Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi Ngân sách Nhà nƣớc (NSNN) lĩnh vực đầu tƣ xây dựng cơ bản (XDCB) tại Kho Bạc Nhà nƣớc Kiên Giang (KBNN Kiên Giang) nh[r]
Trang 1iii
TÓM TẮT
Nghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát chi Ngân sách Nhà nước (NSNN) lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) tại Kho Bạc Nhà nước Kiên Giang (KBNN Kiên Giang) nhằm hoàn thiện quy trình kiểm soát chi, khắc phục những khó khăn, tồn tại trong công tác kiểm soát chi XDCB tại KBNN Kiên Giang thời gian qua; bằng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ KBNN Kiên Giang giai đoạn 2014-2018
và thu thập dữ liệu sơ cấp 160 đối tượng; trong đó, 110 phiếu khảo sát công chức làm công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản và 50 khách hàng giao dịch thanh toán vốn đầu tư thuộc Kho bạc Nhà nước tỉnh Kiên Giang Tác giả sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp và đánh giá được thực trạng kiểm soát chi và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chi NSNN lĩnh vực đầu tư XDCB tại Kho bạc Nhà nước Kiên Giang thời gian qua Từ kết quả trên, cùng với định hướng của Kho Bạc Nhà nước Việt Nam, thực trạng kiểm soát chi đầu tư XDCB tại Kiên Giang, tác giả đã
đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi trong lĩnh vực đầu tư XDCB thời gian tới
Trang 2iv
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BTC : Bộ Tài chính
BQL : Ban Quản lý
CĐT : Chủ đầu tư
CKC : Cam kết chi
CNH-HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa
KBNN : Kho bạc Nhà nước
KLHT : Khối lượng hoàn thành
KSC : Kiểm soát chi
KT-XH : Kinh tế xã hội
NSNN : Ngân sách Nhà nước
ODA : Official Development Assistance (Hổ trợ phát triển chính
thức) QLDA : Quản lý dự án
XDCB : Xây dựng cơ bản
TABMIS : Treasury And Budget Management Information System (Hệ
thống Thông tin Quản lý Ngân sách và Kho bạc)
Trang 3v
DANH MỤC BẢNG
Số hiệu
Bảng 1.1 Danh mục hồ sơ, chứng từ mở tài khoản tại Kho bạc 16
Bảng 1.2 Danh mục hồ sơ, chứng từ cam kết chi vốn đầu tƣ XDCB tại
Kho bạc
17
Bảng 1.3 Danh mục hồ sơ, chứng từ tạm ứng chi phí chuẩn bị đầu tƣ 20
Bảng 1.4 Danh mục hồ sơ, chứng từ thanh toán chi phí chuẩn bị đầu tƣ 22
Bảng 1.5 Danh mục hồ sơ, chứng từ tạm ứng chi phí thực hiện đầu tƣ 24
Bảng 1.6 Danh mục hồ sơ, chứng từ thanh toán khối lƣợng hoàn thành
chi phí thực hiện đầu tƣ
25
Bảng 1.7 Diễn giải các nhóm biến trong mô hình đề xuất 28
Bảng 2.1 Thống kê tình hình thực hiện thu NSNN giai đoạn 2014-2018 41
Bảng 2.2 Thống kê tình hình thực hiện chi NSNN giai đoạn 2014-2018 42
Bảng 2.3 Kế hoạch vốn đầu tƣ XDCB tỉnh Kiên Giang từ 2014-2018 43
Bảng 2.4 Tình hình giải ngân vốn đầu tƣ XDCB tỉnh Kiên Giang từ
2014-2018
43
Trang 4vi
DANH MỤC HÌNH
Hình
1.1
Sơ đồ tổng thể các quy trình nghiệp vụ kiểm soát chi vốn đầu
tƣ XDCB tại Kho bạc
13
Hình
1.2
Hình
1.3
Sơ đồ quy trình kiểm soát cam kết chi NSNN 18
Hình
1.4
Sơ đồ quy trình KSC tạm ứng (thanh toán) chi phí chuẩn bị đầu
tƣ
21
Hình
1.5
Sơ đồ quy trình KSC tạm ứng (thanh toán) chi phí thực hiện
đầu tƣ
25
Hình
2.1
Trang 5vii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iv
DANH MỤC BẢNG v
DANH MỤC HÌNH vi
PHẦN MỞ ĐẦU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED 1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
2.1 Mục tiêu chung: 2
2.2 Mục tiêu cụ thể: 2
3 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU: 3
3.1 Nghiên cứu ngoài nước 3
3.2 Nghiên cứu trong nước 3
3.3 Kết luận tài liệu đã lược khảo 6
3.4 Hướng nghiên cứu của tác giả: 6
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 7
4.1 Phạm vi về nội dung 7
4.2 Phạm vi về không gian 7
4.3 Phạm vi về thời gian 7
5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 7
5.1 Đối tượng nghiên cứu 7
5.2 Đối tượng khảo sát 7
6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8
