Xuất phát từ thực tế trên, vận dụng các kiến thức đã tiếp thu trong khóa học để đóng góp cho sự phát triển của ngành du lịch Trà Vinh, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Phát triển du lịc[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Danh mục các bảng viii
Danh mục các hình x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN 2
3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4
3.1 Mục tiêu chung 4
3.2 Mục tiêu cụ thể 5
4 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ KHẢO SÁT 5
4.1 Đối tượng nghiên cứu 5
4.2 Đối tượng khảo sát 5
5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5
5.1 Phạm vi nội dung 5
5.2 Phạm vi không gian 5
5.3 Phạm vi thời gian 5
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
6.1 Phương pháp phân tích 5
6.2 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu 6
7 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN 6
7.1 Ý nghĩa khoa học 6
7.2 Ý nghĩa thực tiễn 6
8 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH 8
1.1 TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ DU LỊCH TÂM LINH 8
1.1.1 Khái niệm du lịch 8
1.1.2 Khái niệm tâm linh 10
1.1.2.1 Phân biệt tâm linh với tín ngưỡng, tôn giáo 12
Trang 2iv
1.1.2.2 Phân biệt tâm linh với mê tín dị đoan 12
1.1.3 Khái niệm du lịch tâm linh 13
1.1.4 Đặc điểm du lịch tâm linh 15
1.1.5 Ý nghĩa của phát triển du lịch tâm linh 17
1.1.6 Xu hướng phát triển du lịch tâm linh 17
1.2 NGUYÊN TẮC VÀ TIÊU CHÍ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH 19
1.2.1 Nguyên tắc phát triển du lịch tâm linh 19
1.2.2 Tiêu chí phát triển du lịch tâm linh 19
1.3 ĐIỀU KIỆN PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH 21
1.3.1 Sự tồn tại của cơ sở vật chất phục vụ du lịch tâm linh 21
1.3.2 Các tổ chức quản lý và cung cấp dịch vụ du lịch tâm linh 21
1.3.3 Năng lực nghề nghiệp của đội ngũ nhân viên dịch vụ du lịch 22
1.3.4 Khách hàng mục tiêu của du lịch tâm linh 23
1.4 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH 24 1.4.1 Môi trường bên trong 24
1.4.2 Các yếu tố tác động bên ngoài 26
1.4.2.1 Các yếu tố kinh tế 26
1.4.2.2 Các yếu tố chính trị - pháp luật 27
1.4.2.3 Dân số 27
1.4.2.4 Yếu tố văn hoá - xã hội 28
1.4.2.5 Kỹ thuật - công nghệ 28
1.5 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI MỘT SỐ TRONG NƯỚC VÀ NGOÀI NƯỚC 29
1.5.1 Kinh nghiệm trong nước 29
1.5.1.1 Quy hoạch tôn tạo di tích, huy động sự hợp tác của cư dân và tổ chức tôn giáo tại Ninh Bình phần lớn đều gắn liền với núi đồi, hang động tự nhiên đã 29
1.5.1.2 Đầu tư nâng cấp, cải tạo và đầu tư xây dựng mới các cơ sở vật chất kỹ thuật và cơ sở hạ tầng tại Tây Ninh 29
1.5.1.3 Quy hoạch xúc tiến đầu tư mở rộng liên kết vùng cùng nhau hợp tác phát triển du lịch tâm linh tại Quảng Ninh 30
1.5.1.4 Đảm bảo tình hình an ninh trật tự, đẩy mạnh quan hệ hợp tác song phương và phát triển du lịch tâm linh gắn kết với lợi ích cộng đồng tại An Giang 31
Trang 3v
1.5.2 Kinh nghiệm tại nước ngoài 33
1.5.2.1 Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tâm linh Xây dựng những chính sách ưu đãi, quảng bá, tạo ra sản phẩm du lịch đặc thù Phát triển du lịch tâm linh gắn với phát triển cộng đồng và kinh tế xã hội của địa phương tại Ấn Độ 33
1.5.2.2 Định hướng các chính sách chiến lược phát triển du lịch tâm linh, quảng bá thu hút sự quan tâm và đẩy mạnh tăng cường giao lưu hội nhập tại quốc gia Thái Lan 35
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH 37
2.1 TỔNG QUAN VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU TỈNH TRÀ VINH 37
2.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên 37
2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 38
2.1.2.1 Hệ thống cơ sở hạ tầng 38
2.1.2.2 Dân cư, lao động và đội ngũ nhân lực tại các điểm du lịch tâm linh 39
2.2 Tiềm năng du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh 40
2.2.1.1 Các cơ sở tôn giáo thuộc phật giáo Bắc Tông 40
2.2.1.2 Các cơ sở tôn giáo thuộc phật giáo Nam Tông 41
2.2.1.3.Các cơ sở tôn giáo thuộc Thiên Chúa giáo 42
2.2.1.4 Các di tích văn hóa và lịch sử cách mạng 43
2.2.2 Tiềm năng du lịch từ các hoạt động văn hóa, lễ hội tại Trà Vinh 44
2.3 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH DU LỊCH TẠI TỈNH TRÀ VINH (2012-2017) 47
2.3.1 Môi trường về ngành du lịch tại tỉnh Trà Vinh 47
2.3.2 Thực trạng kinh doanh ngành du lịch tại tỉnh Trà Vinh (2012-2017) 47
2.3.2.1 Hoạt động kinh doanh dịch vụ 47
2.3.2.2 Hoạt động kinh doanh ăn uống 49
2.3.2.3 Phương tiện vận chuyển khách du lịch 50
2.3.2.4 Các trung tâm văn hóa, thể thao phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí 50
2.3.2.5 Quảng bá du lịch tỉnh Trà Vinh 51
2.3.2.6 Doanh thu du lịch của tỉnh Trà Vinh 51
2.3.3 Nhận xét chung tổng quan hoạt động kinh doanh du lịch tại tỉnh Trà Vinh 52
2.3.3.1 Những mặt thuận lợi của ngành du lịch tỉnh Trà Vinh 52
2.3.3.2 Những mặt khó khăn của ngành du lịch tỉnh Trà Vinh 53
Trang 4vi
2.4 PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT
TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH 53
2.4.1 Quy trình nghiên cứu 53
2.4.2 Xây dựng và hoàn thiện thang đo 55
2.4.3 Khảo sát chính thức phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh 58
2.4.4 Kết quả khảo sát 59
2.4.4.1 Dữ liệu khảo sát về khách du lịch đến Trà Vinh (Phụ lục 12) 59
2.4.4.2 Dữ liệu khảo sát về Công ty kinh doanh du lịch (Phụ lục 13) 63
2.4.4.3 Dữ liệu khảo sát về Ban quản lý điểm đến (Phụ lục 14) 65
2.4.5 Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tốđến phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh 66
2.4.5.1 Kết quả tổng hợp điểm trung bình các thành phần của đối tượng Khách du lịch 66
2.4.5.2 Kết quả tổng hợp điểm trung bình các thành phần của đối tượng Công ty kinh doanh du lịch 73
2.4.5.3 Kết quả tổng hợp điểm trung bình các thành phần của đối tượng Ban quản lý điểm đến 79
2.5 PHÂN TÍCH ĐIỂM MẠNH - ĐIỂM YẾU – CƠ HỘI VÀ NGUY CƠ TRONG HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH GIAI ĐOẠN 2017-2022 82
2.5.1 Điểm mạnh - Strengths (S) 82
2.5.2 Điểm yếu - Weaknesses (W) 83
2.5.3 Cơ hội - Opportunities (O) 83
2.5.4 Nguy cơ - Threats (T) 84
2.2.5 Ma trận phối hợp SWOT xây dựng giải pháp phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh Giai đoạn 2017-2022 84
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH 87
3.1 QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH GIAI ĐOẠN 2017-2022 87
3.1.1 Quan điểm phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh 87
Trang 5vii
3.1.2 Dự báo khả năng phát triển ngành du lịch Trà Vinh giai đoạn 2017-2022 87
3.1.2.1 Dự báo về nhu cầu du lịch 87
3.1.2.2 Dự báo về doanh thu, cơ sở lưu trú và nguồn nhân lực 88
3.1.3 Định hướng phát triển ngành du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2017-2022 89
3.1.3.1 Định hướng phát triển tuyến, điểm du lịch tâm linh 89
3.1.3.2 Định hướng thị trường khách du lịch 92
3.1.3.3 Định hướng về sản phẩm du lịch tâm linh 93
3.1.3.4 Định hướng về đầu tư phát triển du lịch tâm linh 94
3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI TỈNH TRÀ VINH GIAI ĐOẠN 2017-2022 94
3.2.1 Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực phục vụ du lịch tâm linh 94
3.2.2 Giải pháp về xây dựng và phát triển sản phẩm du lịch tâm linh 96
3.2.3 Giải pháp về tuyên truyền, quảng bá du lịch tâm linh 97
3.2.4 Giải pháp về tổ chức và quản lý hoạt động du lịch tâm linh 98
3.2.5 Giải pháp về thị trường khách du lịch tâm linh 99
3.2.6 Giải pháp về cơ sở vật chất kỹ thuật và cơ sở hạ tầng 99
3.2.7 Giải pháp về bảo tồn và phát huy các giá trị tâm linh 100
3.2.8 Giải pháp về hợp tác liên kết tuyến, điểm phát triển du lịch tâm linh 101
KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN 103
1 KIẾN NGHỊ 103
1.1 Đối với Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Trà Vinh và Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Trà Vinh 103
1.2 Đối với chính quyền địa phương 103
1.3 Đối với đơn vị kinh doanh du lịch 103
2 KẾT LUẬN 103
2.1 Kết luận chung 103
2.2 Hạn chế của đề tài 105
2.3 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo 105
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 PHỤ LỤC
Trang 6viii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Số lượt khách đến và khách lưu trú tại tỉnh Trà Vinh (2012 – 2017) 48 Bảng 2.2 Các cơ sở lưu trú du lịch của tỉnh Trà Vinh (2012 – 2017) 49 Bảng 2.3 Doanh thu từ khách du lịch của tỉnh Trà Vinh (2012 – 2017) 51
Bảng 2.4 Các thành phần ảnh hưởng đến phát triển du lịch tâm linh tại
Bảng 2.5 Thang đo sơ bộ dành cho nhóm Khách du lịch và Công ty kinh
Bảng 2.6 Thang đo sơ bộ dành cho nhóm Ban quản lý tại điểm đến 57
Bảng 2.8
Điểm trung bình về kỹ năng của nhân viên phục vụ du lịch
Bảng 2.9 Điểm trung bình về kiến thức của nhân viên phục vụ du lịch
Bảng 2.10 Điểm trung bình về thái độ của nhân viên phục vụ du lịch
Bảng 2.11 Điểm trung bình về cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch tâm linh 69 Bảng 2.12 Điểm trung bình về giá cả dịch vụ và chất lượng cơ sở lưu trú
Bảng 2.13 Điểm trung bình về các yếu tố hỗ trợ dịch vụ du lịch tâm linh tại
Bảng 2.14 Điểm trung bình về chất lượng của sản phẩm du lịch tâm linh
Bảng 2.15 Điểm trung bình về khả năng đáp ứng du khách tại điểm đến 71 Bảng 2.16
Điểm trung bình về môi trường văn hóa, xã hội và an ninh tại
Bảng 2.18 Điểm trung bình về năng lực của nhân viên phục vụ du lịch
Trang 7ix
Bảng 2.19 Điểm trung bình về kiến thức của nhân viên phục vụ du lịch
Bảng 2.20 Điểm trung bình về thái độ của nhân viên phục vụ du lịch
Bảng 2.21 Điểm trung bình về cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch tâm linh 75 Bảng 2.22 Điểm trung bình về giá cả dịch vụ và chất lượng cơ sở lưu trú
Bảng 2.23 Điểm trung bình về các yếu tố hỗ trợ dịch vụ du lịch tâm linh tại
Bảng 2.24 Điểm trung bình về chất lượng của sản phẩm du lịch tâm linh
Bảng 2.25 Điểm trung bình về khả năng đáp ứng du khách tại điểm đến 78 Bảng 2.26
Điểm trung bình về môi trường văn hóa, xã hội và an ninh tại
Bảng 2.27
Điểm trung bình về sự hỗ trợ giúp đỡ từ Cơ quan quản lý nhà
Bảng 2.28 Điểm trung bình về sự hợp tác từ đơn vị kinh doanh du lịch 80
Bảng 2.29 Điểm trung bình về sự mong muốn của Ban quản lý đối với
Bảng 2.30 Điểm trung bình về sự mong muốn của Ban quản lý đối với
Bảng 2.31 Điểm trung bình về phía Đơn vị kinh doanh du lịch 81
Bảng 3.1 Tổng hợp dự báo một số chỉ tiêu phát triển du lịch tỉnh Trà Vinh
Trang 8x
DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.3 Biểu đồ tỷ trọng số lần đến Trà Vinh của khách du lịch 59
Hình 2.4 Biểu đồ tỷ trọng khách du lịch biết đến Trà Vinh qua kênh
Hình 2.5 Biểu đồ tỷ trọng khách du lịch đến Trà Vinh theo loại hình
Hình 2.6 Biểu đồ tỷ trọng về nghề nghiệp của khách du lịch khi đến
Hình 2.7 Biểu đồ tỷ trọng về tuổi của khách du lịch khi đến Trà Vinh 61 Hình 2.8 Biểu đồ tỷ trọng về thu nhập của khách du lịch khi đến Trà Vinh 62
Hình 2.9 Biểu đồ tỷ trọng về sự quay trở lại của khách du lịch 62
Hình 2.10 Biểu đồ tỷ trọng về loại hình du lịch kinh doanh của Công ty
Hình 2.11 Biểu đồ tỷ trọng về loại hình hoạt động, sản phẩm dịch vụ của
Hình 2.12 Biểu đồ tỷ trọng về hình thức thu hút khách của Công ty kinh
Hình 2.13 Biểu đồ tỷ trọng về lượng khách trong năm của Công ty kinh
Hình 2.14 Biểu đồ tỷ trọng về nhà cung cấp dịch vụ cho khách du lịch 65 Hình 2.15 Biểu đồ tỷ trọng về liên kết với cộng đồng địa phương 65
Trang 91
PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Du lịch luôn được xem là nhu cầu thiết yếu của con người Tùy từng giai đoạn phát triển của xã hội, điều kiện kinh tế, tiềm năng du lịch của mỗi quốc gia, khu vực mà yêu cầu đặt ra cho ngành du lịch cũng có sự khác biệt Bên cạnh những loại hình du lịch như du lịch sinh thái, du lịch tham quan, du lịch văn hóa, du lịch ẩm thực thì du lịch tâm linh là loại hình du lịch rất phát triển đem lại nguồn thu lớn cho nhiều quốc gia như
Ấn Độ, Thái Lan…Ở Việt Nam, loại hình du lịch sinh thái rất phát triển Tuy nhiên du lịch tâm linh vẫn còn khá mới, hiện đang trong giai đoạn khai thác như miếu Bà Chúa
Xứ (Châu Đốc – An Giang), khu du lịch núi Bà Đen (Tây Ninh), Tràng An – Bái Đính (Ninh Bình), Trúc Lâm Yên Tử (Quảng Ninh)…Cứ mỗi năm thì khách du lịch trong và ngoài nước tìm đến đây để tham quan hòa mình vào các lễ hội truyền thống và đã góp phần vào GDP cho địa phương, giúp tìm lối ra cho các đặc sản tại địa phương và tạo thêm việc làm cho người dân, đa dạng hoá hoạt động kinh tế góp phần xoá đói giảm nghèo, cải thiện đời sống và ổn định xã hội
Ngày nay, du lịch đã trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến không chỉ
ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam điển hình như ở Trà Vinh Trà Vinh được xem là tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển loại hình du lịch tâm linh Với sự ưu đãi về tài nguyên du lịch bao gồm tự nhiên và nhân văn rất có giá trị trong việc khai thác du lịch Và là một tỉnh ven biển thuộc Đồng bằng Sông Cửu Long với bờ biển dài khoảng 65km cùng với hệ sinh thái đặc trưng của rừng ngập mặn có thể phát triển loại hình du lịch sinh thái, loại hình du lịch văn hóa nhờ các hoạt động lễ hội đậm đà bản sắc truyền thống dân tộc như: Lễ hội Ok Om Bok, Chool Chnam Thmay, Sen Đon Ta, Neak Tà… và các di tích thắng cảnh như di tích Ao Bà Om, Giác Linh Tự, Phước Mỹ Tự Đặc biệt, Trà Vinh là địa phương duy nhất tại Việt Nam quy
tụ nhiều ngôi chùa của người Khmer tu theo hệ phái Tiểu thừa với những nét kiến trúc tôn giáo độc đáo và giá trị thẩm mỹ cao của người Khmer tại các Chùa Âng, Chùa Hang, Chùa Cò, nhiều ngôi chùa đặc sắc của người Kinh và người Hoa tu theo hệ phái Đại thừa mang đậm nét văn hoá độc đáo của dân tộc Kinh và Hoa như Chùa Lưỡng Xuyên, Chùa Liên Bửu, Phước Minh Cung, Giác Linh Tự (chùa Dơi của người Việt), đây là ngôi chùa Phật giáo hệ phái Đại thừa…Sự quy tụ một số lượng lớn chùa chiền, di tích
Trang 102
văn hóa lịch sử cùng với các cộng đồng tín ngưỡng Phật giáo của 3 dân tộc đã tạo nên một lợi thế đặc biệt của tỉnh Trà Vinh, khả năng thu hút du khách thực hiện các chuyến
du lịch kết hợp một cách hoàn hảo, các mục đích tín ngưỡng - trải nghiệm văn hóa lễ hội truyền thống – tham quan các di tích văn hóa và du lịch sinh thái
Tuy nhiên trên thực tế, tỉnh Trà Vinh hiện nay đang chú trọng vào phát triển các loại hình du lịch sinh thái và lễ hội, trong khi chính những lợi thế về du lịch tâm linh mới là thế mạnh độc đáo so với các địa phương khác lại chưa được khai thác và phát huy hết tiềm năng Với mong muốn xây dựng Trà Vinh trở thành một điểm đến du lịch tâm linh của Việt Nam trong thời gian tới Xuất phát từ thực tế trên, vận dụng các kiến thức đã tiếp thu trong khóa học để đóng góp cho sự phát triển của ngành du lịch Trà
Vinh, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Phát triển du lịch tâm linh tại tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2017 – 2022” để làm luận văn cao học ngành Quản trị kinh doanh
2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN
Trong những năm gần đây, hoạt động du lịch tâm linh đã và đang được chú trọng phát triển tại nhiều địa phương trong và ngoài nước nhằm đáp ứng nhu cầu ngày một gia tăng về du lịch Xu hướng ngày càng tăng đối với du lịch tâm linh tác động mạnh đến chiến lược bảo tồn các nguồn lực tự nhiên của mỗi địa phương Đồng thời với nỗ lực tạo nên những lợi thế cạnh tranh nhằm thu hút khách du lịch qua sự đặc sắc, khác biệt của sản phẩm du lịch Từ đó, thúc đẩy sự tham gia của nhiều nhà khoa học
và tổ chức nghiên cứu khoa học triển khai các công trình nghiên cứu chuyên sâu nhằm xây dựng cơ sở lý luận cũng như thực nghiệm về hoạt động du lịch tâm linh trong và ngoài nước
Về vấn đề văn hóa và văn hóa tâm linh, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu
như: Trần Ngọc Thêm (2006) với Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Hoàng Quốc Hải (2005) với Văn hóa phong tục, Chu Huy (2008) với Tâm thức người Việt qua lễ hội đền, chùa, Trần Văn Bổn (2002) với Phong tục và nghi lễ vòng đời người Khmer Nam Bộ, Đinh Thị Vân Chi (2004) với Nhu cầu của du khách trong quá trình du lịch, Các công
trình nghiên cứu trên tuy chưa trực tiếp đề cập đến vấn đề du lịch văn hóa tâm linh, song đây là nguồn tài liệu rất bổ ích để phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài này
* Du lịch tâm linh Việt Nam, thực trạng và định hướng phát triển Nguyễn Văn
Tuấn (2013), Hội nghị quốc tế về du lịch tâm linh vì sự phát triển bền vững, Ninh Bình ngày 21 – 22/11/2013