Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

Đề tài nghiên cứu “Quản lý ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2008 - 2012” tác giả Mẫn Quý Yên (2012), tác giả nêu lên những tồn tại và hạn chế cụ[r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Danh mục từ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục hình viii

Tóm tắt ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN 2

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 4

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 5

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

7 CẤU TRÖC CỦA LUẬN VĂN 6

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 7

1.1 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VÀ VAI TRÕ CỦA NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 7

1.1.1 Khái niệm ngân sách nước 7

1.1.2 Hệ thống ngân sách nhà nước 8

1.1.3 Vai trò của ngân sách nhà nước 10

1.2 QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 11

1.2.1 Khái niệm 11

1.2.2 Nguyên tắc cơ bản về quản lý ngân sách nhà nước 12

1.2.3 Nội dung của quản lý ngân sách cấp huyện 13

1.3 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN Ở MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG 17

1.3.1 Thực tiễn quản lý ngân sách cấp huyện ở một số địa phương 17

1.3.1.1 Huyện Ngã Năm 17

1.3.1.2 Thành phố Sóc Trăng 19

1.3.1.3 Huyện Châu Thành 20

1.3.2 Một số bài học kinh nghiệm 21

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN MỸ TÚ TỈNH SÓC TRĂNG 23

2.1 ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH KINH TẾ, XÃ HỘI HUYỆN MỸ TÖ 24

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 24

2.2.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 26

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN MỸ TÖ 29

2.2.1 Bộ máy tổ chức quản lý 29

2.2.1.1 Chức năng của Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Mỹ Tú 29

2.2.1.2 Tổ chức bộ máy, nguyên tắc hoạt động 29

2.2.2 Công tác lập dự toán ngân sách 32

2.2.3 Công tác quản lý thu, chi ngân sách 33

2.2.3.1 Quản lý thu ngân sách 33

2.2.3.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước 44

2.2.2.3 Cân đối ngân sách nhà nước 56

2.2.2.4 Công tác quyết toán ngân sách 59

2.2.2.5 Công tác thanh kiểm tra, giám sát thu chi ngân sách 60

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CỦA HUYỆN MỸ TÖ 60

2.3.1 Những kết quả đạt được 60

2.3.1.1 Bộ máy quản lý ngân sách cấp huyện 60

2.3.1.2 Công tác lập dự toán ngân sách nhà nước 60

2.3.1.3 Công tác quản lý thu ngân sách nhà nước 61

2.3.1.4 Công tác quản lý chi ngân sách nhà nước 61

2.3.1.5 Công tác quyết toán ngân sách 62

2.3.1.6 Công tác thanh kiểm tra, giám sát thu, chi ngân sách 62

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 62

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN MỸ TÚ, TỈNH SÓC TRĂNG 68

3.1 CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP 68

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế, xã hội huyện Mỹ Tú đến năm 2020 68

3.1.2 Các phát hiện kể từ kết quả phân tích công tác quản lý ngân sách nhà nước 69

v

3.2 CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN

SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN MỸ TÖ, TỈNH SÓC TRĂNG 70

3.2.1 Giải pháp đề xuất từ định hướng quản lý ngân sách đến năm 2020 70

3.2.2 Giải pháp xuất phát từ các phát hiện kết quả phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nước 71

3.2.3 Tăng cường kiểm tra kiểm soát các khoản thu ngân sách nhà nước 72

3.2.4 Tăng cường kiểm soát quyết toán chi ngân sách nhà nước điạ phương 72

3.2.5 Chú trọng chất lượng công tác quyết toán ngân sách nhà nước 73

3.2.6 Tăng cường thanh tra, kiểm tra ngân sách nhà nước 74

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 76

1 KẾT LUẬN 76

2 KIẾN NGHỊ 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ATGT An toàn giao thông

CPKD Cấp phép kinh doanh

CSHT Cơ sở hạ tầng

DNTN Doanh nghiệp tư nhân

GTGT (VAT) Giá trị gia tăng (Value Added Tax) HĐND Hội đồng nhân dân

KTTT Kinh tế tập thể

NQD Ngoài quốc doanh

NSĐP Ngân sách địa phương

NSNN Ngân sách nhà nước

SDĐ Sử dụng đất

SNKT Sự nghiệp kinh tế

SXKD Sản xuất kinh doanh

TNCN Thu nhập cá nhân

TNDN Thu nhập doanh nghiệp

TTCN Tiểu thủ công nghiệp

UBND Ủy ban nhân dân

XDCB Xây dựng cơ bản

XSKT Xổ số kiến thiết

vii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Chỉ tiêu đại hội Đảng bộ huyện lần thứ X nhiệm kỳ 2010 – 2015 26

Bảng 2.2 Thu, chi ngân sách năm 2013 - 2018 29

Bảng 2.3 Thu ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2016 33

Bảng 2.4 Thu ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2017 36

Bảng 2.5 Thu ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2018 39

Bảng 2.6 Bảng tổng hợp thu ngân sách huyện Mỹ Tú giai đoạn 2016 - 2018 43

Bảng 2.7 Chi ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2016 45

Bảng 2.8.Chi ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2017 47

Bảng 2.9 Chi ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2018 51

Bảng 2.10 Tổng hợp chi ngân sách huyện Mỹ Tú giai đoạn 2016-2018 54

Bảng 2.11 Cân đối quyết toán ngân sách huyện Mỹ Tú năm 2016 - 2018 57

Bảng 3.1 Chỉ tiêu đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XI, nhiệm kỳ 2015 - 2020 68

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ cơ cấu hệ thống Ngân sách Nhà Nước 9 Hình 2.1 Sơ đồ bộ máy tổ chức Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Mỹ Tú 30

ix

TÓM TẮT

Luận văn cao học với đề tài: “Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng” được tiến hành nghiên cứu từ tháng 05/2018 đến tháng 5/2019 trên địa bàn huyện Mỹ Tú, nghiên cứu một cách hệ thống các khoản thu, chi phạm vi huyện Mỹ Tú Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, đồng thời sử dụng phương pháp đánh giá bằng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu: Phương pháp luận, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích – tổng hợp, phương pháp so sánh Luận văn hệ thống hóa một số vấn đề cơ bản về bản về NSNN và công tác quản lý ngân sách cấp huyện: khái niệm NSNN, hệ thống NSNN, vai trò NSNN, quản lý NSNN và kinh nghiệm quản lý ngân sách ở một số địa phương từ đó củng cố thêm hệ thống lý luận và rút ra một số bài học kinh nghiệm cho địa phương và đất nước Trên cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện luận văn phân tích đánh giá thực trạng quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú giai đoạn

2014 – 2018: Bộ máy tổ chức quản lý, công tác lập dự toán, công tác quản lý thu chi ngân sách, công tác quyết toán ngân sách, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thu, chi ngân sách và chỉ ra được những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú Để khắc phục những hạn chế yếu kém và tăng cường công tác quản lý ngân sách trên địa bàn huyện đạt hiệu quả cao Luận văn đã đưa ra một số giải pháp cơ bản để tăng cường quản lý NSNN huyện

Mỹ Tú đến năm 2020 Các giải pháp được đưa ra, đề cập khá toàn diện đến các yếu tố tác động đến việc nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách địa phương nhằm tạo mọi điều kiện tăng cường khai thác các nguồn thu, sử dụng có hiệu quả và tiết kiệm chi tiêu đảm bão lành mạnh hóa các cấp ngân sách nhà nước, đáp ứng đầy đủ các nhiệm vụ kinh tế, xã hội của địa phương trong giai đoạn tiếp theo

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Song song với tiến trình phát triển kinh tế, xã hội, ngân sách nhà nước là một trong những công cụ quan trọng với tính chất là nội lực cho sự phát triển của nền kinh

tế quốc dân Sự tồn tại và phát triển của một Nhà nước luôn luôn cần thiết phải có nguồn lực tài chính đảm bảo cho hoạt động chi tiêu thường xuyên, chi đầu tư xây dựng

cơ bản của những tổ chức, cơ quan, đơn vị thuộc bộ máy quản lý Nhà nước Để đáp ứng nguồn kinh phí đó Nhà nước phải tạo ra các nguồn thu để đảm bảo, đó là các nguồn thu từ các loại thuế và các nguồn khác Tất cả quá trình thu nộp và sử dụng nguồn kinh phí đó của Nhà nước đều phải được phản ánh qua NSNN Ngân sách nhà nước là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô Ngân sách huyện, xã là một

bộ phận cấu thành NSNN và là công cụ để chính quyền cấp huyện, xã thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong quá trình quản lý kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng Luật NSNN năm 2002 là cơ sở pháp lý cơ bản để tổ chức quản lý NSNN nói chung và ngân sách cấp huyện, xã nói riêng nhằm phục vụ cho công cuộc đổi mới đất nước Song thực tế hiện nay những yếu tố, điều kiện tiền đề chưa được tạo lập đồng

bộ, làm cho quá trình quản lý ngân sách các cấp đạt hiệu quả còn thấp, chưa đáp ứng được hết yêu cầu mà Luật ngân sách đặt ra Quản lý ngân sách cấp huyện là hoạt động quản lý thu chi của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định với mục tiêu thực hiện tốt các khoản thu và phân bổ dự toán các khoản chi hiệu quả Nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc quản lý và sử dụng NSNN, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả ngân sách và tài sản của Nhà nước Thực tế tại huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng công tác quản lý ngân sách cấp huyện còn nhiều bất cập, việc lập, chấp hành và quyết toán ngân sách cấp huyện đã thực hiện tốt, tuy nhiên cũng còn chậm, chưa đổi mới; tình trạng quản lý thu, chi vẫn còn thất thoát do chưa bao quát hết các nguồn thu và khoản chi, chưa có quan điểm xử lý rõ ràng về các khoản chi sai qui định của Nhà nước hoặc chưa tập trung đúng mức về quản lý chi ngân sách; công tác quyết toán là khâu rất quan trọng, nhưng chưa được quan tâm đúng mức; đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách còn hạn chế về chuyên môn, chậm đổi mới nên dẫn đến nhiều sai sót trong quản lý

2

Như vậy, có rất nhiều việc cần phải làm trong việc quản lý ngân sách tại huyện

Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng Xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết nêu trên, tác giả đã chọn

“Giải pháp hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng” làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU LIÊN QUAN

2.1 Lược khảo các nghiên cứu có liên quan

Do tầm quan trọng của công tác quản lý ngân sách cấp huyện và những tồn tại, hạn chế trong nhiều năm qua nên nhiều công trình nghiên cứu khoa học tập trung vào vấn đề này được thực hiện ở các tỉnh, thành khác nhau, tập trung vào những giai đoạn ngân sách khác nhau Những công trình nghiên cứu đáng chú ý có liên quan đến vấn đề nghiên cứu này đã được công bố, cụ thể như:

Đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Phù Cát” tác giả Phạm Văn Thịnh (2011) Luận văn tập trung làm rõ những cơ sở lý luận về ngân sách nhà nước, quản lý ngân sách huyện, thực trạng quản lý ngân sách huyện cho thấy những tồn tại và hạn chế trong các khâu: xây dựng và lập dự toán ngân sách, về chấp hành thực hiện ngân sách, về chế độ công khai tài chính đối với NSNN, về chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý NSNN, về kiểm tra, thanh tra và giám sát tình hình quản lý ngân sách, công tác quản lý ngân sách huyện thật sự chưa đáp ứng các quy định của Luật NSNN, đồng thời chưa sửa dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả Luận văn phản ảnh thực trạng công tác quản lý NSNN qua đó chỉ ra những mặt đạt được: công tác xây dựng và lập dự toán NSNN nhìn chung đáp ứng yêu cầu

cơ bản, bám sát kế hoạch phát triển kinh tế xã hội địa phương, công tác thu, chi ngân sách huyện đã sử dụng các biện pháp thích hợp để đảm bão đúng và kịp thời, bên cạnh đó là những tồn tại hạn chế cần khắc phục: công tác xây dựng và lập dự toán hàng năm của các xã, thị trấn, các cơ quan, đơn vị dự toán thuộc huyện còn chậm, chưa sát, dự toán giao còn mang tính ấn định, còn trình trạng thất thu ở các xã,

nợ đọng XDCB vẫn còn tồn tại, công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát tình hình quản lý ngân sách chưa mạnh, từ đó đưa ra một số giải pháp cơ bản để góp phần hoàn thiện công tác quản lý NSNN huyện Phù Cát trong giai đoạn hiện nay

Đề tài nghiên cứu “Quản lý ngân sách cấp huyện của Thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh” tác giả Phạm Hải Hà (2015), luận văn hệ thống hóa được một số vấn đề

lý luận cơ bản liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu đó là: khái niệm NSNN, NSĐP; vai trò của NSNN, NSĐP; các căn cứ và nội dung quản lý NSĐP; các nhân tố ảnh hưởng

tới quản lý NSĐP, kinh nghiệm quản lý NSĐP của một số địa phương ở Việt Nam Luận văn đã sử dụng các phương pháp phân tích một cách khoa học, phong phú, toàn diện, cập nhật qua phương pháp tiếp cận hệ thống và thống kê tổng hợp Đưa ra những đánh giá sát thực về thực trạng công tác quản lý ngân sách cấp huyện trên địa bàn, những mặt yếu kém cần khắc phục, hoàn thiện, từ đó đã đưa ra một số giải pháp cơ bản để tăng cường quản lý NSNN cấp huyện

Nghiên cứu của Tô Thiện Hiền (2012), “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn 2011 - 2015 và tầm nhìn đến 2020”, luận án góp phần lý giải trên phương diện khoa học những lý luận cơ bản về hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước và các hình thức quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang, trên cơ sở phân tích thực trạng về hiệu quả quản lý ngân sách của tỉnh và kinh nghiệm một số nước trên thế giới và một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, luận án nêu ra mục tiêu

và quan điểm về quản lý thu, chi ngân sách ở An Giang và cơ sở cơ bản để đề ra những giải pháp hữu hiệu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN trong thời gian tới góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh An Giang, cụ thể: góp phần làm sáng tỏ bản chất, chức năng, vai trò của NSNN và hệ thống hóa, phân tích các quan điểm về hiệu quả quản lý NSNN, cơ chế phân cấp quản lý NSNN trong giai đoạn hiện nay, khái quát hóa những nét chính về thực trạng hiệu quả quản lý NSNN theo Luật NSNN, phân tích nguyên nhân, kết qủa đạt được và những tồn tại về hiệu quả quản lý NSNN của tỉnh An Giang Tác giả luận án hy vọng sẽ cung cấp thêm những thông tin cần thiết và góp tiếng nói của mình vào việc hoàn thiện chiến lược quản lý NSNN của địa phương, với những giải pháp và biện pháp hữu hiệu đề ra Luận án sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý NSNN tỉnh An Giang trong thời gian tới, phục vụ cho việc quản lý điều hành NSNN ở An Giang được tốt hơn, chặt chẽ và hiệu quả hơn góp phần thành công quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất đất nước

Đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ” tác giả Huỳnh Thị Cẩm Liêm (2011), luận văn tập trung làm rõ những vấn đề cơ sở lý luận cơ bản về công tác quản lý NSNN cấp huyện (Quận), thực trạng quản lý ngân sách huyện Đức Phổ trong thời gian qua, từ đó đã đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN huyện Đức Phổ trong giai đoạn hiện nay, cụ thể luận văn đưa ra một số kết luận: để tăng cường hiệu lực trong công tác quản lý nhà nước bằng pháp luật đối với quản lý NSNN cần đổi mới một cách hiệu quả và sâu sắc công cụ quản lý, trong đó đội ngũ cán bộ là quan trọng nhất; để xây

4

dựng và phát triển nền kinh tế thị trường, nhà nước phải sử dụng một hệ thống các công cụ quản lý vĩ mô như kế hoạch, chính sách, công cụ tài chính, pháp luật; thực hiện quản lý tốt nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách, đảm bảo chất lượng, hiệu quả, thu đúng và đầy đủ theo quy định pháp luật tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, chi ngân sách tiết kiệm hiệu quả đáp ứng nhiệm vụ chính trị của từng cấp chính quyền, từng đơn vị thúc đẩy huyện Đức Phổ phát triển ngày càng nhanh và bền vững

Đề tài nghiên cứu “Quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2008 - 2012” tác giả Mẫn Quý Yên (2012), tác giả nêu lên những tồn tại và hạn chế cụ thể trong các khâu: Lập dự toán thu, chi ngân sách, về kế toán và quyết toán ngân sách, về chế độ công khai tài chính đối với ngân sách nhà nước, về chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách nhà nước; cho thấy công tác quản lý ngân sách huyện chưa thực sự đáp ứng được các quy định của Luật ngân sách đồng thời chưa sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả và chưa thực sự thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương, nâng cao đời sống nhân dân, những tồn tại hạn chế cần khắc phục từ đó đưa ra nhóm giải pháp quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện

Trong các công trình kể trên, các tác giả đã đề cập về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước nói chung và quản lý ngân sách tỉnh, huyện tại từng địa phương Đặc thù của mỗi địa phương là khác nhau, do đó việc nghiên cứu quản lý ngân sách cấp huyện có những đặc thù riêng biệt khác với các địa phương khác Mặt khác, trong từng giai đoạn thì việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cũng khác nhau, thực trạng

về kinh tế, xã hội cũng khác nhau, do đó một số tài liệu nghiên cứu đã không còn phù hợp với thực tế hiện nay Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu của các tác giả trên là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị khi nghiên cứu đề tài này

3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng, từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú góp phần phát triển kinh tế, xã hội của huyện trong thời gian tới

Mục tiêu cụ thể

(1) Phân tích khái quát tình hình ngân sách nhà nước huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng

(2) Phân tích thực trạng quản lý NSNN huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng