Phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh trong bối cảnh hiện nay

Trong Kế hoạch chiến lược giai đoạn 2018 – 2025, tầm nhìn 2030 của Trường Đại học Trà Vinh (TVU) xác định 06 mục tiêu chiến lược, bao gồm: (1) Tăng cường khẳng định thương hiệu (uy tí[r]

iii

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ viii

TÓM TẮT ix

MỞ ĐẦU 1

1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 3

2.1 Mục tiêu chung 3

2.2 Mục tiêu cụ thể 3

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

3.1 Quan điểm tiếp cận 3

3.2 Phương pháp nghiên cứu lý luận 4

3.3 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 4

4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 5

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 5

6 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 6

1.1 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 6

1.1.1 Nghiên cứu ở ngoài nước 6

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước 7

1.2 KHÁI NIỆM CƠ BẢN 9

1.2.1 Giảng viên 9

1.2.2 Đội ngũ giảng viên 11

1.2.3 Phát triển 11

1.2.4 Phát triển đội ngũ giảng viên 12

1.2.5 Phát triển đội ngũ giảng viên ở trường đại học 13

iv

1.3 PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 13

1.3.1 Tầm quan trọng của phát triển đội ngũ giảng viên trong bối cảnh hiện nay 13

1.3.2 Yêu cầu về đội ngũ giảng viên trường đại học 14

1.3.3 Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và tiêu chí đánh giá năng lực giảng viên 17

1.3.4 Các hoạt động phát triển đội ngũ giảng viên 25

1.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giảng viên 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 35

2.1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH 35

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển Trường Đại học Trà Vinh 35

2.1.2 Phương châm hoạt động, triết lý giáo dục và chính sách chất lượng 36

2.2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH 38

2.2.1 Tổ chức khảo sát thực trạng 38

2.2.2 Thực trạng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh 41

2.2.3 Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh 47

2.2.4 Đánh giá chung về thực trạng 56

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 64

3.1 NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT 64

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 64

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 64

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 64

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 64

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 65

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo tính công khai, minh bạch 65

3.2 CÁC BIỆN PHÁP 65

3.2.1 Hoàn thiện công tác quy hoạch đội ngũ giảng viên 65

3.2.2 Hoàn thiện công tác tuyển dụng giảng viên 67

3.2.3 Hoàn thiện công tác sử dụng, quản lý giảng viên 69

3.2.4 Cải tiến công tác đánh giá giảng viên 70

3.2.5 Nâng cao công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên 71

v

3.2.6 Tạo động lực làm việc đối với giảng viên 73

3.3 KHẢO NGHIỆM TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP 76

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm 76

3.2.2 Đối tượng khảo nghiệm 76

3.2.3 Nội dung khảo nghiệm 77

3.2.4 Kết quả khảo nghiệm 77

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

1 KẾT LUẬN 85

2 KHUYẾN NGHỊ 86

2.1 Đối với Bộ, ngành liên quan 86

2.2 Đối với Ủy ban nhân dân Tỉnh 87

2.3 Đối với Trường Đại học Trà Vinh 88

2.4 Đối với giảng viên Trường Đại học Trà Vinh 88

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 1

vi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

vii

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Quy mô nguồn nhân lực, giai đoạn 2014-2018 41

Bảng 2.2 Trình độ chuyên môn nghiệp vụ, giai đoạn 2014-2018 42

Bảng 2.3 Đánh giá về tầm quan trọng của năng lực giảng dạy đối với giảng viên 43

Bảng 2.4 Đánh giá về năng lực giảng dạy của giảng viên Trường Đại học Trà Vinh 44

Bảng 2.5 Đề tài nghiên cứu khoa học, giai đoạn 2014-2018 45

Bảng 2.6 Đánh giá về tầm quan trọng của năng lực nghiên cứu khoa học đối với giảng viên 45

Bảng 2.7 Đánh giá về năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên Trường Đại học Trà Vinh 46

Bảng 2.8 Đánh giá về công tác quy hoạch đội ngũ giảng viên 48

Bảng 2.9 Đánh giá về công tác tuyển dụng, sử dụng, đánh giá giảng viên 49

Bảng 2.10 Kết quả đào tạo cán bộ, giảng viên, giai đoạn 2014-2018 53

Bảng 2.11 Đánh giá về công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên 54

Bảng 2.12 Đánh giá về chính sách tạo động lực đối với giảng viên 55

Bảng 3.1 Tiêu chuẩn năng lực cho từng nhóm chức danh khác nhau 68

Bảng 3.2 Biện pháp hoàn thiện công tác quy hoạch đội ngũ giảng viên 77

Bảng 3.3 Biện pháp nâng cao công tác tuyển dụng giảng viên 78

Bảng 3.4 Biện pháp hoàn thiện công tác sử dụng, quản lý giảng viên 79

Bảng 3.5 Biện pháp cải tiến công tác đánh giá giảng viên 81

Bảng 3.6 Biện pháp nâng cao công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên 82

Bảng 3.7 Biện pháp về tạo động lực làm việc đối với giảng viên 83

viii

DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ

Hình 2.1 Triết lý giáo dục của Trường Đại học Trà Vinh 36 Biểu đồ 2.2 Cán bộ, giảng viên tham gia bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ 52

ix

TÓM TẮT

Để đáp ứng yêu cầu, mục tiêu của giáo dục đại học cần có sự thay đổi mang tính đột phá về nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, chất lượng đội ngũ giảng viên, Trong đó, chất lượng đội ngũ giảng viên đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của Nhà trường Phát triển đội ngũ giảng viên là một chiến lược quan trọng được Trường Đại học Trà Vinh đặc biệt quan tâm vì tầm quan trọng của nó cũng như việc thực hiện và quản lý các nội dung liên quan đến việc phát triển đội ngũ giảng viên ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của Nhà trường

Qua quá trình khảo sát thực tiễn đối với viên chức quản lý và giảng viên của Trường, thông qua các ý kiến cho thấy bên cạnh những kết quả mà Nhà trường đã đạt được trong thời gian qua thì nhìn chung đội ngũ giảng viên của Nhà trường vẫn còn nhiều hạn chế, như: Năng lực giảng dạy và năng lực nghiên cứu khoa học cần cải thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; công tác tuyển dụng, sử dụng, quản lý, đánh giá giảng viên cần hoàn thiện hơn, cải tiến để nâng cao hoạt động quản lý của Trường cũng như hoàn thiện công tác phát triển đội ngũ giảng viên; công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viên tiếp tục cần được nâng cao nhằm đáp ứng về chất lượng giảng dạy phù hợp với nhiệm vụ đào tạo; việc

áp dụng các chính sách tạo động lực làm việc đối với giảng viên chưa thật sự đáp ứng nhu cầu của giảng viên trong thời kỳ kinh tế hiện nay Qua đó có thể tìm ra nguyên nhân của những hạn chế để kịp thời đề xuất biện pháp điều chỉnh, cải tiến

Nhằm hoàn thiện công tác phát triển đội ngũ giảng viên tại Trường Đại học Trà Vinh góp phần đáp ứng yêu cầu thực tiễn về giáo dục đại học trong bối cảnh hiện nay,

đề tài nghiên cứu đưa một số biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh gồm: Hoàn thiện công tác quy hoạch, công tác tuyển dụng, hoàn thiện công tác sử dụng, quản lý, cải tiến công tác đánh giá, nâng cao công tác đào tạo, bồi dưỡng và tạo động lực làm việc đối với giảng viên

bộ quản lý giáo dục được coi là những nhiệm vụ hàng đầu của Chiến lược

Nhận thức đúng đắn về sự cần thiết phải đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam, trong đó phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý là khâu then chốt nhằm xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng tư duy khoa học và giải quyết tốt những vấn đề thực tiễn đặt ra trong bối cảnh hiện nay Trong thời gian qua, giáo dục và đào tạo của Việt Nam đã phấn đấu hết mình và đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần to lớn vào quá trình đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phát triển cả về số lượng

và chất lượng với cơ cấu ngày càng hợp lý Công tác quản lý giáo dục và đào tạo có bước chuyển biến nhất định Tuy nhiên, những mặt hạn chế của giáo dục và đào tạo vẫn luôn tồn tại song song với những thành tựu trên, như chất lượng đào tạo, hiệu quả giáo dục và đào tạo, phương thức giáo dục, đào tạo còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành, chưa chú trọng đúng mức việc giáo dục đạo đức, lối sống và kỹ năng làm việc Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục còn nhiều bất cập về chất lượng, tỷ lệ sinh

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, tr.70

2

viên/giảng viên, số lượng và cơ cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết Đối với giáo dục đại học, chương trình, nội dung còn lạc hậu, chưa bắt kịp sự phát triển của khoa học công nghệ và yêu cầu thực tiễn; một số cơ sở chỉ đào tạo theo khả năng đã có, chưa đáp ứng nhu cầu của xã hội, của doanh nghiệp; giảng viên có trình độ cao còn hạn chế; giảng viên ít nghiên cứu khoa học,… Đó là những cái nhìn sát hợp, cụ thể về thực trạng đội ngũ giảng viên trong thời gian qua để giúp chúng ta nhận thức đúng đắn hơn về sự cần thiết phải đổi mới giáo dục

Để đổi mới giáo dục cùng với sự phát triển của tiến trình hội nhập quốc tế tại các

cơ sở giáo dục đại học, trong bối cảnh các trường đại học vừa hợp tác vừa cạnh tranh với nhau nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội Các trường đại học nói chung, Trường Đại học Trà Vinh nói riêng, phải đảm bảo được các yêu cầu về đội ngũ giảng dạy, chương trình đào tạo, chất lượng đào tạo và mức độ phục vụ cộng đồng Trong

Kế hoạch chiến lược giai đoạn 2018 – 2025, tầm nhìn 2030 của Trường Đại học Trà Vinh (TVU) xác định 06 mục tiêu chiến lược, bao gồm: (1) Tăng cường khẳng định thương hiệu (uy tín, danh tiếng) TVU; (2) Đổi mới và đồng bộ các chính sách, cơ chế trong quản lý nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hiệu lực mọi mặt công tác tạo nền tảng phát huy sự tự chủ của Nhà trường; (3) Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, công cụ và tài liệu

hỗ trợ giảng dạy; tinh gọn và chuyên nghiệp hóa đội ngũcán bộ hỗ trợ; nâng cao năng lực quản lý các cấp; (4) Nâng cao chất lượng chương trình đào tạo phù hợp với định hướng ứng dụng, yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển của xã hội, hội nhập quốc tế và yêu cầu kiểm định chất lượng quốc gia và quốc tế; (5) Thúc đẩy mạnh mẽ tần suất và số lượng công bố khoa học trên các tạp chí uy tín trong nước

và quốc tế; nâng cao mức độ phục vụ cộng đồng; (6) Tạo sự chuyển biến đột phá trong hợp tác quốc tế về đào tạo, nghiên cứu khoa học, trao đổi giảng viên, sinh viên; đẩy mạnh xúc tiến các dự án phát triển nguồn lực của Trường nhằm hướng đến việc đạt được tầm nhìn, sứ mạng của Trường thông qua mục tiêu chung là đào tạo nguồn nhân lực có chuyên môn, đạo đức, trách nhiệm, góp phần tích cực vào việc phục vụ cộng đồng địa phương, quốc gia và quốc tế Đồng thời để thu hút sinh viên vào học tại Trường và có thể cạnh tranh với các trường đại học khác, Nhà trường phải có những giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên nhằm đáp ứng được nhu cầu đào tạo và thích nghi với sự thay đổi của môi trường chính trị, kinh tế, xã hội để hội nhập quốc tế Đặc

3

biệt trong bối cảnh Nhà trường được Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của Trường theo Quyết định số 486/QĐ-TTg ngày 13 tháng 4 năm 2017 thì thách thức về tài chính, đầu tư, mua sắm, cơ cấu tổ chức nhân sự,… đặt ra cho Nhà trường ngày càng lớn

Từ những lý do trên, vấn đề “Phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh trong bối cảnh hiện nay” được chọn làm đề tài nghiên cứu cho luận văn

cao học, chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh góp phần xây dựng nhà trường vững mạnh nhằm đào tạo nguồn nhân lực có phẩm chất và năng lực đáp ứng nhu cầu xã hội, thích ứng với quá trình đổi mới trong thời đại toàn cầu hóa

2.2 Mục tiêu cụ thể

 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên

 Khảo sát thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh

và nguyên nhân của thực trạng

 Đề xuất biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh trong bối cảnh hiện nay

3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Quan điểm tiếp cận

 Quan điểm tiếp cận lịch sử

Đề tài sẽ tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu nhằm

kế thừa, phát triển những vấn đề được tiếp thu phục vụ cho quá trình nghiên cứu Bên cạnh đó, đề tài cần quan tâm đến bối cảnh của không gian nghiên cứu, tâm lý xã hội của đối tượng khảo sát nhằm đạt hiệu quả cao trong quá trình nghiên cứu

 Quan điểm tiếp cận mục tiêu

Đề tài nghiên cứu nhằm đề xuất được các biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh Qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đáp

4

ứng nhu cầu về nguồn nhân lực cho xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

3.2 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu lý luận có liên quan ở trong và ngoài

nước làm luận cứ lý thuyết cho nghiên cứu đề tài

Hệ thống tài liệu bao gồm: Nghiên cứu của các tác giả ở trong và ngoài nước về các vấn đề liên quan đến đề tài (trong sách, báo, tạp chí, kỷ yếu hội thảo, báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài, luận văn, luận án, ); các chủ trương, chính sách,… của Đảng

và Nhà nước, đơn vị có liên quan đến đề tài nghiên cứu

3.3 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp được thực hiện chủ yếu thông qua điều tra bằng bảng hỏi nhằm thu thập thông tin về thực trạng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh và nguyên nhân của thực trạng Dựa trên cơ sở lý luận của đề tài, tiến hành thiết kế bảng hỏi; sau đó, bảng hỏi sẽ gửi đến cho các khách thể khảo sát là giảng viên công tác tại các khoa, các viên chức quản lý công tác tại các phòng ban chức năng Số phiếu phát

ra là 100 phiếu, số phiếu thu về là 80 phiếu, trong đó có 65 phiếu là của giảng viên công tác tại các khoa chuyên môn, cụ thể như: Khoa Nông nghiệp - Thủy sản, Khoa Kinh tế, Luật, Khoa Y - Dược, Khoa Kỹ thuật và Công nghệ, Khoa Ngôn ngữ - Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam Bộ, Khoa Hóa học Ứng dụng, Khoa Quản lý Nhà nước, Quản trị Văn phòng và Du lịch và Khoa Sư phạm, 15 phiếu là của các viên chức quản lý (vừa có trưởng/phó phòng ban chức năng vừa có trưởng/phó khoa chuyên môn) bao gồm: Phòng Hành chính - Tổ chức, Phòng Quản trị Nhân sự, Phòng Khảo thí, Phòng Đào tạo, Phòng Đào tạo Sau đại học, Phòng Đảm bảo chất lượng, Phòng Khoa học Công nghệ, Phòng Thanh tra Pháp chế, Khoa Quản lý Nhà nước, Quản trị Văn phòng

và Du lịch, Khoa Y - Dược, Khoa Nông nghiệp - Thủy sản, Khoa Kỹ thuật và Công nghệ và Khoa Sư phạm

 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn nhằm thu thập thêm thông tin bổ sung, hỗ trợ cho phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Phương pháp này được thể hiện bằng việc phỏng vấn đối với

 Phương pháp bổ trợ: Phương pháp thống kê toán học để xử lý dữ liệu thu được

về mặt định lượng Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu nghiên cứu bằng phần mềm SPSS và phần mềm công nghệ thông tin

4 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

 Phạm vi nội dung: Nghiên cứu lý luận, thực trạng và biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Trà Vinh

 Phạm vi không gian: Trường Đại học Trà Vinh

 Phạm vi thời gian: Dữ liệu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng được thu thập từ năm 2014 đến năm 2018

5 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT

 Đối tượng nghiên cứu: Phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại Trà Vinh

 Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lý và giảng viên Trường Đại học Trà Vinh

6 BỐ CỤC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 03 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên trong bối cảnh hiện nay Chương 2 Thực trạng về phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh trong bối cảnh hiện nay

Chương 3 Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Trà Vinh trong bối cảnh hiện nay