Tổ chức hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học, như: Xây dựng mạng lưới tham gia quản lý thư viện; Huy động CMHS tham gia các buổi sinh hoạt, tập huấn về hoạt đ[r]
Trang 1iii
MỤC LỤC
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Danh mục các ký hiệu viết tắt x
Danh mục các bảng, biểu xi
Tóm tắt luận văn xii
MỞ ĐẦU 1
1.Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 2
2.1 Mục tiêu chung 2
2.2 Mục tiêu cụ thể 2
3 Phương pháp nghiên cứu 2
3.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 2
3.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3
3.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi 3
3.2.2 Phương pháp phỏng vấn 3
3.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia 3
3.2.4 Phương pháp quan sát 3
3.2.5 Phương pháp thống kê 3
3.2.6 Phương pháp phân tích và đánh giá 3
3.3 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 4
3.3.1 Ý nghĩa lý luận 4
3.3.2 Ý nghĩa thực tiễn 4
4 Phạm vi giới hạn đề tài 4
4.1 Phạm vi nội dung 4
4.2 Phạm vi không gian 4
4.3 Phạm vi thời gian 4
5 Đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát 4
5.1 Đối tượng nghiên cứu 4
5.2 Đối tượng khảo sát 5
6 Kết cấu luận văn 5
Trang 2iv
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN
THIỆN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC 6
1.1 Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 6
1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 6
1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 7
1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 8
1.2.1 Quản lý 8
1.2.1.1 Khái niệm 8
1.2.1.2 Chức năng của quản lý 10
1.2.3 Quản lý nhà trường tiểu học 11
1.2.3.1 Khái niệm trường tiểu học 11
1.2.3.2 Chức năng, nhiệm vụ trường tiểu học 11
1.2.3.3 Quản lý trường tiểu học 12
1.2.4 Trường học thân thiện, học sinh tích cực 13
1.2.4.1 Trường học thân thiện 13
1.2.4.2 Học sinh tích cực 13
1.2.5 Hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 13
1.2.5.1 Hoạt động thư viện 13
1.2.5.2 Thư viện thân thiện 14
1.2.5.3 Thư viện thân thiện trong trường tiểu học 15
1.2.6 Quản lý hoạt động tvtt trong trường tiểu học 17
1.3 Lý luận về hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 17
1.3.1 Vị trí, vai trò thư viện thân thiện trong trường tiểu học 17
1.3.2 Mục tiêu của thư viện thân thiện trong trường tiểu học 20
1.3.3 Nội dung hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 21
1.3.3.1 Hoạt động chuyên môn nghiệp vụ thư viện 21
1.3.3.2 Hoạt động phục vụ bạn đọc – người dùng tin 21
1.3.4 Hình thức hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 22
1.3.4.1 Thư viện đa năng (thư viện mở) 22
1.3.4.2 Thư viên góc lớp 23
1.3.4.3 Thư viện ngoài trời 24
1.3.4.4 Thư viện lưu động 24
Trang 3v
1.3.5 Đánh giá hoạt động thư viện thân thiện trong trường học 24
1.3.6 Điều kiện hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 25
1.3.6.1 Cơ sở vật chất phải đảm bảo cơ hội tiếp cận cho tất cả học sinh 25
1.3.6.2 Đội ngũ nhân viên thư viện 25
1.4 Nội dung quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 26
1.4.1 Quản lý việc lập kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện 26
1.4.2 Quản lý công tác tổ chức hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 27
1.4.3 Quản lý đội ngũ thực hiện kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện 27
1.4.4 Quản lý việc tổ chức thực hiện, cơ sở vật chất, thiết bị, tài chính phục vụ kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện 28
1.4.5 Quản lý việc phối hợp thực hiện của các lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt động thư viện thân thiện 28
1.4.6 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 29
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 30
1.5.1 Yếu tố chủ quan 30
1.5.1.1 Nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về xây dựng thư viện thân thiện 30
1.5.1.2 Các chỉ đạo về xây dựng thư viện thân thiện 30
1.5.2 Yếu tố khách quan 31
1.5.2.1 Sự tham gia của các lực lượng trong và ngoài nhà trường 31
1.5.2.2 Nguồn lực đầu tư 31
1.6 Cơ sở đề xuất biện pháp 32
1.6.1 Căn cứ vào vị trí, vai trò của thư viện trong trường tiểu học 32
1.6.2 Căn cứ vào cơ sở pháp lý 33
1.6.3 Các yếu tố chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 33
1.6.4 Bản ký kết thỏa thuận hợp tác thực hiện dự án thư viện năm 2014, 2016 giữa sở giáo dục và đào tạo trà vinh - room to read - các trường tiểu học tham gia mô hình thư viện thân thiện 34
Trang 4vi
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 35
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TỈNH TRÀ VINH 36
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và giáo dục tiểu học tỉnh Trà Vinh 36
2.1.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Trà Vinh 36
2.1.1.1 Tình hình kinh tế 36
2.1.1.2 Văn hóa xã hội 36
2.1.2 Tình hình giáo dục tiểu học tỉnh Trà Vinh 37
2.1.2.1 Tình hình giáo dục và đào tạo tỉnh Trà Vinh 37
2.1.2.2 Tình hình giáo dục tiểu học tỉnh Trà Vinh 37
2.2 Khái quát quá trình khảo sát thực trạng 40
2.2.1 Mục đích khảo sát 40
2.2.2 Nội dung khảo sát 40
2.2.3 Đối tượng khảo sát 40
2.2.4 Phương pháp và công cụ khảo sát 41
2.2.5 Xử lý kết quả khảo sát 42
2.3 Thực trạng hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 42
2.3.1 Thực trạng nhận thức của cbql, gv, nvtv, hs về vị trí, vai trò thư viện thân thiện trong trường tiểu học 42
2.3.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 44
2.3.3 Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 45
2.3.4 Thực trạng đánh giá hình thức hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 48
2.3.5 Thực trạng đánh giá hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 50
2.3.6 Thực trạng đánh giá điều kiện hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 51
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 52
Trang 5vii
2.4.1 Quản lý việc lập kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện trong các trường
tiểu học tỉnh Trà Vinh 52
2.4.2 Quản lý công tác tổ chức hoạt động thư viện thân thiện trong các trường th tỉnh trà vinh 53
2.4.3 Quản lý công tác chỉ đạo hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 57
2.4.4 quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 58
2.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 63
2.5.1 Mặt thuận lợi và kết quả đạt được 63
2.5.2 Khó khăn, hạn chế 64
2.5.3 Nguyên nhân những khó khăn hạn chế 65
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 66
CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN THÂN THIỆN TRONG CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TỈNH TRÀ VINH 67
3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 67
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 67
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 67
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 67
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và hiệu quả 67
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 68
3.2.1 Biện pháp 1: nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 68
3.2.1.1 Mục tiêu 68
3.2.1.2 Nội dung 68
3.2.1.3 Cách thực hiện 69
3.2.2 Biện pháp 2: tăng cường quản lý việc lập kế hoạch hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 70
3.2.2.1 Mục tiêu 70
3.2.2.2 Nội dung 70
Trang 6viii
3.2.2.3 Cách thực hiện 71
3.2.3 Biện pháp 3: chú trọng công tác tổ chức hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh trà vinh 73
3.2.3.1 Mục tiêu 73
3.2.3.2 Nội dung 73
3.2.3.3 cách thực hiện 73
3.2.4 Biện pháp 4: đẩy mạnh công tác chỉ đạo hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh trà vinh 74
3.2.4.1 Mục tiêu 74
3.2.4.2 Nội dung 74
3.2.4.3 Cách thực hiện 75
3.2.5 Biện pháp 5: đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 76
3.2.5.1 Mục tiêu 76
3.2.5.2 Nội dung 76
3.2.5.3 Cách thực hiện 77
3.2.6 Biện pháp 6: tăng cường đầu tư và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh 77
3.2.6.1 Mục tiêu 77
3.2.6.2 Nội dung 78
3.2.6.3 Cách thực hiện 78
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79
3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 80
3.4.1 Mục đích, nội dung và đối tượng khảo nghiệm 80
3.4.2 Kết quả khảo nghiệm 81
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 86
CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 88
4.1 Kết luận 88
4.1.1 Về cơ sở lý luận 88
4.1.2 Về cơ sở thực tiễn 88
4.1.3 Về biện pháp đề xuất 89
4.2 Khuyến nghị 90
Trang 7ix
4.2.1 Đối với sở giáo dục và đào tạo tỉnh Trà Vinh 90
4.2.2 Đối với Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã và thành phố 90
4.2.3 đối với các phòng giáo dục và đào tạo các huyện, thành phố 90
4.2.4 đối với các trường tiểu học 90
TÀI LIỆU THAM KHẢO 92
Trang 8x
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
CTGDPT: Chương trình giáo dục phổ thông
Trang 9xi
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
Bảng 2.1 Số lượng trường, lớp, GV và HS các trường Tiểu học trong 3 năm qua 38
Bảng 2.2 Bảng thống kế chất lượng học sinh tiểu học 39
Bảng 2.3 Đánh giá nhận thức về vị trí, vai trò của HĐTVTT trong trường tiểu học 42
Bảng 2.4 Đánh giá thực hiện mục tiêu của HĐTVTT hiện nay tại trường 44
Bảng 2.5 Đánh giá thực hiện nội dung HĐTVTT hiện nay tại trường 45
Bảng 2.6 Đánh giá hình thức HĐTVTT trong trường tiểu học 48
Bảng 2.7 Đánh giá hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học 50
Bảng 2.8 Đánh giá điều kiện HĐTVTT trong trường tiểu học 51
Bảng 2.9 Đánh giá thực trạng quản lý việc lập kế hoạch HĐTVTT 52
Bảng 2.10 Đánh giá thực trạng việc quản lý tổ chức HĐTVTT phục vụ bạn đọc 53
Bảng 2.11 Nhận định của học sinh khi tham gia vào những HĐTVTT 55
Bảng 2.12 Nhận định của học sinh việc thực hiện nội dung HĐTVTT 56
Bảng 2.13 Đánh giá thực trạng việc chỉ đạo hoạt động thư viện thân thiện 57
Bảng 2.14 Việc quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện HĐTVTT 58
Bảng 2.15 Việc quản lý các điều kiện hoạt động TVTT 59
Bảng 2.16 Điều kiện CSVC thư viện các trường TH tỉnh Trà Vinh 61
Bảng 2.17 Số trường TH đạt chuẩn quốc gia 63
Bảng 3.2 Khảo sát về tính cần thiết của các biện pháp 81
Bảng 3.3 Khảo sát về tính khả thi của các biện pháp 83
Bảng 3.4 Tổng hợp kết quả khảo nghiệm giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý đề xuất 84
Trang 10
xii
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Thư viện góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, bồi dưỡng kiến thức cơ bản về khoa học và xây dựng thói quen tự học cho học sinh Trong những năm gần đây diện mạo của thư viện trong các trường phổ thông đã thay đổi rõ rệt, bên cạnh loại hình thư viện truyền thống đã xuất hiện nhiều loại hình thư viện khác nhau, điển hình là mô hình thư viện thân thiện trong trường tiểu học Thư viện thân thiện được xây dựng theo hướng tiếp cận lấy Quyền trẻ em làm nền tảng cho mọi hoạt động việc duy trì và phát triển hoạt động thư viện thân thiện là hết sức cần thiết trong quá trình triển khai các mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện về giáo dục tiểu học hiện nay
Quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong trường TH được hiểu là thực hiện tác động thông qua các chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm không ngừng nâng cao hiệu quả và chất lượng hoạt động của thư viện Thư viện trường học thân thiện có ý nghĩa to lớn góp phần phục vụ hiệu quả cho việc dạy và học tích cực,
từ đó xây dựng cho học sinh (HS) thói quen và kỹ năng đọc sách, chủ động khám phá kiến thức; phát triển khả năng tìm kiếm thông tin, khả năng nghiên cứu, tìm tòi và khám phá Chương trình thư viện thân thiện được thiết kế dựa trên lý thuyết về sự thay
đổi với yếu tố có tính liên kết chặt chẽ, đó là: Môi trường đọc; Tài liệu đọc; Thời gian đọc; Huy động sự tham gia của gia đình và cộng đồng trong việc phát triển thói
quen đọc cho HS
Hiệu trưởng trường tiểu xây dựng kế hoạch thư viện thân thiện và triển khai thực hiện trong toàn thể hội đồng nhà trường Tổ chức hoạt động thư viện thân thiện trong trường tiểu học, như: Xây dựng mạng lưới tham gia quản lý thư viện; Huy động CMHS tham gia các buổi sinh hoạt, tập huấn về hoạt động thư viện thân thiện; Tổ chức cho Giáo viên, Học sinh khối lớp lớn hỗ trợ Nhân viên thư viện trong việc thiết lập thư viện; Tham gia giám sát hỗ trợ việc quản lý thư viện và các hoạt động đọc; Nâng cao nhận thức của Ban đại diện Cha mẹ Học sinh về thư viện và tầm quan trọng của việc cha mẹ hỗ trợ con đọc ở nhà; Chỉ đạo việc kiểm kê thư viện hàng năm Kiểm tra và đánh giá là khâu cần thiết sau khi triển khai xây dựng thư viện thân thiện vì đây
là lúc nhà trường cần nhìn lại quá trình thực hiện để đánh giá mức độ thân thiện mà thư viện đã đạt được
Thực trạng hoạt động thư viện thân thiện ở một số trường tiểu học tỉnh Trà Vinh phần nhiều Cán bộ quản lý, Giáo viên và Học sinh chưa hiểu đúng về vị trí, vai
Trang 11xiii
trò của TV nhà trường nên hiệu quả Hoạt động thư viện thân thiện còn nhiều mặt hạn chế cần có biện pháp khắc phục Các Hoạt động thư viện thân thiện qua khảo sát chỉ đạt mức độ Trung bình, Khá, điều kiện để tổ chức các hoạt động còn gặp nhiều khó khăn, hạn chế Nhà trường chưa thu hút hết được các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cùng tham gia tổ chức hoạt động thư viện thân thiện
Các biện pháp quản lý hoạt động thư viện thân thiện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh, như sau: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của Hoạt động thư viện thân thiện; Tăng cường QL việc lập kế hoạch Hoạt động thư viện thân thiện; Chú trọng công tác tổ chức Hoạt động thư viện thân thiện; Đẩy mạnh công tác chỉ đạo Hoạt động thư viện thân thiện; Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá Hoạt động thư viện thân thiện
Hoạt động thư viện thân thiện là một bộ phận hữu cơ của quá trình GD ở nhà trường tiểu học Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn văn hóa ở trên lớp Hoạt động thư viện thân thiện là sự tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức và hành động, góp phần hình thành tình cảm, niềm tin và sự phát triển nhân cách cho các em
Trang 121
MỞ ĐẦU 1.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong giáo dục, thư viện góp phần rất lớn vào việc phát triển tri thức của con người Muốn có sự hiểu biết sâu rộng thì phải không ngừng nâng cao trình độ Thông tin trong sách báo là một yếu tố làm tăng thêm trình độ tri thức cho mỗi con người Việc khai thác hiệu quả thông tin đã trở thành một trong những nhân tố hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của bất kỳ một quốc gia nào Thư viện là cầu nối giữa thông tin và người sử dụng
Ở nước ta hiện nay, Bộ Văn hóa-Thể thao –Du lịch đã phối hợp cùng với Hội thư viện Việt Nam phát động phong trào thi đua “xây dựng thư viện thân thiện” trong
cả nước Các thư viện cả ở Trung ương và địa phương đã nhiệt tình hưởng ứng Đặc biệt thư viện trường học đã tăng cường đẩy mạnh triển khai mô hình mới nhằm tạo cho các em một môi trường học tập năng động, một sân chơi bổ ích và hơn hết là một nơi
để các em thỏa sức sang tạo và tưởng tượng Tuy nhiên, theo thống kê của Vụ Thư viện – Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch thì 26% dân số hiện nay hoàn toàn không đọc sách, 44% dân số thỉnh thoảng mới cầm một cuốn sách lên để đọc; những người đọc sách thường xuyên chỉ chiếm 30% dân số Từ những thống kê trên cho ta thấy, người Việt Nam chưa hình thành được thói quen đọc sách một cách thường xuyên và có mục tiêu Tình trạng lười đọc sách ở tất cả các thành phần, lứa tuổi ngày một tăng, dẫn đến thiếu hụt tri thức, lười vận động, thiếu tìm tòi, và đây là nguy cơ xấu đối với sự phát triển của một xã hội…
Việc phát triển văn hóa đọc để làm phong phú vốn kiến thức cho học sinh là một việc làm rất cần thiết và có ý nghĩa Hiện nay hầu hết các trường học đều được đầu tư hệ thống phòng đọc, thư viện tương đối đồng bộ Tuy nhiên, xu hướng lười đọc sách, ngại đọc sách và mất dần thói quen đọc sách trong học sinh của chúng ta đang là thực trạng báo động Làm thế nào để hoạt động đọc sách trở thành hoạt động thường xuyên, hàng ngày đối với học sinh? Làm thế nào để sách, báo đến gần hơn, nhanh hơn mang lại hiệu quả thiết thực đối với các em?
Từ thực tế đó, việc nghiên cứu cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn quản lý hoạt động thư viện thân thiện và đề xuất một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động thư viện trong các trường tiểu học tỉnh Trà Vinh là một việc làm có tính cấp
thiết Chính vì thế, tôi chọn đề tài “ Biện pháp quản lý hoạt động Thư viện thân thiện