Sau một thời gian nghiên cứu tại địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh với đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp trê[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT viii
DANH MỤC BẢNG ix
DANH MỤC HÌNH x
TÓM TẮT xi
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3
2.1 Mục tiêu chung 3
2.2 Mục tiêu cụ thể 3
3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 3
4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7
4.1 Khung nghiên cứu của đề tài 7
4.2 Phương pháp nghiên cứu 8
5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 10
5.1 Phạm vi về nội dung 10
5.2 Phạm vi về không gian 10
5.3 Phạm vi về thời gian 10
6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 10
6.1 Đối tượng nghiên cứu 10
6.2 Đối tượng khảo sát 10
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 10
Trang 2iv
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG
TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 12
1.1 LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ 12
1.1.1 Khái niệm công tác quản lý 12
1.1.2 Vai trò và chức năng công tác quản lý 12
1.1.2.1 Vai trò công tác quản lý 12
1.1.2.2 Chức năng công tác quản lý 13
1.1.3 Chức năng kiểm tra trong quản lý 15
1.1.3.1 Khái niệm công tác kiểm tra 15
1.1.3.2 Vai trò và chức năng công tác kiểm tra 15
1.1.3.2.1 Vai trò công tác kiểm tra 15
1.1.3.2.1 Chức năng công tác kiểm tra 16
1.1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm tra 16
1.1.3.4 Vai trò và nhiệm vụ về công tác kiểm tra của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp 18
1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới công tác quản lý của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp 20
1.1.4.1 Yếu tố bên trong 20
1.1.4.2 Yếu tố bên ngoài 21
1.2 LÝ THUYẾT VỀ HỢP TÁC XÃ 22
1.2.1 Khái niệm Hợp tác xã, Hợp tác xã nông nghiệp, đặc điểm va vai trò Hợp tác xã nông nghiệp 22
1.2.1.1 Khái niệm Hợp tác xã 22
1.2.1.2 Khái niệm Hợp tác xã nông nghiệp 23
1.2.1.3 Đặc điểm của Hợp tác xã nông nghiệp 23
1.2.1.4 Vai trò của Hợp tác xã nông nghiệp 25
1.2.2 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Hợp tác xã nông nghiệp 26
1.3 KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA HỢP TÁC NÔNG NGHIỆP TRONG NƯỚC 27
Trang 3v
1.3.1 Kinh nghiệm quản lý, điều hành và tổ chức sản xuất ở Hợp tác xã nông nghiệp
Tân Quới, huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long 27
1.3.2 Kinh nghiệm Nâng cao năng lực quản lý của Hợp tác xã nông nghiệp thị trấn Bình Định, tỉnh Bình Định 29
1.4 ĐỀ XUẤT CÁC TIÊU CHÍ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 30
1.4.1 Tăng cường nâng cao năng lực cán bộ quản lý 30
1.4.2 Nâng cao trách nhiệm của Ban quản lý hợp tác xã nông nghiệp 30
1.4.3 Nâng cao vai trò văn hóa doanh nghiệp trong Hợp tác xã nông nghiệp 31
1.4.4 Thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra 32
1.4.5 Đo lường kết quả kiểm tra 32
1.4.6 Kỹ năng người kiểm tra 32
1.4.7 Thu thập thông tin kiểm tra 32
1.4.8 Thực hiện sửa chữa sai lầm 33
1.4.9 Sử dụng kết quả kiểm tra 33
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN 35
2.1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN 35
2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35
2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 37
2.1.3 Dân số và lao động 38
2.1.4 Văn hóa và Giáo dục 38
2.2 KHÁI QUÁT VỀ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN 40
2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển Hợp tác xã nông nghiệp huyện Tiểu Cần 40
2.2.2 Số lượng Hợp tác xã huyện Tiểu Cần 41
2.2.3 Quy mô vốn của các Hợp tác xã nông nghiệp huyện Tiểu Cần 42
2.2.4 Kết quả hiệu quả hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần 43
Trang 4vi
2.3 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BQL CÁC HỢP
TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN 44
2.3.1 Tăng cường nâng cao năng lực cán bộ quản lý 44
2.3.2 Nâng cao trách nhiệm của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp 47
2.3.3 Nâng cao vai trò văn hóa doanh nghiệp trong Hợp tác xã nông nghiệp 49
2.3.4 Thực trạng về chức năng công tác kiểm tra 51
2.3.4.1 Thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra 51
2.3.4.2 Đo lường kết quả kiểm tra 53
2.3.4.3 Kỹ năng của người kiểm tra 54
2.3.4.4 Thu thập thông tin kiểm tra 55
2.3.4.5 Thực hiện sửa chữa sau kiểm tra 56
2.3.4.6 Sử dụng kết quả đánh giá 58
2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 59
2.4.1 Ưu điểm 59
2.4.2 Một số hạn chế 60
2.4.3 Nguyên nhân của hạn chế 61
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN GIAI ĐOẠN 2019-2024 63
3.1 QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 63
3.1.1 Quan điểm 63
3.1.2 Định hướng 64
3.2 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA BAN QUẢN LÝ CÁC HỢP TÁC NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TIỂU CẦN, TỈNH TRÀ VINH GIAI ĐOẠN 2019 – 2024 65
3.2.1 Giải pháp về nâng cao năng lực và trách nhiệm của cán bộ quản lý 65
Trang 5vii
3.2.2 Giải pháp về nâng cao vai trò văn hóa doanh nghiệp 70
3.2.3 Giải pháp về chức năng kiểm tra trong quản lý 71
3.2.3.1 Thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra 71
3.2.3.2 Đo lường kết quả kiểm tra 71
3.2.3.3 Kỹ năng của người kiểm tra 72
3.2.3.4 Thu thập thông tin kiểm tra 73
3.2.3.5 Thực hiện sửa chữa sau kiểm tra 74
3.2.3.6 Sử dụng kết quả kiểm tra 74
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 76
1 KẾT LUẬN 76
2 KIẾN NGHỊ 76
2.1 Đối với Đảng, Nhà nước 76
2.2 Đối với cấp tỉnh, huyện 76
2.3 Đối với Hợp tác xã nông nghiệp 77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 79
PHỤ LỤC 1
Trang 6viii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BCH TW : Ban chấp hành Trung ương
CT HĐQT : Chủ tịch Hội đồng quản trị
CNH-HĐH : Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
HTXNN : Hợp tác xã nông nghiệp
PTNT : Phát triển nông thôn
Trang 7ix
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Số lượng HTX tại huyện Tiểu Cần từ năm 2015 - 2018 41
Bảng 2.2 Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã nông nghiệp từ năm 2016-2018 43
Bảng 2.3 Số lượng đội ngũ cán bộ quản lý HTX 44
Bảng 2.4 Trình độ chuyên môn 45
Bảng 2.5 Kết quả khảo sát về Tăng cường nâng cao năng lực cán bộ quản lý 46
Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về Nâng cao trách nhiệm của BQL các HTXNN 48
Bảng 2.7 Kết quả khảo sát về Nâng cao vai trò văn hóa doanh nghiệp 50
Bảng 2.8 Kết quả khảo sát về thiết lập các tiêu chuẩn kiểm tra 52
Bảng 2.9 Kết quả khảo sát về Đo lường kết quả kiểm tra 53
Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về Kỹ năng của người kiểm tra 54
Bảng 2.11 Kết quả khảo sát về thu thập thông tin kiểm tra 55
Bảng 2.12 Kết quả khảo sát về thực hiện sửa chữa sau kiểm tra 57
Bảng 2.13 Kết quả khảo sát về sử dụng kết quả đánh giá 58
Trang 8x
DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1 Bản đồ ranh giới hành chính huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh 35
Hình 2.2 Cơ cấu nguồn vốn của các HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần 42
Trang 9xi
TÓM TẮT
Sau một thời gian nghiên cứu tại địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh với đề
tài “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh” cùng với những số liệu thu thập
được, tác giả đã hiểu rõ hơn tầm quan trọng của công tác quản lý của BQL HTXNN Cùng với đó, tác giả nhận thấy trong công tác quản lý của BQL xã HTXNN còn có những hạn chế, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm khắc phục những nhược điểm đang gặp phải
