Giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh thành phố Trà Vinh

ro đối với cho vay hộ kinh doanh thấp hơn so với cho vay doanh nghiệp. Số lượng hộ kinh doanh trên địa bàn thành phố Trà Vinh tương đối nhiều so với ngành nghề kinh doanh, đa dạng nên [r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vii

Danh mục bảng viii

Danh mục hình ix

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 3

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

4.1 Đối tượng nghiên cứu: 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu: 3

5 QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

5.1 Quy trình nghiên cứu 3

5.2 Phương pháp nghiên cứu 4

5.2.1 Phương pháp thu thập số liệu 4

5.2.2 Phương pháp phân tích số liệu 5

6 LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN 5

6.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước 5

6.2 Tình hình nghiên cứu trong nước 6

6.3 Kết luận lược khảo và hướng nghiên cứu của tác giả: 7

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 7

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 8

1.1 KHÁI NIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 8

1.1.1 Khái niệm về hoạt động tín dụng 8

1.1.2 Chất lượng tín dụng ngân hàng 11

1.1.3 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế 13

1.2 KHÁI NIỆM VỀ HỘ KINH DOANH VÀ VAI TRÒ CỦA HỘ KINH DOANH 14 1.2.1 Khái niệm hộ kinh doanh 14

1.2.2 Ðặc điểm của hộ kinh doanh 14

1.2.3 Vai trò của hộ kinh doanh đối với nền kinh tế 15

1.3 HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 17

1.3.1 Khái niệm cho vay hộ kinh doanh 17

1.3.1.1 Khái niệm cho vay 17

1.3.1.2 Khái niệm cho vay hộ kinh doanh 18

1.3.2 Ðặc diểm cho vay hộ kinh doanh của ngân hàng thương mại 23

1.3.3 Phân loại cho vay hộ kinh doanh 23

1.3.4 Điều kiện cho vay Hộ kinh doanh 24

1.3.5 Vai trò cho vay hộ kinh doanh của ngân hàng thương mại 25

1.3.6 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay hộ kinh doanh 26

1.5 CÁC CHỈ TIÊU ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH 30

1.5.1 Các chỉ tiêu định tính 30

1.5.2 Các chỉ tiêu định lượng 30

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 32

2.1 TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 32

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 32

2.1.1.1 Đặc điểm kinh tế Tỉnh Trà Vinh 32

2.1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh thành phố Trà Vinh 33

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ 33

2.1.3 Cơ cấu tổ chức 34

2.1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh 36

v

2.2 TÌNH HÌNH CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP

VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH TỪ NĂM

2016-06/2019 39

2.2.1 Tình hình thu nhập 39

2.2.2 Thu nhập lãi cho vay hộ kinh doanh 40

2.2.3 Cơ cấu dư nợ 41

2.2.4 Doanh số cho vay 43

2.2.5 Doanh số cho vay hộ kinh doanh theo kỳ hạn 46

2.2.6 Số lượng khách hàng hộ kinh doanh vay vốn 48

2.2.7 Dư nợ cho vay hộ kinh doanh theo kỳ hạn 49

2.2.8 Dư nợ bình quân hộ kinh doanh 50

2.2.9 Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay hộ kinh doanh 51

2.2.10 Phân tích về chất lượng cung ứng dịch vụ cho vay HKD 51

2.3 ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 52

2.3.1 Những thành quả đạt được 52

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại 53

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 53

2.3.3.1 Các yếu tố nội bộ ngân hàng 53

2.3.3.2 Các yếu tố bên ngoài 54

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 56

3.1 ĐỊNH HƯỚNG CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 56

3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY HỘ KINH DOANH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH THÀNH PHỐ TRÀ VINH 57

3.2.1 Nâng cao hiệu quả công tác thẩm định phương án/dự án, thẩm định khách hàng 57

3.2.2 Cải tiến quy trình và thủ tục cho vay vốn: 58 3.2.3 Thực hiện việc xếp loại, chuyên môn hoá, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ ngân hàng 59

3.2.4 Xây dựng chính sách khách hàng hợp lý 61

3.2.5 Hiện đại hóa marketing 62

3.3 MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 64

3.3.1 Đối với Ngân hàng nhà nước 64

3.3.2 Đối với chính quyền cấp Tỉnh và Huyện 64

3.3.3 Kiến nghị đối với hộ kinh doanh 65

3.3.4 Kiến nghị liên quan đối với Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Trà Vinh 66

PHẦN KẾT LUẬN 68

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

PHỤ LỤC 1

vii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

AGRIBANK: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam CBTD: Cán bộ tín dụng

DNVVN: Doanh nghiệp vừa và nhỏ

DPRR: Dự phòng rủi ro

HĐTV: Hội đồng thành viên

HKD: Hộ kinh doanh

KHCN:

NHNN:

Khách hàng cá nhân Ngân hàng nhà nước NHTM: Ngân hàng thương mại

TCTD: Tổ chức tín dụng

RRTD: Rủi ro tín dụng

TMCP: Thương mại cổ phần

TP: Thành Phố

TSĐB: Tài sản đảm bảo

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tình hình hoạt động kinh doanh năm 2016 – 06/2020 37

Bảng 2.2 Tình hình thu nhập năm 2016 - 06/2019 39

Bảng 2.3 Thu nhập lãi cho vay hộ kinh doanh năm 2016 đến 06/2019 40

Bảng 2.4 Cơ cấu dư nợ năm 2016 – 06/2020 41

Bảng 2.5 Doanh số cho vay năm 2016 – 06/2020 43

Bảng 2.6 Tỷ trọng doanh số cho vay theo thời hạn năm 2016 – 06/2020 43

Bảng 2.7 Tỷ trọng doanh số cho vay theo ngành nghề năm 2016 – 06/2020 44

Bảng 2.8 Doanh số cho vay Hộ kinh doanh theo kỳ hạn năm 2016 – 06/2020 47

Bảng 2.9 Số hộ kinh doanh vay vốn năm 2016 – 06/2020 48

Bảng 2.10 Dư nợ cho vay hộ kinh doanh theo kỳ hạn năm 2016 – 06/2020 49

Bảng 2.11 Dư nợ bình quân trên một hộ kinh doanh năm 2016 – 06/2020 50

Bảng 2.12 Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay hộ kinh doanh năm 2016 – 06/2020 51

ix

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức tại Agribank Chi nhánh thành Phố Trà Vinh 34

Hình 2.2 Biểu đồ thể hiện chi phí năm 2016 – 06/2020 38

Hình 2.3 Biểu đồ thể hiện lợi nhuận năm 2016 – 06/2020 38

Hình 2.4 Biểu đồ thể hiện Tình hình thu nhập năm 2016 – 06/2020 39

Hình 2.5 Biểu đồ thể hiện thu lãi cho vay hộ kinh doanh năm 2016 – 06/2020 41

Hình 2.6 Biểu đồ thể hiện dư nợ cho vay theo thời hạn năm 2016 – 06/2020 42

Hình 2.7 Doanh số cho vay tại Agribank chi nhánh thành phố Trà Vinh 44

Hình 2.8 Biểu đồ thể hiện doanh số vay năm 2016 – 06/2020 45

Hình 2.9 Biểu đồ thể hiện doanh số vay thương nghiệp-dịch vụ năm 2016 – 06/2020 45

Hình 2.10 Doanh số cho vay theo ngành nghề tiêu dùng năm 2016 – 06/2020 46

Hình 2.11 Biểu đồ thể hiện doanh số cho vay Hộ kinh doanh năm 2016 – 06/2020 47

Hình 2.12 Biểu đồ thể hiện dư nợ bình quân cho vay HKD năm 2016 – 06/2020 51

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Trong điều kiện nền kinh tế mở cửa, cạnh tranh và hội nhập thì tín dụng là một hoạt động xương sống quyết định đến hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam hiện nay, hoạt động tín dụng dựa trên các chính sách của ngân hàng nhà nước cũng như những chính sách riêng có của từng ngân hàng Tất cả các chính sách đưa ra đều đảm bảo hoạt động tín dụng của ngân hàng được lành mạnh và giảm thiểu rủi ro Trong đó, Agribank là một ngân hàng thương mại Nhà nước truyền thống và có thương hiệu, cung cấp đa dạng các dịch vụ tài chính cho khách hàng và Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh đã có rất nhiều hoạt động, đặc biệt trong lĩnh vực cho vay hộ kinh doanh Với tính chất sử dụng nguồn vốn vay để thực hiện hoạt động kinh doanh thì việc cho vay hộ kinh doanh là hoạt động chứa đựng rủi ro nhưng cũng đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho ngân hàng, đặc biệt là với một ngân hàng có thế mạnh về bán lẻ như Agribank

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, gọi là Agribank, định hướng đến năm 2025 là giữ vững vị trí ngân hàng thương mại hàng đầu Việt Nam, có nền tảng công nghệ, mô hình quản trị hiện đại, tiên tiến Cùng với sự phát triển mạng lưới giao dịch rộng khắp cả nước, và việc đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ, khai thác và cải tiến sản phẩm, Agribank hiện đang cung ứng nhiều dịch vụ hiện đại, tiện ích đến với khu vực nông thôn, xứng đáng là người bạn đồng hành cùng “tam nông” Định hướng hoạt động sản phẩm dịch vụ của Agribank trong năm 2019 đó là giữ vững vị trí ngân hàng hàng đầu về hỗ trợ phát triển và cung cấp dịch vụ tài chính, tín dụng cho khu vực nông nghiệp, nông thôn và nông dân Phát huy lợi thế về mạng lưới, đa dạng hóa, cung cấp sản phẩm dịch vụ ngân hàng bán lẻ chất lượng cao dựa trên nền tảng công nghệ thông tin hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng, trong đó tập trung triển khai chương trình phát triển khách hàng mở mới tài khoản thanh toán tại khu vực nông thôn, mở rộng cung cấp dịch vụ bán lẻ gắn với cho vay nông nghiệp, nông thôn cho nhóm khách hàng hộ sản xuất

Tuy nhiên, trên thực tế không riêng gì Agribank mà hầu hết các ngân hàng ở Việt Nam vẫn chưa khai thác hết tiềm năng đối với hoạt động tín dụng hộ kinh doanh cũng như tạo ra hiệu quả cho vay tối ưu nhất Cho vay hộ kinh doanh thường là dành cho những đối tượng có thu nhập ổn định, có phương án sản xuất kinh doanh khả thi nên rủi

2

ro đối với cho vay hộ kinh doanh thấp hơn so với cho vay doanh nghiệp Số lượng hộ kinh doanh trên địa bàn thành phố Trà Vinh tương đối nhiều so với ngành nghề kinh doanh, đa dạng nên nhu cầu về nguồn vốn cao để mở rộng và phát triển kinh doanh Do

đó, tiềm năng tín dụng của hộ kinh doanh trên địa bàn thành phố Trà Vinh rất lớn, đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Từ khi thành lập năm 2004 đến nay, Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh đã đạt được nhiều kết quả khả quan trong hoạt động cho vay hộ kinh doanh như: số hộ giao dịch với ngân hàng ngày càng nhiều, dư nợ qua các năm liên tục tăng, tỷ lệ nợ xấu giảm Tuy nhiên, vẫn còn khá nhiều vấn đề tồn tại, vướng mắc trong hiệu quả cho vay của ngân hàng cũng như cản trở việc tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của người dân để phát triển sản xuất kinh doanh

Vì vậy, nâng cao hiệu quả cho vay hộ kinh doanh là góp phần nâng cao đời sống

cá nhân và phát triển kinh tế xã hội Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là nâng cao hiệu quả như thế nào trong khi thị trường tín dụng hộ kinh doanh trên địa bàn thành phố Trà Vinh còn khá rộng lớn, tình hình sản xuất kinh doanh của người dân vẫn chưa thực sự phát triển

và đạt được hiệu quả do nguồn vốn này mang lại Hơn nữa, nhiều tổ chức tín dụng khác trên địa bàn cũng đang khai thác đối tượng khách hàng tiềm năng này nên Agribank cần phải có giải pháp để hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh cá thể trong thời gian tới để mở rộng thị phần và góp phần tăng hiệu quả hoạt động cho ngân hàng Xuất phát

từ thực tiễn đó, tác giả quyết định chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh thành phố Trà Vinh” làm luận văn thạc sĩ của mình

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Phân tích thực trạng hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh Xác định mặt đạt được, các tồn tại Từ đó đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh

2.2 Mục tiêu cụ thể

Đề tài nghiên cứu nhằm thực hiện các mục tiêu cụ thể sau

1) Phân tích thực trạng hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh giai đoạn từ năm 2016 đến tháng 06 năm 2019 để thấy kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân;

2) Đề xuất giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh thời gian tới

3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục đích củng cố các bằng chứng để trả lời cho các câu hỏi sau

1) Thực trạng hiệu quả cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh giai đoạn 2016-06/2019 ra sao?

2) Giải pháp nào để hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh trong thời gian tới?

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là giải pháp hoàn thiện hoạt động cho vay

hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

1) Không gian nghiên cứu: Nghiên cứu tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh 2) Thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu từ năm 2016 đến tháng 06 năm 2019

5 QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

5.1 Quy trình nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện thông qua phương pháp định tính với kỹ thuật phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý tại đơn vị nghiên cứu bằng bảng câu hỏi soạn sẵn Sau đó, tác giả tiến hành thu thập và phân tích số liệu về hoạt động cho vay đối với hộ kinh doanh

4

Hình 1 Quy trình nghiên cứu

(Nguồn: Nghiên cứu của tác giả)

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.2.1 Phương pháp thu thập số liệu

+ Số liệu thứ cấp: Thu thập số liệu thứ cấp bên trong của đơn vị nghiên cứu thông qua các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn từ 2016 đến tháng 06 năm 2019 tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh; các chỉ tiêu hoạt động kinh doanh do ngân hàng cấp trên giao từng năm… và các số liệu thứ cấp bên ngoài như báo cáo thống kê

về hộ kinh doanh theo cơ cấu ngành nghề kinh tế, báo cáo tình hình kinh tế xã hội… thông qua các trang thông tin điện tử của cơ quan chính quyền địa phương

Xác định vấn đề nghiên

cứu Mục tiêu nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và tổng quan tài liệu nghiên cứu

Nghiên cứu định tính

Tổng hợp, so sánh, phân tích

Thống kê mô tả, phỏng

vấn chuyên gia

So sánh đối chiếu, tỷ lệ

phần trăm Tổng hợp

Phân tích theo cấu trúc logic

Kết luận và đề xuất giải pháp

+ Số liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ cán bộ quản lý tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh thông qua hình thức phỏng vấn trực tiếp bằng bảng câu hỏi được soạn sẵn

5.2.2 Phương pháp phân tích số liệu

Số liệu được điều tra, tổng hợp, nhập và xử lý trên phần mềm Excel Trên cơ sở các số liệu, thông tin được thu thập và dựa trên mục tiêu đề tài nghiên cứu, tác giả sử

dụng một số phương pháp sau

+ Phương pháp tổng hợp: Trên cở sở tham khảo các công trình nghiên cứu trong

và ngoài nước có liên quan đến đề tài, từ đó rút ra những vấn đề lý luận cụ thể về hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại ngân hàng

+ Phương pháp so sánh đối chiếu, tỷ lệ phần trăm: Phương pháp so sánh đối chiếu,

tỷ lệ phần trăm nhằm phân tích đánh giá, xem xét hiệu quả hoạt động cho vay hộ kinh doanh cá thể tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Chi nhánh Thành phố Trà Vinh Dựa trên chỉ tiêu chủ yếu từ hoạt động cho vay như tổng thu nhập, thu lãi, dư

nợ cho vay, tổng dư nợ, nợ quá hạn

+ Phương pháp phân tích theo cấu trúc logic: Phương pháp phân tích theo cấu trúc logic của các tài liệu thu thập được dựa trên các tài liệu thu thập được, tác giả tiến hành phân tích các số liệu đặc biệt là các số liệu liên quan đến các nhân tố ảnh hưởng hoạt động cho vay hộ kinh doanh của ngân hàng như: Dư nợ cho vay, nợ xấu, quy định tài sản thế chấp, báo cáo thường niên,… từ đó rút ra các giải pháp để hoàn thiện hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh Thành phố Trà Vinh

+ Phương pháp thống kê mô tả: Phương pháp này được vận dụng để mô tả thực trạng hoạt động cho vay đối với hộ kinh doanh tại Agribank Chi nhánh thành phố Trà Vinh Sử dụng các chỉ tiêu: số trung bình, tỷ lệ, tần suất trên các tiêu thức được quan tâm theo mục tiêu nghiên cứu đề ra ban đầu

6 LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

6.1 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

Stephan Cowan và cộng sự (2004) đã đưa ra kết luận việc quản lý trong hoạt động tín dụng yếu kém khiến cho nợ xấu tăng cao là một trong những nguyên nhân

cơ bản làm giảm hiệu quả cho vay của các ngân hàng Nghiên cứu chỉ ra rằng vấn đề quan trọng là ngân hàng phải luôn duy trì được mức độ rủi ro cho vay thấp nhất đồng thời phải có biện pháp hữu hiệu cũng như các cách thức thu hồi nợ tối ưu Bên cạnh