sang kien Ngữ Văn THPT

Trong văn học địa phương mảng văn học dân gian có một vai trò quan trongviệc giáo dục cho học sinh về lịch sử địa phương, hình thành tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc, ý thức giữ g

MỤC LỤC

1 ĐẶT VẤN ĐỀ 2

1.1 Lí do chọn đề tài 2

1.1 Lý luận 2

1.1.2 Thực tiễn 4

1.2 Mục đích nghiên cứu 5

1.3 Đối tượng nghiên cứu 6

1.4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm 6

1.5 Phương pháp nghiên cứu 6

1.6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu 7

2 NỘI DUNG 8

2.1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu 8

2.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu 10

2.2.1 Điều tra thực trạng từ việc dạy và học văn học dân gian 10

2.2.2 Điều tra sư phạm từ quá trình giảng dạy của giáo viên ngữ văn 11

2.2.3 Thực nghiệm khoa học về việc tích hợp văn học dân gian địa phương Phù Mỹ vào chương trình văn học dân gian Ngữ văn 10 11

2.3 Mô tả, phân tích các giải pháp 12

2.3.1 Giải pháp 1: Tiến hành cho học sinh sưu tầm và biên soạn văn học dân gian địa phương huyện Phù Mỹ 12

2.3.2 Giải pháp 2: Lựa chọn các tác phẩm văn học dân gian địa phương có thể sử dụng vào từng mục, bài của SGK chương trình Ngữ văn 10 16

2.3.3 Giải pháp 3: Xác định những nội dung giáo viên cần giáo dục cho học sinh khi tích hợp văn học dân gian địa phương 19

2.3.3.1 Học sinh với niềm tự hào về lịch sử của địa phương 19

2.3.3.2 Học sinh với ý thức giữ gìn những di tích lịch sử của địa phương 20

2.3.3.3 Học sinh với ý thức giữ gìn những di sản văn hóa của địa phương 26

2.3.3.4 Học sinh với ý thức bảo vệ môi trường 28

2.3.3.5 Học sinh với định hướng nghề nghiệp gắn với địa phương 29

2.4 Kết quả thực hiện 32

3 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 37

3.1 Những kết luận đánh giá cơ bản nhất về sáng kiến 37

3.1.1 Về hiệu quả: 37

3.1.2 Về tính phổ biến và khả thi 37

3.2 Các đề xuất khuyến nghị 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO 40

PHỤ LỤC 41

1

Mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học do Bộ giáo dục đặt ra là: định hướng chohọc sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khảnăng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụng vào những tình huống khác nhautrong học tập và trong thực tiễn, tạo niềm tin, niềm hứng thú học tập Theo tinh thần

đó, trên báo “Giáo dục và thời đại” số ra ngày 11/12/2005 – Cơ quan ngôn luận của Bộ

giáo dục và đào tạo có viết “Một trong những điểm mới của chương trình Ngữ văn cấp THCS thay sách lần này là chương trình đã dành một số tiết cho văn học địa phương với mục đích gắn kết những kiến thức học sinh được học trong nhà trường với những vấn đề đang đặt ra cho cộng đồng (dân tộc và nhân loại) cũng như cho mỗi địa phương” Cụ thể như sau: lớp 6: 4 tiết (tiết 69, 70 ở HKI, tiết 139, 140 ở HKII); lớp 7: 6 tiết (tiết 70 ở HKI, tiết 74, 133, 134, 137, 138 ở HKII); lớp 8: 5 tiết (tiết 31, 52 ở HKI, tiết 92, 121, 137 ở HKII); lớp 9: 5 tiết (tiết 42, 63 ở HKI, tiết 101, 133, 143 ở

HKII)

Việc làm này của Bộ Giáo dục xuất phát từ mong muốn giáo viên phải biết khaithác, bổ sung và phát huy vốn hiểu biết về văn học địa phương, làm phong phú và làmsáng tỏ thêm chương trình chính khóa Từ đó giúp học sinh hiểu biết và hòa nhập hơnvới môi trường mà mình đang sống, có ý thức tìm hiểu, góp phần giữ gìn và bảo vệ cácgiá trị văn hóa của quê hương Đồng thời giáo dục lòng tự hào về quê hương, xứ sởcủa mình Tuy nhiên trong chương trình Ngữ văn cấp THPT lại không có tiết phânphối chương trình nào dành cho văn học địa phương Chính vì vậy trong “Đề án Đổimới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông của chính phủ” (tháng 10/2014)

đã chỉ ra những bài học kinh nghiệm, những hạn chế của chương trình giáo dục hiện

hành là: “Một trong những hạn chế cơ bản của chương trình hiện hành là chưa giải quyết hài hòa giữa yêu cầu và điều kiện chung của toàn quốc với yêu cầu và điều kiện riêng của mỗi địa phương, nhà trường” Điều này dẫn đến “chưa khuyến khích được

sự tự chủ, tính năng động, sáng tạo của các địa phương, cơ sở giáo dục; chưa phát huy được sở trường của mỗi học sinh”

Ý thức được điều đó, trong định hướng đổi mới giáo dục hiện nay, chương trìnhgiáo dục đã có tính mở và chú trọng đến tính vùng, miền và đặc thù của địa phương

Cụ thể, đề án cũng chỉ rõ: một trong những vấn đề cơ bản trong nội dung đổi mới

chương trình sách giáo khoa của chính phủ là: “Quản lý quá trình xây dựng và thực hiện chương trình đảm bảo tính khả thi, linh hoạt, phù hợp địa phương và đối tượng học sinh” Đại hội Đảng lần thứ XI đã xác định, một trong các định hướng phát triển

kinh tế - xã hội là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đổi mới toàn diện và phát triển

nhanh giáo dục và đào tạo, trong đó nhấn mạnh việc “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học Tích cực chuẩn bị để

từ sau năm 2015 thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới” (Trích Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI) Trước yêu cầu đổi mới toàn diện nền giáo dục nước nhà, đáp ứng mục tiêu Đề án Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông của Chính phủ, môn Văn học địa phương được xác định là môn tự chọn bắt

buộc nên có một vị trí nhất định không thể thiếu trong chương trình giảng dạy ở cácđịa phương

Trong văn học địa phương mảng văn học dân gian có một vai trò quan trongviệc giáo dục cho học sinh về lịch sử địa phương, hình thành tình yêu quê hương, niềm

tự hào dân tộc, ý thức giữ gìn những di tích lịch sử và di tích văn hóa của địaphương…Vì vậy việc lồng ghép giảng dạy văn học dân gian địa phương vào chươngtrình văn học dân gian ngữ văn 10 thực sự là một vấn đề thiết yếu và cần quan tâmhiện nay Dẫu có thể khẳng định rằng, thời gian qua có nhiều giáo viên đã nỗ lực gắntác phẩm với thực tế đời sống và sự hỗ trợ của công nghệ thông tin song văn học dângian địa phương vẫn là một mảng trống cần phải được lắp đầy

Vì vậy, nghiên cứu đề tài này, bản thân tôi đã phải trăn trở, lựa chọn nhiều, biết lànhiều khó khăn nhưng với hiệu quả mang lại, tin rằng, có nhiều ý nghĩa trong nghề dạy

học của mình – dạy văn, dạy chữ, dạy người Đó là lý do tôi chọn đề tài: “Tích hợp

văn học dân gian địa phương Phù Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn”.

3

1.1.2 Thực tiễn

Văn học địa phương là những sáng tác văn học của các tác giả trong một khu vựcđịa lý cụ thể Nó phản ánh đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng dân cư ở một địabàn cư trú nhất định và mang bản sắc riêng, độc đáo có tính chất đặc thù của vùng,miền, địa phương đó đặc biệt là ở mảng văn học dân gian

Môn văn học địa phương đã được đưa vào giảng dạy ở cấp Trung học cơ sở trong

hệ thống giáo dục phổ thông của chúng ta những năm gần đây nhưng chưa được chútrọng nhiều Thời gian theo phân phối chương trình còn hạn chế và phần lớn chưađược thiết kế, giảng dạy một cách bài bản mà còn mang nhiều tính tự phát Tài liệuhọc tập thì khan hiếm, ít ỏi và chưa được cập nhật Tài liệu tham khảo hầu như không

có đối với cả người dạy và người học

Còn ở cấp Trung học phổ thông mảng văn học địa phương trong đó có văn học

dân gian địa phương hầu như không được đề cập đến Ở những tiết như “Khái quát văn học dân gian Việt Nam”, giáo viên chỉ dạy kiến thức một cách chung chung không

mang tính cụ thể, không gắn với vùng miền, không giúp học sinh hiểu về văn hóa văn

học và truyền thống lịch sử của địa phương mình Ở tiết “Ôn tập văn học dân gian Việt Nam”, mục III Các hình thức hoạt động ngoài giờ học, có yêu cầu sưu tầm các

tác phẩm văn học dân gian địa phương và chép vào sổ tay văn học nhưng ít được giáoviên chú ý đến, một số giáo viên có quan tâm nhắc nhở học sinh nhưng cũng chỉ làhình thức, không kiểm tra học sinh có sưu tầm hay không, nếu dẫu có kiểm tra cũngchỉ là đếm số lượng Chính vì những lí do trên đã khiến cho giờ giảng văn học dângian của giáo viên trở nên khô cứng nhạt nhẽo, học sinh thụ động không phát huyđược năng lực của mình

Từ thực tế của bản thân và qua việc một số đồng nghiệp tại trường, tôi nhận thấyviệc dạy và học Ngữ văn của trường THPT Bình Dương trong những năm qua cũngkhông nằm ngoài những hạn chế của cả hệ thống giáo dục nói chung Trong khi đótrường THPT Bình Dương tọa lạc trên địa bàn huyện Phù Mỹ – một địa phương cótruyền thống yêu nước chống ngoại xâm với hàng loạt những tấm gương tiêu biểutrong kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ mà tên tuổi của họ đã đi vào thơ văn như bàTào ở Mỹ Thắng (Vè bà Tào Mỹ Thắng), em Vinh ở Mỹ Thắng (ca dao, bài chòi

“Gương cao sáng Vinh”) ông bốn Nở ở Mỹ Lợi…Phù Mỹ còn khắc ghi tên tuổi của

mình trong lịch sử và văn học với Chiến thắng Đèo Nhông Dương Liễu, chiến thắng

Gò Cớ, Gò Vàng… Trong kháng chiến người dân Phù Mỹ luôn là hậu phương vữngchắc cho tiền tuyến, trong thời bình người dân Phù Mỹ luôn tăng gia sản xuất, xâydựng quê hương đẹp giàu (mảng ca dao thể hiện niềm tự hào, tình yêu quê hương Phù

Mỹ qua việc ca ngợi những danh lam thắng cảnh như Đầm Trà Ổ, ngọn Hải Đăng,biển Tân Phụng, biển Mỹ Đức, biển Mỹ Thắng, đặc sản bún tôm, bún rạm, khoai lang,khoai mì, chình mun….) Phù Mỹ còn là nơi lưu giữ và phát triển những loại hìnhnghệ thuật của dân tộc như tuồng thông qua lễ hội cầu ngư và hát chèo bá trạo đặc biệt

là bài chòi (thông qua hình thức hô bài chòi của nhân dân mỗi khi họp xóm, họp làng).Bản thân tôi là một người con của mảnh đất Phù Mỹ, đã được sinh ra lớn lên học tập

và công tác tại đây nếu bỏ qua mảng văn học địa phương quả là một thiếu sót rất lớntrong sự nghiệp trồng người của mình Mặt khác mỗi địa phương trên đất nước ViệtNam đều có những đặc điểm riêng về vị trí địa lý, lịch sử, văn hóa, văn học nên việctích hợp văn học dân gian địa phương vào những tiết văn học dân gian trong chươngtrình Ngữ văn 10 là một nhu cầu cấp thiết

Từ yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục, từ Đề án Đổi mới chương trình sáchgiáo khoa phổ thông của chính phủ (tháng 10/2014), từ thực tiễn giảng dạy tại đơn vị,

tôi quyết định chọn đề tài “Tích hợp giảng dạy văn học dân gian địa phương Phù

Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn” làm đề tài nghiên cứu

của mình nhằm thu thập được bộ tài liệu phục vụ cho việc giảng dạy của giáo viên vàhọc tập của học sinh tại trường cũng như chuẩn bị những tiền đề cần thiết cho việc dạy

và học môn văn học địa phương sau này

1.2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu đề tài “Tích hợp giảng dạy văn học dân gian địa phương

Phù Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn” là nhằm:

- Thực hiện yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn ở trường THPT theohướng lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên định hướng cho các em tự nghiên cứu vàlàm việc theo nhóm có hiệu quả và khoa học

- Định hướng cho học sinh nhận thức một cách đúng đắn, sâu sắc về vai trò, ýnghĩa của văn học dân gian huyện nhà; bồi dưỡng tình yêu gia đình, quê hương, đấtnước và ý thức giữ gìn và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của địaphương nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung

5

- Đề tài định hướng một số giải pháp thiết thực, cụ thể cho giáo viên trong việc tổchức quá trình dạy học; thiết kế bài dạy; lựa chọn phương pháp và phương tiện dạyhọc; cách tổ chức giờ học có lồng ghép văn học dân gian địa phương.

- Dẫn chứng minh họa cho đề tài qua việc sử dụng sách giáo khoa, tác phẩm vănhọc dân gian do học sinh sưu tầm được

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các tác phẩm văn học dân gian Phù Mỹ tậptrung vào các thể loại ca dao, vè, bài chòi và việc tích hợp những tác phẩm này vào

những tiết văn học dân gian như: “Khái quát văn học dân gian Việt Nam”, “Ca dao than thân yêu thương tình nghĩa”, “Ca dao hài hước”, “Ôn tập văn học dân gian Việt Nam”.

1.4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm

Đối tượng khảo sát thực nghiệm cho đề tài: một là ở hai lớp để đối chiếu vớinhau (Trong năm học 2016 – 2017 tôi chọn lớp 10A5 làm lớp thực nghiệm và 10A6làm lớp đối chứng, trong năm 2017 – 2018 tôi chọn lớp 10A2 làm lớp thực nghiệm và10A3 làm lớp đối chứng); hai là ở các nhóm khác nhau trong cùng lớp hoặc khác lớp

Nhìn chung, đối tượng nghiên cứu linh hoạt: có thể cả lớp (điều tra, khảo sát,kiểm tra, đánh giá), có thể nhóm học sinh (theo từng nhiệm vụ học tập được chuyểngiao), có thể chọn ngẫu nhiên (theo phương pháp tổ chức họat động học cho học sinhtrên lớp)

1.5 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện đề tài " Tích hợp văn học dân gian Phù Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn" tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

- Tiến hành sưu tầm, xử lý các tài liệu, các nguồn kiến thức văn học, lịch sử và

văn hóa có liên quan đến vấn đề nghiên cứu: các tài liệu về văn học dân gian huyệnPhù Mỹ, những câu chuyện về các nhân vật và sự kiện lịch sử nổi tiếng của địaphương, các thông tin về di tích lịch sử, văn hóa, nội dung hoạt động của các lễ hộinhư: lễ hội Đèo Nhông – Dương Liễu, lễ hội cầu ngư, lễ hội đua thuyền…và các tàiliệu về lịch sử: Lịch sử Đảng bộ huyện Phù Mỹ; Lịch sử chiến tranh nhân dân 30 năm

- Nghiên cứu tài liệu: Tâm lý học lứa tuổi học sinh trung học, nhất là học sinhyếu; cơ sở lý luận dạy học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh THPT;

các phương pháp dạy học tích cực; cách dạy học theo chủ đề tích hợp, tích hợp liênmôn.

- Điều tra sư phạm: Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về cuộc sống, tâm lý củahọc sinh các lớp tôi dạy; điều tra khảo sát qua cán bộ lớp; khảo sát thông tin từ họcsinh, khảo sát kết quả học tập của học sinh qua bài viết số 5

- Phương pháp thực nghiệm: Dạy thực nghiệm ở nhiều lớp, nhiều bài khác nhau,

so sánh, đối chiếu qua các phiếu điều tra kết quả thực nghiệm

1.6 Phạm vi và thời gian nghiên cứu

- Phạm vi nghiên cứu:

Về nội dung nghiên cứu: Cơ sở nghiên cứu trọng tâm là việc sưu tầm và lồngghép các tác phẩm văn học dân gian địa phương Phù Mỹ trong quá trình giảng dạy

Về chương trình nghiên cứu: Tập trung ở chương trình ngữ văn lớp 10, chủ yếu là

4 bài: “Khái quát văn học dân gian Việt Nam”, “Ca dao than thân yêu thương tình nghĩa”, “Ca dao hài hước”, “Ôn tập văn học dân gian Việt Nam”.

Về thời gian nghiên cứu: Bắt đầu từ tháng 9/2016 (học kỳ I, năm học 2016 –2017); kết thúc là đến thời điểm viết sáng kiến (tháng 2/2018)

- Lập kế hoạch nghiên cứu:

Kế hoạch nghiên cứu đề tài được lập từ lúc bắt đầu nghiên cứu và được bổ sungtừng giai đoạn theo Kế hoạch nghiên cứu đề tài bao gồm kế hoạch của giáo viên và kếhoạch của học sinh Kế hoạch của giáo viên như: xác định thời gian, công việc thựchiện, các đồ dùng dạy học cần làm hoặc chuẩn bị; biên soạn hệ thống câu hỏi, thiết kếmột số bài học tiêu biểu

Kế hoạch của học sinh: Làm đồ dùng học tập; thu thập tư liệu học tập (sưu tầmcác tác phẩm văn học dân gian của địa phương, tranh ảnh), rèn luyện kỹ năng nói trướctập thể

Bước 1: Giáo viên định hướng cho học sinh những quy định chung trong việc họcmôn ngữ văn; thông báo để học sinh chuẩn bị việc học từ việc lồng ghép văn học dângian địa phương cho việc học ở nhà và trên lớp

Bước 2: Giáo viên tổ chức các hoạt động dạy và hoạt động học trong quá trìnhlên lớp với hướng tích hợp các tác phẩm văn học dân gian địa phương mà học sinh sưutầm được vào bài học

7

2 NỘI DUNG

2.1 Những nội dung lý luận có liên quan trực tiếp đến vấn đề nghiên cứu

Về lý luận dạy học hiện đại, việc đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra

đánh giá theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh hiện nay đã và đang thực sự

là yếu tố quyết định hiệu quả giờ dạy Dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển nănglực nghĩa là thông qua bộ môn, học sinh có khả năng kết hợp một cách linh hoạt, có tổchức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, động cơ cá nhân… nhằm đáp ứng hiệuquả một số yêu cầu phức hợp của hoạt động trong một số hoàn cảnh nhất định Chiếnlược phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020 ban hành kèm theo quyết định 711/QĐ-

TTg ngày 13/6/2012 của thủ tướng chính phủ chỉ rõ: “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” Đổi mới phương pháp

giáo dục là con đường duy nhất để đạt được mục tiêu giáo dục mà Luật Giáo dục đã đề

ra: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.

Mặt khác, tại 2 Điều 3 của Luật giáo dục (được sửa đổi và bổ sung năm 2009)

cũng quy định: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lí học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia đình và xã hội”.

Những quan điểm, định hướng nêu trên là cơ sở thực tiễn và môi trường pháp líthuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thông nói chung, đổi mới phương pháp dạyhọc theo định hướng phát triển năng lực người học nói riêng

Đề tài " Tích hợp giảng dạy văn học dân gian địa phương Phù Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn" của bản thân tôi không nằm ngoài công cuộc

đổi mới đó

Khái niệm “Tích hợp” được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống, ở

những mức độ khác nhau các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn học khác nhau hoặccác hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các mối liên

hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học hoặc các hợp phần của

bộ môn đó Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quanvào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dụcpháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông Tích hợp là mộttrong những xu thế dạy học hiện đại đang được quan tâm nghiên cứu và áp dụng trongchương trình giáo dục của nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam trong những nămgần đây.

Qua việc hoạt động tích hợp trong một tiết lên lớp, học sinh được rèn luyện thóiquen tư duy, nhận thức vấn đề một cách có hệ thống và lôgic, đồng thời thấy được mốiquan hệ biện chứng giữa các kiến thức được học trong chương trình Nhờ đó sẽ xóa bỏlối dạy học theo kiểu khép kín, tách biệt giữa nhà trường và cuộc sống; cô lập giữanhững kiến thức và kĩ năng vốn có mối liên hệ, bổ sung cho nhau hay tách rời kiếnthức với các tình huống có ý nghĩa, những tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp saunày Dạy học tích hợp sẽ phát huy được tính tích cực chủ động và sáng tạo của họcsinh; buộc học sinh chủ động tự đọc, tự làm việc độc lập theo sách giáo khoa, theohướng dẫn của giáo viên

Về lý luận dạy học bộ môn ngữ văn, trước hết, chúng ta biết rằng, dạy học cho bất kỳ bộ môn nào cũng phải dựa vào một chuẩn kiến thức và kỹ năng Dạy học môn Ngữ văn THPT cũng vậy Việc giảng dạy Ngữ văn phải đảm bảo chuẩn kiến thức và

kỹ năng đã được định hướng chung cho tất cả giáo viên và học sinh nhằm:

- Không hiểu sai lệch kiến thức các văn bản

- Không vi phạm các chuẩn mực về đạo đức, văn hóa, pháp luật

- Đáp ứng các yêu cầu giáo dục kiến thức, kỹ năng, thái độ, phát triển nhân cáchtoàn diện cho học sinh

Giáo án của giáo viên có phần mục tiêu cần đạt Trong phần mục tiêu ngoài kiếnthức trọng tâm thì việc hình thành kĩ năng và thái độ cho học sinh cũng vô cùng quantrọng Bởi theo lí luận dạy học văn hiện đại qua mỗi bài học điều quan trọng khôngphải là giáo viên dạy được bao nhiêu dung lượng kiến thức mà điều quan trọng làthông qua mỗi bài học giáo viên giáo dục cho học sinh được điều gì, hình thành chohọc sinh những kĩ năng gì Cho nên việc tích hợp tác phẩm văn học dân gian vào trongquá trình giảng dạy không phải là một việc làm mang tính tự phát mà là cách dạy họcphù hợp với xu hướng dạy học hiện đại và phát huy năng lực của học sinh

9

2.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

2.2.1 Điều tra thực trạng từ việc dạy và học văn học dân gian

Số phiếu điều tra: 80

1 Giáo viên có yêu cầu em sưu tầm văn học dân gian địa

phương Phù Mỹ trước khi học bài “Khái quát văn học dân

gian Việt Nam không”?

2 Trong khi giảng dạy giáo viên có tích hợp các tác phẩm

văn học dân gian Phù Mỹ vào bài học không?

3 Hiểu biết của em về văn học dân gian địa phương Phù Mỹ?

4 Khi dạy văn học dân gian giáo viên có cho em diễn xướng

một tác phẩm văn học dân gian tại lớp?

5 Em có biết trong 12 thể loại của văn học dân gian, văn học

dân gian Phù Mỹ phổ biến nhất loại nào?

sử, di sản văn hóa của địa phương, ý thức bảo vệ môi trường; góp phần hình thành tìnhyêu quê hương đất nước và định hướng nghề nghiệp cho học sinh

Vậy cần thiết phải khai thác sử dụng hiệu quả mảng văn học này một cách họcđúng đắn và khoa học hơn.

2.2.2 Điều tra sư phạm từ quá trình giảng dạy của giáo viên ngữ văn

Thực tế cho thấy, một số giáo viên có những yêu cầu rất tốt về việc sưu tầm vănhọc dân gian ở địa phương nhưng chủ yếu chỉ thực hiện sơ sài, làm lấy lệ, không thựchiện kiểm tra, đánh giá

Một thực tế thứ hai là, người dạy cũng không hề trang bị cho mình những kiếnthức về văn học dân gian nơi địa phương mình công tác, chỉ giảng dạy một cách chungchung Thực tế này xuất phát từ nguyên nhân chủ quan do bản thân người dạy chưa có

ý thức “làm mới” cho tiết giảng của mình từ những kiến thức thực tế và nguyên nhânkhách quan từ nguồn tài liệu tham khảo tại thư viện của trường hầu như không có

Có thể thấy, phần văn học dân gian địa phương gần như cả người dạy lẫn ngườihọc "bỏ quên"

2.2.3 Thực nghiệm khoa học về việc tích hợp văn học dân gian địa phương Phù Mỹ vào chương trình văn học dân gian Ngữ văn 10

Thực tế, nếu nghiên cứu sâu vào vấn đề, có thể thấy việc tích hợp văn học dângian địa phương vào việc học môn ngữ văn là một hướng xử lý khoa học, thiết thực vàrất khả thi

Trước hết, nội dung bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam mang tính chất líthuyết Trong quá trình giảng dạy, giáo viên phải đưa ra những dẫn chững cụ thể đểlàm rõ cho từng mục, từng phần trong bài Dẫn chứng đó không đâu hay hơn bằng dẫnchứng từ thực tế địa phương, từ những gì học sinh đã trải nghiệm

Thứ hai, từ những tác phẩm dân gian được đưa vào giảng dạy trong chươngtrình sách giáo khoa, giáo viên cần mở rộng, đối chiếu, so sánh để phát huy tư duy củahọc sinh

Thứ ba, trong bài “Ôn tập văn học dân gian Việt Nam”, mục kết quả cần đạt,

tác giả sách giáo khoa có đưa ra hai vấn đề: Củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã học

về văn học dân gian Việt Nam; biết vận dụng đặc trưng các thể loại của văn học dângian để phân tích các tác phẩm cụ thể Yêu cầu của người biên soạn sách xuất phát từđặc thù bộ môn Ngữ văn – môn học của khám phá và sáng tạo – bên cạnh sự thốngnhất là sự phong phú, đa dạng của tiếp nhận kiến thức, nhất là với các văn bản vănchương Từ yêu cầu kết quả cần đạt trong sách giáo khoa, từ đặc thù bộ môn việc lồng

11

ghép các tác phẩm văn học dân gian địa phương vào trong giảng dạy là việc làm thiếtthực và khoa học.

Đề tài của tôi " Tích hợp văn học dân gian địa phương Phù Mỹ trong chương trình Ngữ văn 10 – Chương trình chuẩn" nghiên cứu chính vì trăn trở trước những

thực trạng đó

2.3 Mô tả, phân tích các giải pháp (hoặc biện pháp, các cách ứng dụng, cách làm mới) mà tác giả đã thực hiện, đã sử dụng nhằm làm cho công việc có hiệu quả cao hơn

Với cơ sở lý luận và thực trạng hiện nay như đã nêu, đề tài của tôi xin được giới

thiệu ba giải pháp Một là, tiến hành cho học sinh sưu tầm và biên soạn văn học dân gian địa phương Phù Mỹ Hai là, lựa chọn các tác phẩm văn học dân gian địa phương

có thể sử dụng vào từng mục, bài của SGK chương trình Ngữ văn 10 Ba là, xác định

những nội dung giáo viên cần giáo dục cho học sinh khi lồng ghép giảng dạy văn họcdân gian địa phương

2.3.1 Giải pháp 1: Tiến hành cho học sinh sưu tầm và biên soạn văn học dân gian địa phương huyện Phù Mỹ

Việc sưu tầm và biên soạn văn học dân gian địa phương tại trường THPT BìnhDương được giáo viên thực hiện bằng phương pháp hoạt động nhóm Giáo viên chialớp thành 4 nhóm, để thuận tiện cho việc sưu tầm của học sinh và có thể thu thập đượcnhiều tài liệu bổ ích, giáo viên chia nhóm dựa trên tiêu chí địa phương sinh sống củahọc sinh: nhóm 1: Mỹ thắng + Mỹ Đức, nhóm 2: Mỹ Lợi + Mỹ An, nhóm 3: Thị trấnBình Dương + Mỹ Phong, nhóm 4: Mỹ Lộc + Mỹ Châu Để sưu tầm văn học dân gianhọc sinh nên tìm đến những nghệ nhân dân gian hoặc những người già, những ngườilao động bình dân ở địa phương mình Các nhóm về nhà sưu tầm và biên soạn văn học dângian của địa phương mình theo mẫu sau:

TT Tác phẩm Thể loại Sự kiện lịch sử

có liên quan Nội dung

Bài học nhận thức và hành động cho bản thân

Giáo viên lưu ý cho học sinh phần tác phẩm học sinh phải chép đầy đủ tácphẩm mà nhóm sưu tầm được tránh trường hợp chỉ ghi tên nhan đề Việc giao nhiệm

vụ cho các nhóm được giáo viên tiến hành trong phần dặn dò của bài Tổng quan văn học Việt Nam.

Thời gian thực hiện nhiệm vụ của các nhóm là 1 tuần Các nhóm sẽ làm việcchung ít nhất 2 lần Trong thời gian các nhóm sưu tầm và biên soạn văn học dân địaphương, giáo viên kiểm tra đôn đốc và nhắc nhở học sinh cũng như có sự giúp đỡ các

em khi cần thiết

Hình 1: Một số hình ảnh hoạt động thực tế sưu tầm văn học dân gian của học sinh.

13

Sau thời gian 1 tuần thực hiện nhiệm, giáo viên kiểm tra mức độ hoàn thànhcông việc của các nhóm bằng hình thức gọi đại diện các nhóm lên trình bày, các nhómkhác nhận xét bổ sung, giáo viên nhận xét chốt lại những vấn đề cơ bản Hoạt động

này được thực hiện vào tiết 4 “Khái quát văn học dân gian Việt Nam” theo phân phối

chương trình

Hình 2: Một số hình ảnh thuyết trình tác phẩm văn học dân gian ở địa phương do học sinh sưu tầm.

2.3.2 Giải pháp 2: Lựa chọn các tác phẩm văn học dân gian địa phương có thể sử dụng vào từng mục, bài của SGK chương trình Ngữ văn 10

Việc tích hợp văn học dân gian địa phương vào chương trình văn học dân gian

ở Ngữ văn10 nếu chỉ dừng lại ở việc sưu tầm và biên soạn thì chưa thật sự có ý nghĩa.Hoạt động này chỉ có giá trị khi bản thân người giáo viên và học sinh vận dụng nhữngtác phẩm mình sưu tầm được vào từng nội dung bài học cụ thể để minh họa làm rõ chotừng vấn đề bởi bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam và Tổng kết văn học dângian Việt Nam chỉ mang tính chất lí thuyết Còn đối với những tác phẩm cụ thể trongsách giáo khoa học sinh phải có sự đối chiếu so sánh để có cái nhìn toàn diện và sâusắc hơn

Việc sử dụng các tác phẩm văn học dân gian địa phương vào quá trình giảngdạy và học tập được thể hiện dưới bảng sau:

sử dụng

Các sự kiện, di tích lịch sử, di tích văn hóa có liên quan

Các vấn đề giáo viên cần tích hợp

– Phụ lục

Tích hợp bảo vệ môi trường và định hướng nghề

Mục 9 ca dao

thuộc phần II bài

“Khái quát văn

học dân gian Việt

Nam”

nghiệpBài ca dao số 12,

20 – Phụ lục

Chiến thắng Đèo Nhông Dương Liễu

Tích hợp giữ gìn

di tích lịch sử ĐèoNhông Dương Liễu

Bài ca dao số 14 Chiến thắng Gò

Cớ ở Mỹ Đức

Tích hợp giữ gìn

di tích lịch sử Gò Cớ

Bài ca dao số 1, 2,

3, 6, 11, 13, 18, 19

Lao động sản xuất

để xây dựng và phát triển đất nước

Tích hợp giáo dụcniềm tự nào và tình yêu quê hương đất nước

2

Mục 10 vè thuộc

phần II bài “Khái

quát văn học dân

gian Việt Nam”

Bài vè số 1 – Phụ lục

Bà Tào ở Mỹ Thắng làm tiêu hao toàn bộ kho

vũ khí của Mỹ tại

ấp Phú Ninh

Tích hợp giáo dụcniềm tự hào về truyền thống yêu nước chống ngoạixâm của quê hương

Bài vè số 2 – Phụ lục

Chiến thắng Đèo Nhông Dương Liễu

Tích hợp giữ gìn

di tích lịch sử ĐèoNhông Dương Liễu

3 Mục 12 sân khấu

dân gian thuộc

phần II bài “Khái

quát văn học dân

gian Việt Nam”

Từ bài chòi số 1 đến 11 – Phụ lục

- Những trận chiến của nhân dân Phù Mỹ: ĐèoNhông Dương Liễu, Gò Vàng (Mỹ Hòa), Gò Cớ(Mỹ Thắng)…

- Những nhân vật anh hùng của PhùMỹ: Bà Tào, Cao Vinh (Mỹ Thắng),ông bốn Nở (Mỹ

Tích hợp bảo vệ

di tích lịch sử.Tích hợp bảo vệ môi trườngTích hợp bảo vệ

di sản văn hóa: bài chòi

17

- Phong trào tăng gia sản xuất phục

vụ kháng chiến vàxây dựng quê hương

4

Mục 1 thuộc phần

III bài “Khái quát

văn học dân gian

Việt Nam”

Bài chòi số 8 - Phụ lục

- Lịch sử thị trấn Bình Dương tronghai cuộc kháng chiến và công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội

Tích hợp định hướng nghề nghiệp

5

Mục 2 thuộc phần

III bài “Khái quát

văn học dân gian

Việt Nam”

Bài chòi số 5 – Phụ lục

Bài ca dao số 15 –Phụ lục

Em Vinh ở Mỹ Thắng lập nhiều chiến công trong kháng chiến chống Mỹ

Tích hợp giáo dụclòng yêu nước

6

Bài ca dao số 6

của bài “Ca dao

than thân yêu

thương tình

nghĩa”

Bài ca dao số 2 – Phụ lục

-Thanh niên thực hiện nghĩa vụ quân sự

Tích hợp giáo dục

ý thức trách nhiệm với quê hương đất nướcBài ca dao số 21 –

Phụ lục

Sống tình nghĩa, thủy chung

Biết lên án phê phán những cái xấu trong xã hội

2.3.3 Giải pháp 3: Xác định những nội dung giáo viên cần giáo dục cho học sinh khi tích hợp văn học dân gian địa phương

2.3.3.1 Học sinh với niềm tự hào về lịch sử của địa phương

Lịch sử địa phương huyện Phù Mỹ qua những tác phẩm học sinh sưu tầm đượcbao gồm lịch sử trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ và lịch sử xây dựng và phát

triển đất nước sau chiến tranh Nếu là người dân Phù Mỹ chúng ta đã từng nghe quanhững lời ca:

Từ Phù Ly ra đi Phú CũXuống Hà Ra vào cửa Đề Di

Phù Mỹ ơi tình cảm vẫn còn ghi,Quên sao được những tiếng hò đêm dệt vải

Buổi chợ phiên tiếng người rộn rã,Quê hương ta sắt đá kiên cường

Quê tôi trăm nhớ ngàn thương,

Đi Đâu mà khỏi vấn vương tâm tình

(Bài chòi số 1 - Phụ lục)

“Quê hương ta sắt đá kiên cường” - Điều đó được thể qua từng con người cụ thể, từng địa danh cụ thể, từng sự kiện cụ thể: “Nắng chiều êm bóng đò ngang/ Về đây

Mỹ Thắng hiên ngang kiên cường” (bài chòi số 1 – Phụ lục ) Mỹ thắng có những con

người đi vào thơ ca và lịch sử như bà Tào Mỹ thắng ( bài vè số 1 – Phụ lục), em Vinh

(Bài chòi số 4 – Phụ lục); ở Mỹ Lợi có “Phú Ninh Gò Cát, Phú Xuân Gò Dừa”, có ông

bốn Nở từng rượt Mỹ chạy ba đồi (bài chòi số 5); chiến thắng Gò Cớ ở Mỹ Đức (bàichòi số 3 – Phụ lục); chiến thắng Gò Vàng ở Mỹ Hòa (bài chòi số 1); chiến thắng ĐèoNhông Dương Liễu (bài vè số 2 – Phụ lục, bài chòi số 1 – Phụ lục, bài ca dao số 20 –Phụ lục)…Không dừng lại ở đó Đảng bộ và nhân dân Phù Mỹ đã gặt hái nhiều thànhcông, trở thành một phần quan trọng của hậu phương lớn tiếp sức cho tiền tuyến.Trong giai đoạn này nhiều phong trào như: xây dựng nếp sống mới, bình dân học vụ,

đi dân công tiếp vận, giúp đỡ gia đình liệt sĩ, chăm sóc thương binh đã được nhândân nhiệt liệt hưởng ứng (Bài chòi số 8, 9 – Phụ lục, ca dao bài số 1, 3, 13 – Phụ lục)

Sau ngày giải phóng nhân dân Phù Mỹ tiếp tục chung tay xây dựng lại đất nước

càng thêm đẹp giàu Với tinh thần “Cần kiệm tột bậc là Phù Mỹ Chuộng gốc nhiều, theo ngọn ít” (Lời nhận xét của các sử gia triều Nguyễn trong Đồng Khánh dư địa chí), mảnh đất chịu nhiều đau thương mất mát ngày nào nay đã thay da đổi thịt đem lại

niềm vui, niềm phấn khởi cho bà con từng thôn làng, ngõ xóm (bài chòi số 7, 8, 11 –Phụ lục; ca dao số 18, 19)

Qua những bài ca dao, bài chòi, vè tích hợp vào trong quá trình giảng dạy, giáoviên giúp học sinh hiểu được lịch sử đau thương nhưng rất đỗi hào hùng của nhân dân

19

Phù Mỹ từ đó giáo dục cho học sinh ý thức quý trọng và giữ gìn nền độc lập mà chaông đã đổ cả máu xương mới giành lại được Đồng thời qua đó, giáo viên cũng giúphọc sinh nhận thức được vai trò của chính mình, các em sẽ là người viết tiếp trang sử

vẻ vang của quê hương và giáo viên sẽ là người truyền lửa nhiệt tâm nhất

2.3.3.2 Học sinh với ý thức giữ gìn những di tích lịch sử của địa phương

Trong kháng chiến chống Mỹ, Phù Mỹ là một trong những địa bàn bị đánh phá ácliệt nhất Nhưng cũng chính ở đây, nhiều trận thắng lớn đã diễn ra tại đây, điển hình cótrận Đèo Nhông - Dương Liễu (2 – 1965) góp phần giải phóng gần hết huyện trongnăm 1965, trận Núi Mun (Mỹ Tài, 1974) Ngoài ra còn có những trận thắng lớn khácnhư Gò Vàng (Mỹ Hòa), Gò Cớ (Mỹ Đức), Đập Cây Kê (Mỹ Quang), Cầu Cương (xã

Mỹ Hiệp), Đồi Miếu ( Mỹ Thành), Hố Đá Bàn ( Mỹ An), khu chứng tích thôn 10 (MỹThắng)…

Gần 43 năm từ khi im tiếng súng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Phù Mỹ đãxây dựng, tu bổ, tôn tạo lại các địa điểm, các khu di tích lịch sử trên địa bàn huyệnngày càng khang trang, bề thế, tôn nghiêm Theo thống kê, đến nay, huyện Phù Mỹ có

11 địa điểm, căn cứ, chứng tích chiến tranh được công nhận là di tích lịch sử Trong

đó, có 10 di tích lịch sử cấp tỉnh và 1 di tích lịch sử cấp quốc gia, và một số chứng tíchchiến tranh vẫn đang được tiếp tục đề nghị công nhận là di tích lịch sử Thông quanhững tác phẩm văn học dân gian huyện Phù Mỹ được lồng ghép trong quá trình giảngdạy, giáo viên tích hợp với kiến thức lịch sử địa phương và giáo dục cho các em ý thứcgiữ gìn và bảo vệ những di tích lịch sử, chứng tích chiến tranh của địa phương mình

Đọc những vần thơ “Khoảng trời Phù Mỹ mến thương/Mùa xuân hoa cúc vấn vương lòng người/Đèo Nhông Dương Liễu rạng người/ Chiến công lịch sử nụ cười tương lai”

(Bài ca dao số 12 – Phụ lục) hẳn các em sẽ thêm yêu mảnh đất Phù Mỹ và tự hào chiếnthắng Đèo Nhông Dương Liễu Ngày mùng 5 tháng giêng âm lịch hàng năm, Đảng bộ

và nhân dân huyện Phù Mỹ tổ chức lễ hội Đèo Nhông Dương Liễu, đây là cơ hội đểngười dân ôn lại lịch sử vẻ vang của địa phương, tham gia các hoạt động vui chơi đầuxuân Từ hoạt động ý nghĩa này giáo viên giáo dục cho học sinh ý thức khi tham gia lễhội – Hãy là người tham gia lễ hội văn minh lịch sự

Hình 3: Di tích lịch sử Đèo Nhông Dương Liễu và lễ hội Đèo Nhông Dương Liễu

Ngoài di tích lịch sử cấp quốc gia Đèo Nhông Dương Liễu, Phù Mỹ còn rấtnhiều những di tích lịch sử cấp tỉnh khác Trận Gò Cớ (Mỹ Đức) ngày nào “Gò Cớ ta

đã vây tròn/Gò Dê ta đánh chẳng còn dây dưa/ Mặc cho sớm nắng chiều mưa/ Lòngdân Phù Mỹ không ai thua thù này” (Bài chòi số 3 – Phụ lục) giờ đã thành di tích lịch

21

sử, người dân ai cũng bảo nhau phải bảo tồn di tích lịch sử bởi đó là niềm tự hào củaquê hương:

