Ứng dụng powerpoint thiết kế bài giảng dành cho trẻ 4 - 5 tuổi

Đối với trẻ, nội dung bài giảng phong phú, chân thực giúp trẻ làm quen với các hiện tượng tự nhiên, xã hội mà trẻ khó bắt gặp trong thực tế, các trò chơi tạo được sự tương tá[r]

MỤC LỤC

CHƯƠNG I: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu 2

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận 3

1.4 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu 3

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

2.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 4

2.2 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ 4 – 5 tuổi 5

2.3 Phần mềm microsoft powerpoint 14

2.4 Những hạn chế của powerpoint khi thiết kế bài giảng 20

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 21

3.1 Các kỹ năng cần có để thiết kế bài giảng 21

3.2 Quy trình thiết kế bài giảng ứng dụng powerpoint 25

3.3 Ứng dụng powerpoint thiết kế bài giảng cho trẻ 4 – 5 tuổi 31

CHƯƠNG IV: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 73

4.1 Kết luận 73

4.2 Kiến nghị 74

TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

CHƯƠNG I: ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Lý do chọn đề tài

Ngày nay, công nghệ thông tin không ngừng phát triển, thâm nhập vào các lĩnh vực của đời sống và xã hội, thúc đẩy các lĩnh vực này đạt nhiều thành tựu to lớn và ý nghĩa, trong đó có lĩnh vực giáo dục Để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý giáo dục được chú trọng Nhờ vào ứng dụng công nghệ thông tin mà công tác quản lí giáo dục trở nên nhanh chóng

và tiện lợi hơn Trong giáo dục, việc ứng dụng công nghệ thông tin đang được đẩy mạnh, xuất phát từ văn bản chỉ đạo của Đảng và nhà nước, chỉ thị 58-CT/UW của Bộ chính trị ngày 07 tháng 10 năm 2001 về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa đã chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực ứng dụng công nghệ thông tin và đẩy mạnh công nghệ thông tin trong công tác giáo dục Đây chính là nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục Từ đó, ngành Giáo dục không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục tại tất cả các bậc học Trong đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giảng dạy giữ vai trò then chốt

Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giảng dạy giúp cho giáo viên nâng cao khả năng sáng tạo của mình, linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy, không bó buộc trong khối kiến thức hiện có mà có thể tìm hiểu thêm kiến thức ở các chuyên ngành khác Giúp cho học sinh tiếp cận phương pháp dạy học mới hấp dẫn hơn phương pháp đọc – chép truyền thống, sự tương tác giữa thầy và trò được cải thiện đáng kể, tạo được hứng thú cho trẻ qua giờ học có ứng dụng công nghệ thông tin

Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc giảng dạy đối với bậc học mầm non mang lại nhiều ý nghĩa cho giáo viên và trẻ Giáo viên có thể sáng tạo ra các bài giảng điện tử qua việc khai thác, tìm kiếm nguồn tài nguyên giáo dục qua mạng vô cùng phong phú như hình ảnh, âm thanh, video sống động mà có thể tiết kiệm được thời gian cho giáo viên và chi phí cho nhà trường Đối với trẻ, nội dung bài giảng phong phú, chân thực giúp trẻ làm quen với các hiện tượng tự nhiên, xã hội mà trẻ khó bắt gặp trong thực tế, các trò chơi tạo được sự tương tác giữa giáo viên và trẻ, tác động đến sự phát triển trí tuệ, tình cảm và quá trình hình thành nhân cách của trẻ

Để thiết kế các bài giảng điện tử giáo viên mầm non có thể sự dụng các phần mềm tiện ích hỗ trợ như Bộ Office, Lesson Editor Violet, Paint, Converter, Kidsmart, Microsoft PowerPoint Có rất nhiều phần mềm nhưng được sử dụng nhiều hơn vẫn là phần mềm Microsoft PowerPoint Sở dĩ phần mềm này được sử dụng nhiều là vì có ưu thế về tính tương thích cao với hệ điều hành Windows (là hệ điều hành phổ biến trên các máy tính ở Việt Nam), khả năng hỗ trợ đa phương tiện rất mạnh, sự đa dạng về hiệu ứng, sử dụng hiệu ứng lại đơn giản, tính nhất quán trong bộ Microsoft Office giúp người đã biết sử dụng Microsoft Word dễ sử dụng PowerPoint Cho phép giáo viên tạo

và trình diễn các bài giảng điện tử phù hợp với chủ đề, mục tiêu của bài giảng và khả năng sáng tạo của giáo viên

Có thể sử dụng phần mềm Microsoft PowerPoint thiết kế bài giảng dành cho trẻ mẫu giáo ở các độ tuổi Tuy nhiên ở trẻ 3 – 4 tuổi, giai đoạn đầu của tuổi mẫu giáo trẻ vừa chuyển từ giai đoạn nhà trẻ sang mẫu giáo Ở độ tuổi nhà trẻ các hoạt động vui chơi được tổ chức nhiều hơn các hoạt động học và khả năng tập trung chú ý của trẻ còn thấp rất dễ mất tập trung Đối với trẻ 5 - 6 tuổi trẻ đã có khá nhiều kiến thức, kĩ năng đã được tiếp thu ở giai đoạn trẻ từ 3 – 5 tuổi Có thể nhận thấy giai đoạn trẻ 4 – 5 tuổi là giai đoạn phát triển quan trọng, là cơ sở và nền tảng vững chắc cho trẻ 5 – 6 tuổi tiếp tục phát triển quá trình nhận thức của bản thân để chuẩn bị đủ hành trang về kiến thức, kĩ năng, tâm lí bước vào lớp 1 bước vào môi trường học tập mới

Vì vậy, các bài giảng ứng dụng PowerPoint dành cho lứa tuổi 4 - 5 tuổi cần được đầu tư thiết kế, tạo ra các bài giảng phải đạt chất lượng về hình ảnh, về nội dung

và hình thức trình bày để trẻ nắm vững kiến thức, kĩ năng tạo được hứng thú khi trẻ tham gia các hoạt động được tổ chức trong tiết học Tuy nhiên có rất ít các bài giảng điện tử được giáo viên, sinh viên đưa vào công tác giảng dạy, học tập của mình

Từ những lí do kể trên, tôi quyết định chọn nghiên cứu đề tài “Ứng dụng PowerPoint thiết kế bài giảng dành cho trẻ 4 – 5 tuổi” nhằm thiết kế các bài giảng phù hợp về nội dung giảng dạy, giúp nâng cao chất lượng trong công tác giảng dạy, sự tương tác giữa giáo viên và trẻ Các bài giảng điện tử này có thể áp dụng vào thực tiễn cho sinh viên, giáo viên ngành Giáo dục mầm non

1.2 Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ 4-5 tuổi

- Phân tích ưu điểm và hạn chế của phần mềm Powerpoint trong thiết kế bài giảng dành cho trẻ 4 – 5 tuổi

- Thiết kế một số bài giảng bằng Powerpoint cho trẻ 4-5 tuổi

1.2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Sử dụng phần mềm Powerpoint thiết kế bài giảng cho trẻ 4 – 5 tuổi

1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của khóa luận

Ý nghĩa khoa học: nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên mầm non, tạo sự tương tác cao giữa giáo viên và trẻ

Ý nghĩa thực tiễn: các bài giảng được thiết kế phù hợp với mục tiêu và nội dung từng chủ đề, sinh viên và giáo viên trong ngành Giáo dục Mầm non có thể sử dụng những bài giảng này trong thực tiễn

1.4 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Phần mềm Powerpoint trong việc soạn bài giảng điện tử

- Quy trình thiết kế bài giảng cho trẻ 4 – 5 tuổi

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: nghiên cứu, phân tích, khái quát hóa, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến đề tài

- Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động của trẻ trong lớp khi được tiếp

cận và học tập qua công nghệ thông tin để nhận biết về khả năng tiếp thu và nhận thức của trẻ

- Phương pháp đàm thoại: Đàm thoại với giáo viên, với trẻ để tìm hiểu về công

nghệ thông tin và việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc chăm sóc giáo dục

CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Ở nước ta, việc nâng cao chất lượng giáo dục là một vấn đề luôn được các cấp lãnh đạo quan tâm, trích Chiến lược Phát triển giáo dục 2011 – 2020 (Ban hành kèm quyết định số 711/QĐ- TTg ngày 13 tháng 6 năm 2012 của Thủ tướng Chính Phủ),

“Đến năm 2020, nền giáo dục nước ta đổi mới căn bản và toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là năng lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục

và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội học tập”,

để đạt được mục tiêu chiến lược trên, chiến lược đề ra các giải pháp, trong đó giải

pháp “Đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng

giáo dục” đã đề cập và nhấn mạnh vấn đề “Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin

và truyền thông trong dạy và học”

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học đã được áp dụng trong thực tế

ở các cấp, bậc học Từ đó, có các công trình nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học nhưng những nghiên cứu hầu hết ở các trường Đại học, Trung học phổ thông, Trung học cơ sở, Tiểu học Ở trường Mầm non, vấn đề này chỉ được đề cập

ở một số sáng kiến kinh nghiệm của các trường: Trần Thị Tuyết Dung, “Ứng dụng công nghệ thông tin trong bậc học mầm non” tại Trường mầm non tư thục Lê Quý Đôn – Hà Nội; Trần Thị Thanh Thủy, “Một số ứng dụng phần mềm tin học trong tổ chức các hoạt động chung cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi”, trường Mầm non Vũ Chấn; Phan Thị Mỹ Lệ, “ Ứ ng dụng Microsoft PowerPoint trong soạn giảng bài giảng điện tử

ở trường mầm non”, trường Mầm non Hướng Linh [2], [8], [4]

Và các khóa luận tốt nghiệp ở các trường Đại học: Nguyễn Thị Hồng, Trần Thị Diễm My, Tô Thị Nga, Nguyễn Thị Kim Phượng (2012), “Ứng dụng phần mềm PowerPoint vào dạy vẽ đơn giản một số loại chim cho trẻ 5 – 6 tuổi ở trường mầm non”, khóa luận tốt nghiệp, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn

Thị Thúy Linh, Nguyễn Thị Thanh Loan, Võ Thị Bích Xuân (2012), “Ứng dụng phần mềm Powerpoint để thiết kế các bài tập giúp trẻ 5 – 6 tuổi phát triển kĩ năng suy luận”, khóa luận tốt nghiệp, trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Thùy Trang (2017), “Tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo lớn làm quen với chữ cái bằng ứng dụng phần mềm Powerpoint 2010”, khóa luận tốt nghiệp, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, [3], [5], [9]

Từ những công trình nghiên cứu trên, cho thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học rất được chú trọng, ứng dụng Powerpoint được rất nhiều tác giả lựa chọn để nghiên cứu, nhưng nghiên cứu ứng dụng Powerpoint để thiết kế bài giảng cho trẻ mầm non chưa được nghiên cứu nhiều Kế thừa những công trình nghiên cứu trên, tôi quyết định nghiên cứu xây dựng, thiết kế bộ bài giảng ứng dụng Powerpoint cho trẻ

4 – 5 tuổi

2.2 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ 4 – 5 tuổi

2.2.1 Tâm lý học trẻ em

2.2.1.1 Sự nảy sinh và phát triển ban đầu của Tâm lý học trẻ em

Vấn đề về sự hình thành và phát triển tâm lý trẻ em, một vấn đề luôn được các nhà khoa học, các nhà giáo giáo dục, các nhà tư tưởng lớn quan tâm Sự nảy sinh vấn

đề luôn bắt đầu từ những đều nhỏ nhặt trong cuộc sống có muôn vàn đều thú vị, cần tìm lời giải đáp như những biểu hiển của trẻ mới sinh ra đặt ra câu hỏi tại sao trẻ có những đặc điểm này, tại sao trẻ lại hay quấy khóc, đưa mọi thứ vào miệng hay khi nào trẻ biết đi, biết nói, có giai đoạn trẻ luôn đặt cho người lớn nhiều câu hỏi, trẻ đã trải qua những giai đoạn gì, cần làm gì để giúp trẻ phát triển về sức khỏe và trí tuệ, sự phát triển của trẻ là một điều thật kì diệu, là động lực để các nhà khoa học, giáo dục tìm

hiểu và nghiên cứu

Theo thời gian xuất hiện những tư tưởng đầu tiên về sự cần thiết phải tìm hiểu đặc điểm tâm hồn của trẻ đầu thế kỷ XVII với nhà giáo dục học Tiệp Khắc lỗi lạc I.A Cômenxki Trong tác phẩm “Lý luận dạy học vĩ đại” và “Thế giới trông thấy trên các bức tranh” ông đã nói sự cần thiết phải xây dựng một hệ thống dạy học phù hợp với đặc điểm tầm hồn của trẻ Tư tưởng về sự dạy học phù hợp với tự nhiên do ông khởi đầu về sau đã được nhiều nhà sư phạm trên thế giới đề cập và giải thích [11, tr.14]

Thế kỉ XVIII, J.J Rutxô, nhà triết học, nhà văn, nhà giáo dục nổi tiếng người Pháp đã nhận xét rất tinh tế về những đặc điểm tâm lý của trẻ thơ Ông khẳng định: Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ lại và người lớn không phải lúc nào cũng hiểu

được trí tuệ và tình cảm độc đáo của trẻ Lại có quan điểm khác với J.J Rutxô, nhà giáo dục học nổi tiếng người Thụy Sĩ cho rằng… việc người lớn dạy trẻ em, một cách

có hệ thống có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của trẻ em [11, tr.14]

Luôn tồn tại sự đối lập trong quan điểm của hai nhà giáo dục Sự đấu tranh giữa hai dòng tư tưởng này là nội dung chính xuyên suốt lịch sử tâm lý học trẻ em Một bên

đề cao vai trò của những yếu tố di truyền trong sự phát triển tâm lý, nhân cách trẻ, đặc biệt là trong những phẩm chất về đạo đức và trí tuệ Một bên khẳng định vai trò của dạy học và giáo dục, gắn dạy học và giáo dục những khả năng vô hạn trong việc hình thành và phát triển nhân cách trẻ

Cũng thời kì này tư tưởng về vai trò mạnh mẽ của giáo dục trong sự phát triển nhân cách của trẻ em được các nhà giáo dục tiên tiến bảo vệ như V.H Tatitsev khẳng định, nguồn gốc của trí tuệ cá nhân là sự nắm vững những kinh nghiệm và tri thức của người khác được truyền bằng ngôn ngữ và văn tự đặc biệt, vì con người là sản phẩm của sự giúp đỡ của người khác với nó N.I Nôvicov một nhà chính luận nổi tiếng Ông khẳng định rằng, sự phát triển trí tuệ, trí nhớ và những tình cảm đạo đức của trẻ được xây dựng trên sự làm quen của trẻ với những đồ vật xung quanh và bắt chước người lớn [11, tr.15]

“Thế kỉ XIX, tâm lý học trẻ em thực sự ra đời vào nửa sau thế kỷ, gắn liền với

sự xâm nhập của các tư tưởng tiến hóa và di truyền học vào khoa học tâm lý Những công trình của J.Lamac và S.Darwin có ý nghĩa rất lớn, nó làm cho con người ta chú ý tới vấn đề phát triển tâm lý, thúc đẩy các nhà tâm lý quan sát những thay đổi trong đời sống tâm lý của trẻ ở các thời kỳ khác nhau trong sự phát triển của nó” [11, tr.15]

Những quan sát trong cuộc sống thực tế về sự phát triển tâm lý, những biểu hiện của trẻ qua từng giai đoạn, ở từng độ tuổi do cha mẹ, các nhà sư phạm, giáo viên, bác sĩ được tích lũy, tống kết là tiền đề cho các nhà nghiên cứu viết nên những quyển sách về sự phát triển của trẻ

“Nhà bác học Đức Tiđơman đã viết cuốn sách “Những quan sát về sự phát triển các năng lực tinh thần của trẻ” xuất bản năm 1787 là kết quả những quan sát của ông

về sự phát triển của một đứa trẻ từ lúc sinh đến 3 tuổi Đây là quyển sách đầu tiên về

sự phát triển tâm lý trẻ em G.T.Prâye, nhà tâm lý học Đức, đã quan sát sự phát triển của cảm giác và một số biểu hiện xúc cảm của trẻ em từ lúc mới sinh đến một năm để viết cuốn “Tâm lý trẻ thơ” (1881) Đây là một tác phẩm gây hứng thú lớn bởi sự đầy

đủ và khách quan của nó Ngoài sự phong phú về tài liệu sự kiện, Prâye còn muốn nêu lên vai trò đáng lưu ý của di truyền và những ảnh hưởng bên ngoài trong sự phát triển cảm giác của trẻ sơ sinh” [11, tr.16]

Sau sự thành công của những quyển sách “Những quan sát về sự phát triển các năng lực tinh thần của trẻ”, “Tâm lý trẻ thơ” đã có sức ảnh hưởng lớn và tiếp theo sau

đó đã có các nhật ký được xuất bản của các tác giả khác nhau Trong tất cả các nhật ký đều có điểm chung là miêu tả của hành vi trẻ, khắc họa sự nảy sinh và phát triển tâm lý

ở trẻ em nhưng ở những giai đoạn khác nhau

Như vậy, nhờ những thành tựu của tâm lý học đại cương, tâm lý học thực nghiệm, cung cấp cho các nhà nghiên cứu những tài liệu khách quan về sự phát triển tâm lý của trẻ, những công trình nghiên cứu, tiếp tục phát triển nghiên cứu nhiều hơn nữa về lĩnh vực sự phát triển tâm lý của trẻ

2.2.1.2 Lý luận về sự phát triển tâm lý của trẻ

a Quan điểm về sự phát triển tâm lý của trẻ em

“Quan điểm duy tâm coi sự phát triển tâm lý trẻ em chỉ là sự tăng lên hoặc giảm

đi về số lượng của các hiện tượng đang được phát triển mà không có sự chuyển biến

về chất lượng” [11, tr.38]

Quan điểm này là sai lầm qua biểu hiện của các thuyết: Thuyết tiền định, thuyết duy cảm, thuyết hội tụ hai yếu tố Mỗi thuyết đều bảo vệ một quan điểm khác nhau nhưng thực chất những quan điểm này lại đưa ra những sai lầm là họ không đánh giá đúng vai trò của giáo dục, từ đó không có các biện pháp giáo dục, họ đều cho rằng trẻ

em là đối tượng thụ động, cam chịu ảnh hưởng có tính chất quyết định của yếu tố sinh vật hoặc môi trường, họ phủ nhận tính cá nhân, không thấy được con người vừa là sản phẩm của hoàn cảnh, vừa là chủ thể có ý thức sáng tạo nên hoàn cảnh

Theo quan điểm duy vật biện chứng Triết học mácxit thừa nhận: Sự phát triển

là quá trình biến đổi của sự vật từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Đó là một quá trình tích lũy dần về số lượng, dẫn đến sự thay đổi về chất lượng, là quá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ do đấu tranh giữa các mặt đối lập nằm ngay trong bản thân sự vật hiện tượng [11, tr40]

Nguyên lí này đã được vận dụng để xem xét quá trình phát triển tâm lí của trẻ

Sự tích lũy về lượng, chỉ sự tăng hay giảm về số lượng nhưng thực chất đó là một quá trình biến đổi về lượng các chức năng tâm lí dần hoàn thiện, dẫn đến sự thay đổi về

chất đưa đến sự hình thành cái mới về đặc điểm tâm lý, những cấu tạo tâm lý mới ở những giai đoạn, lứa tuổi nhất định

Ví dụ: Trẻ em lên 3 tuổi có nhu cầu tự lập, có nhu cầu muốn làm người lớn thực

sự và hay lấy đồ của mẹ mặc vào, có các hành động như người mẹ thật sự

Qua từng thời kì phát triển, trong các giai đoạn phát triển khác nhau (sơ sinh, nhà trẻ, mẫu giáo, nhi đồng…) có sự cải biến trong các quá trình tâm lý và toàn bộ nhân cách của trẻ Trẻ em không tự lớn lên giữa môi trường, trẻ em cần lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội mà người lớn giữ vai trò trung gian là cầu nói cho sự phát triển tâm lý của trẻ Người lớn chỉ bảo trẻ rất nhiều điều, từ tên các đồ vật, đặc điểm bên ngoài của các đồ vật đến cách hành động với các đồ vật, thái độ, cách cư xử đối với người lớn…

Sự phát triển của trẻ thể hiện ở hai hình thái:

- Sự phát triển về sinh lí thể hiện ở sự phát triển về cơ thể, ở sức chịu đựng, chống đỡ với những ảnh hưởng bên ngoài của cơ thể, ở sự hình thành và phát triển hệ thống cơ, xương, thần kinh và sự hoàn thiện các chức năng của hệ thống đó

- Sự phát triển về tâm lý – xã hội thể hiện ở sự hình thành nên con người với tư cách là một thành viên của xã hội, tích cực tham gia cải tạo xã hội

b Sự phát triển tâm lý của trẻ

Từ những lý luận của các quan điểm về sự phát triển tâm lý trẻ em có thể đưa ra nhận định: Sự phát triển tâm lý trẻ em là một quá trình trẻ em lĩnh hội văn hóa – xã hội của loài người dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của người lớn thông qua hoạt động của bản thân làm cho tâm lý của trẻ được hình thành và phát triển Có thể nói, sự phát triển tâm

lý là một quá trình kế thừa Bất cứ một mức độ nào của trình độ trước cũng là sự chuẩn

bị cho trình độ sau Yếu tố tâm lý lúc đầu ở vị trí thứ yếu, chuẩn bị cho tâm lý sau chuyển sang vị trí chủ yếu [11, tr.40]

Sự phát triển tâm lý của trẻ đầy biến động và diễn ra là một quá trình, từ lúc ngay từ khi mới sinh ra, nó phát triển cùng với sự phát triển sinh lý Thời kì này không phẳng lặng mà có lúc khủng hoảng và đột biến như khủng hoảng ở trẻ lên 3, trẻ muốn

tự khẳng định mình, ý thức về cái tôi được hình thành và phát triển nhanh Sự phát triển tâm lý trẻ luôn gắn với người lớn, là người hướng dẫn trẻ, giúp trẻ hình thành và phát triển tâm lý, ngưới lớn tạo ra cho trẻ môi trường phát triển tâm lí, hình thành nhân cách của bản thân, người lớn cũng có sự ảnh hưởng đối với trẻ nếu người lớn tạo ra

môi trường giáo dục quá khó khăn, khắt khe với trẻ, đứa trẻ sẽ không hòa đồng, vui vẻ với mọi người nếu tạo cho trẻ môi trường gần gũi, thân thiện, người lớn quan tâm đến trẻ nhiều hơn, thường chơi với trẻ, trò chuyện với trẻ, trẻ sẽ chủ động hơn trong giao tiếp với người lớn, với mọi người trong gia đình, trẻ sẽ vui vẻ, tự tin hơn Những đặc điểm cơ thể của trẻ là điều kiện cần thiết, là tiền đề cho sự phát triển tâm lí của trẻ Sự phát triển tâm lý con phụ thuộc vào một tổ hợp một số yếu tố khác Trẻ phải sống và hoạt động trong điều kiện xã hội tương ứng thì tâm lí của trẻ mới được phát triển

c Sự phân chia các giai đoạn phát triển tâm lí của trẻ

Sự phát triển của trẻ tâm lý của trẻ thể hiện rõ nét qua từng thời kì, từng giai đoạn của từng độ tuổi Mỗi độ tuổi mang một đặc điểm tâm lý đặc trưng

Có thể nói, lứa tuổi là một thời kì phát triển nhất định, mang những đặc điểm chung, đặc trưng cho thời kì đó Khi chuyển từ giai đoạn lứa tuổi này sang lứa tuổi khác bao giờ cũng xuất hiện những cấu tạo tâm lí mới chưa từng có trong thời kỳ trước Giai đoạn lứa tuổi chỉ có ý nghĩa tương đối, lứa tuổi không thể hình thành nhân cách trẻ mà nó chỉ là yếu tố thời gian trong quá trình phát triển của trẻ Tuổi có thể phù hợp với trình độ phát triển tâm lý của trẻ hoặc có thể đi nhanh hơn hoặc có thể chậm hơn

Ví dụ: Trẻ em 6 – 8 tháng tuổi đã biết lạ, khi người lớn bế không phải ba, mẹ bế trẻ sẽ không chịu và khóc lên lúc này đã xuất hiện ranh giới giữa bản thân và mọi vật xung quanh, nhưng có những trường hợp trẻ đến 12 – 13 tháng tuổi không biết lạ khi người lớn bế trẻ không quấy khóc mà lại cười

Ở mỗi lứa tuổi, trẻ sống trong các hoàn cảnh khác nhau, có những mối quan hệ nhất định với thế giới bên ngoài, trẻ chịu tác động của thế giới bên ngoài, sự tác động của xã hội, gia đình, sự tác động của giáo dục của nhà trường và gia đình, những tác động đó cũng ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của trẻ, tác động đến hành vi, sự hình thành nhân cách của trẻ Đặc điểm tâm lí của lứa tuổi mới khác với đặc điểm tâm lý của lứa tuổi trước đó

Ví dụ: Trẻ 2 tuổi thường không cho người khác động vào đồ của mình, thể hiện

sự ích kỉ, đó là đặc trưng về tâm lý của trẻ ở độ tuổi đó, nhưng lên 5 tuổi trẻ biết chia

sẽ với các bạn hơn, cùng chia sẽ bánh, kẹo hay đồ chơi với bạn