Lyá thuyïët naây thûâa nhêån sûå hiïån hûäu cuãa ba loaåi tïë baâo caãm nhêån trong voäng maåc, chuáng lêìn lûúåt bõ kñch thñch búãi aánh saáng maâu RED, BLUE vaâ GREEN, nhûäng tïë baâo [r]
Trang 1Mađu sùưc khöng chó ăún giaên lađ möơt hiïơntûúơng víơt lyâ lïơ thuöơc vađo míîu víơt vađ nguöìnchiïịu saâng Noâ nhíịt thiïịt phaêi lađ möơt sûơ caêmnhíơn phûâc taơp coâ thïí thíịy ặúơc, bõ aênh hûúêngbúêi caâc ýịu töị tím sinh lyâ coâ thïí lađm cho sûơcaêm nhíơn vïì mađu sùưc cuêa ngûúđi nađy húi khaâcvúâi ngûúđi kia Ăïí tòm hiïíu sûơ caêm nhíơn vïìmađu sùưc, chuâng ta cíìn xem xeât nguöìn chiïịusaâng, caâc ăùơc tñnh cuêa míîu víơt vađ caâc ýịu töịtím sinh lyâ cuêa con ngûúđi.
Tađi liïơu in ặúơc xem xeât dûúâi tíịt caê caâc daơngchiïịu saâng, bao göìm ăeđn díy toâc, ăeđn huyđnhquang, nguöìn aânh saâng ban ngađy, aânh nùưngmùơt trúđi, vađ húi thuêy ngín hoùơc nhûông loaơi ăeđnùưc quy v.v Ngoađi ra, viïơc taâch mađu ặúơc thûơchiïơn bùìng caâc thiïịt bõ chiïịu saâng nhû ăeđn díytoâc halogen hoùơc ăeđn xung khñ trú (xenon)cuông ặúơc xem xeât Nhûông ýịu töị xaâc ắnhcaâc ăùơc tñnh cuêa caâc nguöìn chiïịu saâng baogöìm: nhiïơt ăöơ mađu, cûúđng ăöơ, caâc thuöơc tñnhcíịu thađnh mađu sùưc, vađ ăöơ khúịch taân
Nhiïơt ăöơ mađu cuêa möơt nguöìn aânh saâng lađăún võ ăo ăo sûơ phín böị nùng lûúơng quangphöí cuêa nguöìn saâng ăoâ Tiïu chuíín ăïí ăonhiïơt ăöơ mađu lađ möơt víơt bûâc xaơ nhiïơt mađu ăen
bõ nung noâng lïn Khi sûâc noâng tùng lïn thòmađu sùưc cuêa víơt bûâc xaơ thay ăöíi tûđ mađu ăoê
C
CH HÛ ÛÚ ÚN NG G 3:
Sûơ caêm nhíơn mađu sùưc
NGUÖÌN SAÂNG
Trang 2rûơc (noâng)sang trùưng noâng Nhiïơt ăöơ (úê ăöơ C)ặúơc ghi laơi cho möîi sûơ phín böịï nùng lûúơngnhíịt ắnh, vò thïị möîi möơt nhiïơt ăöơ coâ tûúngquan vúâi möơt mađu nhíịt ắnh Viïơc ăoơc nhiïơtăöơ ặúơc thïí hiïơn úê ăöơ Kelvin (0K) (giöịng nhûăöơ tuýơt ăöịi) bùìng ăöơ C cöơng thïm 1730.
Nhûông nhiïơt ăöơ mađu tûúng quan cuêa caâc nguöìn chiïịu saâng tûơ nhiïn vađ nhín taơo.
Chiïịu saâng tûơ nhiïn Nhiïơt ăöơ mađu (K)
Trúđi trong xanh, giûôa ban ngađy 12.000 - 26.000
AÂnh nùưng mùơt trúđi buöíi trûa cöơng
vúâi aânh saâng tûđ bíìu trúđi trong xanh 6.100 - 6.500
AÂnh nùưng mùơt trúđi buöíi trûa
AÂnh nùưng mùơt trúđi vađo luâc hoađng hön 2.000
Chiïịu saâng nhín taơo
Chó riïng nhiïơt ăöơ mađu khöng thò chûa ăuêăïí xaâc ắnh hiïơu quaê cuêa nguöìn chiïịu saângtrïn míîu víơt Yïịu töị mö phoêng mađu sùưc cuôngăoâng möơt phíìn vai trođ Viïơc mö phoêng mađu lađ
V IÏƠC MÖ PHOÊNG
MAĐU SÙƯC ( COLOR
RENDERING ).
