng đồng 56
3.3.1.1 Tăng cường sự lãnh của Đảng, sự quản lý của chính quyền đối với các trung tâm học tập cộng đồng 56
3.3.1.2 Hoàn thiện cơ cấu tổ chức của các trung tâm học tập cộng đồng 60
3.3.1.3 Thiết lập mạng lưới liên kết và xây dựng mối quan hệ phối hợp đảm bảo sự phát triển bền vững của các trung tâm học tập cộng đồng 62
3.3.2 Giải pháp đối với cơ chế hoạt động các trung tâm học tập cộng đồng 67
3.3.2.1 Hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các trung tâm học tập cộng đồng 67
3.3.2.2 Quản lý tài chính của các trung tâm học tập cộng đồng 68
3.4 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẤP THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TRUNG TÂM HỌC TẬP CỘNG ĐỒNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 72
3.4.1 Mục tiêu khảo nghiệm 72
3.4.2 Phương pháp và đối tượng thăm dò 72
3.4.3 Kết quả thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 72
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 76
1 KẾT LUẬN 76
2 KIẾN NGHỊ 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79
PHỤ LỤC 1
Trang 5vii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
CBQL TTHTCĐ: Cán bộ quản lý trung tâm học tập cộng đồng
HKH: Hội khuyến học
Trang 6viii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Số TTHTCĐ phát triển qua các năm 8 Bảng 2.1 Số liệu thống kê TTHTCĐ 31 Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ ban, ngành, đoàn thể về TTHTCĐ 36 Bảng 2.3 Nhận thức của cán bộ ban, ngành, đoàn thể về chức năng của TTHTCĐ 37 Bảng 2.4 Nhận thức của cán bộ ban ngành về tầm quan trọng của TTHTCĐ 37 Bảng 2.5 Nhận thức của cán bộ ban, ngành, đoàn thể về hiệu quả hoạt động của TTHTCĐ 38 Bảng 2.6 Nhận thức của cán bộ ban, ngành, đoàn thể về nguyên nhân TTHTCĐ hoạt động chưa đạt hiệu quả 39 Bảng 2.7 Nhận biết của người dân về TTHTCĐ 40 Bảng 2.8 Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của TTHTCĐ đối với cộng đồng 41 Bảng 2.9 Mong muốn của người dân về điều kiện hoạt động và nội dung hoạt động của TTHTCĐ 42 Bảng 2.10 Thực trạng những thuận lợi trong công tác quản lí TTHTCĐ ở Trà Vinh 43 Bảng 2.11 Thực trạng những khó khăn trong công tác quản lí TTHTCĐ ở Trà Vinh 44 Bảng 2.12 Thực trạng về công tác củng cố nhân sự quản lí TTHTCĐ ở Trà Vinh 45 Bảng 2.13 Nhận thức về những nội dung cần quản lí TTHTCĐ 45 Bảng 2.14 Thực trạng về công tác tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động TTHTCĐ 46 Bảng 3.1 Kết quả thăm dò tính khả thi của một số giải pháp quản lý nâng cao hiệu quả hoạt động của các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 73
Trang 7ix
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Chức năng quản lý và chu trình quản lý 12 Hình 1.2 Tổ chức một trung tâm học tập cộng đồng ở những xã, phường 26 Hình 1.3 Mô hình quan hệ giữa các lực lượng cộng đồng với TTHTCĐ 28
Trang 8x
TÓM TẮT
Luận văn “Quản lý hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” được thực hiện từ tháng 6/2019 đến tháng 12/2019 Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hoá cơ sở lý luận về hoạt động của các TTHTCĐ; khảo sát, đánh giá và phân tích thực trạng quản lý hoạt động của các TTHTCĐ ở tỉnh Trà Vinh tương ứng với cơ sở lý luận đã đề cập; từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Các số liệu được sử dụng trong luận văn là số liệu về đội ngũ quản lý, giáo viên;
cơ sở vật chất; trang thiết bị dạy học của Trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh từ năm 2014-2015 đến năm học 2018-2019 và số liệu khảo sát thực tế tại 06 Trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn huyện, thị xã, thành phố
Qua kết quả khảo sát, đánh giá và phân tích thực trạng quản lý hoạt động của các TTHTCĐ ở tỉnh Trà Vinh, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
(1) Biện pháp đối với cơ cấu tổ chức các trung tâm học tập cộng đồng
- Tăng cường sự lãnh của Đảng, sự quản lý của chính quyền đối với các trung tâm học tập cộng đồng
- Hoàn thiện cơ cấu tổ chức của các trung tâm học tập cộng đồng
- Thiết lập mạng lưới liên kết và xây dựng mối quan hệ phối hợp đảm bảo sự phát triển bền vững của các trung tâm học tập cộng đồng
(2) Biện pháp đối với cơ chế hoạt động các trung tâm học tập cộng đồng
- Hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các trung tâm học tập cộng đồng
- Quản lý tài chính của các trung tâm học tập cộng đồng
Trang 91
PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Tổ chức Giáo dục Khoa học và Văn hoá thế giới (UNESCO) khi đề cập đến vấn
đề giáo dục toàn cầu đã khẳng định, xây dựng xã hội học tập là trọng tâm phát triển giáo dục toàn cầu và nhấn mạnh bốn “trụ cột” của việc xây dựng xã hội học tập là “học để biết, học để làm, học để cùng chung sống và học để làm người” [20] Do đó, trong quá trình phát triển tất yếu của một xã hội hiện đại, việc xây dựng xã hội học tập là “xu thế mới của nhân loại” và trong Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X đã chỉ rõ: “Tiến tới nền kinh tế tri thức thì việc xây dựng xã hội học tập trở thành yêu cầu chung của thế giới và nước ta” [4] Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Đảng ta tiếp tục chỉ rõ: ‘‘Hoàn thiện cơ chế, chính sách xã hội hoá giáo dục, đào tạo trên cả ba phương diện: động viên các nguồn lực trong xã hội; phát huy vai trò giám sát của cộng đồng; khuyến khích các hoạt động khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện để người dân được học tập suốt đời”
