Pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật qua thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long

Đề tài tập trung nghiên cứu các quy định liên quan về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật như sản xuất, nhập khẩu, buôn bán, vận chuyển, khảo nghiệm và các dịch [r]

MỤC LỤC Lời cam đoan I Lời cảm ơn II Mục lục III Danh mục ký hiệu, chữ viết tắt V Danh sách hình VI Danh sách bảng VII

LỜI NÓI ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 5

3.1 Mục tiêu chung 5

3.2 Mục tiêu cụ thể 5

4 Đối tượng nghiên cứu 5

5 Phạm vi nghiên cứu 6

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Kết cấu luận văn 6

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH 8

THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT 8

1.1 Khái niệm về thuốc bảo vệ thực vật và điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 8 1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, phân loại về thuốc bảo vệ thực vật 8

1.1.1.1 Khái niệm về thuốc bảo vệ thực vật 8

1.1.1.2 Đặc điểm về thuốc bảo vệ thực vật 9

1.1.1.3 Phân loại thuốc bảo vệ thực vật 10

1.1.2 Khái niệm và phân loại về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 12

1.1.2.1 Khái niệm kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 12

1.1.2.2 Khái niệm điều kiện kinh doanh 13

1.1.2.3 Phân loại điều kiện kinh doanh 13

1.1.2.4 Đặc điểm của kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 14

1.2 Vai trò của điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 20

1.2.1 Trong bảo vệ môi trường và bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người 20

1.2.2 Trong sản xuất nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực 23

1.2.3 Trong bảo đảm chất lượng nông sản, bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người tiêu

dùng 24

1.3 Tổng quan pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 28

1.3.1 Quy định về điều kiện đặt ra đối với chủ thể kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 28

1.3.2 Quy định về điều kiện đối với thuốc bảo vệ thực vật đưa vào kinh doanh: nguồn gốc, trong danh mục, thành phần, nhãn mác, công bố hợp quy 30

1.3.3 Quy định về cơ chế bảo đảm thi hành 33

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ĐIỀU KIỆN KINH DOANH THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT QUA THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI 36

TỈNH VĨNH LONG VÀ GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ 36

2.1 Thực trạng pháp luật về điều kiện đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh và giải pháp kiến nghị 36

2.1.1 Đối với cơ sở sản xuất thuốc bảo vệ thực vật 36

2.1.2 Đối với cơ sở nhập khẩu thuốc bảo vệ thực vật 45

2.1.3 Đối với cơ sở buôn bán thuốc bảo vệ thực vật 48

2.1.3.1 Điều kiện chung đối với cơ sở buôn bán thuốc bảo vệ thực vật 48

2.1.3.2 Điều kiện về cấp giấy phép kinh doanh buôn bán, an toàn phòng cháy chữa cháy trong hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật 50

2.1.3.3 Vận chuyển thuốc bảo vệ thực vật 53

2.1.4 Đối với cơ sở khảo nghiệm thuốc bảo vệ thực vật 59

2.2 thực trạng pháp luật về điều kiện đối với thuốc bảo vệ thực vật đưa vào kinh doanh và giải pháp kiến nghị 61

2.2.1 Điều kiện nhằm bảo đảm sự an toàn của thuốc bảo vệ thực vật 61

2.2.1.1 Về các loại thuốc bảo vệ thực vật được phép sản xuất và cấp giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật 61

2.2.1.2 Điều kiện cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc bảo vệ thực vật 64

2.2.1.3 Điều kiện về công bố hợp quy sản phẩm trước khi đưa ra thị trường 66

2.2.1.4 Điều kiện đối với cơ sở buôn bán thuốc bảo vệ thực vật 68

2.2.1.5 Điều kiện đối với bảo quản thuốc bảo vệ thực vật 72

2.2.2 Điều kiện nhằm bảo đảm tính hiệu quả của thuốc bảo vệ thực vật 73

KẾT LUẬN 80

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ VIẾT TẮT DIỄN GIẢI

NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn

DANH SÁCH HÌNH

Hình 1.1: Sơ đồ mô tả cơ chế tác động của thuốc BVTV đến môi trường và con người .20 Hình 2.1: Sơ đồ tổ chức mạng lưới phân phối thuốc BVTV 68

DANH SÁCH BẢNG

Bảng 2.1 : Báo cáo phân loại cửa hàng kinh doanh thuốc BVTV 58

LỜI NÓI ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Việt Nam là một đất nước nông nghiệp, có khoảng 80% dân số sống ở vùng nông thôn và hơn 70% lực lượng lao động làm việc trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp Sản phẩm nông nghiệp đóng vai trò chủ lực trong xuất khẩu và tiêu thụ trong nước cũng như giữ vai trò quan trọng trong tăng trưởng của nền kinh tế Sản xuất nông nghiệp không những cung cấp lượng thực, thực phẩm cho con người, đảm bảo nguồn nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm mà còn sản xuất ra các mặt hàng có giá trị xuất khẩu, tăng thêm nguồn thu ngoại tệ Hiện tại cũng như trong tương lai, nông nghiệp vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người, không ngành nào có thể thay thế được

Trong quá trình sản xuất người nông dân luôn “đối mặt” với các loại dịch hại, sâu bệnh phá hoại mùa màng nên việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) hầu như liên tục với mật độ và cường độ ngày càng tăng Vì thế, thị trường thuốc BVTV là một thị trường màu mỡ mà các nhà kinh doanh hướng tới, đặc biệt trong những năm gần đây Mạng lưới các công ty, cơ sở kinh doanh mặt hàng nông dược ngày càng dày đặc

Tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc BVTV không chỉ phát triển không ngừng về số lượng mà còn mở rộng về quy mô, cũng như các tổ chức cá nhân được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động kinh doanh sau đó mở rộng quy mô không báo cáo xin phép cho nên làm cho việc quản lý của Nhà nước về hoạt động kinh doanh không được đảm bảo Bên cạnh các chủ thể kinh doanh luôn chấp hành tốt các quy định pháp luật nói chung, pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc BVTV nói riêng còn rất nhiều trường hợp vi phạm Các tổ chức, cá nhân kinh doanh không nắm được các quy định pháp luật thực hiện sai, không thực hiện đúng quy định dẫn đến nhiều trường hợp bị

xử phạt Tuy nhiên, nguyên nhân quan trọng hơn vẫn là lợi nhuận, vì lợi nhuận

“khủng” mà các chủ thể này bất chấp thực hiện các hành vi vi phạm trong kinh doanh thuốc BVTV Các vi phạm phổ biến hiện nay như kinh doanh thuốc ngoài danh mục, thuốc kém chất lượng, và các vi phạm về nhãn mác, hợp chuẫn, hợp quy Bên cạnh đó, các mức phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này còn thấp so với khoản lợi mà hành vi vi phạm mang lại Do đó, các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc BVTV vẫn thản nhiên thực hiện, thậm chí lập lại hành vi vi phạm nhiều lần Ngoài ra, công tác

thanh, kiểm tra của các lực lượng chức năng tuy đã được chú trọng tăng cường nhưng

do thiếu nhân lực nên còn bỏ sót nhiều vi phạm

Vì thế, để ngăn chặn các hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động kinh doanh thuốc BVTV, cũng như đảm bảo chấp hành tốt pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc BVTV của các chủ thể này trong thời gian tới là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn hiện nay Để hoàn thành nhiệm vụ này, cần nâng cao kiến thức pháp luật, tăng cường ý thức chấp hành pháp luật của các chủ thể về điều kiện kinh doanh thuốc BVTV Bên cạnh đó cần hoàn thiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các chủ thể kinh doanh thuốc BVTV, đồng thời góp phần phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm của các chủ thể KD này hiệu quả hơn

Từ những nguyên nhân trên, tác giả chọn đề tài “Pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật qua thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long”

làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ luật học của mình

2 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Trong những năm qua, việc sản xuất và kinh doanh mặt hàng thuốc bảo vệ thực vật đã góp phần không nhỏ thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển, ổn định thị trường, tạo công ăn việc làm, góp phần tăng thu cho ngân sách Nhà nước Nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất - kinh doanh mặt hàng này, gần đây, nhiều văn bản của các cơ quan quản lý ngành Nông nghiệp đã được ban hành Tuy nhiên, một vài văn bản còn thiếu tính thực tế, chưa phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam, gây khó khăn cho hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành Thời gian vừa qua, ở nước ta đã có một số nhà khoa học, nhà quản lý nghiên cứu pháp luật về kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, qua đó có đưa

ra những đánh giá hoặc thậm chí làm cơ sở cho việc sửa đổi, bổ sung các quy định về kinh doanh thuốc BVTV Vấn đề này được nghiên cứu dưới nhiều khía cạnh khác nhau Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau:

Trần Thị Ngọc Lan, Nguyễn Phượng Lê, Nguyễn Thanh Phong Quản lý nhà nước về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật của hộ nông dân ở tỉnh Thái Bình, Tạp chí Khoa học và Phát triển, tập 12, số 6/2014, tr 836 – tr 843 Tác giả tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác QLNN về sử dụng thuốc BVTV của hộ nông dân ở Hưng Hà và Quỳnh Phụ được chỉ ra gồm: hệ thống văn bản chính sách, nguồn lực

phục vụ công tác quản lý, công tác hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV và các giải pháp hoàn thiện chính sách và bộ máy quản lý nhà nước về sử dụng thuốc BVTV, chưa nghiên cứu và phân tích về điều kiện kinh doanh thuốc BVTV

Vũ Thị Duyên Thủy với bài viết “Đánh giá thực trạng pháp luật về sản xuất thuốc bảo vệ thực vật ở Việt Nam”, Tạp chí Luật học số 1/2013, tr 58 – tr 62 Tác giả bài viết đưa ra các quy định hiện hành về sản xuất thuốc bảo vệ thực vật và đánh giá thực trạng các quy định về sản xuất thuốc bảo vệ thực vật ở Việt Nam và kiến nghị các giải pháp hoàn thiện về sản xuất thuốc bảo vệ thực vật Bài báo chưa đi sâu nghiên cứu

về cơ sở lý luận và điều kiện kinh doanh về thuốc bảo vệ thực vật

Vũ Thị Duyên Thủy, bài viết “Pháp luật về sử dụng, tiêu hủy thuốc và bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam”, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 5 (278) – 2015,

tr 32 - tr 33, tr 46

Phạm Văn Toàn nghiên cứu về “Thực trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và một số giải pháp giảm thiểu việc sử dụng thuốc không hợp lý trong sản xuất lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long”, Tạp chí khoa học Trường Đại học Cần Thơ, phần A: Khoa học Tự nhiên, Công nghệ và Môi trường: 28/2013, tr 47 – tr 53

Ngoài ra còn có một số đề tài nghiên cứu về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật ở nhiều gốc độ khác nhau như :

Nguyễn Thị Thu Huyền , “Quản lý việc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật

tại Đông Anh”, Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2010, Trường Đại học Nông Lâm Hà

Nội

Phan Thị Phẩm, “Nghiên cứu, đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp bảo

vệ môi trường trong phân phối và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại tỉnh An Giang”,

Luận văn thạc sĩ năm 2010, Trường Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh

Nguyễn Thị Nhật Linh “Quản lý nhà nước hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ

thực vật trên địa bàn huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam”, Luận văn thạc sĩ Khoa học -

Kinh tế năm 2015, Học viên Nông nghiệp Việt Nam

Nguyễn Thị Thu Thủy “Pháp luật về đăng ký kinh doanh ở Việt Nam hiện nay”, Luận án Tiến sĩ năm 2016, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Luận án chỉ ra khái niệm, đặc điểm và ý nghĩa, giá trị pháp lý của việc đăng ký kinh doanh, các yếu tố ảnh hưởng và chi phối đến hoạt động đăng ký kinh doanh Luận giải, phân tích và làm

nội dung và những nguyên tắc của pháp luật về điều kiện kinh doanh Qua đó, Luận án chỉ ra những nguyên nhân, hạn chế, bất cập trong các quy định của pháp luật hiện hành

về điều kiện kinh doanh như Luật đầu tư chưa nêu cụ thể về điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực thuốc BVTV

Lê Thế Phúc “Đăng ký kinh doanh theo luật doanh nghiệp – Thực trạng và một vài kiến nghị”, Luận văn Thạc sĩ năm 2006, Trường đại học Quốc gia Hà Nội Nghiên cứu tập trung vào cơ sở lý luận về điều kiện kinh doanh và pháp luật về điều kiện kinh doanh; Thực trạng pháp luật về điều kiện kinh doanh theo Luật doanh nghiệp ở Việt Nam và đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật về điều kiện kinh doanh Luận văn chỉ giới hạn về pháp luật kinh doanh chung, chưa phân tích cụ thể pháp luật kinh doanh vào các lĩnh vực cụ thể

Tuy nhiên, các luận văn trên chưa nghiên cứu, phân tích sâu và toàn diện các quy định về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, chưa được làm rõ cả về sự bất cập của pháp luật cũng như tổ chức thực hiện, chưa đánh giá được mức độ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, nhất là trong điều kiện hội nhập quốc tế Mặt khác, các kiến nghị hoàn thiện pháp luật còn chưa cụ thể, rõ ràng, mới chỉ dừng lại ở những

đề xuất mang tính định hướng, chung chung Nhiều kiến nghị không còn phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội hiện nay Tóm lại, đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu dưới các dạng khác nhau về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật nhưng các công trình nghiên cứu này chỉ ở mức độ nhỏ lẻ; tính toàn diện, đầy đủ chưa cao, nhiều vấn đề còn bỏ ngỏ chưa được nghiên cứu

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về điều kiện kinh doanh thuốc BVTV Tuy nhiên, trên cơ sở tiếp thu, kế thừa những tư tưởng khoa học và một số vấn đề lý thuyết cũng như thực tiễn ứng áp dụng pháp luật về kinh doanh thuốc BVTV từ các công trình khoa học đã nghiên cứu Tác giả cho rằng, đây là vấn đề cần được nghiên cứu Vì vậy, đề tài này nghiên cứu pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật từ các góc độ pháp lý:

- Thứ nhất, đề tài góp phần luận giải hệ thống lý luận về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

- Thứ hai, đề tài đưa ra sự đánh giá toàn diện về điều kiện kinh doanh thuốc bảo

vệ thực vật ở Việt Nam và thực trạng pháp luật điều kiện kinh doanh thuốc BVTV trên

địa bàn tỉnh Vĩnh Long, chỉ ra những vấn đề cần phải sửa đổi, bổ sung trong hệ thống pháp luật

- Thứ ba, đề tài đã xác định những yêu cầu cần thiết của việc hoàn thiện các quy định hiện hành về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, đề xuất thêm một số giải pháp kèm theo luận giải cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

3.1 Mục tiêu chung

Làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo

vệ thực vật, nghiên cứu thực tiễn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long, đề xuất những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

3.2 Mục tiêu cụ thể

Để đạt được mục tiêu chung đã đề ra, luận văn tập trung nghiên cứu các mục tiêu cụ thể như sau:

- Đưa ra được cơ sở lý luận và pháp lý về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

- Rút ra được những hạn chế của pháp luật hiện hành về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Vĩnh Long

- Đề xuất được các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

Để thực hiện các mục tiêu đó, nhiệm vụ của đề tài:

- Nghiên cứu, tìm hiểu đầy đủ và có hệ thống lý luận chung của pháp luật quy định về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

- Phân tích, đánh giá thực trạng qui định pháp luật hiện hành về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật qua thực tiễn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long

- Đề xuất và chứng minh tính cần thiết, tính khả thi của các giải pháp hoàn thiện pháp luật hiện hành về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật

4 ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU

Đối tượng nghiên cứu đề tài là cơ sở lý luận và các quy định pháp luật về điều kiện kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật và thực tiễn áp dụng những quy định này cũng