Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc Nhà nước Trà Vinh

Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề trên, với mong muốn thông qua cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế quản lý NSX qua KBNN để rút ra một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện và nâ[r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt viii

Danh mục bảng ix

Danh mục hình x

Tóm tắt xi

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.TÍNHCẤPTHIẾTCỦAĐỀTÀI 1

2.MỤCTIÊUNGHIÊNCỨU 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3.TỔNGQUANTÀILIỆUNGHIÊNCỨULIÊNQUAN 3

3.1 Tài liệu trong nước 3

3.2 Tài liệu nước ngoài 5

3.3 Kết luận và hướng nghiên cứu của tác giả 6

4.ĐỐITƯỢNGNGHIÊNCỨUVÀĐỐITƯỢNGKHẢOSÁT 6

4.1 Đối tượng nghiên cứu 6

4.2 Đối tượng khảo sát 6

5.PHẠMVINGHIÊNCỨU 6

5.1 Phạm vi nội dung 6

5.2 Phạm vi không gian 6

5.3 Phạm vi thời gian 6

6.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 7

6.1 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 1 7

6.1.1 Khung lý thuyết 7

6.1.2 Phương pháp triển khai 7

6.2 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 2 7

6.2.1 Khung lý thuyết 7

6.2.2 Phương pháp triển khai 7

iv

6.3 Phương pháp nghiên cứu cho mục tiêu cụ thể 3 8

6.3.1 Khung lý thuyết 8

6.3.2 Phương pháp triển khai 9

7.KẾTCẤUCỦALUẬNVĂN 9

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGÂN SÁCH XÃ VÀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ 10

1.1CƠSỞLÝLUẬNVỀNGÂNSÁCHNHÀNƯỚC 10

1.1.1 Khái niệm về ngân sách nhà nước 10

1.1.2 Hệ thống ngân sách nhà nước 10

1.1.3 Đặc điểm của ngân sách nhà nước 12

1.1.4 Vai trò của ngân sách nhà nước 12

1.2CƠSỞLÝLUẬNVỀNGÂNSÁCHCẤPXÃ 15

1.2.1 Khái niệm về ngân sách xã 15

1.2.2 Đặc điểm của Ngân sách xã 17

1.2.3 Vai trò của Ngân sách xã 18

1.2.4 Yếu tố cấu thành Ngân sách xã 20

1.2.4.1 Nguồn thu Ngân sách xã 20

1.2.4.2 Nhiệm vụ chi của Ngân sách xã 21

1.3QUẢNLÝNGÂNSÁCHXÃQUAKHOBẠCNHÀNƯỚC 23

1.3.1 Khái niệm Quản lý ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 23

1.3.2 Nội dung Quản lý Ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 25

1.3.2.1 Quản lý thu Ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 25

1.3.2.2 Quản lý chi Ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 27

1.3.2.3 Quyết toán Ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 28

1.3.3 Các tiêu chí đánh đánh giá công tác quản lý Ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 29

1.3.3.1 Đánh giá công tác lập dự toán thu chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 29

1.3.3.2 Đánh giá công tác giao dự toán thu chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 29

1.3.3.3 Đánh giá công tác quản lý thu chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 30

1.3.3.4 Đánh giá công tác quyết toán, thanh tra, kiểm tra ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước 31

1.3.4 Quy trình quản lý ngân sách xã 31

1.3.4.1 Lập dự toán ngân sách xã 31

v

1.3.4.2 Chấp hành dự toán ngân sách xã 33

1.3.4.3 Kế toán và quyết toán ngân sách xã 37

1.3.4.4 Kiểm tra, giám sát, công khai hoạt động ngân sách xã 39

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ QUA HỆ THỐNG KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 40

2.1TỔNGQUANVỀHỆTHỐNGKHOBẠCNHÀNƯỚCTRÀVINH 40

2.1.1 Tổng quan về đặc điểm tình hình hệ thống Kho bạc nhà nước Trà Vinh 40

2.1.2 Tổng quan về cơ cấu tổ chức hệ thống Kho bạc nhà nước Trà Vinh 40

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kho bạc nhà nước Trà Vinh 40

2.1.3.1 Về vị trí và chức năng 41

2.1.3.2 Về nhiệm vụ và quyền hạn 41

2.1.4 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kho bạc nhà nước huyện 44

2.1.4.1 Chức năng của Kho bạc Nhà nước huyện 44

2.1.4.2 Nhiệm vụ của Kho bạc Nhà nước huyện 44

2.2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ THÔNG QUA HỆ THỐNGKHOBẠCNHÀNƯỚCTRÀVINH 46

2.2.1 Thực trạng công tác quản lý thu Ngân sách xã qua hệ thống kho bạc nhà nước Trà Vinh 46

2.2.1.1 Tình hình chấp hành dự toán thu Ngân sách xã 46

2.2.1.2 Tình hình quyết toán thu Ngân sách xã 51

2.2.2 Thực trạng công tác quản lý chi Ngân sách xã qua hệ thống kho bạc nhà nước Trà Vinh 52

2.2.2.1 Tình hình chấp hành dự toán chi Ngân sách xã 52

2.2.2.2 Tình hình quyết toán chi Ngân sách xã 59

2.3ĐÁNHGIÁCÔNGTÁCQUẢNLÝNGÂNSÁCHXÃQUAHỆTHỐNGKHOBẠC NHÀNƯỚCTRÀVINHCỦAĐỐITƯỢNGĐIỀUTRA 59

2.3.1 Nguồn nhân lực của hệ thống Kho bạc Nhà nước Trà Vinh 60

2.3.2 Thông tin về đối tượng điều tra 61

2.3.3 Đánh giá của đối tượng điều tra 62

2.3.3.1 Về công tác lập dự toán thu chi ngân sách cấp xã thông qua hệ thống Kho bạc Nhà nước Trà Vinh 62

2.3.3.2 Về công tác giao dự toán và chức năng giám sát của chính quyền cấp xã đối với công tác thu chi ngân sách xã 64

vi

2.3.3.3 Về thực hiện quản lý thu ngân sách cấp xã 65

2.3.3.4 Về thực hiện quản lý chi ngân sách cấp xã 66

2.3.3.5 Về công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra ngân sách cấp xã 67

2.4ĐÁNHGIÁCHUNGVỀCÔNGTÁCQUẢNLÝNGÂNSÁCHXÃTHÔNGQUA HỆTHỐNGKHOBẠCNHÀNƯỚCTRÀVINH 68

2.4.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân 68

2.4.1.1 Công tác lập dự toán Ngân sách xã 68

2.4.1.2 Công tác quản lý, điều hành Ngân sách xã 69

2.4.1.3 Công tác kế toán và quyết toán Ngân sách xã 69

2.4.1.4 Công tác thanh tra, kiểm tra Ngân sách xã 69

2.4.1.5 Công tác đầu tư và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý Ngân sách xã 69

2.4.2 Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân 70

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ THÔNG QUA HỆ THỐNG KHO BẠC NHÀ NƯỚC TRÀ VINH 72

3.1 ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TẠI KHOBẠCNHÀNƯỚCTRÀVINH 72

3.1.1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Trà Vinh 72

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý Ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc nhà nước Trà Vinh 73

3.2 GIẢI PHÁPHOÀN THIỆN CÔNG TÁCQUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ THÔNG QUAHỆTHỐNGKHOBẠCNHÀNƯỚCTRÀVINH 75

3.2.1 Tăng cường quản lý Ngân sách xã theo các văn bản pháp luật quy định 75

3.2.1.1 Đối với công tác lập, phân bổ và giao dự toán Ngân sách xã 75

3.2.1.2 Đối với công tác chấp hành dự toán Ngân sách xã 76

3.2.1.3 Đối với công tác quyết toán Ngân sách xã 76

3.2.2 Hoàn thiện cơ sở pháp lý về quản lý thu chi ngân sách xã và nâng cao hiệu quả quản lý thu chi ngân sách xã 76

3.2.3 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra quá trình quản lý Ngân sách xã 77

3.2.4 Chú trọng phát triển nguồn nhân lực làm công tác quản lý Ngân sách xã 78

3.2.5 Cần có sự phối hợp tốt giữa kho bạc nhà nước với các cơ quan, đơn vị trên địa bàn 78

vii

3.3KIẾNNGHỊ 79

3.3.1 Kiến nghị với Bộ Tài chính 79

3.3.2 Kiến nghị với Kho bạc Nhà nước 79

3.3.3 Kiến nghị với các đơn vị sử dụng Ngân sách xã 80

KẾT LUẬN 81

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82

PHỤ LỤC 1

viii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ĐVSD NSX: Đơn vị sử dụng Ngân sách xã

HĐND: Hội đồng nhân dân

KBNN: Kho bạc Nhà nước

NSĐP: Ngân sách địa phương

NSNN: Ngân sách nhà nước

NSX: Ngân sách xã

NSTW: Ngân sách Trung ương

UBND: Ủy ban nhân dân

ix

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp thu NSX thông qua KBNN Trà Vinh giai đoạn 2014 - 2018 48 Bảng 2.2 Tổng hợp chi NSX qua hệ thống Kho bạc nhà nước Trà Vinh theo nội dung chi năm 2014 – 2018 55 Bảng 2.3 Phân tích số lượng công chức hệ thống KBNN Trà Vinh đến tháng 06/2019 60 Bảng 2.4 Cơ cấu lực lượng công chức của hệ thống KBNN Trà Vinh tính đến 06/2019 60 Bảng 2.5 Quy mô và cơ cấu của các đối tượng khảo sát 61 Bảng 2.6 Đánh giá của đối tượng khảo sát về thực hiện lập dự toán thu chi NSX thông qua hệ thống KBNN Trà Vinh 63 Bảng 2.7 Đánh giá của đối tượng khảo sát về công tác giao dự toán và chức năng của chính quyền cấp xã đối với công tác thu chi NSX 64 Bảng 2.8 Đánh giá của đối tượng khảo sát về thực hiện quản lý thu NSX trên địa bàn tỉnh 65 Bảng 2.9 Đánh giá của đối tượng điều tra về thực hiện quản lý chi NSX trên địa bàn tỉnh 66 Bảng 2.10 Đánh giá của đối tượng điều tra về công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra ngân sách cấp xã 67

x

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Hệ thống Ngân sách nhà nước ở Việt Nam 11 Hình 2.1 Tình hình dự toán thu và số thu Ngân sách xã qua KBNN Trà Vinh giai đoạn

2014 – 2018 47 Hình 2.2 Tình hình chi Ngân sách xã thông qua hệ thống KBNN Trà Vinh giai đoạn

2014 – 2018 53

xi

TÓM TẮT

Là một trong những công cụ của cấp uỷ chính quyền cơ sở để thực hiện nhiệm

vụ chính trị, phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo anh ninh nông thôn và thúc đẩy sự nghiệp xây dựng nông thôn mới, đối với chính quyền cơ sở, ngân sách xã có vị trí, vai trò rất quan trọng Trong những năm qua, ngân sách xã của nước ta nói chung và tỉnh Trà Vinh nói riêng đã có những chuyển biến, thay đổi Bên cạnh những mặt tích cực trong công tác quản lý ngân sách xã thông qua hệ thống kho bạc nhà nước Trà Vinh vẫn còn tồn tại những yếu kém nhất định cần phải hoàn thiện để khắc phục Do đó việc tìm ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã có ý nghĩa rất quan trọng

Bằng những phương pháp nghiên cứu cụ thể, đề tài đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận về ngân sách xã và quản lý ngân sách xã qua kho bạc nhà nước, phân tích

và đánh giá cụ thể thực trạng quản lý ngân sách xã thông qua hệ thống kho bạc nhà nước Trà Vinh giai đoạn năm 2014 đến năm 2018 Trên cơ sở đó, đề tài đã đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tăng cường quản lý có hiệu quả ngân sách xã thông qua hệ thống kho bạc nhà nước Trà Vinh trong thời gian tới

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong hệ thống tài chính của mỗi quốc gia thì ngân sách nhà nước (NSNN) có vị trí quan trọng đặc biệt, nó giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống tài chính và có ý nghĩa quyết định trong quá trình phát triển của nền kinh tế quốc dân Cùng với sự phát triển của đất nước, NSNN ngày càng lớn mạnh và phát huy vai trò quan trọng trong việc tập trung nguồn tài lực đảm bảo duy trì sự tồn tại, cũng như mọi hoạt động của bộ máy Nhà nước, đồng thời là công cụ thiết yếu giúp Nhà nước quản lý, điều tiết vĩ mô nền kinh tế

Xã, phường, thị trấn (gọi chung là xã) là đơn vị hành chính cấp cơ sở, chịu trách nhiệm quản lý toàn diện về các mặt: kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội, an ninh quốc phòng Trong đó cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức triển khai mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước

Ngân sách xã (NSX) có vai trò đặc biệt quan trọng, là điều kiện vật chất giúp chính quyền cấp xã hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình NSX vừa là một cấp ngân sách vừa là đơn vị sử dụng ngân sách quản lý điều hành tài chính và ngân sách Vì vậy thường xuyên quan tâm củng cố quản lý tốt nguồn ngân sách cơ sở này để tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới hiện nay là một đòi hỏi khách quan Bởi vì, NSX là một công cụ tài chính quan trọng bảo đảm phương tiện vật chất cần thiết cho chính quyền cấp xã thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ của mình Đó là: giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, ổn định đời sống nhân dân, xây dựng

cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội, phát triển khu vực nông thôn nhằm đưa sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn ở nước ta đi đến thắng lợi

Toàn tỉnh Trà Vinh có 106 xã, phường, thị trấn, (trong đó có 86 xã, 09 phường

và 11 thị trấn) Trong những năm qua, công tác quản lý NSX qua hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) Trà Vinh đã có những bước tiến đáng ghi nhận Sự phát triển nhanh của Đảng, chính quyền, đoàn thể và đầu tư phát triển, đã góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội ở địa phương Việc huy động, động viên nhân dân đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi xã hội đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn tại nhiều xã, phường, thị trấn Công tác quản lý, điều hành NSX được nâng cao về chất lượng góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, ổn định chính trị và an ninh nông thôn Nguồn thu NSX được khai thác hiệu quả, phù hợp với tiềm năng của địa phương,

2

đảm bảo các nhiệm vụ chi theo phân cấp Công tác quản lý, điều hành chi ngân sách đúng mục đích, sử dụng hiệu quả, đảm bảo tiết kiệm Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ làm công tác NSX được nâng cao về trình độ, chất lượng; mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, công tác quản lý NSX thông qua hệ thống KBNN Trà Vinh trong những năm qua cũng đã bộc lộ những hạn chế nhất định Công tác giao dự toán chưa theo đúng quy trình chặt chẽ, nội dung giao

dự toán chưa phù hợp theo từ lĩnh vực Trong điều hành ngân sách chưa chấp hành theo

dự toán giao và phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi chưa hiệu quả, chưa phù hợp với phân cấp quản lý lĩnh vực kinh tế, xã hội Quyết toán chi ngân sách còn nặng về hình thức, quyết toán theo số cấp phát chứ chưa quyết toán theo số thực chi Để tiếp tục phát huy những mặt tích cực, khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý NSX, việc tìm ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý NSX có ý nghĩa quan trọng Do đó, việc nghiên cứu, phân tích tình hình thực tiễn công tác quản lý NSX để chỉ ra những tồn tại, thiếu sót, thấy rõ những vấn đề bức xúc cần giải quyết, từ đó có những giải pháp pháp nâng cao công tác quản lý NSX qua hệ thống KBNN Trà Vinh hiện nay là vấn đề mang tính cấp thiết

Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề trên, với mong muốn thông qua cơ sở lý luận và thực tiễn về cơ chế quản lý NSX qua KBNN để rút ra một số giải pháp nhằm góp phần hoàn thiện và nâng cao hiệu quả quản lý NSX qua hệ thống KBNN Trà Vinh,

tác giả chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc Nhà nước Trà Vinh”

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống những vấn đề lý luận và thực tiễn về ngân sách

xã, đề tài phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản

lý ngân sách xã qua hệ thống kho bạc Nhà nước Trà Vinh

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Mục tiêu 1: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về ngân sách xã và quản lý ngân sách xã qua hệ thống KBNN

- Mục tiêu 2: Phân tích và đánh giá thực trạng quản lý NSX tại hệ thống KBNN Trà Vinh từ năm 2014 đến năm 2018

- Mục tiêu 3: Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSX qua

hệ thống KBNN Trà Vinh trong thời gian tới

3

3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN

Quản lý ngân sách nhà nước là một nội dung trọng yếu của quản lý tài chính do nhà nước điều hành và là một mặt của quản lý kinh tế - xã hội quan trọng, do đó trong quản lý ngân sách nhà nước cần được nhận thức đầy đủ Vấn đề làm sao để công tác quản lý NSNN nói chung, NSX nói riêng luôn được quan tâm Đã có nhiều công trình nghiên cứu được thực hiện nhằm tìm ra giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSX qua KBNN Cụ thể như sau:

3.1 Tài liệu trong nước

Trần Thị Thanh Vân (2010) đã có nghiên cứu về các giải pháp hoàn thiện hoạt động quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Nam Định Tác giả đã đã hệ thống hóa được

cơ sở lý luận về cơ chế quản lý ngân sách xã, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý NSX qua đó đã giúp ta hiểu rõ hơn, đầy đủ hơn về cơ chế quản lý NSX của nước ta qua các thời kỳ và thấy được tầm quan trọng của NSX, nó tác động đến hầu hết các lĩnh vực tại địa phương, biết được cần phải điều chỉnh những nội dung gì còn chưa hợp lý từ đó đem lại sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương phát triển một cách bền vững Từ những phân tích và đánh giá thực trạng nhằm tìm ra các giải pháp để khắc phục những yếu kém, nâng cao chất lượng quản lý của các khâu trong chu trình quản lý NSX Từ đó nâng cao vị trí vai trò của quản lý NSX và hiệu quả hoạt động quản lý NSX đối với chính quyền xã trên địa bàn tỉnh Nam Định, tạo đà thúc đẩy công cuộc công nghiệp hóa,

đô thị hóa nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân ở địa phương nói riêng và cả nước nói chung

Hoàng Công Thưởng (2013) đã khái quát về tình hình thu chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì, tác động của nó đến NSX, phường trên địa bàn thành phố đồng thời đánh giá thực trạng quản lý NSX trên địa bàn thành phố Việt Trì từ khâu lập dự toán thu, chi ngân sách; công tác chấp hành dự toán thu, chi Trên cơ sở phân tích

và đánh giá thực trạng tác giả đã đưa ra các giải pháp để khắc phục những yếu kém, nâng cao chất lượng quản lý trong các khâu trong chu trình quản lý NSX Từ đó nâng cao vị trí vai trò của quản lý NSX và hiệu quả công tác quản lý NSX đối với chính quyền

xã, phường trên địa bàn thành phố, tạo đà thúc đẩy công cuộc công nghiệp hoá, đô thị hóa nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân của thành phố Việt Trì để xứng đáng là trung tâm kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội của tỉnh Phú Thọ

Nguyễn Tài Trường (2015) đã hệ thống hóa được những vấn đề lý luận về vị trí, vai trò của NSX trong hệ thống NSNN, các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý