Xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước

Luận văn nghiên cứu quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm và thực tiễn áp dụng các quy định đó trên địa tỉnh Bình Phước, đánh giá[r]

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể 2

3 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 3

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

4.1 Phương pháp luận 5

4.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể 5

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI 5

6 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT 6

6.1 Đối tượng nghiên cứu 6

6.2 Đối tượng khảo sát 6

7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 6

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM 7

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HÀNG CẤM VÀ VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM 7

1.1.1 Khái niệm hàng cấm và vận chuyển, buôn bán hàng cấm 7

1.1.2 Khái niệm và đặc điểm vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm 11

1.2.3 Khái niệm và đặc điểm xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển buôn bán hang cấm………19

1.2 LÝ LUẬN VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM 23

1.2.1 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 23 1.2.2 Hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 28 1.2.3 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 32 1.2.4 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 35

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC 39

2.1 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM 39 2.1.1 Khái lược quá trình lịch sử hình thành pháp luật ở Việt Nam về phòng chống vận chuyển, buôn bán hàng cấm 39 2.1.2 Quy định của pháp luật về hàng cấm và hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 40 2.1.3 Hệ thống văn bản pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 42 2.1.4 Quy định của pháp luật về hình thức xử phạt vi phạm hành chính và mức phạt đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 44 2.1.5 Quy định của pháp luật về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành

vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 47 2.1.6 Quy định về thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 50 2.2 THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC 51 2.2.1 Tổng quan về vị trí địa lý và tình hình kinh tế, xã hội tỉnh Bình Phước 51 2.2.2 Tình hình, đặc điểm hoạt động vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước 52 2.2.3 Tổ chức lực lượng trong xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước 56 2.2.4 Hoạt động phát hiện vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước 58

2.2.5 Hoạt động xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên

địa bàn tỉnh Bình Phước 61

2.2.6 Dự báo xu hướng phát triển hoạt động vận chuyển, buôn bán hàng cấm trong thời gian tới 63

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC 65

3.1 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM 65

3.1.1 Sửa đổi, bổ sung các quy định về hàng cấm và hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 65

3.1.2 Khắc phục mâu thuẫn trong các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xử phạt vi phạm về vận chuyển, buôn bán hàng cấm 66

3.1.3 Sửa đổi, bổ sung các quy định về nguyên tắc xử phạt, hình thức xử phạt và mức xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 67

3.1.4 Hướng dẫn về thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 68

3.2 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VẬN CHUYỂN, BUÔN BÁN HÀNG CẤM TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC 69

3.2.1 Nhóm giải pháp về lực lượng, phương tiện 69

3.2.2 Nhóm giải pháp về chuyên môn, nghiệp vụ 72

3.2.3 Nhóm giải pháp về tăng cường trách nhiệm của các lực lượng chức năng tỉnh Bình Phước trong xử phạt hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm 73

KẾT LUẬN 76

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

PHỤ LỤC 1

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

QLHCNN: Quản lý hành chính nhà nước

VCBBHC: Vận chuyển, buôn bán hàng cấm

XLVPHC: Xử lý vi phạm hành chính

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Thống kê tình hình vi phạm pháp luật 53 Bảng 2.2 Thống kê đặc điểm đối tượng bị xử phạt VPHC về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước từ năm 2014 đến năm 2018 54 Bảng 2.3 Thống kê kết quả phát hiện VPHC về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước từ năm 2014 đến năm 2018 59 Bảng 2.4 Thống kê kết quả phát hiện, xử phạt VPHC về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước từ năm 2014 đến năm 2018 61

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Thời gian qua, tình trạng vận chuyển, mua bán các loại hàng cấm, trong đó cả những loại hàng gây nguy hiểm cao như vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, pháo nổ có

xu hướng phát triển khá phổ biến và diễn ra rất phức tạp Tác hại của vận chuyển, mua bán hàng cấm không chỉ gây tác hại tổn thất đến hiệu quả kinh tế nội địa và chính sách khuyến khích đầu tư trong, ngoài nước, mà còn dẫn đến những hệ quả tiêu cực khôn lường đối với an toàn, trật tự và văn hóa xã hội Nhiều vụ vận chuyển, buôn bán hàng cấm lớn bị phát hiện, xử lý đã có tác dụng răn đe các đối tượng Tuy nhiên, tình hình vận chuyển, buôn bán hàng cấm vẫn diễn ra phức tạp

Xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm là một biện pháp hành chính – pháp lý nhằm truy cứu trách nhiệm hành chính đối với chủ thể vi phạm, theo đó khi chủ thể vi phạm sẽ bị áp dụng các hình thức xử phạt Ở nước ta, những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản về xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm như: Luật Xử lý VPHC, Luật Thương mại, Luật Doanh nghiệp, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng…, Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày ngày 15 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm

và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Nghị định số 124/2015/NĐ-CP ngày 19 tháng 11 năm 2015 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm

và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; Nghị định số 59/2006/NĐ-CP ngày 12 tháng 6 năm 2006 của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Thương mại về hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh, hạn chế kinh doanh và kinh doanh có điều kiện; Nghị định số 43/2009/NĐ-CP ngày 07 tháng 5 năm 2009 của Chính phủ sửa đổi bổ sung Nghị định 56/2006/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành Có thể nói, hệ thống các văn bản về lĩnh vực này tương đối phong phú, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý vi phạm hành chính về hàng cấm Tuy vậy, thực tiễn công tác đấu tranh phòng chống vận chuyển, buôn bán thời gian qua cho thấy rằng, quy định pháp luật về phát hiện, xử lý vi phạm hành chính về hàng cấm còn

nhiều khiếm khuyết, kẽ hở, gây khó khăn cho việc phát hiện, chứng minh vi phạm, thủ tục xử phạt còn phức tạp, thiếu cơ chế đảm bảo thi hành quyết định xử phạt, nên hiệu quả răn đe thấp, kết quả không tương xứng với kỳ vọng và thực tiễn đòi hỏi

Bình Phước là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam Có đặc điểm địa lý

là cửa ngõ, cầu nối của vùng Đông Nam Bộ với Tây Nguyên và Campuchia Vì vậy, cùng với sự phát triển kinh tế nhờ vào vị trí thuận lợi giao thoa giữa những luồng hàng đối lưu, tình hình vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước cũng ngày càng gia tăng với những phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Bình Phước, trong thời gian từ năm 2014 đến năm 2018, tổng số vụ phạm pháp về vận chuyển, buôn bán hàng cấm được phát hiện là 594 vụ với 530 đối tượng (trong đó, khởi tố, điều tra có 84 vụ với 81 đối tượng, chiếm tỷ lệ 6,2%), giá trị tang vật ước tính gần 90 tỷ đồng Thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính

về vận chuyển, buôn bán hàng cấm tại tỉnh Bình Phước cho thấy còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong quy định của pháp luật về nguyên tắc xử phạt, thẩm quyền xử phạt, hình thức xử phạt, mức xử phạt, quy trình xử phạt vi phạm hành chính …, đồng thời cũng tồn tại nhiều hạn chế trong tổ chức thực hiện của các cơ quan chức năng

Vì những lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Xử phạt vi phạm hành chính về vận

chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước” làm đề tài luận văn thạc

sĩ Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu chung

Luận văn nghiên cứu quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm và thực tiễn áp dụng các quy định đó trên địa tỉnh Bình Phước, đánh giá thực trạng, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trong thời gian tới

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận, pháp lý về hàng cấm, về vận chuyển, buôn bán hàng cấm;

- Hệ thống hóa quy định pháp luật hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vận chuyển, buôn bán hàng cấm;

- Phân tích và đánh giá thực trạng thi hành pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước;

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước trong thời gian tới

3 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

Trong những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước, nhưng ở các góc độ khác nhau, như:

- An Đắc Hùng (2012), Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan,

luận văn thạc sĩ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội Đây là một công trình nghiên cứu với 130 trang nội dung, chia làm 3 chương Trong 51 trang chương 1 của đề tài, tác giả

đã hệ thống lại các vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan: khái niệm về lĩnh vực hải quan, khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, khái niệm, cơ sở pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trình tự xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, pháp luật của một số nước

về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan Chương 2 của đề tài gồm 34 trang, đã phân tích thực trạng xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, rút ra những kết quả đạt được và các tồn tại, vướng mắc trong hoạt động này Trên cơ sở đó, trong chương 3, tác giả trình bày phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật về xử

lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan và nâng cao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan với 4 nhóm giải pháp: hoàn thiện pháp luật,

tổ chức thực hiện quy định của pháp luật, bồi dưỡng ý thức pháp luật, một số giải pháp khác

- Nguyễn Trường Sơn (2016), Xử phạt vi phạm hành chính về buôn bán hàng

giả - Từ thực tiễn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, luận văn thạc sĩ, Học viện

Hành chính quốc gia, Hà Nội Luận văn đã hệ thống, làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến hoạt động xử lý vi phạm hành chính về buôn bán hàng giả như khái niệm hàng giả, buôn bán hàng giả, vi phạm hành chính, vi phạm hành chính về buôn bán hàng giả, khái niệm, cơ sở pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trình tự xử lý vi phạm hành về buôn bán hàng giả Dựa trên những vấn đề lý luận này, tác giả đã phân tích thực trạng xử lý vi phạm hành chính về buôn bán hàng giả tại quận Hoàn

Kiếm, thành phố Hà Nội, rút ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của hạn chế

Từ đó, tác giả dự báo và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính về buôn bán hàng giả tại quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội trong thời gian tới

- Nguyễn Tấn Phước (2018), Pháp luật về xử lý hành vi kinh doanh hàng cấm,

hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc – qua thực tiễn địa bàn tỉnh Thừa Thiên – Huế, luận văn thạc sĩ Luật Kinh tế, Trường Đại học Luật - Đại học Huế, Thừa Thiên

– Huế Luận văn gồm 3 chương, trong đó Chương 1 hệ thống, làm rõ các vấn đề lý luận và pháp luật điều chỉnh xử lý hành vi kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc Chương 2 tác giả trình bày thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật xử lý hành vi kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng không

rõ nguồn gốc tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên – Huế, rút ra những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân của hạn chế Từ đó, trong chương 3 tác giả đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xử lý hành vi kinh doanh hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc trong thời gian tới

- Ngô Hồng Huấn (2018), Công tác xử lý vi phạm hành chính về trật tự an toàn

giao thông đường bộ đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy của lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Bình Phước, luận văn thạc sĩ Quản lý nhà nước về

trật tự an toàn xã hội, Trường Đại học Cảnh sát nhân dân, thành phố Hồ Chí Minh Công trình gồm 84 trang gồm 3 chương Chương 1 trình bày những vấn đề lý luận về

vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự an toàn giao thông đường bộ và công tác xử

lý vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông đường bộ đối với người điều khiển

xe mô tô, xe gắn máy của lực lượng Cảnh sát giao thông Chương 2 tác giả đánh giá thực trạng xử phạt vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông đường bộ đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy của lực lượng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Bình Phước Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra dự báo tình hình và các giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính về trật tự an toàn giao thông đường bộ thời gian tới

Những đề tài, công trình trên, ở góc độ nhất định đã đề cập đến công tác xử phạt vi phạm hành chính về nhiều lĩnh vực khác nhau, có giá trị khoa học cao, kịp thời giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra Tuy vậy, cho đến nay chưa có một công trình

khoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống về xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1 Phương pháp luận

Phương pháp luận dựa trên cơ sở nhận thức luận Mác – Lênin biện chứng duy vật và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước của dân, do dân và vì dân

4.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập các tài liệu, các công trình khoa học có liên quan đến đề tài; các tài liệu phản ánh tình hình vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước, thực trạng công tác phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm của các lực lượng chức năng tỉnh Bình Phước

- Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp: Xây dựng hệ thống biểu mẫu theo những tiêu chí nhất định, phù hợp với yêu cầu của việc nghiên cứu, làm rõ đề tài Thu thập số liệu từ nhiều nguồn khác nhau, phân loại và đưa các số liệu này vào các biểu mẫu thống kê Trên cơ sở các thông tin, tài liệu thu thập được, tiến hành phân loại, phân tích, so sánh, đánh giá và sắp xếp hệ thống để phục vụ làm rõ các nội dung yêu cầu của đề tài

- Phương pháp nghiên cứu điển hình: Nghiên cứu những vụ điển hình về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước; hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước, rút ra những đặc điểm đặc trưng về hoạt động vận chuyển, buôn bán hàng cấm cũng như hoạt động phát hiện, xử lý của các lực lượng chức năng trên địa bàn

- Phương pháp trao đổi: lấy ý kiến cán bộ có kinh nghiệm của lực lượng chức năng tỉnh Bình Phước để nắm được những khó khăn, hạn chế trong quá trình thực hiện công tác xử phạt hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước, từ đó xác định được nguyên nhân của hạn chế, tìm ra những giải pháp phù hợp

- Phương pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến của thầy hướng dẫn và các nhà khoa học về đề tài luận văn

5 PHẠM VI GIỚI HẠN ĐỀ TÀI

- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu về hoạt động của các cơ quan chức năng trong xử phạt vi phạm hành chính về vận chuyển, buôn bán hàng cấm trên địa bàn tỉnh Bình Phước