Trang 3möơt tïn chung duđng ăïí diïîn taê hiïơu quaê cuêanguöìn chiïịu saâng lïn sûơ thïí hiïơn mađu sùưccuêa míîu víơt, dûơa trïn sûơ so saânh sûơ thïí hiïơnmađu sùưc cuêa míîu víơt ăoâ theo möơt nguöìnchiïịu saâng chuíín hay tham chiïịu Nhiïìu thiïịt
bõ chiïịu saâng (ăùơc biïơt lađ ăeđn huyđnh quang)khöng coâ nhûông ặúđng cong taân xaơ nùnglûúơng bùìng phùỉng nhûng laơi coâ nhûông vuđngtoêa saâng nhoê vađ vaơch ngang
Vúâi mùưt thò hai nguöìn saâng coâ cuđng möơtnhiïơt ăöơ mađu nhûng sûơ mö phoêng mađu khaâcnhau coâ thïí xem lađ nhû nhau Tuy nhiïnnhûông míîu víơt giöịng nhau ặúơc chiïịu saângbùìng caâc nguöìn saâng nađy coâ thïí ặa ăïịnnhûông sûơ thïí hiïơn khaâc nhau do aênh hûúêngcuêa nùng lûúơng ẳnh lïn míîu víơt
Hiïơp höơi CIE ăaô xaâc ắnh möơt phûúng phaâp
ăo ăo chó söị mö phoêng mađu cuêa bíịt kyđ möơtnguöìn saâng sùĩn coâ nađo Phûúng phaâp nađy vïì
cú baên göìm coâ ăo mađu cuêa möơt chuöîi caâcmaênh Munsed caê vúâi nguöìn saâng chuíín vađnguöìn saâng ăang thûê nghiïơm Nhûông khaâcbiïơt trong ăo ăaơc ặúơc sûê duơng ăïí nïu lïn caâcchó söị Chó söị mö phođng mađu töịi ûu ặúơc cholađ 100 (dađnh cho nhûông nguöìn saâng liïn tuơc)
Ăûúđng cong phín böị
nùng lûúơng phöí cuêa
möơt loaơi deđn Halogen
tiïu biïíu.
Trang 4Chó söị mö phoêng mađu cuêa caâc nguöìn saângnhín taơo thöng thûúđng.
Lûu huyđnh 54 - 94Metal halide 62 - 88
Sûơ caêm nhíơn mađu sùưc (ăùơc biïơt lađ caâc mađuăoê) ặúơc cho lađ coâ thïí thay ăöíi úê nhûông mûâcăöơ thíịp cuêa sûơ chiïịu saâng Tuy nhiïn, ăöịi vúâinhûông mûâc ăöơ quan saât thöng thûúđng thòcûúđng ăöơ cuêa nguöìn saâng coâ thïí ặúơc coi lađkhöng coâ taâc ăöơng ăaâng kïí lïn sûơ thïí hiïơncuêa möơt mađu in töng nguýn Mûâc cûúđng ăöơríịt quan troơng trong viïơc xem caâc hònh aênhchùỉng haơn nhû caâc hònh chuơp vađ víơt phíím in.Ăöơ tûúng phaên vađ ăöơ baôo hođa mađu cuêa hònhaênh seô tùng cuđng vúâi viïơc gia tùng tùng chiïịusaâng cho ăïịn möơt giúâi haơn nhíịt ắnh
Möơt ýịu töị coâ liïn quan nûôa lađ viïìn ngoađicuêa hònh aênh Trong in íịn, viïìn thûúđng lađ giíịytrùưng, nhûng trong nhiïịp aênh ăùơc biïơt lađ trongphođng töịi núi ăang chiïịu caâc phim slides thòviïìn thûúđng lađ mađu ăen Víịn ăïì naêy sinh khilađm möơt so saânh giûôa caâc phim nhûơa ặúơcthiïịt kïị ăïí ặúơc xem vúâi viïìn trùưng
Bùìng caâch thay ăöíi viïìn vađ cûúđng ăöơ,chuâng ta coâ thïí lađm cho möơt phim nhûơa trönggiöịng nhû möơt baên in (hoùơc ngûúơc laơi)
ÍỊn phíím thûúđng ặúơc taơo ra trïn giíịy coâ kïịtcíịu thúâ súơi hoùơc nhûông bïì mùơt göì ghïì khaâc.Nïịu möơt nguöìn saâng khöng taân sùưc ặúơc sûê
C ÛÚĐNG ĂÖƠ VAĐ VIÏÌN
S ÛƠ TAÂN SÙƯC VAĐ
GOÂC NHÒN
Trang 5duơng ăïí xem míîu in thò sûơ thïí hiïơn cuêa noâ seôtuđy thuöơc nhiïìu vađo ăùơc tñnh hònh hoơc cuêa sûơchiïịu saâng vađ nhûông ăiïìu kiïơn quan saât Sûơắnh hûúâng cuêa míîu víơt qan saât cuông ríịt quantroơng Ăöơ nhùĩn boâng cao seô ặúơc caêm nhíơnkhaâc ăi khi thay ăöíi goâc nhòn Noâi chung, sûơchiïịu saâng taân xaơ luön luön ặúơc ûa chuöơngăïí xem xeât viïơc phuơc chïị mađu.
Trong möơt vađi trûúđng húơp (vñ duơ, viïơc taâi taơomöơt bûâc tranh sún díìu cíìn thiïịt phaêi nùưm bùưtặúơc cíịu truâc cuêa nhûông neât coơ) möơt nguöìnaânh saâng khöng taân xaơ coâ ắnh hûúâng cao coâthïí cíìn thiïịt cho sûơ chiïịu saâng Sûơ chiïịu saângcho viïơc taâch mađu seô ặúơc bađn ăïịn chi tiïịthún trong chûúng 8 “sûơ taâch vađ chónh mađu”
Nhûông phíìn ăïì cíơp úê trïn cho thíịy roô rùìnglađ chuâng ta coâ thïí thay ăöíi sûơ thïí hiïơn cuêamöơt mađu sùưc vađ ăùơc biïơt lađ möơt sûơ taâi taơo mađubùìng caâch thay ăöíi caâc ăiïìu kiïơn nhòn Nhûôngvíịn ăïì vïì taâi taơo mađu trúê nïn nghiïm khùưchún nïịu baên taâi taơo vađ baên göịc ặúơc ăem sosaânh dûúâi caâc nguöìn aânh saâng khöng ăöìngböơ Hiïơn tûúơng xííy ra khi hai mađu coâ thïítûúng ăöìng dûúâi nguöìn aânh saâng nađy nhûnglaơi khöng tûúng ăöìng dûúâi möơt nguöìn aânhsaâng khaâc, hiïơn tûúơng Meta cuông lađ möơt víịnăïì nûôa Thíơm chñ khi möơt baên in ặúơc ăaânhgiaâ mađ khöng tham chiïịu vúâi mađu göịc, möơtnhađ phï bònh nghïơ thuíơt coâ thïí seô xem baên inăoâ vađ thoêa maôn dûúâi möơt nguöìn saâng nađy,nhûng laơi khöng thoêa maôn dûúâi möơt nguöìnsaâng khaâc Nguöìn saâng chuíín cho viïơc ăaânhgiaâ chíịt lûúơng cuêa sûơ taâi taơo mađu sùưc lađ lúđigiaêi ăaâp roô rađng cho nhûông víịn ăïì nađy
N HÛÔNG TIÏU CHUÍÍN
QUAN SAÂT
Trang 6ÚÊ Hoa Kyđ, tiïu chuíín nhòn mađu ăíìu tiïncho ngađnh nghïơ thuíơt ăöì hoơa lađ tiïu chuííncuêa Viïơn Tiïu Chuíín Quöịc Gia Myô - ANSIPH2.32 - 1972 Tiïu chuíín nađy xaâc ắnh caâctiïu chuíín nhòn cho viïơc so saânh caâc phimnhûơa (4x5 inch, 102 x 127 mm hoùơc lúân hún)hay sûơ phaên chiïịu caâc baên göịc vúâi caâc baênphuơc chïị quang cú Tiïu chuíín nađy cuôngxaâc ắnh caâc ăiïìu kiïơn nhòn cho viïơc sosaânh nhûông túđ in ăaơt ýu cíìu vúâi nhûông túđ
in sau ăoâ
Mûúđi möơt hiïơp höơi cuêa ngađnh nghïơ thuíơt ăöìhoơa ăaô giúâi thiïơu cöng duơng cuêa tiïu chuíínnađy Trong ăoâ coâ hiïơp hiïơp caâc cöng ty quaêngcaâo, hiïơp höơi caâc giaâm ăöịc saên xuíịt xuíịt baên,hiïơp höơi nhûông nhađ xuíịt baên taơp chñ vađ höơinhiïịp aênh gia chuýn nghiïơp cuêa Myô Nhûônghiïơp höơi ngađnh in vađ caâc viïơn nghiïn cûâu nhûGATF cuông taân thađnh tiïu chuíín nađy
Vađo nùm 1979 möơt tiïu chuíín khaâc, ANSIP.H2.45 - 1979, ặúơc tung ra dađnh cho viïơcquan saât nhûông phim nhûơa nhoê (53mm vađ2.1/2 in, 57,2 mm vuöng) Tiïu chuíín nađyxaâc ắnh rùìng nhûông phim nhûơa nhoê nađynïịu ặúơc phoâng lúân tûđ 4 ăïịn 12 líìn ăïí nhòn.Híìu hïịt caâc maây xem dûúng baên ặúơc chïịtaơo cho tiïu chuíín nađy ăaô phoâng lúân hònhaênh lïn 6 líìn
Nùm 1985 viïơn tiïu chuíín Quöịc gia Myô(ANSI) ăaô chíịp thuíơn möơt sûơ cuêng cöị caâctiïu chuíín nhòn cho nghïơ thuíơt höơi hoơa Tiïuchuíín múâi nađy xaâc ắnh nhiïơt ăöơ mađu 50000K cho tíịt caê caâc sûơ ăaânh giaâ vađ möơt chó söị
mö phoêng mađu tûđ 90 - 100 cho tíịt caê caâcnguöìn saâng
Trang 7Ăöơ saâng trïn bïì mùơt cuêa maây xem dûúngbaên phim nhûơa ặúơc xaâc ắnh lađ 1.300 ±
300 cd/m2 Caâc phim nhûơa nïn ặúơc viïìnbùìng möơt ặúđng viïìn mađu xaâm trung tñnhkhi chuâng ặúơc ăùơt lïn maây xem Ăöơ saângcuêa viïìn khöng nïn quaâ 10% ăöơ saâng cuêabïì mùơt ăeđn chiïịu
Ăöịi vúâi caâc baên in phaên xaơ vađ caâc baên phuơcchïị quang cú, nguöìn saâng phaêi lađ 500 ±125Lux cho viïơc ăaânh giaâ phï bònh theo caâc ăiïìukiïơn quan saât thöng thûúđng Möơt nguýn tùưccuông ặúơc ặa ra cho mûâc 2000 ± 500 Lux ăïíăaânh giaâ phï bònh nhûông töng ăíơm trong möơtbaên in hoùơc baên phuơc chïị
Nguöìn aânh saâng, baên in vađ mùưt ngûúđi quansaât phaêi ặúơc ăùơt ăuâng võ trñ ăïí giaêm thiïíulûúơng aânh saâng bõ phaên chiïịu ăùơc biïơt lađ phñangûúđi quan saât Khung viïìn ặúơc sûê duơng khiăaânh giaâ baên in phaêi lađ möơt mađu xaâm vúâi míơtăöơ phaên chiïịu lađ 0,50 hoùơc cao hún Khungviïìn seô núâi ra khoêi baên in úê caê 4 phña ñt nhíịtlađ 1/3 kñch thûúâc baên in trong cuđng chiïìu Ăïígiaêm thiïíu nhûông aênh hûúêng tûđ bïn ngoađi,ăeđn trong phođng, tûúđng, tríìn vađ sađn phaêiặúơc ngùn vò thïị chuâng goâp möơt lûúơng aânhsaâng khöng ăaâng kïí vađo bïì mùơt baên in ăangxem vađ chuâng khöng nùìm trong tíìm nhòn cuêangûúđi quan saât
Mûâc 500 Lux nïn ặúơc sûê duơng ăïí ăaânhgiaâ chíịt lûúơng cuêa sûơ phuơc chïị in mûâcchiïịu saâng nađy tûúng ặúng vúâi möơt ngöinhađ, thû viïơn hoùơc vùn phođng coâ aânh saângtöịt vò thïị noâ ăùơc trûng cho caâc ăiïìu kiïơn mađtheo ăoâ híìu nhû moơi ngûúđi ăïìu seô xem baêntaâi taơo cuöịi cuđng
Trang 8Mûâc 2000 Lux nïn ặúơc duđng ăïí ăaânh giaâtñnh nhíịt quaân cuêa baên phuơc chïị Túđ in ăaơtýu cíìu ặúơc so saânh vúâi caâc túđ in bíịt kyđặúơc choơn ngíîu nhiïn tûđ caâc túđ in Mûâc 2000Lux khöng nïn ặúơc sûê duơng ăïí ăaânh giaâchíịt lûúơng cuêa töng vađ caâc chíịt lûúơng taâi taơomađu cuêa túđ in Möơt túđ in khi ặúơc chiïịu bùìng
2000 Lux tröng seô ríịt hoađn haêo nhûng nïịu chóchiïịu 500 Lux thò tröng noâ ríịt múđ nhaơt
Baên hiïơu chónh tiïu chuíín nhòn mađu sùưcquöịc tïị, ISO 3664 - 1975, dûúđng nhû ăöìng yâvúâi caâc ăùơc tñnh coâ trong tiïu chuíín ANSIPH2.30-1985 Cuöịi nùm 1986, tiïu chuíínANSI PH2.30-1985 ặúơc ruât laơi vađ viïơn tiïuchuíín Quöịc gia Hoa Kyđ ăaô nhoâm hoơp nùm
1987 ăïí tu chónh laơi noâ
Daâng veê cuêa víơt thïí hay míîu víơt chuê ýịunhúđ vađo caâc ăùơc tñnh cuêa sûơ híịp thuơ quangphöí vađ ăöơ boâng
Sûơ híịp thuơ quang phöí lađ mûâc ăöơ híịp thuơcuêa möơt míîu víơt khi ặúơc xaâc ắnh dûơa trïnnguýn tùưc ăaânh giaâ sûơ híịp thuơ tûđng bûúâcsoâng möơt trong vuđng quang phöí thíịy ặúơc.Nhûông ăo ăaơc vïì töng mađu, ăöơ baôo hođa, ăöơsaâng cuêa mađu sùưc coâ thïí ặúơc bùưt nguöìn tûđăùơc tñnh cuêa sûơ híịp thuơ quang phöí
Nhûông mađu trùưng coâ ăöơ híịp thuơ quang phöíríịt thíịp vađ gíìn nhû khöng coâ tñnh choơn loơc(nghôa lađ ăöơ híịp thuơ ăöìng nhíịt caâc bûúâc soângcuêa quang phöí) Mađu ăen roô rađng lađ cuôngkhöng coâ tñnh choơn loơc, nhûng chuâng coâ tñnhhíịp thuơ cao Möîi mađu coâ möơt töng mađu vađ ăöơbaôo hođa riïng vò tñnh choơn loơc cuêa noâ trong sûơ
MÍÎU VÍƠT
S ÛƠ HÍỊP THUƠ QUANG PHÖÍ
Trang 9híịp thuơ quang phöí Chùỉng haơn, mađu Greenhíịp thuơ mađu Blue vađ mađu Red, mađu Magrentahíịp thuơ mađu Green.
Sûơ híịp thuơ quang phöí cuêa möơt míîu víơtặúơc ăo bùìng möơt quang phöí kïị(Spectrophotometer) Duơng cuơ nađy chiïịu míîuvíơt bùìng tia saâng tûđ möơt ăiïím ăùơc biïơt cuêaquang phöí Lûúơng aânh saâng ặúơc phaên chiïịuhoùơc truýìn díîn búêi míîu víơt ặúơc ăo ăaơc vađ
so saânh vúâi lûúơng aânh saâng chiïịu túâi míîu víơt.Viïơc ăoơc ăöơ híịp thuơ quang phöí ặúơc diïîn taêdûúâi daơng %, vñ duơ, khi ta ăoơc ặúơc 60% /550nm thò coâ míîu víơt phaên chiïịu (hoùơctruýìn díîn) 60% cuêa bûúâc soâng 550nm phaâtxaơ ăaô chiïịu lïn noâ Nhûông sûơ ăo ăaơc ặúơcthûơc hiïơn taơi möîi bûúâc soâng cuêa quang phöícho ăïịn khi ắnh hònh ặúơc möơt ặúđng congphaên xaơ phöí hoađn chónh cuêa míîu víơt Sûơchiïịu saâng biïíu diïîn caâc ặúđng cong phaên xaơphöí tûđ caâc lúâp mûơc in vađ míîu giíịy
Ăûúđng cong phöí cuêa 3
loaơi mûơc Magenta khaâc
nhau (bïn dûúâi) vađ cuêa
nïìn giíịy (bïn trïn).
Trang 10Ăöơ boâng lađ möơt ăùơc tñnh cuêa sûơ phaên chiïịucaâc míîu víơt vöịn aênh hûúêng ăïịn ăöơ saângặúơc caêm nhíơn cuêa míîu víơt ăoâ Coâ khoaêng4% lûúơng saâng chiïịu túâi míîu víơt bõ phaên xaơngay tûđ bïì mùơt cuêa míîu víơt mađ khöng cíìn ăixuýn qua noâ Aùnh saâng phaên chiïịu taân xaơ(trong vñ duơ nađy) coâ chíịt lûúơng quang phöítûúng ûâng vúâi nguöìn aânh saâng ăang chiïịu.Nïịu míîu víơt coâ möơt ăöơ boâng ríịt cao, thò sûơphaên chiïịu bïì mùơt coâ tñnh ắnh hûúâng cao úêcuđng möơt goâc ăöơ nhû sûơ phaên chiïịu aânh saângchiïịu túâi míîu víơt (vñ duơ phaên chiïịu aânh saângmùơt trúđi bùìng möơt kiïịng traâng thuêy tinh) Nïịumöơt míîu víơt coâ ăöơ boâng cao (vađ goâc nhòn lađchñnh xaâc) thò sûơ phaên chiïịu bïì mùơt seô khöngăïịn ặúơc mùưt, vađ vò thïị khöng aênh hûúêng ăïịnmađu sùưc caêm nhíơn cuêa míîu víơt.
Trong nhûông trûúđng húơp mađ bïì mùơt cuêa míîuvíơt coâ ăöơ boâng thíịp ặúơc goơi lađ möơt bïì mùơtnhaâm Nhûông bïì mùơt nhaâm nhû thïị ặúơc ăùơctrûng bùìng nhûông phaên chiïịu nhiïìu hûúâng tûđbïì mùơt Goâc ăöơ phaên chiïịu cuêa aânh saâng ặúơcphín taân taơi bïì mùơt cuêa míîu víơt roô rađng lađkhöng coâ liïn quan gò ăïịn goâc chiïịu saâng
Trong trûúđng húơp nađy, aânh saâng bõ taân xaơtaơi bïì mùơt seô túâi ặúơc mùưt cuêa ngûúđi quansaât AÂnh saâng taân xaơ (cuêa caâc ăùơc tñnh quangphöí giöịng nhû nguöìn aânh saâng chiïịu) ặúơctröơn vúâi caâc aânh saâng ăi qua míîu víơt vađ ặúơcphaên chiïịu möơt caâch coâ choơn loơc Ăiïìu nađyặa ăïịn kïịt quaê lađ, bïì mùơt giíịy nhaâm chomíơt ăöơ phim hay míơt ăöơ mûơc thíịp hún
Ăöơ boâng ặúơc ăo bùìng möơt duơng cuơ ăo ăöơboâng duơng cuơ nađy chó phíìn trùm ăöơ phaên chiïịu.Míîu víơt ặúơc chiïịu bùìng möơt luöìng saâng tûđ
ĂÖƠ BOÂNG
Trang 11möơt goâc ăöơ ăùơc biïơt, thöng thûúđng nhíịt lađ 600hoùơc 700 vađ ăöi khi lađ 200 hoùơc 450 cho nhûôngmuơc ăñch cuơ thïí nađo ăoâ Möơt tïị bađo quang gomaânh saâng ặúơc phaên chiïịu tûđ bïì mùơt úê cuđng goâcăöơ theo chiïìu ngûúơc laơi Vò nhûông duơng cuơ ăoăöơ nhùĩn boâng khaâc nhau nïn quan troơng lađ phaêixaâc ắnh ặúơc nhađ saên xuíịt vađ goâc ăöơ khi sûêduơng maây ăo ăöơ nhùĩn boâng.
Trong in íịn chuâng ta thûúđng gùơp hònh aênhhún lađ mađu nïìn Ngoađi caâc ýịu töị ặúơc xemxeât úê trïn, nhûông ýịu töị sau ăíy cuông taâcăöơng ăïịn sûơ caêm nhíơn hònh aênh cuêa chuângta: kñch thûúâc töíng thïí, diïơn tñch chûâa aênh, ăöơtûúng phaên cuêa noâ, ăöơ sùưc neât, ăöơ phín giaêi,vađ sûơ hiïơn hûôu cuêa caâc hoa vùn ăan xen,chùỉng haơn nhû caâc hoa vùn moireâ trong intíìng thûâ, nhûông ýịu töị nađy seô ặúơc noâi ăïịnăíìy ăuê trong phíìn sau
Viïơc xaâc ắnh vađ ăo sûơ caêm nhíơn mađu gùơpphaêi möơt khoâ khùn lúân lađ sûơ kïịt húơp giûôa mùưtvađ naôo böơ cuêa ngûúđi quan saât Möơt vađi nhíntöị xeât vïì mùơt baên chíịt lađ sinh lyâ, vađ qua nhiïìunùm nghiïn cûâu, nhiïìu lyâ thuýịt vïì viïơc nhònmađu ăaâng tin cíơy ăaô ặúơc phaât triïín Nhûngnhûông nhín töị khaâc vïì baên chíịt lađ tím lyâ, liïnquan ăïịn caâc lônh vûơc vïì thíím myô hoơc vađ caâcýịu töị vùn hoâa, nhûông sûơ caêm nhíơn ăoâ coâkhuynh hûúâng caâ nhín ríịt cao vađ ríịt khoâ ăïíắnh lûúơng
Viïơc xûê lyâ caâc íân phíím sau khi in ăïí tùnghònh thûâc thïí hiïơn lađ viïơc thöng thûúđng ngoađithõ trûúđng xuíịt baên Ngûúđi thiïịt kïị vađ ngûúđimua baên in nïn caênh giaâc vúâi nhûông kyô thuíơtăiïìu chónh hònh thûâc thïí hiïơn nađy cuêa saênphíím in
N GÛÚĐI QUAN SAÂT
Trang 12Viïơc phaên xaơ caâc tia
saâng chiïịu túâi ặúơc
quýịt ắnh búêi ăöơ phùỉng
bïì mùơt.
Nguýn lyâ cuêa maây ăo
ăöơ boâng.
A. Caâc tia saâng seô phaên xaơ theo tíịt caê caâc hûúâng
nïịu bïì mùơt hoađn toađn taân xaơ.
B vađ C. Gia tùng ăöơ phùỉng bïì mùơt seô lađm tùng
phaên xaơ bïì mùơt theo caâc hûúâng.
D. Bïì mùơt phùỉng tuýơt ăöịi lađm cho aânh saâng túâi bõ
phaên xaơ taơi goâc bùìng goâc chiïịu túâi
Trang 13Tû liïơu sau ăíy phíìn lúân ặúơc biïn soaơn tûđtaâc phíím Colour vision cuêa Leo M Hurwichvađ Dorothea Jameson lađ nhûông ngûúđi ăi tiïnphong trong lyâ thuýịt quy trònh ăöịi nghõch(opposent- process theory) vïì khaê nùng nhònmađu sùưc.
Sú ăöì mùĩt ngûúđi ặúơc trònh bađy trong hònhminh hoơa dûúâi ăíy Trođng ăen ăiïìu tiïịt lûúơngaânh saâng ăi qua thuêy tinh thïí ăïí ăïịn voôngmaơc Thuêy tinh thïí ăoâng vai trođ cuêa thíịu kñnhăiïău chónh tia saâng phuđ húơp túâi voông maơc.Voông maơc ặúơc cíịu taơo bùìng möơt maơng lûúâiphûâc taơp cuêa caâc tïị bađo núron thíìn kinh vađphuê toađn böơ möơt nûêa cíìu ăen cuêa mùưt (ngoaơitrûđ ăiïím muđ - núi giao tiïịp cuêa thíìn kinh thõgiaâc vađ mùưt) Voông maơc úê phíìn giao chûâa 10cíịp ăöơ caâc tïị bađo thíìn kinh Nhûông tïị bađonhaơy aânh saâng ặúơc goơi lađ nhûông tïị bađo hònhque vađ nhûông tïị bađo hònh noân (ûúâc tñnh coâkhoaêng 120 triïơu) Sûơ phín böị caâc tïị bađohònh que vađ tïị bađo hònh noân thay ăöíi theo võtrñ cuêa chuâng trïn voông maơc Vuđng chñnh giûôacuêa voông maơc (goơi lađ vuđng höị) chûâa caâc tïịbađo hònh noân riïng biïơt Nhûông tïị bađo hònhnoân chó hoaơt ăöơng ăïí nhòn mađu khi chiïịu saângbùìng aânh saâng ban ngađy vađ khi cađng ra xavuđng trung tím thò lûúơng tïị bađo hònh noân trïnmöîi vuđng ăún võ seô giaêm ăi ăaâng kïí Vuđngtrung tím lađ vuđng nhòn hònh aênh sùưc neât nhíịt.Lûúơng tïị bađo hònh que hoađn toađn khöng coâtrong vuđng trung tím Cađng vïì phña ròa mùưt thòlûúơng tïị bađo hònh que seô cađng gia tùng Caâchkhoaêng 200 tûđ vuđng trung tím lûúơng tïị bađohònh que tíơp trung cao nhíịt vađ giaêm xuöịngnhanh choâng khi cađng ra ăïịn biïn cûơc Nhûông
N HÛÔNG ÝỊU TÖỊ SINH LYÂ
Trang 14tïị bađo hònh que chuê ýịu liïn quan ăïịn khaênùng nhòn ban ăïm Caâc thñ nghiïơm ăaô chothíịy rùìng caâc tïị bađo hònh que chûâa möơt sùưctöị quang ặúơc goơi lađ rhodopsin Khi caâc phíntûê cuêa sùưc töị nađy híịp thuơ aânh saâng, chuângthay ăöíi cíịu truâc vađ hònh daơng Nhûông thayăöíi nađy ăïịn lûúơt chuâng gíy nïn möơt phaên ûânghoâa sinh lyâ cuđng vúâi biïịn ăöíi ăiïơn tûđ trongchñnh tïị bađo caêm nhíơn Caâc bûúâc soâng khaâcnhau cuêa aânh saâng coâ nhûông taâc ăöơng khaâcnhau ăïịn rhodopsin.
Ăöịi vúâi caâc tïị bađo hònh noân vöịn thûúđng liïnquan sûơ caêm nhíơn mađu sùưc bònh thûúđng,chuâng ta chûa thïí taâch ra thađnh möơt sùưc töịquang tûúng ûâng Ăiïìu nađy chuê ýịu lađ dolûúơng tïị bađo hònh noân ñt hún ríịt nhiïìu so vúâilûúơng tïị bađo hònh que (khoaêng 6 hoùơc 7 triïơutïị bađo hònh noân so vúâi 110 triïơu tïị bađo hònhque), vò thïị ríịt khoâ chiïịt sùưc töị nađy ra Tuynhiïn, caâc nhađ nghiïn cûâu cho rùìng chùưcchùưn coâ ba loaơi sùưc töị nhaơy aânh saâng khaâcnhau ăöịi vúâi sûơ caêm nhíơn mađu sùưc, vađ chuâng
bõ taâch ra thađnh ba loaơi tïị bađo caêm nhíơn hònhnoân khaâc nhau
Sûơ hiïơn hûôu cuêa ba sùưc töị quang hònh noânăaô ặúơc chûâng minh bùìng kyô thuíơt ăo míơt ăöơquang phöí siïu vi Möơt chíịm saâng nhoê ặúơcchiïịu trïn möîi tïị bađo caêm nhíơn ặúơc líịy ra tûđmùưt, vađ sûơ híịp thuơ quang phöí cuêa sùưc töị nađyặúơc ăo bùìng caâch queât nhanh qua quangphöí Kyô thuíơt nađy ăaô cho thíịy sûơ hiïơn hûôucuêa ba sùưc töị vúâi sûơ híịp thuơ cao nhíịt úê bûúâcsoâng 450 nm, 530 nm vađ 560 nm AÂnh saângtaâc ăöơng lïn nhûông sùưc töị quang nađy ăaô taơonïn sûơ gia tùng nhûông thay ăöíi ăiïơn tûđ vađnhûông thay ăöíi nađy seô di chuýín ăïịn naôo böơ
Trang 15Lúáp phuã ngoâi
Thêìn kinh thõ giấc Lúáp tưëi
Vộng mẩc Giấc mẩc
Thïí dõch nûúác
Trông àen
Cú mùỉt
Ấnh sấng ài vâo mùỉt ngûúâi
qua con ngûúi (àưìng tûã)
Àiïím muâ
Vuâng hưë Thuyã tinh dõch
Thuyã tinh thïí
Khưng cố cấc tïë bâo hịnh que hay hịnh nốn (àiïím vâo cuãa cấc thêìn kinh thõ giấc).
B
Trang 16Quaâ trònh caêm nhíơn mađu sùưc cuêa con ngûúđiríịt phûâc taơp vađ víîn chûa ặúơc hiïíu troơn veơn.Qua nhiïìu nùm, nhiïìu lyâ thuýịt vïì sûơ caêmnhíơn mađu sùưc ăaô ặúơc giúâi thiïơu nhû nhûônglúđi giaêi thñch vïì viïơc chuâng ta nhòn mađu sùưcnhû thïị nađo Caâc lyâ thuýịt ặúơc xïịp tûđ ăúngiaên ăïịn phûâc taơp, nhûông lyâ thuýịt phûâc taơpặa ra lúđi giaêi thñch khaâ húơp lyâ vïì hiïơn tûúơngcaêm nhíơn mađu sùưc Vò nhûông lyâ thuýịt phûâctaơp khöng ặúơc xíy dûơng trïn nhûông mö hònhăún giaên nïn chuâng ta cíìn xem xeât tûđ lyâthuýịt ăún giaên ăïịn lyâ thuýịt phûâc taơp.
Caâc tïị bađo haơch Caâc tïị bađolûúông cûơc
Lúâp töịi
Lúâp phuê ngoađi
Caâc tïị bađo hònh que vađ hònh noân Thíìn kinh thõ giaâc