Với tư tưởng đó, hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam đã có sự biến đổi đáng
kể cùng sự ra đời những mô hình tổ chức cơ sở giáo dục ở nhiều cấp độ khác nhau trong lĩnh vực Giáo dục thường xuyên và Dạy nghề, trong đó có mô hình Trung tâm học tập cộng đồng Luật Giáo dục (năm 2005) đã chính thức công nhận Trung tâm học tập cộng đồng là cơ sở giáo dục thường xuyên thuộc hệ thống giáo dục quốc dân được tổ chức ở các xã, phường, thị trấn
Thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Chính phủ, Tỉnh uỷ và Uỷ ban nhân dân tỉnh Trà Vinh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo liên quan đến việc xây dựng
xã hội học tập, xem đây là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa lâu dài, góp phần tích cực đẩy mạnh sức mạnh toàn dân xây dựng xã hội học tập ở cơ sở Việc thành lập các trung tâm học tập cộng đồng giúp mọi người vừa học vừa làm, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp
vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống
Trong thời gian qua, tỉnh Trà Vinh đã có nhiều chính sách để phát triển các TTHTCĐ Mạng lưới TTHTCĐ của tỉnh được quan tâm xây dựng, góp phần đáng kể vào việc nâng cao dân trí và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Đến năm 2019, toàn tỉnh đã thành lập được 106 Trung tâm học tập cộng đồng tại các xã, phường, thị
Trang 102
trấn đã góp phần thực hiện có hiệu quả việc xây dựng xã hội học tập của tỉnh[27] Hoạt động ở các trung tâm học tập cộng đồng trên thực tế rất đa dạng, song hoạt động như thế nào để có hiệu quả thì vẫn còn là vấn đề cần được các ngành, các cấp quản lý quan tâm thực hiện Hiện nay, phần lớn các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh hoạt động chưa thật
sự hiệu quả do một số nguyên nhân sau: Việc tổ chức học tập tại trung tâm còn đơn điệu
và thụ động; cơ sở vật chất và kinh phí duy trì hoạt động còn hạn chế; cơ cấu tổ chức bộ máy và cơ chế vận hành chưa được ổn định, đội ngũ cán bộ quản lý các TTHTCĐ còn nhiều biến động và hầu hết chưa được đào tạo về nghiệp vụ quản lý nên đã ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt tới chất lượng và hiệu quả hoạt động của các TTHTCĐ Xuất phát từ những lí do trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu về “Quản lý hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh”
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động của các TTHTCĐ từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động các TTHTCĐ trên địa tỉnh Trà Vinh
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC
Hoạt động của các TTHTCĐ ở tỉnh Trà Vinh bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên so với yêu cầu thực tiễn về phát triển vùng, miền thì chưa đáp ứng được ở mức độ cần thiết Nếu nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá một cách toàn diện
về thực trạng trên cơ sở đó đề ra được các biện pháp như: Tăng cường sự lãnh của Đảng,
sự quản lý của chính quyền đối với các TTHTCĐ; hoàn thiện cơ cấu tổ chức của các TTHTCĐ; thiết lập mạng lưới liên kết và xây dựng mối quan hệ phối hợp đảm bảo sự phát triển bền vững của các TTHTCĐ; hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các TTHTCĐ; quản lý tài chính của các TTHTCĐ thì sẽ nâng cao được hiệu quả quản lý hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh góp phần phát triển mọi lĩnh vực xã hội ở vùng miền được nghiên cứu
5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Hệ thống hoá cơ sở lý luận về hoạt động của các TTHTCĐ: tổ chức hoạt động;
chức năng, nhiệm vụ, nội dung hoạt động; phương thức, hình thức tổ chức hoạt động;
Trang 113
đội ngũ giáo viên, báo cáo viên; cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động và vấn đề phối hợp,
liên kết trong hoạt động của TTHTCĐ;
Khảo sát, đánh giá và phân tích thực trạng quản lý hoạt động của các TTHTCĐ
ở tỉnh Trà Vinh tương ứng với cơ sở lý luận đã đề cập
Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của các TTHTCĐ trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
6.1 Phạm vi nội dung
Đề tài tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản hoạt động các trung tâm học tập cộng đồng, thực trạng về quản lý hoạt động các trung tâm học tập cộng đồng và các biện pháp quản lý hoạt động các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
6.2 Phạm vi không gian
Hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
6.3 Phạm vi thời gian
Từ tháng 01/2018 đến tháng 11/2019
7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Bao gồm các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu để xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động của Trung tâm học tập cộng đồng
7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1 Phương pháp điều tra
Xây dựng các phiếu điều tra để tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Tiến hành phỏng vấn các cán bộ quản lý trung tâm học tập cộng đồng, cán bộ địa phương, báo cáo viên và học viên của trung tâm học tập cộng đồng kiểm định những
thông tin và cung cấp những kết luận rút ra về nội dung, hình thức tổ chức và các biện
pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng
7.2.2 Phương pháp quan sát
Phương pháp này được sử dụng để quan sát các hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng, các công việc của tập thể Ban giám đốc và cá nhân trong cộng đồng, nhằm thu thập thêm các thông tin cần thiết, bổ sung cho kết quả điều tra bằng phiếu hỏi, làm tăng thêm tính khách quan và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu