Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ theo bộ luật hình sự Việt Nam - Từ thực tiển thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long

Theo đó người điều khiển phương tiện giao thông khi tham gia lưu thông trên đường bộ mà có hành vi không đúng với quy định của pháp luật về an toàn giao thông, dẫn đến hậu quả xảy ra g[r]

LỜI NÓI ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu đề tài 3

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài 3

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài……… …… 4

5 Ý nghĩa của đề tài 4

6 Cơ cấu của đề tài 5

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 6

1.1 Khái niệm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 6

1.3 Ý nghĩa của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 10

1.4 Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ theo pháp luật hình sự Việt nam qua các giai đoạn 11

1.4.1 Trước Bộ luật hình sự năm 1985 11

1.4.2 Từ Bộ luật hình sự năm 1985 đến Trước Bộ luật hình sự năm 1999 13

1.4.3 Từ Bộ luật hình sự năm 1999 đến nay 16

Chương 2 TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM HIỆN HÀNH 19

2.1 Dấu hiệu pháp lý của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 19

2.1.1.Khách thể của tội phạm 19

2.1.2.Mặt khách quan của tội phạm 21

2.1.3.Mặt chủ quan của tội phạm 27

2.1.3.1 Lỗi 28

2.2 Khung hình phạt của tội vi phạm các quy định về điều khiển

phương tiện giao thông đường bộ 33 2.3 Phân biệt tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ theo quy định của Bộ luật hình sự 1999, sửa đổi bổ sung 2009 với Bộ luật hình sự 2015 39 Chương 3 THỰC TRẠNG VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TẠI THÀNH PHỐ VĨNH LONG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN 47 3.1 Thực trạng của tội phạm vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Vĩnh Long giai đoạn

2012 – 2016 49 3.3 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật hình sự về tội vi phạm quy địn

về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ 62 KẾT LUẬN 68 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

LỜI NÓI ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kể từ khi giành được độc lập, thống nhất hai miền Nam Bắc và xây dựng một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam ta đã và đang ngày càng phát triển vững mạnh và có thể sánh vai với các nước trên thế giới Với việc ngày càng phát triển về kinh tế thì nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng cao, việc đi lại cũng được chú trọng hơn Từ đó hệ thống giao thông ngày càng được mở rộng, các phương tiện giao thông cũng đa dạng theo mẫu

mã phù hợp cho mọi lứa tuổi Việc giao thông ngày càng phát triển đã góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế xã hội, tuy nhiên việc phát triển ấy cũng gây ra một số vấn nạn cho xã hội hiện nay Đó là tình trạng tai nạn giao thông xảy ra ngày càng nhiều, nhất là tai nạn giao thông đường bộ Cứ mỗi vụ tai nạn giao thông xảy ra đều gây ra các thiệt hại nhất định và quan trọng là sự ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe của người tham gia giao thông

Dù đã có các quy định về an toàn giao thông và nhất là khi Luật giao thông đường bộ được ban hành vào năm 2001 nhưng tình trạng gây tai nạn giao thông vẫn chưa có xu hướng thuyên giảm, các vụ tai nạn giao thông xảy ra gây hậu quả nghiêm trọng về người và của, nhất là các vụ tai nạn giao thông đường bộ Có thể nói, tai nạn giao thông là một vấn nạn của quốc gia, một tác nhân xâm phạm và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của đất nước

Theo báo cáo năm 2013 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì mỗi năm, trên thế giới có khoảng 1,24 triệu người chết và 50 triệu người bị thương do tai nạn giao thông đường bộ, tập trung chủ yếu ở nhóm người có độ tuổi từ 15

- 29 tuổi Nếu không có những biện pháp phòng ngừa, tai nạn giao thông đường bộ được dự đoán sẽ dẫn đến cái chết của khoảng 1,9 triệu người vào

năm 20201

Theo Cục cảnh sát giao thông (CSGT) cho biết trong năm 2016, trên cả nước Việt Nam xảy ra hơn 21.000 vụ tai nạn giao thông (đường bộ, đường sắt, đường thủy), làm chết gần 9.000 người2

Theo báo cáo của Công

an tỉnh Vĩnh Long, trong năm 2016 toàn tỉnh đã xảy ra 119 vụ tai nạn giao thông, số vụ tai nạn giao thông đường bộ chiếm 116 vụ làm chết 113 người và

bị thương 166 người Trong đó số vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn thành phố Vĩnh Long là 67 vụ, làm chết 25 người, bị thương 65 người Có thể thấy, dù số vụ tai nạn giao thông trên địa bàn tỉnh xảy ra tương đối nhưng số người chết và bị thương khá cao, việc đó chứng tỏ mức độ nghiêm trọng nguy hiểm của các vụ tai nạn giao thông là rất cao, tính mạng và tài sản của người tham gia ngày càng bị đe dọa

Nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông có rất nhiều về khách quan và chủ quan, có thể là do điều kiện thời tiết không tốt, cơ sở hạ tầng bị xuống cấp, tình trạng sử dụng phương tiện của người tham gia giao thông không đảm bảo an toàn, nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là nằm ở ý thức của người tham gia giao thông còn khá kém mặc dù đã có các biện pháp xử lý nhưng chưa được cải thiện nhiều Một số lại không hiểu hết các quy định của Nhà nước ban hành, hay một số khác hiểu và biết nhưng vẫn cố tình vi phạm Ngoài ra, cũng do đất nước ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng phương tiện giao thông cá nhân ngày càng tăng dẫn đến việc lượng người tham gia giao thông tăng theo Mặt khác, việc xử lý các hành vi vi phạm chưa nghiêm, nhiều vụ tại nạn giao thông lẽ ra có hành vi vi phạm phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng chỉ bị xử phạt hành chính hoặc tuy có truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng lại được áp dụng hình phạt quá nhẹ, thậm chí cho hưởng

áo treo không đúng, không có tác dụng giáo dục và phòng ngừa tội phạm

1 Nguyễn Trần Hiệp – Trung tâm Nghiên cứu ATGT, Tình hình tai nạn giao thông trên thế giới trong những năm gần đây, hvcsnd.edu.vn,

http://www.hvcsnd.edu.vn/vn/Acedemy/Tin-An-toan-giao-thong/207/4357/Tinh-hinh-tai-nan-giao-thong-tren-the-gioi-trong-nhung-nam-gan-day.aspx

2 Hoàng Lam, Gần 9000 người chết vì tai nạn giao thông năm 2016, news.zing.vn, http://news.zing.vn/gan-9000-nguoi-chet-vi-tai-nan-giao-thong-nam-2016-post709178.html

Ngược lại, cũng không ít trường hợp tai nạn xảy ra lỗi hoàn toàn ở nạn nhân, nhưng do không đánh giá đúng các tình tiết của vụ án nên đã truy cứu trách nhiệm hình sự người gây tai nạn mà họ không có lỗi

Vì những lẽ trên, tác giả muốn tìm hiểu và làm rõ các vấn đề về quy định của pháp luật cũng như thực trạng áp dụng của tội phạm trên địa bàn thành

phố Vĩnh Long nên tác giả đã chọn đề tài khóa luận của mình là “Tội vi phạm

sự Việt Nam – Từ thực tiễn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long”

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Vấn đề an toàn giao thông hiện nay luôn là vấn đề hàng đầu và nhận

được nhiều sự quan tâm nên mục đích của tác giả khi chọn đề tài “ Tội vi

luật hình sự Việt Nam – Từ thực tiễn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long” làm đề tài nghiên cứu là nhằm phân tích các quy định của pháp luật

hình sự Việt Nam về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ Đánh giá thực trạng các vụ tai nạn giao thông xảy ra trên địa bàn thành phố Vĩnh Long Qua đó, tìm ra những bất cập trong quy định và thực tiễn áp dụng pháp luật về vấn đề này để từ đó đề xuất các biện pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Có rất nhiều vấn đề cần nghiên cứu về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, tuy nhiên tác giả chỉ tập trung nghiên cứu và làm rõ về cấu thành tội phạm, những trường hợp phạm tội được pháp luật quy định từ những pháp luật ngày trước đến pháp luật hiện này

Về không gian, tác giả thực hiện việc nghiên cứu trên phạm vi thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long để bài khóa luận của mình được thực hiện một cách tốt hơn khi đã đi vào thực tiễn nghiên cứu

Về thời gian, để có thể nghiên cứu kỹ và nắm rõ tình hình hơn, tác giả đã chọn giai đoạn thời gian năm năm gần nhất, từ năm 2012 đến năm 2016

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Để làm rõ vấn đề nghiên cứu về “Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong Bộ luật hình sự Việt Nam – Từ thực tiễn thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long” tác giả sử dụng phương pháp luận viết, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống kê và phương pháp so sánh, phương pháp phân tích Song song đó là việc thu thập số liệu trên địa bàn thành phố Vĩnh Long để có thể nghiên cứu và nhìn nhận vấn đề một cách tốt nhất

5 Ý nghĩa của đề tài

Về mặt lý luận, kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần hoàn thiện hơn về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong Bộ luật Hình sự Việt Nam Song song đó cũng làm rõ các vấn đề về cấu thành tội phạm, khái quát về các quy định về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong luật hình sự nước ta qua các thời kì từ trước khi có Bộ luật hình sự đến nay

Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp người đọc hiểu rõ hơn về thực trạng của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ đang diễn ra trên đất nước ta mà cụ thể là trên địa bàn thành phố Vĩnh Long Từ đó sẽ dễ dàng thấy được những bất cập trong thực tiễn áp dụng để có thể đề ra các biện pháp khắc phục tốt hơn trong việc phòng, chống tai nạn giao thông trên địa bàn thành phố Vĩnh Long cũng như phòng, chống tai nạn giao thông trên cả nước

6 Cơ cấu của đề tài

Ngoài các phần mục lục, lời nói đầu, tài liệu tham khảo thì đề tài còn được trình bày qua 03 chương, bao gồm:

Chương 1: Khái quát về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

Chương 2: Quy định về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ theo Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành

Chương 3: Thực trạng về tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ tại thành phố Vĩnh Long Giải pháp hoàn thiện

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

1.1 Khái niệm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Bất kỳ ai muốn sống thì phải

có bốn điều: ăn, mặc, ở, đi lại” Người nói: “Giao thông vận tải rất quan trọng đối với chiến đấu, đối với sản xuất, đối với đời sống nhân dân nếu giao thông có chỗ nào đó nghẽn lại thì nó ảnh hưởng trực tiếp ngay đến chiến đấu, đến sản xuất, đến đời sống nhân dân”3 Đi lại không phải là nhu cầu tự thân song nó càng ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của loài người Đã

có lúc người ta cho rằng sự phát triển của thông tin và một số dịch vụ khác sẽ làm giảm sự đi lại của con người song thực tế không phải vậy Một số công trình khoa học đã chứng tỏ rằng quỹ thời gian dành cho việc đi lại cũng như quãng đường trung bình mà mọi người phải vượt qua ngày càng tăng Ở Việt Nam, quy luật này cũng được thể hiện, rõ nét nhất là sau những năm đổi mới,

sự phát triển kinh tế tăng lên, giao lưu xã hội tăng lên đòi hỏi việc đi lại nhiều lên Trẻ em đi lại học hành ngày càng tăng Người già tham gia câu lạc bộ, thăm viếng nhau, du lịch trong và ngoài nước, ngày một nhiều Đặc biệt là

từ khi nền kinh tế Việt Nam chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế thị trường thì mức sống của người dân được cải thiện từng bước, được bạn bè các nước trong khu vực và quốc tế hết lòng ca ngợi về những thành tựu đổi mới trong quá trình xây dựng đất nước Tuy mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đạt được là khá cao nhưng đi liền với nó là vấn

đề tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, đặc biệt là giao thông đường bộ, số

vụ giao thông không ngừng tăng cả về quy mô và số lượng Cho nên nhiều

3 Lời dạy của Bác Hồ với Giao thông – Vận tải, Chu Đức Soàn, Cầu đường Việt Nam news,

http://cauduongvietnam.blogspot.com/2015/05/loi-day-cua-bac-ho-voi-giao-thong-van.html

người thường nói rằng giao thông đường bộ ở Việt Nam giống như một quả bong bóng dẹp được chỗ này thì chỗ khác lại ùn ra, có không biết bao nhiêu là chiến dịch, chỉ thị nhưng chỉ được một thời gian ngắn lại đâu vào đấy

Ngày nay, để phục vụ tốt hơn cho nhu cầu của mình, con người đã làm cho hệ thống giao thông được mở rộng, đa dạng, phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng Nhưng giao thông đường bộ vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng trong xã hội

Theo từ điển Tiếng Việt thì “an toàn” có hai nghĩa: một là bình yên

không nguy hiểm, như xe hơi lật nhưng hành khách đều được an toàn, giới hạn an toàn Hai là làm xong xuôi, ổn thỏa như công việc tổ chức đã được an toàn4

Theo từ điển tiếng Việt thì “giao thông” là nói chung về các phương tiện

đường sá dùng để đi lại từ chỗ này đến chỗ kia5

Theo Luật Giao thông đường bộ hiện hành thì “đường bộ” gồm có đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ6

Từ các khái niệm thuật ngữ trên ta có thể hiểu an toàn giao thông đường bộ

là các phương tiện lưu thông trên đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ khi tham gia giao thông phải đảm bảo an toàn, không gây nguy hiểm cho các chủ thể khác

Có thể hiểu tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ là hành vi của người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

4

Trang 5, Từ điển Tiếng Việt, Phan Việt Anh, nhà xuất bản Thanh niên, xuất bản ngày 17/01/2003

mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tài sản của người khác7

Theo đó người điều khiển phương tiện giao thông khi tham gia lưu thông trên đường bộ mà có hành vi không đúng với quy định của pháp luật về an toàn giao thông, dẫn đến hậu quả xảy ra gây nguy hại cho tính mạng và tài sản của người khác thì được coi là người phạm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ Nói cách khác người điều khiển phương tiện giao thông tham gia lưu thông đường bộ đúng với luật quy định nhưng lại xảy ra tai nạn giao thông và lỗi được xác định là không phải do người điều khiển phương tiện giao thông gây ra thì họ không được coi là người phạm tội

1.2 Đặc điểm của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ

Theo luật hình sự Việt Nam hiện hành, dựa trên khái niệm về tội phạm, hành vi bị xem là tội phạm phải đủ bốn dấu hiệu: tính nguy hiểm cho xã hội, tính trái pháp luật hình sự, tính có lỗi, tính chịu hình phạt Những dấu hiệu này đồng thời cũng là những thuộc tính của tội phạm mà các hành vi khác không có được8 Đặc điểm của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ cũng gồm bốn dấu hiệu trên là: tính nguy hiểm cho

xã hội, tính trái pháp luật hình sự, tính có lỗi, tính chịu hình phạt

Tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm là dấu hiệu cơ bản quan trọng nhất, quyết định những dấu hiệu khác của tội phạm, bởi nó là thuộc tính và là nội dung của tội phạm Các hành vi vi phạm quy định an toàn giao thông đường bộ không phải hành vi nào cũng có tội phạm, chỉ có những hành vi vi phạm theo các quy định trong Bộ luật hình sự thì mới được xem là tội phạm

7

Trang 519, Giáo trình luật Hình sự Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà Nội, Nhà xuất bản Công an nhân dân

8 TS Phạm Văn beo, Luật hình sự Việt Nam (Quyển 1), nhà xuất bản Chính trị quốc gia, tr.60