Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp tỉnh Trà Vinh

Dữ liệu thu thập được dùng kiểm định mô hình nghiên cứu và các giả thuyết đề ra thông qua các phép kiểm định độ tin cậy Crobach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phương pháp p[r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục hình viii

Tóm tắt ix

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

1.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 2

1.2.1 Nghiên cứu ngoài nước 2

1.2.2 Nghiên cứu trong nước 2

1.3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 7

1.3.1 Mục tiêu chung 7

1.3.2 Mục tiêu cụ thể 7

1.4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 7

1.5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 7

1.6 PHẠM VI VÀ KHÔNG GIAN NGHIÊN CỨU 7

1.7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 8

1.7.1 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 1 8

1.7.2 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 2 8

1.7.3 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 3 8

1.8 KẾT CẤU LUẬN VĂN 9

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 10

2.1 CÁC KHÁI NIỆM 10

2.1.1 Khái niệm ngành công nghiệp 10

2.1.2 Khái niệm lao động trực tiếp 10

2.1.3 Khái niệm về sự hài lòng trong công việc 10

2.2 CÁC LÝ THUYẾT VỀ SỰ HÀI LÒNG TRONG CÔNG VIỆC 11

2.2.1 Thuyết nhu cầu của Maslow 11

2.2.2 Thuyết kỳ vọng của Vroom 12

2.3 MÔ HÌNH CHỈ SỐ MÔ TẢ CÔNG VIỆC (JDI) 13

2.4 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 15

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 20

3.1 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU 20

3.2 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU 21

3.2.1 Nghiên cứu định tính 21

3.2.2 Nghiên cứu định lượng 23

3.3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26

3.3.1 Phương pháp chọn mẫu 26

3.3.2 Kích thước mẫu 26

3.3.3 Mô tả mẫu 27

3.3.4 Cách lấy mẫu 27

3.3.5 Mã hóa thang đo các nhân tố của mô hình nghiên cứu 27

3.3.6 Phương pháp phân tích dữ liệu 29

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU 31

4.1 TỔNG QUAN ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 31

4.1.1 Đặc điểm tự nhiên 31

4.1.2 Tình hình Kinh tế - Xã hội 32

4.1.2.1 Kinh tế 32

4.1.2.2 Văn hóa, xã hội 34

4.1.3 Quy hoạch phát triển công nghiệp tỉnh Trà Vinh 34

4.2 KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN NGÀNH CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH TRÀ VINH 34

4.2.1 Khái quát giai đoạn phát triển ngành sản xuất công nghiệp 34

4.2.2 Phân tích thực trạng lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc ngành công nghiệp 35

4.2.3 Phân tích thực trạng doanh nghiệp và lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh thuộc ngành công nghiệp 35

4.3 KẾT QỦA MẪU NGHIÊN CỨU 39

4.3.1 Về giới tính 40

4.3.2 Về độ tuổi 40

4.3.3 Về trình độ học vấn 40

4.3.4 Về vị trí làm việc 40

4.3.5 Về loại hình sản xuất 40

v

4.3.6 Về quy mô doanh nghiệp 41

4.4 KẾT QUẢ THAM KHẢO Ý KIẾN CHUYÊN GIA 41

4.5 KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO BẰNG HỆ SỐ CRONBACH’S ALPHA 42

4.6 PHÂN TÍCH KHÁM PHÁ NHÂN TỐ EFA 44

4.6.1 Phân tích khám phá nhân tố EFA cho các biến độc lập 44

4.6.2 Phân tích khám phá nhân tố EFA cho các biến phụ thuộc 47

4.7 MÔ HÌNH HỒI QUY 49

4.7.1 Mô hình nghiên cứu được hiệu chỉnh 49

4.7.2 Xây dựng mô hình hồi quy 50

4.7.3 Kiểm định mô hình nghiên cứu bằng phương pháp hồi quy 50

4.7.3.1 Phân tích hồi quy 50

4.7.3.2 Kiểm điṇ h độ phù hợp chung của mô hình 51

4.7.3.3 Kiểm tra đa cộng tuyến 52

4.7.3.4 Kiểm tra hiện tượng phương sai của sai số thay đổi (Spearman) 53

4.7.3.5 Đánh giá về sự hài lòng lòng trong công việc của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp 54

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN HÀM Ý CHÍNH SÁCH 58

5.1 KẾT LUẬN 58

5.2 ĐỀ XUẤT HÀM Ý CHÍNH SÁCH ĐỂ NÂNG CAO SỰ HÀI LÒNG TRONG CÔNG VIỆC CỦA LAO ĐỘNG TRỰC TIẾP TRONG NGÀNH SẢN XUẤT CÔNG NGHIỆP TỈNH TRÀ VINH 59

5.2.1 Hàm ý chính sách nâng cao “Lương, phúc lợi” 60

5.2.2 Hàm ý chính sách nâng cao “Điều kiện làm việc” 61

5.2.3 Hàm ý chính sách nâng cao “Chính sách đãi ngộ, tuyển dụng” 62

5.2.4 Hàm ý chính sách nâng cao “An toàn lao động” 64

5.2.5 Hàm ý chính sách nâng cao “Môi trường lao động” 65

5.3 HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO 67

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

EFA: Exploratory Factor Analysis

JDI: Job Descriptive Index (chỉ số mô tả công việc)

KCN: Khu Công nghiệp

KMO: Kaiser-Meyer-Olkin

SPSS: Statistical Package for the Social Sciences (phần mềm phân tích thống kê) SXCN: Sản xuất công nghiệp

UBND: Ủy ban nhân dân

vii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc 15

Bảng 3.1: Thang đo các nhân tố 22

Bảng 3.2: Mã hóa thang đo 28

Bảng 4.1: Tổng hợp thông tin người được khảo sát 41

Bảng 4.2: Ý kiến chuyên gia về mức độ quan trọng của các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp 42

Bảng 4.3: Kết quả kiểm định độ tin cậy bằng hệ số Cronbach’s Alpha 43

Bảng 4.4: Kiểm điṇh KMO và Bartlett's 45

Bảng 4.5: Tổng phương sai trích của các nhân tố ảnh hưởng 45

Bảng 4.6: Kết quả ma trân xoay nhân tố các biến quan sát 46

Bảng 4.7: KMO và kiểm định Bartlett nhân tố hài lòng 48

Bảng 4.8: Tổng phương sai trích nhân tố quyết định lựa chọn 48

Bảng 4.9: Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA của thang đo hài lòng 48

Bảng 4.10: Bảng thống kê phân tích các hệ số hồi quy 51

Bảng 4.11: Kết quả phân tích ANOVA 51

Bảng 4.12: Các thông số thống kê trong phương trình hồi quy 52

Bảng 4.13: Bảng hệ số Beta (được sắp xếp theo thứ tự tăng dần) 53

Bảng 4.14: Kiểm định phương sai phần dư không đổi (Spearman) 53

Bảng 5.1: Thống kê giá trị mean của nhóm biến phụ thuộc 60

Bảng 5.2: Thống kê giá trị trung bình (mean) của nhóm biến “Lương, phúc lợi” 60

Bảng 5.3: Thống kê giá trị trung bình (mean) của nhóm biến “Điều kiện làm việc” 62

Bảng 5.4: Thống kê giá trị trung bình (mean) của nhóm biến An toàn lao động 63

Bảng 5.5: Thống kê giá trị trung bình (mean) của nhóm biến An toàn lao động 64

Bảng 5.6: Thống kê giá trị trung bình (mean) của nhóm biến “Môi trường lao động” 66

DANH MỤC HÌNH

Hình 2.1: Mô hình Maslow (1943) 11

Hình 2.2: Thuyết kỳ vọng của Vroom 13

Hình 2.3: Mô hình nghiên cứu đề xuất 16

Hình 3.1: Quy trình thực hiện nghiên cứu 20

Hình 4.1: Bản đồ Đồng bằng Sông Cửu Long 31

Hình 4.2: Mô hình nghiên cứu được hiệu chỉnh 49

ix

TÓM TẮT

Luận văn lần lượt trình bày theo bố cục gồm 5 chương như sau:

Chương 1 Giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu.Trong chương này tác giả giới thiệu tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và kết cấu luận văn

Chương 2 Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu Trong chương này, tác giả trình bày những cơ sở lý thuyết trên được dùng làm nền tảng cho nghiên cứu trong luận văn Từ kết quả của mô hình nghiên cứu, tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu và các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp tỉnh Trà Vinh

Chương 3 Phương pháp nghiên cứu Trong chương này, tác giả trình bày phương pháp nghiên cứu nhằm xây dựng đánh giá thang đo và mô hình lý thuyết Phương pháp nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn: Nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu định tính (nghiên cứu sơ bộ) được sử dụng trong nghiên cứu này để xây dựng bảng câu hỏi, để khám phá điều chỉnh, bổ sung mô hình nghiên cứu chính thức Nghiên cứu chính thức là một nghiên cứu định lượng Bảng câu hỏi do đối tượng khảo sát trả lời và công cụ chính để thu thập dữ liệu dùng cho bước này là kích thước mẫu, bằng phương pháp lấy mẫu thuận tiện, với kích cỡ mẫu n = 250 Các thang đo được kiểm định

sơ bộ bằng phương pháp kiểm định độ tin cậy Crobach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi qui đa biến để biết được sự phù hợp của mô hình

Chương 4 Chương này tác giả giới thiệu tổng quan, thực trạng về tình hình sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh Trà Vinh và kết quả phân tích dữ liệu nghiên cứu Chương này tác giả đã thực hiện phân tích mô tả (bao gồm phân tích tần suất, ), phân tích thang đo (phân tích Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi quy) để kiểm định mô hình thang đo và mô hình nghiên cứu

Chương 5 Kết luận và đề xuất hàm ý nâng cao sự hài lòng của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp tỉnh Trà Vinh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập kinh tế thế giới, sự cạnh tranh trên tất cả các thị trường trong đó có thị trường lao động trong và ngoài nước ngày càng gay gắt Đồng thời, sự phát triển của nền kinh tế thế giới đang bước sang thời kỳ phát triển mới, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với những thành tựu có tính đột phá về khoa học công nghệ, nền kinh tế chủ yếu dựa vào tri thức, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc

tế Cùng với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây nhu cầu

về nguồn nhân lực ngày càng gia tăng Doanh nghiệp cả nước nói chung, tỉnh Trà Vinh nói riêng ngày càng chú trọng hơn về vấn đề xây dựng nguồn nhân lực, nhất là tuyển chọn đúng người cho doanh nghiệp mình Tuy nhiên đã chọn đúng người cho doanh nghiệp cần là chưa đủ, mà doanh nghiệp còn phải biết cách giữ chân nhân viên của mình, đặc biệt là những nhân viên nòng cốt, giữ vai trò chủ chốt, nhân viên giỏi thì đòi hỏi các chủ doanh nghiệp phải hết sức quan tâm

Trong xu thế đó, tất cả các địa phương trên cả nước nói chung và tỉnh Trà Vinh nói riêng tiếp tục phấn đấu để hòa nhập vào nền kinh tế đang phát triển chung của cả nước Để phát triển kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp thì nhu cầu về nguồn nhân lực trên địa bàn tỉnh là một tất yếu và hết sức cần thiết Bên cạnh đó, năng suất lao động luôn là một vấn đề của mọi doanh nghiệp, năng suất lao động của người công nhân, đặc biệt là công nhân trực tiếp tham gia vào sản xuất quyết định rất nhiều đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Năng suất lao động lại phụ thuộc vào sự hài lòng của nhân viên, nhân viên được hài lòng thì thường tăng năng suất lao động Mặc khác, sự ổn định đội ngũ nhân viên sẽ giúp doanh nghiệp ổn định chi phí đào tạo, tuyển dụng và làm giảm các sai sót nghiệp

vụ có thể xảy ra, tạo dựng niềm tin và định hình văn hóa doanh nghiệp (Vũ Thành Trang, (2015)) Do vậy việc nghiên cứu sự hài lòng của nhân viên trực tiếp tham gia sản xuất

là cần thiết, giúp cho các doanh nghiệp có những giải pháp giữ được những công nhân lành nghề, tăng năng suất lao động cho các doanh nghiệp

Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng trong công việc của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp

2

tỉnh Trà Vinh” để nghiên cứu nhằm nâng cao sự hài lòng trong công việc của lao động

trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp tỉnh Trà Vinh

1.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Nghiên cứu ngoài nước

Nghiên cứu của Smith và cộng sự giới thiệu từ năm 1969 của Trường Đại học

Comell (trích dẫn theo Travis G Worrell, (2007)) đã xây dựng các chỉ số mô tả công

việc (JDI) để đánh giá mức độ thỏa mãn công việc của một người thông qua các nhân tốlà (1) bản chất công việc, (2) tiền lương, (3) thăng tiến, (4) đồng nghiệp, (5) sự giám sát của cấp trên Nghiên cứu này là nội dung hữu ích để tác giả tham khảo khi xây dựng bảng khảo sát về sự hài lòng của lao động trực tiếp trong ngành sản xuất công nghiệp tỉnh Trà Vinh

1.2.2 Nghiên cứu trong nước

Trong những năm gần đây, có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học mang tính chất chuyên sâu có liên quan đến việc làm hài lòng người lao động trong các lĩnh vực khác nhau được công bố Sự hài lòng của người lao động ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và kết quả công việc nên được sự quan tâm nhiều trong thời gian gần đây

Nguyễn Thị Phương Dung và Nguyễn Hoàng Như Ngọc, (2012) đã tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của động cơ làm việc đến hành vi thực hiện công việc của nhân viên khối văn phòng tại Thành phố Cần Thơ đã đưa ra 5 nhân tố được xác định có ảnh hưởng đến động cơ làm việc chung gồm: (1) Cơ hội học tập và thăng tiến; (2) tự hào về

tổ chức; (3) sự hỗ trợ của cấp trên; (4) cảm giác được thể hiện và (5) điều kiện làm việc Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê tần số, sử dụng hệ số Crobach’s Alpha để kiểm tra độ tin cậy và sử dụng phương pháp phân tích nhân tố (EFA), trong đó kiểm định KMO và Barlett dùng để kiểm tra mối quan hệ tương quan giữa các biến trong từng thang đo Kết quả có ba nhân tố ảnh hưởng đến hành vi thực hiện công việc của nhân viên văn phòng gồm: (1) Cơ hội học tập và thăng tiến; (2) sự hỗ trợ của cấp trên và (3) cảm giác được thể hiện Bên cạnh đó, tác giả củng mô tả chi tiết các đặc điểm nhân khẩu,

số năm kinh nghiệm, vị trí, thu nhập của nhân viên

Nghiên cứu của Trần Thị Kim Dung, (2005) về đo lường mức độ hài lòng đối với điều kiện công việc trong điều kiện Việt Nam đã ứng dụng khá thành công mô hình chỉ

số mô tả công việc (JDI) của Smith đó là bản chất công việc, tiền lương, cơ hội đào tạo

và thăng tiến, đồng nghiệp và lãnh đạo, đồng thời nghiên cứu củng đề xuất thêm hai nhân tố là Phúc lợi và Điều kiện làm việc để phù hợp ví tình hình cụ thể của Việt Nam

Việc bổ sung hai nhân tố này đã tạo thành thang đo AJDI có giá trị và độ tin cậy cần thiết Thang đo AJDI này đã giúp ích cho các tổ chức trong việc đo lường mức độ thỏa mãn của nhân viên đối với công việc tại Việt Nam

Nghiên cứu của Lê Nguyễn Đăng Khôi, Huỳnh Khánh Châu và Lê Bảo Toàn, (2017) đã tiến hành phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng đối với chất lượng dịch vụ chuyển tiền, thu hộ tiền và chi hộ tiền tại Bưu điện tỉnh An Giang và đưa ra 7 nhân tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của khách hàng đó là (1) sự tin cậy, (2) sự đáp ứng, (3) năng lực phục vụ, (4) sự đồng cảm, (5) phương tiện hữu hình, (6) hình ảnh doanh nghiệp và (7) giá trị cảm nhận Nghiên cứu đã dùng phương pháp định lượng được sử dụng để xây dựng và kiểm định thang đo sự hài lòng của khách hàng bằng cách phân tích các nhân tố khám phá và phân tích hồi quy với sự hỗ trợ của phần mềm xử lý số liệu SPSS 16.0

Nghiên cứu của Lê Nguyễn Đoan Khôi, Đỗ Hữu Nghị, (2014) tiến hành phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ hài lòng công việc của nhân viên y tế tại Thành phố Cần Thơ đã xác định12nhân tố ảnh hưởng đến mức độ hài lòng công việc của nhân viên

y tế đó là(1) tính chất công việc, (2) tiền lương,(3)phúc lợi, (4) đánh giá hiệu quả công việc, (5) đào tạo phát triểnvàcơ hội thăng tiến, (6) tự chủ trong công việc, (7) tính ổn định trong công việc, (8) chính sách - quy trình làm việc, (9) phương tiện làm việc và

an toàn lao động, (10) trao đổi thông tin, (11) quan hệ với lãnh đạo, (12) quan hệ với đồng nghiệp Nghiên cứu được thực hiện bằng hai phương pháp: Phương pháp thu thập

số liệu và phương pháp phân tích số liệu Phương pháp thu thập số liệu định tính được thực hiện thông qua kỹ thuật phỏng vấn đối tượng nghiên cứu, phương pháp phân tích

số liệu định lượng và phương pháp phỏng vấn trực tiếp thông qua bảng câu hỏi khảo sát

Dữ liệu thu thập được dùng kiểm định mô hình nghiên cứu và các giả thuyết đề ra thông qua các phép kiểm định độ tin cậy Crobach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA

và phương pháp phân tích hồi quy đa biến với sự hỗ trợ của phần mềm xử lý số liệu SPSS.Kết quả kiểm định cho thấy có 6 nhân tố ảnh hưởng đến mức độ hài lòng của nhân viên y tế đó là (1) môi trường quản lý, (2) phương tiện làm việc, (3) tiền lương, (4) đồng nghiệp và (6) đào tạo phát triển

Nghiên cứu của Quan Minh Nhựt, Đặng Thị Đoan Trang, (2015) đã xác định 7 nhân tố ảnh hưởng đến sự gắn bó của người lao động có trình độ từ đại học trở lên trong các doanh nghiệp ở Thành phố Cần Thơ đó là(1) lương, (2) phúc lợi và thăng tiến,(3)