Chào Mỹ Đức quê hương yêu dấuMới nghe sao đã náo nức lòng tôiTrời trong xanh từng đám mây trôiTừng đôi én gặp nhau bay về tổ

Mỹ Đức hỡi quê hương ta đó

Xã anh hùng diệt Mỹ đuổi TâyLịch sử Gò Cớ trước đâyNhà nước hỗ trợ dựng xây tượng đàiPhú Hòa Phú Thứ chung vui

Bảo tồn di tích tương lai sau nàyAnh hùng liệt sĩ có hay

Quân dân Mỹ Đức chung tay đáp đền

(Bài ca dao số 14 – Phụ lục)

Hình 4: Di tích lịch sử Gò Cớ (Mỹ Đức)

Từ An Giang (Mỹ Đức) đi cầu tre qua là thôn 10 (An Giang quê mẹ ghéqua/Bên đầm Châu Trúc ca thôn mười) của xã Mỹ Thắng – Một xã có truyền thốngđấu tranh trong kháng chiến chống Mỹ (danh hiệu anh hùng):

Nắng chiều êm bóng đò ngang,

Về đây Mỹ Thắng hiên ngang kiên cường

Đấu tranh bám lấy quê hương,Chặn đầu xe Mỹ ra đường bao vâyKhông súng thì dùng gậy dùng câyĐánh trung đội Mỹ chạy nhào thoát thân

(Bòi chòi số 1 – Phụ lục)Thôn 10 vẫn còn đó chứng tích lịch sử của một thời chiến tranh, tại đây 200đồng bào và chiến sĩ cách mạng đã bị sát hại Hành động của Mỹ - Ngụy càn quét vàđàn áp mảnh đất nuôi giấu cán bộ và là nơi mà phong trào cách mạng huyện phát triểnmạnh mẽ nhất Thế nhưng hành động của chúng chỉ làm thổi bùng lên lòng căm thù và

ý chí kiên cường bất khuất của người dân từ người già (bà Tào Mỹ Thắng – Bài vè số1) đến trẻ em (em Vinh – Bài chòi số 5)

23

Hình 5: Chứng tích thôn 10 (Mỹ Thắng)

Từ Mỹ Thắng vòng qua xã Mỹ An có di tích lịch sử hố Bàn Đá Từ Mỹ An đingược lên Mỹ Hòa có di tích lịch sử Gò Vàng:

Đường về nhà đá Bình Tân,Quân thù bỏ mạng mấy lần phơi thây

Gò Vàng rửa hận Mỹ Hòa,Máu anh đổ xuống xác cha không còn.

Đánh tan cái bọn ác ôn,Máu đền nợ máu rửa hhồn quê ta

(Bài chòi số 1 – Phụ lục)

Hình 5: Di tích lịch sử Gò Vàng (Mỹ Hòa)

25

Hình 6: Khu di tích lịch sử hố Đá Bàn (Mỹ An).

2.3.3.3 Học sinh với ý thức giữ gìn những di sản văn hóa của địa phương Văn hóa dân gian ở Phù Mỹ nồng đượm tình người, giàu hương sắc địa phương Dân Phù Mỹ rất ưa chuộng dân ca bài chòi và hát tuồng Hát tuồng rất phổ biến tại

những làng chài ven biển, tại các lễ hội cầu ngư, người ta thường tổ chức hát lăng,biểu diễn chèo bá trạo Ở những làng quê phổ biến các hình thức hát hò, hát kết của

các đôi trai gái trao gởi tâm tình Hát hò, dân ca bài chòi là một trong những hìnhthức mà người Phù Mỹ sử dụng nhiều để thể hiện sự giàu có về tâm hồn của mình

Lễ hội hát lăng ở các xã Mỹ Đức, Mỹ Thắng, Mỹ An, Mỹ Thọ, Mỹ Thành, MỹChánh vào dịp trăng khi biển về, lễ hội bơi thuyền trên đầm Trà Ổ mỗi độ tết đến xuân

về và số lượng ca dao và bài chòi sưu tầm được là một minh chứng rõ ràng nhất cho sựphong phú về văn hóa của huyện nhà Trong đó đáng lưu tâm nhất là bài chòi Hô bàichòi đã trở thành một món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân mỗi khi họpxóm, họp làng, trong chương trình giao lưu và biểu diễn văn nghệ Bài chòi đã trởthành đặc sản của Phù Mỹ Điều đáng mừng là bài chòi của miền trung đã đượcUNESSCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào ngày 7/12/2017.Đây là cơ hội để người dân miền trung quảng bá bài chòi đến nhân dân cả nước và thếgiới Tuy nhiên cũng đặt ra những thách thức khá lớn cho việc duy trì và phát triển loạihình này trước “cơn xoáy” giao lưu văn hóa Nhiệm vụ giữ gìn và bảo tồn di sản bàichòi của dân tộc nằm ở chính người dân miền trung trong đó có người dân Phù Mỹ,Bình Định Để thực hiện được nhiệm vụ này vai trò của nhà trường và giáo viên giảngdạy bộ môn Ngữ văn là rất lớn trong việc giúp học sinh tiếp cận, trải nghiệm và từ đóyêu bài chòi Thấu hiểu những trăn trở này việc lồng ghép bài chòi vào chương trìnhvăn học dân gian là việc làm thiết thực và hiệu quả

Hình 7: Lễ hội cầu ngư, biểu diễn chèo bá trạo ở Mỹ Đức

27

Hình 8: Hô bài chòi

2.3.3.4 Học sinh với ý thức bảo vệ môi trường

Việc tích hợp văn học dân gian địa phương trong chương trình Ngữ văn 10 cònnhằm mục đích giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội củađịa phương Qua mảng ca dao thể hiện niềm tự hào về tài nguyên thiên nhiên, danhlam thắng cảnh và đời sống văn hóa, ông cha ta muốn gởi gắm tình yêu quê hương đấtnước của mình Hoạt động sưu tầm văn học dân gian là hoạt động thực tế giúp họcsinh có thể trải nghiệm và nhận thức rõ mối quan hệ mật thiết giữa môi trường tựnhiên và đời sống con người, giữa đời sống và văn học