Quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc tại các trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC KHMER TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TRÀ VINH .... NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP...[r]

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT x

DANH MỤC BẢNG xi

DANH MỤC HÌNH xiii

TÓM TẮT LUẬN VĂN xiv

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 4

4.1 Phạm vi nội dung 4

4.2 Phạm vi không gian 4

4.3 Phạm vi thời gian 4

4.4 Chủ thể quản lý 4

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 4

5.1 Đối tượng nghiên cứu 4

5.2 Đối tượng khảo sát 4

6 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 6

iv

1.1.1 Các nghiên cứu về văn hóa dân tộc 6

1.1.2 Các nghiên cứu về hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 7

1.1.3 Các nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 9

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 9

1.2.1 Nhóm khái niệm về giáo dục văn hoá dân tộc 9

1.2.1.1 Văn hóa 9

1.2.1.2 Văn hóa dân tộc 10

1.2.1.3 Văn hóa dân tộc Khmer 11

1.2.1.4 Giáo dục văn hóa dân tộc 12

1.2.1.5 Hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc Khmer 12

1.2.2 Nhóm khái niệm về quản lý và quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc ở các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở 13

1.2.2.1 Quản lý 13

1.2.2.2 Quản lý trường Phổ thông Dân tộc nội trú 14

1.2.2.3 Quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở 16

1.3 HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 17

1.3.1 Đặc điểm học sinh tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở 17

1.3.2 Tầm quan trọng của giáo dục văn hóa dân tộc tại trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở 18

1.3.3 Mục tiêu giáo dục văn hóa dân tộc trong trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học cơ sở 19

1.3.4 Nội dung giáo dục văn hóa dân tộc trong trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học cơ sở 20

1.3.5 Phương pháp giáo dục văn hóa dân tộc trong trường Phổ thông Dân tộc nội trú trung học cơ sở 21

v

1.3.6 Hình thức tổ chức giáo dục văn hóa dân tộc trong trường Phổ thông Dân tộc nội

trú trung học cơ sở 22

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 23

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở 23

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở 24

1.4.3 Chỉ đạo triển khai quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở 25

1.4.4 Kiểm tra đánh giá kết quả quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc ở trường phổ thông dân tộc nội trú trung học cơ sở 25

1.5 NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 26

1.5.1 Yếu tố khách quan 26

1.5.1.1 Mối quan hệ của học sinh với gia đình và môi trường xã hội 26

1.5.1.2 Tác động của thầy cô giáo, đoàn thanh niên, bạn bè đối với việc giáo dục văn hóa dân tộc 27

1.5.1.3 Điều kiện hỗ trợ cho việc thực hiện giáo dục văn hóa dân tộc ở các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở 27

1.5.2 Yếu tố chủ quan 27

Tiểu kết chương 1 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HOÁ DÂN TỘC KHMER TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TRÀ VINH 29

2.1 KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG 29

2.1.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục của tỉnh Trà Vinh 29

2.1.1.1 Tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Trà Vinh 29

vi

2.1.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của tỉnh Trà Vinh 29

2.1.2 Đặc điểm tình hình các trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Trà Vinh 30

2.1.2.1 Quá trình hình thành và phát triển 30

2.1.2.2 Đặc điểm học sinh tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh 31

2.1.3 Tổ chức khảo sát 33

2.1.3.1 Mục tiêu khảo sát 33

2.1.3.2 Địa bàn và qui mô khảo sát 33

2.1.3.3 Nội dung khảo sát 33

2.1.3.4 Phương pháp khảo sát và phân tích 34

2.1.3.5 Mô tả mẫu nghiên cứu 34

2.1.3.6 Phân tích và quy ước thang đo 36

2.2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TRÀ VINH 37

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh và học sinh về hoạt động giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc 37

2.2.2 Thực trạng nội dung giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 40

2.2.3 Thực trạng mức độ thực hiện các hình thức giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 42

2.2.4 Thực trạng mức độ sử các phương pháp giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 44

2.2.5 Thực trạng thái độ tham gia các hình thức giáo dục văn hóa dân tộc của học sinh 46

2.2.6 Thực trạng thái độ và hành vi của học sinh đối với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 48

vii

2.3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH

TRÀ VINH 50

2.3.1 Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch giáo dục văn hóa dân tộc của Ban giám hiệu nhà trường 50

2.3.2 Thực trạng sự phối hợp các lực lượng tham gia tổ chức các hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 52

2.3.3 Thực trạng công tác tổ chức, chỉ đạo hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 53

2.3.4 Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 55

2.3.5 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất và tài chính cho hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 56

2.3.6 Thực trạng các nguyên nhân ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 59

2.3.7 Đánh giá chung về thực trạng hoạt động GD VHDT và quản lý hoạt động này ở các trường PTDTNT THCS tỉnh Trà Vinh 62

Tiểu kết chương 2 65

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC KHMER TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TRÀ VINH 66

3.1 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP 66

3.1.1 Tính đồng bộ và hệ thống 66

3.1.2 Tính kế thừa 66

3.1.3 Tính thực tiễn 67

3.1.4 Tính hiệu quả 67

3.2 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA DÂN TỘC TẠI CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ TỈNH TRÀ VINH 69

3.2.1 Nâng cao nhận thức, thái độ và hành vi về giáo dục văn hóa dân tộc cho những người liên quan 69

viii

3.2.1.1 Mục tiêu của biện pháp 69

3.2.1.2 Nội dung và cách thức thực hiện 69

3.2.1.3 Các điều kiện để thực hiện 71

3.2.2 Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc hướng vào mục tiêu bảo tồn những giá trị truyền thống 72

3.2.2.1 Mục tiêu của biện pháp 72

3.2.2.2 Nội dung và cách thức thực hiện 72

3.2.2.3 Các điều kiện để thực hiện 73

3.2.3 Thiết kế nội dung và tài liệu phục vụ cho các hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 73

3.2.3.1 Mục tiêu biện pháp 73

3.2.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 73

3.2.3.3 Các điều kiện để thực hiện 75

3.2.4 Chỉ đạo việc tích hợp giáo dục văn hóa dân tộc qua các môn học, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khóa 76

3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp 76

3.2.4.2 Nội dung và cách thức thực hiện 76

3.2.4.3 Các điều kiện để thực hiện 81

3.2.5 Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc 81

3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp 81

3.2.5.2 Nội dung và cách thức thực hiện 81

3.2.5.3 Các điều kiện để thực hiện 82

3.2.6 Coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá trong hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc để thúc đẩy hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc đạt mục tiêu 82

3.2.6.1 Mục tiêu biện pháp 82

3.2.6.2 Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp 82

ix

3.2.6.3 Các điều kiện để thực hiện 84

3.2.6.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 84

3.3 KHẢO NGHIỆM MỨC ĐỘ CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 85

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 85

3.3.2 Đối tượng khảo nghiệm 86

3.3.3 Cách thức tiến hành khảo nghiệm 86

3.3.4 Các biện pháp được khảo nghiệm 86

3.3.5 Nội dung khảo sát các biện pháp cần thiết và khả thi 86

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91

1 KẾT LUẬN 91

2 KHUYẾN NGHỊ 92

2.1 Đối với Bộ giáo dục và đào tạo 92

2.2 Đối với Sở giáo dục và đào tạo tỉnh Trà Vinh 93

2.3 Đối với Phòng giáo dục và đào tạo các huyện trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 93

2.4 Đối với các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

x

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

xi

DANH MỤC BẢNG

Ký hiệu bảng Tên bảng Trang

Bảng 2.1 Thống kê số lượng học sinh, học sinh dân tộc thiểu số, học sinh bỏ học toàn

tỉnh Trà Vinh năm học 2018 – 2019 30

Bảng 2.2 Thống kê nhà trường và số lớp các trương Phổ thông Dân tộc thiểu số toàn tỉnh Trà Vinh năm học 2018 – 2019 31

Bảng 2.3 Thống kê học sinh dân tộc thiểu số các trương Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở toàn tỉnh Trà Vinh năm học 2018 – 2019 31

Bảng 2.4 Phân bố đối tượng khảo sát 34

Bảng 2.5 Dân tộc và Chức vụ của CBQL-GV 34

Bảng 2.6 Phân bổ số lượng mẫu nghiên cứu 35

Bảng 2.7 Tuổi, thâm niên công tác của các đối tượng khảo sát 35

Bảng 2.8 Nghề nghiệp của Cha mẹ học sinh 36

Bảng 2.9 Bảng quy đổi điểm trung bình 36

Bảng 2.11 Mức độ cần thiết của các nội dung giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 40

Bảng 2.12 Mức độ sử dụng các hình thức GD VHDT cho học sinh 42

Bảng 2.13 Những phương pháp nhà trường đã sử dụng để giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 44

Bảng 2.14 Thái độ tham gia của học sinh trong việc GDVHDT 47

Bảng 2.15 Những biểu hiện sai lầm của học sinh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 48

Bảng 2.17 Lực lượng quan trong tham gia trong GDVHDT cho học sinh 52

Bảng 2.18 Công tác chỉ đạo của Nhà trường trong hoạt động GDVHDT cho học sinh 53

Bảng 2.19 Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động GDVHDT của BGH trường 55

Bảng 2.20 Cơ sở vật chất của Nhà trường phục vụ cho hoạt động GDVHDT cho học sinh 56

xii

Bảng 2.21 Vấn đề quản lý cơ sở vật chất và tài chính của Nhà trường trong những năm qua 58 Bảng 2.22 Những nguyên nhân ảnh hưởng chưa tốt đến việc giữ gìn VHDT của HS 59 Bảng 2.23 Thống kê các ý kiến đề xuất của CBQL-GV về những biện pháp để quản lý tốt hoạt động GD VHDT cho học sinh 62 Bảng 2.24 Thống kê những kiến nghị, đề xuất của cha mẹ học sinh với nhà trường về công tác quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 62 Bảng 3.1 Biện pháp cần thiết để quản lý hoạt động GDVHDT cho học sinh 87 Bảng 3.2 Biện pháp khả thi để quản lý hoạt động GDVHDT cho học sinh 88

xiii

DANH MỤC HÌNH

Ký hiệu hình Tên hình Trang

Hình 2.1 Mục tiêu của việc giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 38 Hình 2.2 Mức độ cần thiết của các nội dung về giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 41 Hình 2.3 Những phương pháp nhà trường đã sử dụng để giáo dục văn hóa dân tộc cho học sinh 45 Hình 2.4 Những biểu hiện sai lầm của học sinh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc 49 Hình 2.5 Những nguyên nhân ảnh hưởng chưa tốt đến việc giữ gìn văn hóa dân tộc của học sinh 60 Hình 3.1 Chu trình Deming (PDCA) 68 Hình 3.2 So sánh các biện pháp về tính cấp thiết và tính khả thi 89

xiv

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Luận văn: “Quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh” được thực hiện từ tháng 6/2019

đến tháng 12/2019 Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc Khmer tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh Từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc Khmer tại các trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở tỉnh Trà Vinh

Qua kết quả khảo sát và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục văn hoá dân tộc tại các trường, tác giả đã đề xuất 6 biện pháp nhằm nâng cao nhận thức, kiến thức, kỹ năng về giáo dục văn hóa dân tộc cho những người liên quan Xây dựng kế hoạch quản

lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc Thiết kế nội dung và tài liệu phục vụ cho các hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc Chỉ đạo việc tích hợp giáo dục văn hóa dân tộc qua các môn học, các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và hoạt động ngoại khóa Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc Và coi trọng công tác kiểm tra, đánh giá trong hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc

để thúc đẩy hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc đạt mục tiêu

Các biện pháp trên đều hướng vào việc khơi dậy ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cho các em học sinh đồng thời tạo thêm động lực để giúp các em tự tin hòa nhập trong cuộc sống, có ý chí vươn lên trong học tập và rèn luyện

Đồng thời cũng khuyến nghị một số vấn đề có liên quan đến công tác quản lý hoạt động giáo dục văn hóa dân tộc với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Uỷ ban nhân dân tỉnh Trà Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo Trà Vinh và cán bộ, giáo viên các trường Phổ thông Dân

tộc Nội trú Trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

94

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I VĂN BẢN

II TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT

[1] Quyết định số 49/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 25/8/2008 của Bộ Giáo dục và Đào

tạo về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDTNT; Thông tư số 06/2009/TT-BGDĐT, ngày 31/3/2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi, bổ sung Điều 10, Điều 13 của Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDTNT ban hành kèm theo Quyết định số 49/2008/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 25/8/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội

[2] Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây

dựng và phát triển văn hóa con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, Hà Nội, 2014

[3] Văn kiện Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khóa VIII, NXB Chính

trị quốc gia, Hà Nội, 2006

[4] Luật Giáo dục 2005 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2009

[5] Nghị quyết số 29/NQ-TW 2013 “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào

tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, Hà Nội, 2013 [6] Quyết định số 1270/2011/QĐ-TTg, ngày 27/7/2011 của Thủ tướng Chính phủ về

việc phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam đến năm 2020, Hà Nội

[7] Quyết định số 581/QĐ-TTg ngày 06/5/2009 về việc phê duyệt Chiến lược phát

triển văn hoá đến năm 2020, Hà Nội

[8] Đặng Quốc Bảo- Nguyễn Thị Thu Huyền (2013), Một số vấn đề lý luận và thực

tiễn về quản lý trường phổ thông dân tộc nội trú Dự án PTGV THPT&

TCCN- Vụ Giáo dục dân tộc- Cục NG&CBQLCSGD, NXB Văn hóa - Thông tin, 2013

[9] Đặng Quốc Bảo (2005) “Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người khai sáng cho tư duy và

chiến lược hành động xây dựng xã hội học tập ở Việt Nam” Tạp chí Giáo dục, số 114 tháng 5 năm 2005