Quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Trên cơ sở lí luận và đánh giá thực trạng công tác giáo dục thể chất tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, từ đó đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục t[r]

iii

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt viii

Danh mục bảng ix

Tóm tắt xi

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

3.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 3

3.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

3.3 Nhóm phương pháp xử lý kết quả nghiên cứu 4

4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 4

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 5

5.1 Đối tượng nghiên cứu 5

5.2 Đối tượng khảo sát 5

6 CẤU TRÚC LUẬN VĂN 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6

1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước 6

1.1.2 Các nghiên cứu ngoài nước 11

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI 12

1.2.1 Quản lý 12

1.2.2 Quản lý giáo dục 14

1.2.3 Hoạt động giáo dục thể chất 15

1.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục thể chất 16

iv

1.3 HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 17

1.3.1 Mục tiêu giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 17

1.3.2 Nội dung hoạt động giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông 18

1.3.3 Phương pháp, hình thức giáo dục thể chất ở trường trung học phổ thông 20

1.3.3.1 Phương pháp 20

1.3.3.2 Hình thức 22

1.3.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 22 1.3.5 Điều kiện phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 23

1.4 QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 24

1.4.1 Quản lý mục tiêu giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 24

1.4.2 Quản lý thực hiện nội dung hoạt động giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 24

1.4.3 Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 26

1.4.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 27

1.4.5 Quản lý các điều kiện phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất ở trường Trung học phổ thông 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 30

2.1 KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH KHẢO SÁT 30

2.1.1 Mục tiêu khảo sát 30

2.1.2 Nội dung khảo sát 30

2.1.3 Phương pháp khảo sát 30

2.1.4 Tổ chức khảo sát 30

2.2 ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ-XÃ HỘI VÀ TÌNH HÌNH GIÁO DỤC CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA TỈNH TRÀ VINH 31

2.2.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Trà Vinh 31

2.2.2 Tình hình giáo dục cấp Trung học phổ thông của 10 trường trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 32

2.2.3 Đặc điểm của giáo dục thể chất ở 10 trường Trung học phổ thông tỉnh Trà Vinh 34

v

2.3 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ

THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 35

2.3.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu giáo dục thể chất ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 35

2.3.2 Thực trạng thực hiện nội dung giáo dục thể chất ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 37

2.3.3 Thực trạng phương pháp, hình thức giáo dục thể chất các trường trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 38

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động Giáo dục thể chất ở 10 trường Trung học phổ thông trong tỉnh Trà Vinh 39

2.3.5 Thực trạng điều kiện phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 40

2.4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 41

2.4.1 Thực trạng quản lý thực hiện mục tiêu Giáo dục thể chất các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 41

2.4.2 Thực trạng quản lý nội dung giáo dục thể chất các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 42

2.4.3 Thực trạng quản lý phương pháp, hình thức giáo dục thể chất các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 46

2.4.4 Thực trạng quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục thể chất ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 49

2.4.5 Thực trạng quản lý điều kiện phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất ở các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 50

2.5 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 51

2.5.1 Ưu điểm 51

2.5.2 Tồn tại 51

2.5.3 Nguyên nhân tồn tại 52

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 55

3.1 NGUYÊN TẮC XÁC ĐỊNH BIỆN PHÁP 55

vi

3.1.1 Đảm bảo đáp ứng mục tiêu giáo dục thể chất 55

3.1.2 Đảm bảo phù hợp với thực tiễn 55

3.1.3 Đảm bảo tính khoa học 56

3.1.4 Đảm bảo tính đồng bộ 56

3.1.5 Đảm bảo tính hiệu quả 56

3.1.6 Đảm bảo tính khả thi 56

3.2 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC THỂ CHẤT CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 57

3.2.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên và học sinh về vai trò giáo dục thể chất trong các trường Trung học phổ thông 57

3.2.1.1 Mục đích, ý nghĩa 57

3.2.1.2 Nội dung 57

3.2.1.3 Cách tiến hành 59

3.2.2 Biện pháp 2: Chỉ đạo thực hiện đa dạng hóa các hoạt động ngoại khóa về giáo dục thể chất cho học sinh Trung học phổ thông 61

3.2.1.1 Mục đích, ý nghĩa 61

3.2.1.2 Nội dung 61

3.2.1.3 Cách tiến hành 62

3.2.3 Biện pháp 3: Tăng cường đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học giáo dục thể chất các trường Trung học phổ thông 63

3.2.3.1 Mục đích, ý nghĩa 63

3.2.3.2 Nội dung 63

3.2.3.3 Cách tiến hành 63

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục thể chất với mục tiêu động viên sự tích cực tham gia của học sinh 64

3.2.4.1 Mục đích, ý nghĩa 64

3.2.4.2 Nội dung 64

3.2.4.3 Cách tiến hành 65

3.2.5 Biện pháp 5: Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động giáo dục thể chất 66

3.2.5.1 Mục đích, ý nghĩa 66

3.2.5.2 Nội dung 67

vii

3.2.5.3 Cách tiến hành 67

3.3 KHẢO NGHIỆM SỰ CẦN THIẾT VÀ KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 68

3.3.1 Mô tả quá trình khảo nghiệm 68

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 74

1 KẾT LUẬN 74

2 KHUYẾN NGHỊ 75

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 75

2.2 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Trà Vinh 75

2.3 Đối với các trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 75

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

viii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL: Cán bộ quản lý

CLBTT: Câu lạc bộ Thể thao

CMHS: Cha mẹ học sinh

CSVC: Cơ sở vật chất

GD&ĐT: Giáo dục & đào tạo

GDTC: Giáo dục thể chất

GVCN: Giáo viên chủ nhiệm

K.XL: Không xếp loại

PPCT: Phân phối chương trình

RLTT: Rèn luyện thân thể

SGK: Sách giáo khoa

TDNĐ: Thể dục nhịp điệu

TDTT: Thể dục thể thao

THCS: Trung học cơ sở

THPT: Trung học phổ thông

TTTC: Thể thao tự chọn

XHCN: Xã hội chủ nghĩa

ix

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Khung phân phối chương trình của Bộ GDĐT 18

Bảng 2.1 Số lượng cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh được khảo sát 30

Bảng 2.2 Tổng số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh của 10 trường khảo sát 32

Bảng 2.3 Kết quả xếp loại 2 mặt của học sinh 10 trường được khảo sát 33

Bảng 2.4 Thống kê số giáo viên GDTC của 10 trường THPT được khảo sát 34

Bảng 2.5 Bảng quy đổi điểm trung bình 35

Bảng 2.6 Mức độ quan trọng của mục tiêu của hoạt động GDTC trong nhà trường 36

Bảng 2.7 Mức độ thực hiện phương pháp, hình thức tổ chức GDTC ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 38

Bảng 2.8 Mức độ thực hiện các nội dung kiểm tra đánh giá hoạt động GDTC các trường THPT trong tỉnh Trà Vinh 39

Bảng 2.9 Các điều kiện đảm bảo chất lượng cho hoạt động GDTC ở các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 40

Bảng 2.10 Mức độ triển khai thực hiện nội dung chương trình GDTC nội khóa các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 42

Bảng 2.10 Mức độ triển khai thực hiện nội dung chương trình GDTC nội khóa các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 43

Bảng 2.12 Khảo sát nội dung chương trình GDTC theo môn tự chọn 44

Bảng 2.13 Khảo sát nội dung chương trình GDTC theo môn tự chọn 44

Bảng 2.14 Thực trạng công tác quản lý hoạt động ngoại khóa môn thể dục các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh hiện nay 45

Bảng 2.15 Mức độ hứng thú của học sinh khi tham gia các hoạt động thể thao ngoại khoá: (Gồm: Tham gia các giải thi đấu, tham gia giao lưu thể thao, chơi thể thao ở địa phương, bơi lội ở các hồ bơi, chạy-đi bộ thể dục buổi sáng…) 45

Bảng 2.16 Khảo sát thực trạng công tác quản lý kế hoạch GDTC của nhà trường 46

Bảng 2.17 Khảo sát điểm mạnh, điểm yếu của việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ giáo viên GDTC của các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 47

Bảng 2.18 Khảo sát mức độ đáp ứng của đội ngũ giáo viên giảng dạy các môn thể thao tự chọn tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 48

x

Bảng 2.19 Khảo sát nguyên nhân dẫn đến các yếu kém trong hoạt động GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 48 Bảng 2.20 Khảo sát thực trạng quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 49 Bảng 2.21 Khảo sát thực trạng cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 50 Bảng 3.1 Kết quả đánh giá mức độ cấp thiết của các biện pháp đề xuất (n=150) 69 Bảng 3.2 Kết quả đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp đề xuất (n=150) 70 Bảng 3.3 Tổng hợp ý kiến đánh giá về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp

đề xuất 71

xi

TÓM TẮT

Tên đề tài nghiên cứu: Quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh ở các

trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Phần mở đầu của đề tài đã đề cập đến các vấn đề: Lý do chọn đề tài; mục tiêu nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu; phạm vi giới hạn đề tài; đối tượng nghiên cứu và đối tượng khảo sát; đóng góp mới của đề tài

Kết cấu luận văn: Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị; tài liệu tham khảo; phụ lục, nội dung chính của nghiên cứu được thể hiện qua 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường THPT Nội dung chương 1 đã làm rõ các vấn đề như: Tổng quan vấn đề nghiên cứu, các khái niệm chính của đề tài, hoạt động giáo dục thể chất ở trường THPT, quản lý hoạt động GDTC ở trường THPT

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục thể chất các trường THPT trên địa bàn tỉnh trà vinh Nội dung chương 2 đã làm rõ các vấn đề như: Khái quát quá trình khảo sát, đặc điểm kinh tế-xã hội và tình hình giáo dục cấp THPT của tỉnh Trà Vinh, thực trạng GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, thực trạng quản lý hoạt động GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, đánh giá thực trạng quản lý GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh Nội dung chương 3 đã làm rõ các vấn đề như: Nguyên tắc xác định biện pháp, các biện pháp quản lý hoạt động GDTC các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, khảo nghiệm sự cần thiết và khả thi của các biện pháp

Từ đó đưa ra những kết luận có căn cứ và kiến nghị đến lãnh đạo các cấp quan tâm chỉ đạo để việc Quản lý hoạt động giáo dục thể chất cho học sinh ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Trà Vinh đạt hiệu quả tốt hơn trong thời gian tới

1

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Văn kiện Đại hội IX của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định mục tiêu chiến lược và quan điểm phát triển kinh tế, xã hội thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa đất nước

là “Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật đất

và tinh thần của nhân dân, tạo nền tản để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa và giáo dục, nâng cao dân trí, giáo dục và đào tạo con người, xây dựng và phát triển nguồn lực của đất nước” Để có nguồn nhân lực chất lượng, nói chung, cả thế giới cũng phải thừa nhận về vai trò của việc năng cao tầm vóc con người Nước ta gần đây cũng đang quan tâm về “Tầm vóc Việt”

Nghị quyết TW II khóa VIII của Đảng về Giáo dục và Đào tạo và khoa học công nghệ khẳng định: “Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh văn minh phải có con người phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức, lối sống mà còn phải là con người cường tráng về thể chất Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội, của tất cả các cấp, các ngành các đoàn thể trong đó có Giáo dục và Đào tạo, Y tế và thể dục thể thao”

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa IX về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và Đào tạo đã nêu rõ mục tiêu tổng quát “Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả”

Nghị quyết 44/NQ-CP ngày 09 tháng 6 năm 2014 của Chính phủ về việc ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày

04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh “Đổi mới mạnh mẽ mục tiêu, nội dung, phương pháp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, trách nhiệm, đạo đức và năng lực nghề nghiệp”

2

Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người Người có sức khỏe thì có hàng trăm, hàng ngàn ước mơ, con người không có sức khỏe chỉ có một ước mơ duy nhất đó

là có sức khỏe Một tâm hồn lành mạnh, một tư duy sáng suốt chỉ có thể có ở trong một

cơ thể cường tráng, đầy sinh lực Muốn có một sức khỏe tốt để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ngoài yếu tố tư chất bẩm sinh, vấn đề rèn luyện để nâng cao sức khỏe là yếu tố vô cùng quan trọng

Quyết định số 1076/QĐ-TTg ngày 17/6/2016 của Thủ tướng chính phủ về phê duyệt Đề án tổng thể phát thiển giáo dục thể chất và thể thao trường học giai đoạn 2016 – 2020 và định hướng đến năm 2025

Thông báo kết luận số 158/TB-BGDĐT ngày 04/3/2019 của Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ tại Hội nghị “Nâng cao chất lượng giáo dục thể chất và thể thao trường học” trong ngành giáo dục

Hiện nay, công tác giáo dục thể chất đã được các cấp, các ngành, cũng như các nhà trường hết sức quan tâm, thể hiện qua việc đầu tư về trang thiết bị cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ và cả về đội ngũ giáo viên Một số trường đã được đầu tư cải tạo và xây dựng nhà đa năng và nhiều công trình thể dục thể thao đã và đang phục vụ tốt cho công tác giảng dạy chính khóa và hoạt động ngoại khóa, phong trào hoạt động thể thao quần chúng và các giải phong trào thể thao của học sinh Trong thời gian qua nhiều cán

bộ, giáo viên thể dục thể thao đã tận tụy phấn đấu cho mục tiêu cao quý của giáo dục thể chất trong nhà trường và đã có những đóng góp tích cực, hiệu quả trong công việc

tổ chức thực hiện nhiệm vụ xây dựng phong trào thể dục thể thao trong thanh thiếu niên

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc dạy học chính khóa cũng như các hoạt động ngoại khóa của giáo dục thể chất trong nhà trường còn gặp nhiều khó khăn, bất cập như: Nhận thức về vai trò của giáo dục thể chất trong trường học của cán bộ, giáo viên và học sinh chưa cao; Học sinh chưa hứng thú trong việc rèn luyện thể chất; trình

độ thể lực thấp, giáo viên dạy chưa nhiệt tình; chương trình còn nặng về lý thuyết, đổi mới về phương pháp dạy học còn lúng túng; sân bãi, cơ sở vật chất tuy có đầu tư song vẫn chưa đáp kịp nhu cầu, dụng cụ học tập rèn luyện còn thiếu Riêng công tác giáo dục thể chất tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh Trà Vinh trong thời gian qua ngoài những

ưu điểm đạt được cũng có những tồn tại đáng quan tâm, đó là:

- Nhận thức về vai trò của giáo dục thể chất trong trường học của cán bộ, giáo viên và học sinh chưa cao