6.1 Phương pháp thực hiện mục tiêu 1 8
6.2 Phương pháp thực hiện mục tiêu 2: 8
6.3 Phương pháp thực hiện mục tiêu 3 10
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 11
PHẦN NỘI DUNG 12 CHƯƠNG 1
Trang 6viii
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TẠI HỆ THỐNG KHO BẠC NHÀ NƯỚC VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI 12
1.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 12
1.1.1 Khái niệm về Ngân sách Nhà nước và chi Ngân sách Nhà nước 12
1.1.2 Vai trò của chi Ngân sách Nhà nước 12
1.2 Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản 12
1.2.1 Khái niệm 13
1.2.2 Phân loại dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng Ngân sách Nhà nước 13
1.2.3 Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng Ngân sách Nhà nước 13
1.3 HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN 13
1.3.1 Khái niệm hoạt động kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản 13
1.3.2 Phương pháp luận 14
1.3.2.1 Cơ sở thực tiễn 14
1.3.2.2 Cơ sở lý luận 15
1.3.3 Quy trình thực hiện kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản thuộc Ngân sách Nhà nước 15
1.3.3.1 Nguyên tắc kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản 15
1.3.3.2 Về hồ sơ, chứng từ tạm ứng, thanh toán được quy định như sau 16
1.3.3.3 Về mở tài khoản thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản 16
1.3.3.4 Kiểm soát cam kết chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản 18
1.3.3.5 Hồ sơ kiểm soát chi vốn chuẩn bị đầu tư 19
1.3.4 Nội dung, trình tự và thời gian kiểm soát chi vốn chuẩn bị đầu tư 20
1.3.4.1 Nội dung kiểm soát chi vốn chuẩn bị đầu tư 20
1.3.4.2 Trình tự các bước và thời gian kiểm soát chi phí chuẩn bị đầu tư 20
1.3.5 Nội dung, trình tự và thời gian kiểm soát chi vốn thực hiện đầu tư 24
1.3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc Nhà nước 28
1.3.6.1 Nhóm yếu tố bên trong 28
1.3.6.2 Nhóm yếu tố bên ngoài 28 CHƯƠNG 2
Trang 7ix
PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NSNN TRONG LĨNH
VỰC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KBNN KIÊN GIANG 31
2.1 SƠ LƯỢC VỀ HỆ THỐNG KHO BẠC NHÀ NƯỚC 31
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Kho bạc Nhà nước 31
2.1.2 Đặc điểm tình hình, cơ cấu tổ chức và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của hệ thống Kho bạc Nhà nước Kiên Giang 32
2.1.2.1 Đặc điểm tình hình KBNN Kiên Giang 32
2.1.2.2 Về nhân sự 32
2.1.2.3 Về cơ cấu tổ chức 33
2.1.2.4 Về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn 34
2.2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA KHO BẠC NHÀ NƯỚC KIÊN GIANG 37
2.2.1 Khái quát chung đặc điểm, tình hình kinh tế-xã hội tỉnh Kiên Giang 37
2.2.2 Hoạt động kiểm soát chi ngân sách nhà nước tại Kho bạc Nhà nước Kiên Giang 38
2.2.3 Tình hình hoạt động kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Kiên Giang 42
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG LĨNH VỰC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC KIÊN GIANG 52
3.1 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 52
3.1.1 Về con người: 52
3.1.2 Về cơ sở vật chất: 52
3.1.3 Về quy trình nghiệp vụ: 53
3.1.4 Về thanh tra, kiểm tra nội bộ: 53
3.2 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC LĨNH VỰC ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TẠI KHO BẠC NHÀ NƯỚC KIÊN GIANG 53
3.2.1 Về con người: 53
3.2.2 Về cơ sở vật chất: 54
3.2.3 Về quy trình nghiệp vụ: 54
Trang 8x
3.2.3.1 Đối với Quy trình mở tài khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản 54
3.2.3.2 Đối với Quy trình Kiểm soát cam kết chi ngân sách nhà nước 55
3.2.3.3 Đối với Quy trình tạm ứng vốn đầu tư xây dựng cơ bản 56
3.2.3.4 Đối với Quy trình Thanh toán khối lượng hoàn hành vốn đầu tư xây dựng cơ bản 57
3.2.3.5 Kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản theo hợp đồng A-B 58
3.2.4 Giải pháp hạn chế rủi ro, sai sót trong quá trình kiểm soát và giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản: 59
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 64
1 KẾT LUẬN 64
2 KIẾN NGHỊ 64
2.1 Về cơ chế, chính sách 64
2.2 Về quy trình nghiệp vụ kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản của Kho bạc 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO 67 PHỤ LỤC
Trang 91
PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong những năm qua, cùng với quá trình đổi mới nền kinh tế của đất nước, công tác quản lý quỹ ngân sách nhà nước đã có những đổi mới cơ bản và từng bước hoàn thiện góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế, giải quyết các vấn đề bức thiết của kinh tế - xã hội Tuy nhiên, khi nguồn thu ngân sách còn nhiều hạn chế, tình hình bội chi ngân sách liên tục diễn ra thì việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi nhằm đảm bảo các khoản chi ngân sách được sử dụng đúng mục đích, chế độ, tiết kiệm và có hiệu quả có ý nghĩa rất quan trọng [27]
Chính phủ đã có nhiều biện pháp tích cực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực chi NSNN nói chung và lĩnh vực kiểm soát chi ngân sách nói riêng, trong đó chi đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỉ trọng lớn và có vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh tế xã hội của đất nước KBNN phải thực sự trở thành một trong những công cụ quan trọng của Chính phủ trong việc thực hiện công cuộc cải cách hành chính nhà nước mà đặc biệt là cải cách hành chính công theo hướng công khai, minh bạch, từng bước phù hợp với các thông lệ và chuẩn mực quốc tế, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực của Chính phủ, nâng cao chất lượng hoạt động quản lý tài chính vĩ mô, giữ vững ổn định và phát triển nền tài chính quốc gia [27]
Đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động quan trọng, tạo ra hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm phục vụ cho phát triển KT-XH, bảo đảm quốc phòng- an ninh quốc gia,
là tiền đề cơ bản tạo nền tảng sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Tuy nhiên, việc quản lý vốn các công trình XDCB của các CĐT và hoạt động KSC đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN qua KBNN thủ tục còn rườm rà, chưa đảm bảo chặt chẽ dẫn đến nhiều rủi ro thất thoát, lãng phí NSNN Vấn đề đặt ra
là làm thế nào để quản lý, KSC vốn đầu tư XDCB đảm bảo đơn giản, nhanh chóng, chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả nhất và hạn chế tối đa các rủi ro, sai sót có thể xảy ra Vì vậy, việc hoàn thiện hoạt động KSC đầu tư XDCB tại KBNN Kiên Giang có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần giảm thời gian, chi phí hành chính, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư XDCB, hạn chế tối đa thất thoát NSNN và tránh rủi ro liên đới đối với công chức Kho bạc là rất quan trọng, là một yêu cầu cần sớm được hoàn thiện trong cả hệ thống Kho bạc cả nước
Trang 102
Qua 30 năm hoạt động và phát triển, công tác kiểm soát chi NSNN qua hệ thống KBNN nói chung và KBNN Kiên Giang nói riêng đã có những chuyển biến tích cực cả về quy mô và chất lượng Đã phát hiện và ngăn chặn kịp thời nhiều khoản chi sai chế độ, chi không đúng tiêu chuẩn, sai định mức Từ đó góp phần quan trọng cho việc sử dụng hiệu quả NSNN [43]
Với vai trò và nhiệm vụ được giao KBNN Kiên Giang luôn thực hiện tốt công tác quản lý, kiểm soát chi đặc biệt là kiểm soát chi trong lĩnh vực đầu tư XDCB Kết quả của công tác kiểm soát chi đã góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả sử dụng kinh phí của các đơn vị sử dụng NSNN
Tuy nhiên, quá trình thực hiện việc kiểm soát chi qua KBNN Kiên Giang đặc biệt là công tác kiểm soát chi trong lĩnh vực đầu tư XDCB vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại và bất cập như các đơn vị sử dụng NSNN là các Chủ đầu tư hay ban Quản lý dự án còn xem nhẹ việc tuân thủ các quy định của Nhà nước trong lĩnh vực đầu tư XDCB Công tác quản lý, kiểm soát chi còn nhiều bất cập, mang tính thụ động Các chính sách, chế độ quản lý của Nhà nước chưa đồng bộ, còn nhiều hạn chế Vì vậy, công tác kiểm soát chi NSNN trong lĩnh vực đầu tư XDCB qua KBNN là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần được thực hiện một cách kịp thời, khoa học và có hệ thống
Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, tác giả chọn đề tài nghiên cứu: “Hoàn thiện công tác kiểm soát chi ngân sách nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Kiên Giang”, từ đó đưa ra những giải pháp góp phần giải
quyết những hạn chế còn tồn tại trong công tác kiểm soát chi qua KBNN hiện nay
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung:
Phân tích thực trạng và đề xuấtgiải pháp nhằm hoàn thiện công tác KSC NSNN trong lĩnh vực đầu tư XDCB tại hệ thống KBNN Kiên Giang trong thời gian tới
2.2 Mục tiêu cụ thể:
- Mục tiêu 1: Hệ thống hóa cơ sở lý luận về KSC NSNN trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản
- Mục tiêu 2: Phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm
soát chi vốn đầu tư XDCB của hệ thống KBNN Kiên Giang
- Mục tiêu 3: Đề xuất giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kiểm soát chi trong lĩnh vực đầu tư XDCB tại hệ thống KBNN Kiên Giang
Trang 113
3 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU:
3.1 Nghiên cứu ngoài nước
Annette J.Kyobe, Jim Brumby, Zac Mills, Era Dabla Norris, and Chris Papageorgiou (2011), Investing in Public Investment: An Index of Public Investment Efficiency, February 2011 Tác giả đã giới thiệu chỉ số hiệu quả đầu tư công, làm cơ
sở cho việc quản lý đầu tư công qua bốn giai đoạn khác nhau: thẩm định dự án, lựa chọn, thực hiện và đánh giá Tác giả nghiên cứu bao gồm 71 quốc gia, trong đó có 40 nước có thu nhập thấp, chỉ số này cho phép đo điểm chuẩn giữa các vùng và các nhóm quốc gia, cho phân tích các chính sách nồng cốt có liên quan và xác định các khu vực
cụ thể mà các nổ lực cải cách có thể được ưu tiên [20]
OECD (2014), Effective Public Investment Across Levels of Government, it was adopted by the OECD Council on March 12, 2014 Tài liệu này được xây dựng bởi Uỷ ban Chính sách Phát triển Lãnh thổ (TDPC) của OECD, nội dung được trình bày trong tài liệu là những lời khuyên để việc đầu tư công thông qua các cấp chính quyền đạt hiệu quả Mục đích của các nội dung đề ra trong khuyến nghị nhằm giúp chính quyền các cấp đánh giá về những điểm mạnh, điểm yếu trong năng lực đầu tư của mình; từ đó, giúp các nhà lãnh đạo chính quyền ra các quyết định đúng đắn cho việc đầu tư [21]
3.2 Nghiên cứu trong nước
Bùi Văn Buông (2018), “Hoàn thiện hoạt động kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Trà Vinh”, tác giả đã khái quát cơ sở lý thuyết về
kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước; phân tích thực trạng hoạt động kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Trà Vinh Qua đó, đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động kiểm soát chi vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Trà Vinh [32]
Phan Văn Điện (2015), “Hoàn thiện hoạt động kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước tỉnh Đắk Nông” Nghiên cứu này, tác giả đã
xác định tầm quan trọng của hoạt động kiểm soát chi đầu tư XDCB bằng nguồn vốn NSNN qua Kho bạc Nhà nước Đồng thời tác giả cũng đã hệ thống hóa một số vấn đề
lý luận cơ bản về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước và kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước; làm rõ thực trạng hoạt động kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước