mô hình hợp tác xã kiểu mới của một số cán bộ, đảng viên chưa đầy đủ; công tác tuyên truyền chưa đi vào chiều sâu, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thật sự qu[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các chữ viết tắt vii
Danh sách các bảng viii
Danh sách các hình ix
Tóm tắt x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 3
2.1 Mục tiêu chung 3
2.2 Mục tiêu cụ thể 3
3 Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát 3
4 Phạm vi giới hạn đề tài 3
4.1 Phạm vi nội dung 3
4.2 Phạm vi không gian 4
4.3 Phạm vi thời gian 4
5 Phương pháp nghiên cứu 4
5.1 Chọn điểm nghiên cứu 4
5.2 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu 4
6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 5
7 Kết cấu đề tài 5
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC HỢP TÁC XÃ 6
1.1 Tổng quan về đào tạo nguồn nhân lực 6
1.1.1 Khái niệm nhân lực và nguồn nhân lực 6
1.1.2 Khái niệm đào tạo nguồn nhân lực 7
1.1.3 Mục tiêu của đào tạo nguồn nhân lực 7
1.1.4 Nội dung công tác đào tạo nguồn nhân lực 8
1.1.4.1 Xác định nhu cầu đào tạo 8
Trang 2iv
1.1.4.2 Xác định mục tiêu đào tạo 9
1.1.4.3 Xác định đối tượng đào tạo 10
1.1.4.4 Xây dựng chương trình và lựa chọn phương pháp đào tạo 11
1.1.4.5 Lựa chọn giảng viên đào tạo 13
1.1.4.6 Xác định chi phí đào tạo 15
1.1.4.7 Đánh giá sau đào tạo 15
1.1.5 Khái niệm về hợp tác xã 16
1.1.5.1 Khái niệm 16
1.1.5.2 Đặc điểm của hợp tác xã 17
1.1.5.3 Ưu và nhược điểm của hợp tác xã 18
1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nguồn nhân lực 19
1.2.1 Môi trường bên ngoài 19
1.2.2 Môi trường bên trong 19
1.3 Kinh nghiệm đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã trên thế giới 20
1.4 Tổng quan các công trình nghiên cứu 25
1.4.1 Tổng quan công trình trong nước 25
1.4.2 Tổng quan công nước ngoài 28
TÓM TẮT CHƯƠNG 1 30
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC CÁC HỢP TÁC XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 31
2.1 Sự hình thành và phát triển của các hợp tác xã tại Trà Vinh từ năm 2014 -2019 31
2.1.1 Đánh giá hợp tác xã theo lĩnh vực 36
2.1.1.1 Về hợp tác xã nông nghiệp – thủy sản 36
2.1.1.2 Hoạt động hợp tác xã phi nông nghiệp 36
2.1.2 Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý và năng lực quản trị của hợp tác xã tỉnh Trà Vinh 38
2.1.3 Thực trạng phân loại hợp tác xã tỉnh Trà Vinh 39
2.2 Thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã tỉnh Trà Vinh năm 2014 -2019 42
2.2.1 Kết quả thực hiện chính sách đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã tại Trà Vinh 42
2.2.2 Phân tích thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2014 - 2019 43
Trang 3v
2.2.2.1 Thuận lợi 44
2.2.2.2 Khó khăn 46
2.2.3 Phân tích thực trạng giai đoạn trước khi đào tạo tại Hợp tác xã 46
2.2.3.1 Xác định nhu cầu đào tạo 47
2.2.3.2 Xác định mục tiêu đào tạo 48
2.2.3.3 Kinh phí đào tạo 48
2.2.3.4 Môi trường làm việc tại đơn vị thân thiện 48
2.2.4 Phân tích thực trạng giai đoạn trong quá trình đào tạo tại các hợp tác xã tại Trà Vinh 49
2.2.5 Phân tích thực trạng giai đoạn sau khi đào tạo tại các hợp tác xã 51
2.3 Đánh giá về công tác đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 53
2.3.1 Ưu điểm 53
2.3.2 Hạn chế và nguyên nhân 54
TÓM TẮT CHƯƠNG 2 57
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC HỢP TÁC XÃ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 58
3.1 Mục tiêu, phương hướng phát triển 59
3.2 Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã tỉnh Trà Vinh 60
3.2.1 Giải pháp trước đào tạo 60
3.2.1.1 Giải pháp về công tác tuyển dụng cán bộ 60
3.2.1.2 Giải pháp về công tác đào tạo nâng cao năng lực quản trị cho lãnh đạo hợp tác xã và thành viên 61
3.2.1.3 Giải pháp về việc xác định nhu cầu và mục tiêu đào tạo 65
3.2.1.4 Giải pháp về việc xác định đối tượng đào tạo 66
3.2.1.5 Giải pháp về chương trình đào tạo và phương pháp đào tạo 67
3.2.2 Giải pháp trong quá trình đào tạo 67
3.2.2.1 Lựa chọn cơ sở đào tạo 67
3.2.2.2 Hỗ trợ kinh phí đào tạo 67
3.2.3 Giải pháp sau đào tạo 68
3.3 Điều kiện thực hiện các giải pháp 69
3.3.1 Đối với Hợp tác xã 69
Trang 4vi
3.3.2 Đối với các ngành chức năng 70
3.3.3 Đối với Ủy ban nhân dân các cấp 70
TÓM TẮT CHƯƠNG 3 72
KẾT LUẬN 73
TÀI LIỆU THAM KHẢO 74
PHỤ LỤC 1
Trang 5vii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGĐ: Ban giám đốc
BKS: Ban kiểm soát
BLĐ: Ban lãnh đạo
CNTT: Công nghệ thông tin
ĐBSCL: Đồng bằng sông Cửu Long
GĐ: Giám đốc
GTVT: Giao thông vận tải
HĐQT: Hội đồng quản trị
HTX: Hợp tác xã
KPI: Key Performance Indicator
KTTT: Kinh tế tập thể
LMHTX: Liên minh hợp tác xã
QTDND: Quỹ tín dụng nhân dân
SNN & PTNT Sở Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn
SXKD: Sản xuất kinh doanh
PNN & PTNT Phòng Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn THT: Tổ hợp tác
TL: Trả lời
TM-DV-TH: Thương mại- Dịch vụ- Tổng hợp
TV: Thành viên
UBMTTQVN: Ủy ban mặt trận tổ quốc Việt Nam
UBND: Uỷ ban nhân dân
NXB:
NN:
Nhà Xuất bản Nông nghiệp
Trang 6viii
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Bảng tổng hợp lĩnh vực hoạt động HTX tỉnh Trà Vinh……….34
Bảng 2.2 Danh sách HTX Kiểu mới thí điểm trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 35
Bảng 2.3 Kết quả khảo sát giai đoạn trước khi đào tạo……….46
Bảng 2.4 Kết quả khảo sát giai đoạn trong quá trình đào tạo………49
Bảng 2.5 Kết quả khảo sát giai đoạn sau đào tạo……… 52
Trang 7
ix
DANH SÁCH CÁC HÌNH
Hình 1.1 Sơ đồ Xác định nhu cầu đào tạo ……….….8
Hình 2.1 Trình độ học vấn của lãnh đạo các HTX………38
Hình 2.2 Sơ đồ tổ chức của HTX trên địa bàn tỉnh Trà Vinh……… 39
Hình 2.3 Kết quả phân loại HTX năm 2019……….……….40
Hình 2.4 Các khóa đào tạo ban lãnh đạo HTX đã tham gia……….….43
Trang 8
x
TÓM TẮT
Làm thế nào để công tác đào tạo nguồn nhân lực cho các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh có hiệu quả còn là vấn đề thách thức đối với các cấp, các ngành trong chỉ đạo hỗ trợ hợp tác xã phát triển theo mô hình kiểu mới Từ những tác động môi trường kinh doanh, những rủi ro trong quá trình sản xuất, sự cạnh tranh quyết liệt trên thị trường đang tạo sức ép lớn đối với doanh nghiệp, trong đó có hợp tác xã Trên cơ
sở những vấn đề lý luận, thực tế hoạt động của hợp tác xã thì hơn hết vấn đề đào tạo nguồn nhân lực trong hợp tác xã là vấn đề cần quan tâm mang tầm chiến lược lâu dài
để hỗ trợ hợp tác xã Vì vậy, để hỗ trợ cho việc đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã một
cách hiệu quả, chúng tôi chọn nghiên cứu “Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực cho
các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” Qua hơn 6 tháng tập hợp các tài liệu
nghiên cứu và thông qua việc khảo sát, phỏng vấn trực tiếp các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh, chúng tôi đã hệ thống lại nội dung đào tạo nguồn nhân lực trong hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2014-2019 Từ đó, chúng tôi chứng minh được công tác đào tạo nguồn nhân lực cho hợp tác xã hiện nay đóng góp không nhỏ trong việc góp phần phát triển mô hình hợp tác xã kiểu mới hoạt động hiệu quả
Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã
Trong chương này chúng tôi khái quát về các cơ sở lý thuyết chung trong việc đào tạo nguồn nhân lực, theo đó tác giả khái quát những vấn đề cốt yếu liên quan đến việc đào tạo nguồn nhân lực Trong đó, tác giả đưa ra các khái niệm, vai trò của việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đồng thời đưa ra các cơ sở phân tích nhu cầu đào tạo, chương trình đào tạo, đánh giá việc đào tạo và vấn đề đào tạo nguồn nhân lực ở nước ta hiện nay được khái quát ở Chương 1
Chương 2: Thực trạng về đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Tác giả trực tiếp đi sâu vào hợp tác xã, trên cơ sở phong trào hợp tác xã hiện nay để đánh giá, phân tích thực trạng về đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh Từ vấn đề thực tế hiện nay về mô hình hợp tác xã và qua kết quả phỏng vấn sâu, khảo sát, thu thập số liệu, tác giả đi sâu đánh giá về công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực hợp tác xã giai đoạn 2014-2019
Chương 3: Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực cho các hợp tác xã trên địa bàn
Trang 9xi
tỉnh Trà Vinh giai đoạn năm 2020-2025
Từ cơ sở lý thuyết Chương 1 và qua đánh giá thực trạng về công tác đào tạo hợp tác xã trong giai đoạn 2014-2019 ở Chương 2, tác giả đưa ra các giải pháp thiết thực
hỗ trợ cho công tác đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã, đặc biệt là về phía các cấp, các ngành và hợp tác xã có sự chung tay nâng cao việc đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã
được hiệu quả
Trang 101
PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, có tư cách pháp nhân, là một tổ chức kinh
tế tập thể đặc thù, mang bản chất xã hội sâu sắc, khác với doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác, đây cũng là cơ sở để Nhà nước có những chính sách đặc thù cho hợp tác
xã Theo đó, thực hiện Kết luận số 56-KL/TW ngày 21 tháng 02 năm 2013 của Bộ Chính trị thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 Khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển
và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 21 tháng 3 năm
2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Thí điểm hoàn thiện, nhân rộng mô hình hợp tác xã kiểu mới tại vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2016 – 2020” trong đó nhấn mạnh củng cố và phát triển hợp tác xã kiểu mới là một nhiệm vụ cấp bách Hiện nay, hợp tác xã không phải là lĩnh vực chính tạo ra nhiều lợi nhuận và tăng trưởng kinh tế nhưng là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, đảm bảo đời sống cho người dân, tạo sự ổn định về chính trị
xã hội, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội
Bên cạnh một số hợp tác xã hoạt động hiệu quả, vẫn còn nhiều hợp tác xã hoạt động khó khăn, nguyên nhân chính được chỉ ra trong kết luận của Bộ Chính trị là trình
độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ hợp tác xã còn nhiều hạn chế Đối với lĩnh vực nông nghiệp, tình trạng được mùa mất giá, được giá mất mùa là một điệp khúc Trong lĩnh vực phi nông nghiệp, sản phẩm của hợp tác xã chỉ mới dừng ở dạng chế biến thô, chưa xây dựng được một chuỗi liên kết thực sự từ người sản xuất đến tiêu dùng Trình
độ quản lý điều hành, lập kế hoạch, triển khai kế hoạch phục vụ sản xuất chưa đáp ứng với yêu cầu thực tiễn Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? bán cho ai? Là câu hỏi cần có sự quan tâm, vào cuộc của cả hệ thống chính trị
Theo nhận định của GS.TS Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam, tại tọa đàm “Xây dựng các hợp tác xã kiểu mới trong nông nghiệp thế nào trong giai đoạn 2016 – 2017 và 2017 – 2020” do Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Liên minh hợp tác xã Việt Nam phối hợp
tổ chức ngày 11 tháng 4 năm 2015 tại Hà Nội thì “Hợp tác xã kiểu mới có khả năng đưa nông nghiệp Việt Nam chuyển sang một giai đoạn phát triển mới về chất, có tính đột phá vì nó khắc phục được các yếu kém, cản trở kéo dài hàng chục năm qua” Trong bối cảnh hiện nay, để tổ chức sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả chỉ có kinh
Trang 112
nghiệm thì chưa đủ, mà còn người cán bộ quản lý phải có trình độ chuyên môn mới xây dựng được các phương án hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả
Theo báo cáo tổng kết của Liên minh hợp tác xã tỉnh Trà Vinh (số 126/BC-LMHTX ngày 11 tháng 6 năm 2018), đến cuối năm 2018 tỉnh Trà Vinh có 148 hợp tác
xã hoạt động trên các lĩnh vực: nông nghiệp 93 hợp tác xã, thương mại dịch vụ 11 hợp tác xã, vận tải 10 hợp tác xã, tiểu thủ công nghiệp 08 hợp tác xã, xây dựng 10 hợp tác
xã và 16 Quỹ tín dụng nhân dân Vốn điều lệ 162,337 tỷ đồng, thu hút 25.466 thành viên tham gia hợp tác xã, giải quyết việc làm cho 1.463 lao động
Tổng số cán bộ quản lý hợp tác xã 1.002 người, trong đó Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc 587 người, ban kiểm soát 268 người, bộ phận nghiệp vụ 147 người
Trình độ chuyên môn thạc sĩ 14 người, đại học 282 người, cao đẳng 43 người, trung cấp 69 người, sơ cấp 51 người, số còn lại 543 người chưa qua đào tạo chỉ qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ
Thực hiện Quyết định số 04/2017/QĐ-UBND ngày 05/4/2017 của Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quy định một số chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển hợp tác
xã, liên hiệp hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2017 – 2020; có 86/148 hợp tác xã thu hút được 138 lao động có trình độ cao đẳng trở lên vào làm việc có thời hạn tại hợp tác xã (trong đó 86 kế toán và 52 kỹ thuật)
Thực tế cho thấy, hoạt động sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh đã đạt được những thành tựu đáng kể đó là nhờ sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, mặt trận tổ quốc vá các đoàn thể các cấp, việc phối hợp chỉ đạo, triển khai thực hiện đồng bộ đã từng bước mang lại hiệu quả thiết thực, thu hút ngày càng nhiều người dân tham gia vào hợp tác xã; Các hợp tác xã đã tận dụng tiềm năng, lợi thế của từng địa bàn, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tận dụng sự hỗ trợ từ Nhà nước để phát triển sản xuất kinh doanh, cung cấp các dịch vụ tiện ích phục vụ cho thành viên, góp phần phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương
Tuy đạt được kết quả trên nhưng hiện nay hoạt động của một số hợp tác xã trên địa bàn tỉnh còn nhiều hạn chế, yếu kém như: tốc độ phát triển chậm so với một số lĩnh vực khác, chưa thể hiện rõ nét tính chất của mô hình hợp tác xã kiểu mới, quy mô sản xuất kinh doanh còn nhỏ lẻ, chưa tạo ra được khối lượng hàng hóa lớn, năng lực cạnh tranh thấp, đa số các hợp tác xã chưa tiếp cận được các chính sách từ Nhà nước Những hạn chế trên nguyên nhân do nhận thức về bản chất, các nguyên tắc và giá trị
Trang 123
mô hình hợp tác xã kiểu mới của một số cán bộ, đảng viên chưa đầy đủ; công tác tuyên truyền chưa đi vào chiều sâu, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thật sự quan tâm đến lĩnh vực hợp tác, hợp tác xã; các chính sách hỗ trợ được ban hành nhưng hợp tác xã khó tiếp cận; công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho lĩnh vực hợp tác, hợp tác xã chưa được quan tâm đúng mức, đội ngũ cán bộ quản lý còn thiếu nhận thức, thiếu kiến thức thị trường, thiếu nguồn nhân lực có trình độ đáp ứng nhu cầu phát triển trong nền kinh tế thị trường, từ đó năng lực cạnh tranh của các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua còn yếu Đây là một trong những nguyên nhân chính cần phải
được quan tâm Xuất phát từ thực tế trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Giải pháp
đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” làm luận văn tốt
nghiệp
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Mục tiêu tổng quát của đề tài là tìm ra các giải pháp đào tạo nguồn nhân lực Hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
2.2 Mục tiêu cụ thể
Để đạt được mục tiêu chung, đề tài tập trung giải quyết các mục tiêu cụ thể như sau:
Mục tiêu 1: Phân tích thực trạng để thấy được những ưu điểm, hạn chế cũng như nguyên nhân trong công tác đào tạo nguồn nhân lực của các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Mục tiêu 2: Đề xuất một số giải pháp chủ yếu đào tạo nguồn nhân lực tại các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, giai đoạn 2020 – 2025
3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các giải pháp đào tạo nguồn nhân lực các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh
Đối tượng khảo sát: 148 Hợp tác xã (hoạt động theo Luật HTX năm 2012) đang hoạt động trên địa bàn Trà Vinh
4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI
4.1 Phạm vi nội dung
Đánh giá tổng thể về tình hình đào tạo nguồn nhân lực hợp tác xã trong những năm gần đây, những cơ hội và thách thức cho việc đào tạo nguồn nhân lực trong hợp