Giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu

Để công tác đào tạo nghề được thực hiện đạt hiệu quả cao hơn, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống cho người dân đặc biệt là người dân nghèo, với vai trò là một cán bộ công tác tại xã v[r]

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC BẢNG ix

DANH MỤC HÌNH x

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 2

3.1 Các nghiên cứu có liên quan 2

3.2 Đánh giá các nghiên cứu có liên quan 5

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 6

4.1 Phương pháp luận 6

4.2 Phương pháp phân tích 6

4.3 Phương pháp thu thập số liệu 7

4.3.1 Số liệu thứ cấp 7

4.3.2 Số liệu sơ cấp 7

4.3.3 Phương pháp lấy mẫu nghiên cứu 7

5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 8

5.1 Nội dung nghiên cứu 8

5.2 Không gian nghiên cứu 8

5.3 Thời gian nghiên cưu 9

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 9

6.1 Đối tượng nghiên cứu 9

6.2 Đối tượng khảo sát 9

7 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 9

CHƯƠNG 1: CỞ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHUNG NGHIÊN CỨU 10

iv

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN ĐÀO TẠO NGHỀ 10

1.1.1 Đào tạo nghề 10

1.1.1.1 Khái niệm 10

1.1.1.2 Đặc điểm của đào tạo nghề 10

1.1.2 Lao động nông thôn 11

1.1.2.1 Khái niệm 11

1.1.2.2 Đặc điểm của lao động nông thôn 12

1.2 CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 12

1.2.1 Đặc điểm của công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 12

1.2.2 Nội dung công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 13

1.2.2.1 Xác định nhu cầu đào tạo nghề 13

1.2.2.2 Xác định mục tiêu đào tạo nghề 14

1.2.2.3 Xây dựng nội dung đào tạo nghề 15

1.2.2.4 Lựa chọn phương pháp đào tạo nghề 16

1.2.2.5 Dự trù kinh phí đào tạo nghề 17

1.2.2.6 Lựa chọn giáo viên đào tạo nghề 17

1.2.3 Đánh giá công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 18

1.2.3.1 Tiêu chí đánh giá công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 18

1.2.3.2 Nội dung đánh công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 18

1.2.4 Nhân tố ảnh hưởng đến công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn 19

1.2.4.1 Điều kiện đặc thù của địa phương 19

1.2.4.2 Đối tượng đầu vào của đào tạo nghề 19

1.2.4.3 Chương trình, giáo trình liên quan đến đào tạo nghề 20

1.2.4.4 Nguồn tài chính đầu tư cho công tác đào tạo nghề 20

1.2.4.5 Các chính sách của Nhà nước về đào tạo nghề 21

1.2.4.6 Nhận thức của xã hội về đào tạo nghề 21

1.3 KINH NGHIỆM ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN Ở MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG VIỆT NAM 22

1.3.1 Kinh nghiệm đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở huyện Thới Lai, Thành phố Cần Thơ 22

1.3.2 Kinh nghiệm trong đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Đakrông, Quảng Trị 23

v

1.3.3 Những bài học rút ra 25

1.4 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 26

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH 28

2.1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ HUYỆN HÒA BÌNH 28

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 28

2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội huyện Hòa Bình 28

2.1.2.1 Lĩnh vực kinh tế 28

2.1.2.2 Lĩnh vực Văn hóa - Xã hội 31

2.1.3 Thực trạng về dân số và lao động tại huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu 35

2.2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH, TỈNH BẠC LIÊU 36

2.2.1 Giới thiệu về Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên huyện Hòa Bình 36

2.2.2 Thực trạng xác định nhu cầu đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình 37

2.2.3 Mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình 39

2.2.3.1 Mục tiêu chung 39

2.2.3.2 Mục tiêu cụ thể 39

2.2.4 Thực trạng về việc xây dựng nội dung đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu 40

2.2.4.1 Công tác tuyên truyền, tư vấn học nghề và việc làm cho LĐNT 40

2.2.4.2 Điều tra, khảo sát và dự báo nhu cầu dạy nghề cho LĐNT 41

2.2.4.3 Xây dựng các chương trình đào tạo nghề, giáo trình, học liệu và xây dựng danh mục thiết bị dạy nghề 42

2.2.5 Thực trạng việc lựa chọn phương pháp đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu 44

2.2.5.1 Loại hình đào tạo nghề cho LĐNT huyện Hòa Bình 44

2.2.5.2 Các hình thức đào tạo nghề cho LĐNT huyện Hòa Bình 44

2.2.5.3 Phương pháp giảng dạy nghề cho LĐNT huyện Hòa Bình 45

2.2.6 Thực trạng về kinh phí phục vụ công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện Hòa Bình, Bạc Liêu 45

vi

2.2.7 Thực trạng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý đào tạo nghề cho lao động nông

thôn tại huyện Hòa Bình, Bạc Liêu 46

2.3 THỐNG KÊ MÔ TẢ VỀ ĐÁNH GIÁ CỦA CÁC ĐỐI TƯỢNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 47

2.3.1 Thực trạng về đánh giá của giáo viên đối với công tác đào tạo nghề 47

2.3.1.1 Mô tả đặc điểm của giáo viên dạy nghề 47

2.3.1.2 Đánh giá của giáo viên dạy nghề về cơ sở đào tạo 48

2.3.1.3 Đánh giá của giáo viên về năng lực học tập của học viên 53

2.3.1.4 Đánh giá của giáo viên về đội ngũ giáo viên tại cơ sở dạy nghề 55

2.3.2 Thực trạng về đánh giá của học viên đối với công tác đào tạo nghề 56

2.3.2.1 Mô tả đặc điểm của học viên đang theo học nghề 56

2.3.2.2 Đánh giá của học viên về cơ sở đào tạo nghề tại huyện Hòa Bình 59

2.3.2.3 Đánh giá của học viên về năng lực học tập của bản thân 62

2.3.2.4 Đánh giá của học viên về đội ngũ giáo viên 64

2.3.2.5 Đánh giá của học viên về khóa đào tạo nghề 66

2.3.3 Thực trạng đánh giá của người lao động đối với công tác đào tạo nghề 67

2.3.3.1 Mô tả đặc điểm của người lao động sau khi đào tạo nghề 67

2.3.3.2 Kết quả học tập của người lao động sau khi đào tạo nghề 68

2.3.3.3 Đánh giá của người lao động về cơ sở đào tạo nghề 69

2.3.3.4 Đánh giá của người lao động về khả năng học của bản thân 72

2.3.3.5 Đánh giá của người lao động về đội ngũ giáo viên 73

2.3.3.6 Đánh giá sự hài lòng của người lao động đối với khóa đào tạo 75

2.3.3.7 Một số nhận định của người lao động 75

2.4 NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ HẠN CHẾ TRONG CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH 77

2.4.1 Những kết quả đạt được 77

2.4.2 Những tồn tại và hạn chế trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu 79

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH, TỈNH BẠC LIÊU 83

3.1 PHƯƠNG HƯỚNG THỰC HIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH, TỈNH BẠC LIÊU 83

vii

3.2 CƠ SỞ HÌNH THÀNH GIẢI PHÁP 83

3.2.1 Cơ sở pháp lý 83

3.2.2 Cơ sở khoa học 84

3.3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN HÒA BÌNH 85

3.3.1 Giải pháp hoàn thiện công tác tuyên truyền, tư vấn học nghề và việc làm đối với lao động nông thôn 85

3.3.2 Giải pháp hoàn thiện công tác điều tra, khảo sát và dự báo nhu cầu đào tạo nghề cho lao động nông thôn 86

3.3.3 Giải pháp hoàn thiện hoạt động phát triển đội ngũ giáo viên, dạy nghề cho lao động nông thôn 86

3.3.4 Giải pháp hoàn thiện cơ sở vật chất của cơ sở đào tạo nghề cho LĐNT 87

3.3.5 Giải pháp hoàn thiện chương trình đào tạo, nội dung và phương pháp đào tạo 87

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 89

1 KẾT LUẬN 89

2 KIẾN NGHỊ 91

2.1 Đối với UBND huyện và các xã, thị trấn 91

2.2 Đối với UBND tỉnh 91

2.3 Đối với cơ sở dạy nghề 92

3 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU 93

3.1 Hạn chế của đề tài 93

3.2 Hướng nghiên cứu 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 1 PHIẾU KHẢO SÁT 96

PHỤ LỤC 2 XỬ LÝ SỐ LIỆU

viii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ix

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.3 Thực trạng về nhu cầu đào tạo nghề của lao động huyện Hòa Bình 38 Bảng 2.4 Kết quả khảo sát công tác truyền thông về ĐTN cho LĐNT 40 Bảng 2.5 Kết quả chính quyền hỗ trợ tìm việc làm cho LĐNT 41 Bảng 2.6 Đánh giá của người học đối với chương trình, giáo trình đào tạo

nghề

43

Bảng 2.7 Hình thức ĐTN qua phỏng vấn người lao động đã tham gia học

nghề

44

Bảng 2.8 Kinh phí đầu tư cho công tác đào tạo nghề tại huyện Hòa Bình 46

Bảng 2.9 Đặc điểm giáo viên dạy nghề tại huyện Hòa Bình 48

Bảng 2.10 Thống kê đánh giá của giáo viên về các tiêu chí của cơ sở đào tạo

nghề

49

Bảng 2.11 Thống kê đánh giá của giáo viên về năng lực học tập của học viên 53

Bảng 2.12 Thống kê đánh giá của giáo viên về đội ngũ giáo viên tại nơi công

tác

55

Bảng 2.13 Đặc điểm về học viên đang học nghề tại huyện Hòa Bình 57

Bảng 2.14 Thống kê đánh giá của học viên về cơ sở đào tạo nghề 59

Bảng 2.15 Thống kê đánh giá của học viên về năng lực học tập của bản thân 63

Bảng 2.16 Thống kê đánh giá của học viên về đội ngũ giáo viên đào tạo nghề 65

Bảng 2.17 Đánh giá của học viên về khóa học đào tạo nghề 66

Bảng 2.18 Đặc điểm người lao động sau đào tạo nghề tại huyện Hòa Bình 67

Bảng 2.19 Thống kê đánh giá của người lao động về cơ sở đào tạo nghề 69

Bảng 2.20 Thống kê đánh giá của người lao động về khả năng học của bản

thân

72

Bảng 2.21 Thống kê đánh giá của người lao động về đội ngũ giáo viên ĐTN 74 Bảng 2.22 Thống kê ý kiến đánh giá của người lao động về một số nhân định 76

x

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Thành tích sau khóa học của người lao động 68 Hình 2.2 Mức độ hài lòng của người lao động sau khi tham gia đào tạo nghề 75

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 SỰ CẦN THIẾT CỦA NGHIÊN CỨU

Lao động là một trong những nguồn lực quan trọng và có tính quyết định đến sự phát triển kinh tế, xã hội của mỗi quốc gia Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, nguồn lao động phải đáp ứng đầy đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng Nói cách khác, việc nâng cao chất lượng đào tạo nguồn lao động là việc làm thường xuyên và đóng vai trò hết sức quan trọng Đặc biệt là nguồn lao động nông thôn, tuy dồi dào về số lượng nhưng đang còn thiếu về trình độ tay nghề, kỹ thuật bậc cao Chất lượng nguồn lao động ở Việt Nam nhìn chung còn thấp so với các nước khác Nguyên nhân có thể là do công tác đào tạo cho lao động ở Việt Nam hiện nay là chưa phù hợp [14] Nhận thấy được vai trò quan trọng của lao động nông thôn cũng như công tác đào tạo nghề, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng lao động nông thôn Đặc biệt năm 2009 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1956 phê duyệt Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm

2020 Đề án đã xác định rõ " Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn, …”

Hòa Bình là một huyện với diện tích khá rộng so với các huyện khác trong tỉnh Bạc Liêu, cuộc sống của người dân chủ yếu là nông nghiệp (trong đó nuôi trồng và đánh bắt thủy hải sản; trồng lúa, hoa màu, nuôi gia súc, gia cầm…) nên còn gặp nhiều khó khăn Những năm qua, huyện đã thực hiện các đề án, các chương trình mục tiêu quốc gia của Trung ương, của tỉnh về đào tạo nghề nói chung, đào tạo nghề cho lao động nông thôn nói riêng và đạt được nhiều kết quả tích cực Tuy nhiên, công tác đào tạo nghề của huyện thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế nhất định Để công tác đào tạo nghề được thực hiện đạt hiệu quả cao hơn, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống cho người dân đặc biệt là người dân nghèo, với vai trò là một cán bộ công tác tại

xã vùng sâu của huyện tác giả nhận thấy trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại huyện thời gian qua chất lượng và hiệu quả còn chưa cao

Do vậy việc hoàn thiện đào tạo nghề lao động nông thôn tại huyện là rất quan trọng và cần thiết nhằm thực hiện các mục tiêu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững tại huyện Hòa Bình

2

trong thời gian tới Xuất phát từ những yếu tố trên, tác giả lựa chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu” Để làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu phân tích thực trạng đào tạo nghề (ĐTN) cho lao động nông thôn (LĐNT) huyện Hòa Bình, trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Phân tích thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu trong thời gian qua (2015 - 2017), để rút ra những kết quả đạt được

- Đánh giá về đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu Qua đó, nêu ra những hạn chế và nguyên nhân dẫn đến những hạn chế trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông

thôn huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu

3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

3.1 Các nghiên cứu có liên quan

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, công tác đào tạo nghề đã được phục hồi, đang dần ổn định và từng bước phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực của thị trường lao động Nghị quyết Đại hội lần thứ XI của Đảng nêu

rõ “Phát triển nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực, phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức Tập trung giải quyết vấn đề việc làm và thu nhập cho người lao động, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của nhân dân” Với tinh thần đó, trong những năm qua có khá nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến đào tạo nghề cho LĐNT ở nhiều góc độ và phạm vi khác nhau, cụ thể như sau:

Phan Văn Bình (2012) thực hiện nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam Các phương pháp phân tích được sử dụng như: phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê mô tả Nghiên cứu sử dụng thông tin thứ cấp được thu thập từ các báo cáo có liên quan để phân tích thực trạng công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn Kết quả nghiên cứu cho thấy, đào tạo nghề cho lao động

3

nông thôn huyện Điện Bàn, Quảng Nam còn tồn tại một số hạn chế như: một số ngành nghề truyền thống bị thu hẹp; nhu cầu chuyển đổi ngành nghề của một bộ phận lao động bị mất đất sản xuất, di dời, giải tỏa tạo áp lực lên công tác đào tạo nghề; địa phương đầu tư cho công tác đào tạo nghề còn ít so với nhu cầu; người lao động còn thụ động trông chờ, không chủ động tham gia thị trường lao động Qua đó, tác giả khuyến nghị một số hàm ý chính sách về đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam

Tiêu Ngọc Linh (2013) thực hiện nghiên cứu nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình đào tạo nghề và đề xuất giải pháp hoàn thiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Trà Vinh Đề tài sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp chuyên gia Tác giả sử dụng thông tin thứ cấp được thu thập từ các báo cáo có liên quan để phân tích thực trạng công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại tỉnh Trà Vinh Kết quả nghiên cứu cho thấy các hình thức đào tạo và chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn chưa gắn kết cao; mạng lưới cơ sở đào tạo phân bố không đồng đều; nội dung chương trình nặng nề, dàn trãi; phương pháp dạy và học chuyển biến chậm; công tác huy động nguồn lực tài chính cho dạy nghề chưa hiệu quả; chi phí đầu tư, hỗ trợ nghề cho lao động nông thôn còn thấp… những yếu tố này đều có ảnh hưởng đến công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn

Bên cạnh đó, Đoàn Kim Thắng (2014) thực hiên nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho Thanh niên nông thôn Việt Tác giả sử dụng thông tin thứ cấp được thu thập từ các báo cáo có liên quan để phân tích thực trạng công tác đào tạo nghề cho Thanh niên Việt Nam Các phương pháp phân tích suy luận, thống kê mô tả được sử dụng trong nghiên cứu Thông qua kết quả phân tích, tác giả đã nhận định công tác đào tạo nghề cho lao động, thanh niên nông thôn là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và của toàn xã hội nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp, nông thôn Nghiên cứu cho thấy, lực lượng lao động nông thôn mà đặc biệt là thanh niên nông thôn, nguồn lao động chính chưa qua đào tạo còn cao, công tác đào tạo nghề cho thanh niên chưa được coi trọng đúng mức, chính vì thế để nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn cần tăng cường công tác tuyên truyền, triển khai dạy nghề