Mục tiêu chính của đề tài là tìm hiểu thực trạng và đề xuất giải pháp về công tác quản lý của BQL các HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh Đề tài tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản như: Hệ thống hóa những cơ sở lý luận về công tác quản lý, hợp tác xã; phân tích thực trạng về công tác quản lý của BQL HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần giai đoạn 2015 – 2018 Từ đó đưa ra giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý của BQL HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần giai đoạn
2019-2024
Số liệu phục vụ được thu thập từ các văn bản, báo cáo tổng kết về kinh tế hợp tác trên địa bàn huyện Tiểu Cần Thực hiện phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý và thành viên của 09 HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh
Phương pháp sử dụng: sử dụng phần mềm SPSS và phương pháp thống kê mô
tả để tổng hợp, phân tích và dự báo kết quả dựa trên quan sát, các số liệu thống kê để đánh giá thực trạng công tác quản lý và kiểm tra, đồng thời đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của BQL các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh
Kết quả chính: Tác giả đã đưa ra được những nội dung cơ bản về công tác quản
lý của BQL các HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần Nêu ra được thực trạng, hạn chế và nguyên nhân trong công tác quản lý của BQL các HTXNN Qua nghiên cứu, tác giả cũng đưa ra những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý của BQL các HTXNN trên địa bàn huyện Tiểu Cần trong thời gian tới
Do trình độ và thời gian có hạn nên đề tài chỉ dừng lại chủ yếu ở mô tả thực
trạng và những đánh giá định tính về công tác quản lý của BQL các HTXNN
Trang 101
PHẦN MỞ ĐẦU
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Ngày nay, phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và xây dựng nông thôn mới có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực, ổn định chính trị, xã hội và cải thiện nâng cao đời sống nhân dân Trong đó vai trò của Hợp tác
xã (HTX) là không thể thiếu, là cầu nối của xã viên và bà con nông dân tiếp cận với các chủ trương, đường lối, chính sách phát triển nông nghiệp của Đảng và Nhà nước
ta Đồng thời là nơi tổ chức, giúp đỡ, tư vấn và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ sản xuất cho xã viên, hỗ trợ nông dân về thủy lợi, giống, phân bón, bảo vệ thực vật, thú y, bao tiêu sản phẩm cho xã viên,… 1
Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 2, sau gần 5 năm triển khai Luật Hợp tác xã năm 2012, khu vực kinh tế tập thể với nòng cốt là hợp tác xã bước đầu thể hiện chuyển biến và chất lượng, hiệu quả, chứng tỏ ngày càng rõ nét hơn vai trò quan trọng và có ý nghĩa toàn diện về kinh tế, chính tri, xã hội, đã có những tín hiệu mới trong công cuộc phát triển phong trào hợp tác xã toàn quốc Hiện nay cả nước có 11.668 HTX nông nghiệp; đến nay đã có 38% số HTX hoạt động có hiệu quả (con số này năm 2012 là 10%), doanh thu và thu nhập của người lao động trong HTX được cải thiện, tác động tích cực đến kinh tế hộ thành viên, đóng góp cho tăng trưởng GDP của
cả nước, góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo, ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội
Thấy được sự đóng góp hết sức quan trọng của HTX, Đảng và Nhà nước đã khuyến khích, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển hợp tác xã, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của hợp tác xã, nâng cao hơn nữa vao trò của hợp tác xã với sự phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội được thể hiện qua các chính sách gần đây của Nhà nước như: Quyết định số 2261/QĐ-TTg ngày 15/12/2014 về “Phê duyệt chương trình hỗ trợ phát triển hợp tác xã giai đoạn 2015 – 2020” và Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 21/3/2016
về “Phê duyệt đề án Thí điểm hoàn thiện, nhân rộng mô hình HTX kiểu mới tại ĐBSCL giai đoạn 2016 – 2020”; Nghị định số 98/2018/NĐ-CP ngày 05/7/2018 về chính sách
1 Khổng Văn Thắng (2017), “Phát triển Hợp tác xã nông nghiệp ở Tỉnh Bắc Ninh – Thực trạng và Giải pháp”,
Tạp chí khoa học, Trường Đại học Trà Vinh.
2 Hải Hà (2018), “Các giải pháp phát triển hợp tác xã nông nghiệp”, [http://danviet.vn/nha-nong/cac-giai-phap-phat-trien-hop-tac-xa-nong-nghiep-864951.html], (truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2018)
Trang 112
khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp,…
Huyện Tiểu Cần thuộc cụm đô thị phía Tây của tỉnh Trà Vinh, cách trung tâm tỉnh tập trung ở khu vực nông thôn (chiếm 80% dân số) Trong những năm qua, trong điều kiện có nhiều khó khăn thách thức, nhưng với sự nổ lực phấn đấu, quyết tâm lãnh chỉ đạo của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng các phòng, ban ngành, đoàn thể huyện và nhân dân của huyện, chỉ đạo đẩy mạnh công tác tuyên truyền vận động, xây dựng, củng cố và phát triển kinh tế hợp tác theo tinh thần Nghị
quyết số 13-NQ/TW ngày 18/3/2002 “về tiếp tục đổi mới, phát triển, nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể”, từ đó đã tạo sự chuyển biến tích cực và mạnh mẽ về nhận thức và
hành động từ trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, hội viên các đoàn thể đến tận quần chúng nhân dân về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của kinh tế hợp tác đối với phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương Tuy nhiên, hiện nay tỷ lệ HTX nông nghiệp sản xuất kinh doanh hiệu quả ở mức thấp, lợi ích mang lại cho thành viên không nhiều, một trong những nguyên nhân của vấn đề này là trình độ chuyên môn, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý điều hành HTX nông nghiệp còn hạn chế, ý thức trách nhiệm còn thấp chưa thường xuyên tự kiểm tra và kiểm tra các thành viên Hợp tác xã; vốn và cơ sở vật chất của các HTX nông nghiệp còn nhỏ lẻ và yếu kếm; đánh giá về kinh tế tập thể chưa toàn diện, chưa thấy hết vai trò quan trọng của kinh tế tập thể trong phát triển kinh tế, chính trị, xã hội và an ninh quốc phòng Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX thì quan trọng là đội ngũ cán bộ quản lý HTX phải mạnh Cán bộ quản lý HTX được coi là lực lượng “đầu tàu” có ảnh hưởng lớn đến quá trình phát triển HTX Trong cơ chế thị trường cạnh tranh hiện nay, để tổ chức sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả thì chỉ có kinh nghiệm không là chưa đủ Người cán bộ quản lý HTX cần có trình độ chuyên môn sâu, nắm bắt tốt các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, nhạy bén với thị trường để xây dựng phương án hoạt động hiệu quả
Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện
công tác quản lý của Ban quản lý các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh” làm luận văn Thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Quản lý kinh tế
Trang 123
2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
2.1 Mục tiêu chung
Đánh giá thực trạng công tác quản lý của Ban quản lý (BQL) các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý của Ban Quản lý các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới
2.2 Mục tiêu cụ thể
Đề tài nhằm giải quyết các mục tiêu sau:
- Mục tiêu cụ thể 1: Phân tích thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý của BQL các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2015-2018
- Mục tiêu cụ thể 2: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý của BQL các HTX nông nghiệp giai đoạn 2019 – 2024
3 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Hợp tác xã là vấn đề đã được các tác giả, cơ quan, tổ chức nghiên cứu, xem xét dưới nhiều góc độ với các không gian và thời gian khác nhau, trong đó có nhiều công trình tiêu biểu được công bố như sau:
- Ngô Thị Cẩm Linh (2008), Một số giải pháp nhằm phát triển kinh tế Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Luận văn Thạc sỹ Mục tiêu cụ thể của đề tài
là đánh giá thực trạng về tổ chức sản xuất kinh doanh và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các HTX nông nghiệp trước và sau khi có Luật HTX 2003 trên cơ sở phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển của HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, đề xuất các giải pháp chủ yếu, định hướng phát triển nhằm xây dựng mô hình các HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc Tác giả sử dụng phương pháp thống kê kinh tế để phân tích số liệu kết hợp với phương pháp so sánh để thấy được tình hình biến động của các chỉ tiêu nghiên cứu trong mối quan hệ giữa các chỉ tiêu khác, cụ thể là thông qua các chỉ tiêu về số tuyệt đối, tương đối, số bình quân, tốc độ phát triển,
… để từ đó đưa ra những kết luận và giải pháp có căn cứ khoa học Ngoài ra, tác giả còn
sử dụng phương pháp so sánh nhằm so sánh kết quả của mỗi thời kỳ, hiệu quả sản xuất – kinh doanh của các HTX nông nghiệp trước và sau khi đổi mới; phương pháp chuyên gia trên cơ sở ý kiến đánh giá của những người đại diện trong các lĩnh vực nghiên cứu,… từ đó rút ra những nhận xét, đánh giá chung về các vấn đề nghiên cứu, giúp cho