Sự lãnh đạo của đảng bộ cơ sở đối với ủy ban nhân dân ở thị xã kiến tường, tỉnh long an

Tuy nhiên, do mới thành lập nên đa số cán bộ chủ chốt ở các xã, phường đều mới, trẻ nên nhận thức về sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân cùng cấp có phần hạn chế, chưa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ LỤA

SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ

ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN

Ở THỊ XÃ KIẾN TƯỜNG, TỈNH LONG AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

LONG AN - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ LỤA

SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ

ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN

Ở THỊ XÃ KIẾN TƯỜNG, TỈNH LONG AN

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học:

PGS TS BÙI VĂN DŨNG

LONG AN - 2017

LỜI CẢM ƠN

Luận văn được hoàn thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tập thể các Thầy giáo, Cô giáo trong Khoa Giáo dục Chính trị, Phòng Đào tạo Sau Đại học, Trường Đại học Vinh đã nhiệt tình giảng dạy, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới PGS.TS Bùi Văn Dũng, người đã định hướng đề tài và trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn

Xin chân thành cảm ơn Thường trực Thị ủy, Ban Tổ chức Thị ủy, các cơ quan ban ngành ở thị xã Kiến Tường; Thường trực Đảng ủy các xã, phường ở thị

xã Kiến Tường, Tỉnh Long An, gia đình và bạn bè, đồng nghiệp đã tận tâm giúp

đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý Thầy cô, các ban ngành

và đồng nghiệp để kết quả nghiên cứu của luận văn thêm hoàn thiện, được triển khai hiệu quả trong thực tế

Cuối cùng, tôi xin gửi đến các Giáo sư, Tiến sĩ, các nhà khoa học, các bạn đồng nghiệp lời chúc sức khỏe tốt đẹp và lời cảm ơn sâu sắc nhất

Người thực hiện

Nguyễn Thị Lụa

MỤC LỤC

Trang

BÌA PHỤ 1

LỜI CẢM ƠN 2

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 3

MỤC LỤC 4

A MỞ ĐẦU 5

B NỘI DUNG 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN 11

1.1 Sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân 11

1.2 Nội dung, phương thức, yếu tố chi phối sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân 21

Chương 2 THỰC TRẠNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN Ở THỊ XÃ KIẾN TƯỜNG, TỈNH LONG AN 33

2.1 Khái quát về thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An 33

2.2 Thực trạng sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở thị xã Kiến Tường 37

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN CÙNG CẤP Ở THỊ XÃ KIẾN TƯỜNG, TỈNH LONG AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 69

3.1 Quan điểm về nâng cao vai trò lãnh đạo Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An 69

3.2 Một số giải pháp nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An giai đoạn hiện nay 74

C KẾT LUẬN 104

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 CÁC PHỤ LỤC KÈM THEO

để xây dựng chủ nghĩa xã hội Nếu ngược lại, Nhà nước không làm tốt vai trò trung gian của mình thì sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, uy tín của Đảng sẽ bị mất đi, đó là nguy cơ đe dọa đến sự tồn vong của Đảng và chế độ

Thị xã Kiến Tường là thị xã biên giới, nằm về phía Tây Bắc của tỉnh Long

An, khu vực trung tâm vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh; được thành lập vào tháng 5/2013 Đảng bộ thị xã Kiến Tường gồm 25 Đảng bộ, chi bộ trực thuộc, trong đó có 8 Đảng bộ xã, phường (cơ sở) Ủy ban nhân dân các xã, phường ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An trực tiếp chịu sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở;

là cầu nối trực tiếp giữa Đảng với nhân dân; hằng ngày tiếp xúc và làm việc với nhân dân; có nhiệm vụ cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành những

kế hoạch, chương trình cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế địa phương nhằm mục đích phát triển địa phương Ngoài ra, Ủy ban nhân dân cũng là đơn vị nắm bắt và phản ánh tâm tư nguyện vọng của nhân dân, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước làm cho nghị quyết của Đảng trở thành hiện thực

Chính vì vậy, những năm qua cùng với việc nâng cao năng lực lãnh đạo

và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng, các Đảng bộ các xã, phường ở thị xã Kiến Tường luôn chú trọng nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Ủy ban nhân dân, xem đây là yếu tố đặc biệt quan trọng để thực hiện thắng lợi các chủ trương, nghị quyết của Đảng Nhờ đó, Ủy ban nhân dân các xã, phường luôn được quan tâm củng cố, kiện toàn và hoạt động ngày càng đồng bộ, hiệu quả; tạo được niềm tin giữa Đảng, chính quyền với nhân dân Tuy nhiên, do mới thành lập nên đa số cán bộ chủ chốt ở các xã, phường đều mới, trẻ nên nhận thức

về sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân cùng cấp có phần hạn chế, chưa phân định rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước nên có lúc có nơi dẫn đến việc bao biện, lấn sân, làm thay hoặc buông lơi sự lãnh đạo của Đảng

Trước yêu cầu thực hiện công cuộc đổi mới, hội nhập kinh tế quốc tế trên địa bàn tỉnh Long An và mục tiêu, nhiệm vụ ở thị xã Kiến Tường, nhằm tiếp tục phát huy những ưu điểm, khắc phục những hạn chế, khuyết điểm về sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân cùng cấp ở thị xã, vấn đề rất cần thiết và cấp bách đặt ra là nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và tìm ra những giải pháp để tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban

nhân dân cùng cấp Vì thế, tôi chọn nghiên cứu vấn đề “Sự lãnh đạo của Đảng

bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An” để làm đề

tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học

Sự lãnh đạo của Đảng đối với UBND các cấp là một vấn đề quan trọng có tính cấp bách, thời sự, thu hút sự quan tâm của nhiều cơ quan nghiên cứu và cán

bộ khoa học của Đảng và Nhà nước, như: công trình “Nâng cao năng lực lãnh

đạo và sức chiến đấu của Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền”, của tác giả Lê

Hữu Nghĩa, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2014 Nội dung của công trình khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là tất yếu khách quan, là tiền đề và điều kiện để Nhà nước giữ vững tính chất xã hội chủ nghĩa (XHCN),

bản chất của dân, do dân và vì dân Trong những năm đổi mới, Đảng luôn củng

cố, giữ vững vai trò lãnh đạo đối với Nhà nước Nội dung chủ yếu sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước là Đảng đề ra đường lối, chủ trương để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Đảng lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật của Nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật; tăng cường quản lý cán bộ, Đảng viên trong bộ máy Nhà nước; xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, vững mạnh; tăng cường kiểm tra tổ chức Đảng và Đảng viên trong cơ quan Nhà nước, các tổ chức

sự nghiệp, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, doanh nghiệp Nhà nước trong việc thực hiện các nghị quyết của Đảng và pháp luật của Nhà nước…[43]

Tác giả Nguyễn Trọng Phúc trong bài “Nhà nước pháp quyền và vai trò

lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam”, đăng trên Tạp chí Tuyên giáo số

7/2014, khẳng định: Trong điều kiện Nhà nước pháp quyền càng phải tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Đảng lãnh đạo thể chế hóa, cụ thể hóa Cương lĩnh, đường lối của Đảng thành pháp luật, chính sách của Nhà nước Quyết định tổ chức bộ máy Nhà nước và bố trí, phân công cán bộ Kiểm tra hoạt động của Nhà nước và lãnh đạo nhân dân, hệ thống chính trị tham gia xây dựng, quản

lý, giám sát hoạt động của Nhà nước và cán bộ, công chức…[47]

Tác giả Hà Thị Khiết trong bài “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng để

nhân dân tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch vững mạnh”, đăng trên Tạp chí Cộng sản số 3/2014 đã nhấn mạnh rằng: xây dựng

Đảng không chỉ là công việc của Đảng mà còn là công việc của nhân dân Nhân dân luôn góp ý tham gia xây dựng để giúp Đảng xây dựng đường lối [34]

Tác giả Nguyễn Thế Trung có bài viết “Về lòng dân, ý Đảng trong giai

đoạn hiện nay”, đăng trên Tạp chí Cộng sản số 5/2015 đã khẳng định: Đảng ta

từ nhân dân mà ra, ý Đảng bắt nguồn từ lòng dân và chính lòng dân đã kết thành

ý Đảng Đảng lãnh đạo nhân dân thì nhân dân cũng có quyền nói lên ý kiến của mình Ý Đảng không thể khác với lòng dân…[54]

Tác giả Văn Thị Thanh Mai trong bài “Tăng cường mối quan hệ mật thiết

giữa Đảng với nhân dân, nguồn sức mạnh nội lực của Đảng”, đăng trên Tạp chí

Cộng sản số 4/2014, cho rằng: lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh không phải ngẫu nhiên Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, và cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Đó chính là Đảng vừa là người lãnh

đạo, vừa là đầy tớ trung thành của nhân dân…[38]

Các Luận văn Thạc sĩ khoa học chính trị “Sự lãnh đạo của Đảng đối với

Hội đồng nhân dân huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước trong giai đoạn hiện nay”,

của Nguyễn Hoàng Giang Trường Đại học Vinh (2015) Thạc sĩ chuyên ngành

Chính trị học [31]; “Sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở

huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang”, của Phạm Hồng Phúc, Trường Đại học

Vinh (2016) Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học cũng đã luận giải về sự lãnh

đạo của Đảng đối với HĐND, UBND trên các địa bàn cụ thể [48]

Luận văn Thạc sĩ khoa học chính trị “Vai trò Bí thư Đảng ủy trong hệ

thống chính trị cơ sở ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An giai đoạn hiện nay”,

của Lê Hồng Hạnh, Trường Đại học Vinh (2015) Thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học đã luận giải về một số vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác tổ chức cán bộ Đảng ở cấp cơ sở hiện nay [32]

Như vậy, các đề tài khoa học, luận văn thạc sĩ, các bài báo khoa học nêu trên phần lớn đi vào nghiên cứu những vấn đề lớn, những vấn đề chung về sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân cùng cấp ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An Do đó, chúng tôi chọn vấn đề này vừa có tính cấp bách về lý luận vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận, phân tich thực tiễn, đề xuất những quan điểm và giải pháp, mục đích nghiên cứu của đề tài là nhằm góp phần nâng cao chất lượng sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân

dân ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn thực hiện ba nhiệm vụ:

- Thứ nhất, góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về sự lãnh đạo của Đảng

bộ cơ sở đối với UBND cùng cấp

- Thứ hai, phân tích, đánh giá thực trạng sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở

đối với UBND cùng cấp ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An trong thời gian qua

- Thứ ba, đưa ra quan điểm và một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò

lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với UBND cùng cấp ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trong đề tài là chỉ nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng

bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp sau đây:

- Phương pháp lịch sử - lôgic

- Phương pháp phân tích - tổng hợp, so sánh

- Phương pháp khái quát hóa, trừu tượng hóa

- Phương pháp thống kê…

6 Những đóng góp mới của luận văn

- Về lý luận: Đề tài luận giải những vấn đề lý luận về sự lãnh đạo của

Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân; phân tích đóng góp những kinh nghiệm

về sự lãnh đạo của các Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân cùng cấp ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An

- Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được dùng làm tài

liệu nghiên cứu tham khảo cho các Đảng bộ cơ sở ở thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An và nhất là các Đảng bộ xã, phường trong quá trình lãnh đạo chính quyền Ngoài ra, luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo phục vụ nghiên cứu và giảng dạy môn xây dựng Đảng ở Trường Chính trị tỉnh Long An, các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện, cũng như các sinh viên và học

viên cao học chuyên ngành Chính trị học

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

B NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ

ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN

1.1 Sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân

1.1.1 Đảng bộ cơ sở trong hệ thống chính trị

Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong, đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Mục đích của Đảng là xây dựng đất nước độc lập, dân chủ, giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh Để thực hiện mục đích đó, Đảng phải được tổ chức theo một hệ thống chặt chẽ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương Đại hội Đảng lần thứ III (9/1960) quyết định hệ thống tổ chức Đảng gồm 4 cấp: Trung ương, tỉnh (thành phố trực thuộc Trung ương), huyện (thị xã, khu) và cơ sở Đảng, hệ thống đó được duy trì cho đến nay

Theo tinh thần đó, tổ chức cơ sở Đảng được thành lập tương ứng với cấp hành chính Nhà nước ở cơ sở (xã, phường, thị trấn); cơ quan, đơn vị sự nghiệp hoặc đơn vị cơ sở trong công an nhân dân và quân đội nhân dân, tổ chức kinh tế (các loại hình hợp tác xã, các doanh nghiệp) Ở các cơ sở trên, nếu có từ ba Đảng viên chính thức trở lên, lập tổ chức cơ sở Đảng Nếu tổ chức Đảng có dưới

ba mươi đảng viên, lập Chi bộ cơ sở có các tổ chức Đảng trực thuộc Nếu tổ chức Đảng có trên 30 đảng viên, lập Đảng bộ có các tổ chức Đảng trực thuộc Như vậy, Đảng bộ cơ sở là tổ chức cơ sở Đảng có trên 30 đảng viên, chịu sự chỉ đạo, điều hành trực tiếp của Đảng bộ trực thuộc [28, tr.36]

* Vị trí, vai trò, chức năng của Đảng bộ cơ sở

- Vị trí, vai trò của Đảng bộ cơ sở

Đảng bộ cơ sở vừa là nơi trực tiếp thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời cũng là nơi góp phần

phát triển hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Là một thành viên trong hệ thống chính trị ở cơ sở, song Đảng bộ cơ sở có vị trí, vai trò đoàn kết, lãnh đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở

Sức mạnh của Đảng là sự gắn bó, liên hệ mật thiết với nhân dân Trong mối liên hệ giữa Đảng với nhân dân, vai trò của Đảng bộ cơ sở là những “sợi

dây chuyền” nối liền Đảng với dân

Vị trí hạt nhân chính trị của Đảng bộ cơ sở thể hiện vai trò đoàn kết và lãnh đạo toàn diện các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng

Hồ Chí Minh, kiên định nguyên tắc tập trung dân chủ Đồng thời cơ sở Đảng còn là nơi giáo dục, tổ chức, động viên quần chúng thực hiện có hiệu quả Cương lĩnh, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, góp phần xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Đảng bộ cơ sở cơ sở là trung tâm quy tụ, tập hợp được mọi lực lượng ở cơ

sở thành một khối thống nhất ý chí và hành động, tạo sức mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị của cơ sở

Đảng bộ cơ sở sẽ không làm tròn vai trò hạt nhân chính trị của mình nếu không quán triệt đầy đủ quan điểm, đường lối của Đảng, vi phạm Điều lệ Đảng, không làm tốt công tác xây dựng Đảng, quản lý Đảng viên, nội bộ mất đoàn kết,

xa rời quần chúng, bị lôi cuốn vào những việc làm tự phát, coi thường kỷ cương, pháp luật; chất lượng sinh hoạt Đảng và chất lượng Đảng viên yếu kém, sa sút

- Chức năng của Đảng bộ cơ sở

Đảng bộ cơ sở có 02 chức năng quan trọng:

Một là, lãnh đạo thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách,

pháp luật của Nhà nước ở cơ sở

Đảng bộ cơ sở có chức năng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ và hoạt động ở

cơ sở theo đúng chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; lãnh đạo sản xuất, kinh doanh, công tác chuyên môn, nghiệp vụ, quốc

phòng, an ninh, văn hóa - xã hội… đạt hiệu quả ngày càng cao, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; hoàn thành nghĩa vụ đối với Nhà nước

Mọi chủ trương, giải pháp đề ra về quá trình lãnh đạo tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, Đảng bộ cơ sở phải luôn luôn bảo đảm phương hướng chính trị, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa Đồng thời, phải tạo được sự phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội…, tích cực xóa đói giảm nghèo, cải thiện đời sống của người lao động, chống quan liêu, lãng phí, tham nhũng, ức hiếp quần chúng, kịp thời giải quyết những nguyện vọng, lợi ích chính đáng, thiết thực, hợp pháp của nhân dân

Trong thời kỳ quá độ ở nước ta, đấu tranh giai cấp vẫn tồn tại với nội dung và biểu hiện mới Vì thế, không có lĩnh vực hoạt động nào trong xã hội không mang tính chính trị Đảng bộ cơ sở phải rất nhạy cảm, nắm vững những vấn đề chính trị chung của đất nước cũng như của địa phương, cơ sở mình Buông lỏng lãnh đạo chính trị, tư tưởng sẽ dễ rơi vào chủ nghĩa duy kinh tế, hoặc chuyên môn thuần tuý Vì vậy, chúng ta phải thường xuyên suy nghĩ, tìm mọi cách thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; chủ động

đề phòng và khắc phục mọi biểu hiện chệch hướng xã hội chủ nghĩa

Đảng bộ cơ sở thực hiện chức năng là hạt nhân chính trị đối với chính quyền, đoàn thể, các tổ chức kinh tế, các đơn vị hành chính sự nghiệp, các mặt công tác và các tầng lớp nhân dân ở cơ sở Do chức năng, nhiệm vụ của xã, phường, doanh nghiệp… khác nhau nên sự lãnh đạo của các tổ chức Đảng cơ sở cũng khác nhau Tuy vậy, bất cứ ở đâu, Đảng bộ cơ sở trong hoạt động lãnh đạo của mình cũng phải chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Đảng bộ cơ sở là nơi gần dân, sát dân nhất, trực tiếp lắng nghe, tiếp thu ý kiến và giải quyết những vấn đề quần chúng đặt ra hàng ngày hoặc báo cáo kịp thời lên cấp trên; tiến hành vận động nhân dân và làm công tác phát triển Đảng

viên Đảng bộ cơ sở có mạnh thì nền tảng của Đảng mới vững chắc

Hai là, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị, phát triển sản

xuất, kinh doanh, nâng cao hiệu quả công tác của cơ sở; chăm lo cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; động viên quần chúng nhân dân hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ của cơ sở, đơn vị đối với Nhà nước, cụ thể:

Để thực hiện đúng chức năng là hạt nhân lãnh đạo chính trị ở đơn vị mình phụ trách, Đảng bộ cơ sở phải đoàn kết và lãnh đạo các tổ chức và quần chúng trong đơn vị chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; thực hiện những nhiệm vụ của Đảng bộ cơ sở và giải quyết những vấn đề do thực tiễn đơn vị đặt ra, làm cho đơn vị không ngừng đổi mới và phát triển, góp phần xây dựng cơ sở ngày càng giữ vị trí, vai trò là hạt nhân lãnh đạo chính trị ở đơn vị Xem nhẹ chức năng của Đảng bộ cơ sở là hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng trong đơn vị được giao phụ trách

* Nhiệm vụ của Đảng bộ cơ sở

Điều 23, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa XI) quy định 05 nhiệm

vụ của Đảng bộ cơ sở (chung cho các tổ chức cơ sở Đảng) như sau:

- Chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đề

ra chủ trương, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ cơ sở và lãnh đạo thực hiện có hiệu quả

- Xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng

và tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng; thường xuyên giáo dục, rèn luyện và quản lý cán bộ, đảng viên, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, tính chiến đấu, trình

độ kiến thức, năng lực công tác; làm công tác phát triển đảng viên

- Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấp hành đúng pháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

- Liên hệ mật thiết với nhân dân, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân; lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

- Kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh; kiểm tra, giám sát tổ chức Đảng và Đảng viên chấp hành Điều lệ Đảng [28; tr.123]

Đảng ủy cơ sở nếu được cấp ủy cấp trên trực tiếp ủy quyền thì được quyết định kết nạp và khai thừ đảng viên

Năm nhiệm vụ trên là năm nội dung cơ bản, chung nhất để thực hiện chức năng lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở Năm nhiệm vụ có vị trí và yêu cầu riêng, không thể coi nhẹ nhiệm vụ nào Bất kỳ Đảng bộ cơ sở nào cũng đều phải thực hiện đầy đủ và thường xuyên các nhiệm vụ đó Trong điều kiện Đảng ta là Đảng cầm quyền, ngoài những nhiệm vụ lãnh đạo thực hiện đường lối, chính sách, xây dựng Đảng thì nhiệm vụ về lãnh đạo xây dựng chính quyền và các đoàn thể chính trị trong hệ thống chính trị, lãnh đạo các tổ chức kinh tế, hành chính, văn hoá, xã hội và thường xuyên liên hệ mật thiết với nhân dân, lãnh đạo quần chúng tham gia xây dựng và bảo vệ Đảng, chính quyền là những nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Nhiệm vụ kiểm tra của Đảng bộ cơ sở cũng cần chú trọng đúng mức vì “kiểm tra là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng”

Thực hiện những chức năng, nhiệm vụ trên trong tình hình hiện nay cần kiểm tra để phát hiện, bổ sung, hoàn thiện các quy định, quy chế hoạt động cụ thể cho phù hợp với các loại hình Đảng bộ cơ sở, đúng Điều lệ Đảng và các quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã ban hành, đúng pháp luật của Nhà nước Các Đảng bộ cơ sở phải bảo đảm sinh hoạt thường lệ hàng tháng, nâng cao chất lượng sinh hoạt, thực hiện tốt việc phân công và kiểm tra công tác của đảng viên Đảng viên đang công tác ở cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp phải thường xuyên giữ mối liên hệ với chi ủy, Đảng ủy nơi cư trú theo quy định của

Bộ Chính trị và gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân nơi cư trú Đổi mới

công tác phân tích chất lượng tổ chức Đảng và đảng viên hàng năm, để công tác đánh giá chất lượng tổ chức Đảng, đảng viên hàng năm đi vào nề nếp và đánh giá đúng thực chất

* Cơ cấu tổ chức của Đảng bộ cơ sở

Cơ cấu tổ chức của Đảng bộ cơ sở được quy định cụ thể tại Điều lệ Đảng Tuy nhiên, trong thực tế, tùy vào những đặc điểm đặc thù về số lượng Đảng viên, công tác, địa bàn mà mỗi Đảng bộ cơ sở có cơ cấu tổ chức phù hợp

Xét trong mối quan hệ tổ chức - bộ máy của Đảng, Đảng bộ ở hệ thống chính trị cơ sở cũng đều có các cơ quan lãnh đạo: Đại hội (cơ quan lãnh đạo cao nhất ở mỗi cấp) và Ban Chấp hành (gọi tắt là Cấp ủy) do Đại hội từng cấp bầu

ra Cấp ủy Đảng là cơ quan lãnh đạo của Đảng ở mỗi cấp giữa hai kỳ Đại hội, do Đại hội cùng cấp bầu ra Đây là một bộ phận hữu cơ của Đảng bộ cơ sở nhưng là

bộ phận hạt nhân lãnh đạo chính trị của Đảng bộ cơ sở, là người đại biểu cho trí tuệ, năng lực và phẩm chất đạo đức của Đảng bộ cơ sở

Chức năng chung của cấp ủy Đảng là đội tiên phong chính trị của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Trong đó, chức năng chủ yếu là lãnh đạo và kiểm tra Phương pháp lãnh đạo của cấp ủy Đảng chủ yếu là phương pháp dân chủ, giáo dục thuyết phục, nêu gương và thông qua công tác tư tưởng và tổ chức của Đảng

Trách nhiệm và quyền hạn của tập thể cấp ủy Đảng bao gồm những nội dung chủ yếu như: Quyết định các chủ trương, chính sách, biện pháp quan trọng

để cụ thể hoá đường lối tổ chức chỉ đạo thực hiện các Nghị quyết của Đảng cấp trên; quyết định các chủ trương, biện pháp lớn về tổ chức và cán bộ, về bố trí, đề bạt và thi hành kỷ luật đối với cán bộ thuộc diện cấp ủy quản lý; thường xuyên chỉ đạo công tác xây dựng Đảng, công tác vận động nhân dân, công tác xây dựng chính quyền, định kỳ nghe báo cáo và chỉ đạo các cấp ủy Đảng trực thuộc, các Đảng đoàn, các ban của Đảng thực hiện chức trách, nhiệm vụ; xây dựng và điều hành bộ máy của cấp ủy Đảng bảo đảm sự lãnh đạo các mặt hoạt động của

cấp ủy; chuẩn bị Đại hội, thường xuyên báo cáo với cấp trên và thông báo cho cấp dưới tình hình chung và công việc của cấp ủy, bảo đảm việc thông tin tình hình trong và ngoài nước cho từng cấp ủy trực thuộc một cách thường xuyên theo quy định của Điều lệ Đảng [1, tr.6]

1.1.2 Ủy ban nhân dân trong hệ thống chính trị cơ sở

Trong hệ thống chính trị cơ sở, UBND là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp, là cơ quan hành chính ở địa phương, có nhiệm vụ thực hiện quản lý Nhà nước một cách toàn diện trên địa bàn xã, tổ chức thực hiện nghị quyết và quyết định của HĐND cùng cấp

* Cơ cấu tổ chức của UBND xã

Ủy ban nhân dân xã gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên phụ trách quân

sự, Ủy viên phụ trách công an

Ủy ban nhân dân xã loại I có không quá hai Phó Chủ tịch; xã loại II và loại III có một Phó Chủ tịch

* Cơ chế hoạt động của UBND cấp xã

Hoạt động của UBND cấp xã dựa trên nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, kết hợp với chế độ thủ trưởng Chủ tịch UBND là người chịu trách nhiệm chính trong việc lãnh đạo và điều hành hoạt động của UBND

Các vấn đề UBND xã phải thảo luận tập thể và quyết định theo đa số là:

- Chương trình làm việc của UBND;

- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; dự toán ngân sách xã, quyết toán ngân sách hàng năm và quỹ dự trữ của xã trình HĐND xã quyết định;

- Kế hoạch đầu tư, xây dựng các công trình trọng điểm ở xã trình HĐND

phải được ít nhất quá nửa thành viên UBND xã tán thành Hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật của UBND xã là quyết định và chỉ thị Chủ tịch UBND xã thay mặt ký xác nhận

Chủ tịch UBND xã là người lãnh đạo, điều hành công việc của UBND, chịu trách nhiệm cá nhân về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn luật định, cùng với tập thể UBND chịu trách nhiệm về hoạt động của UBND trước HĐND xã và

cơ quan Nhà nước cấp trên

Chủ tịch UBND phân công công tác cho các Phó Chủ tịch UBND và các thành viên khác của UBND Những cán bộ, công chức này chịu trách nhiệm trước Chủ tịch về thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao

- Cá nhân Chủ tịch UBND xã có những nhiệm vụ, quyền hạn sau:

+ Lãnh đạo và điều hành công việc của Ủy ban nhân dân, các thành viên Ủy ban nhân dân xã

+ Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thi hành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã; thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng; tổ chức thực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo

hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân; thực hiện các biện pháp quản lý dân cư trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật

+ Quản lý và tổ chức sử dụng có hiệu quả công sở, tài sản, phương tiện làm việc và ngân sách nhà nước được giao theo quy định của pháp luật;

+ Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật, tiếp công dân theo quy định của pháp luật

+ Ủy quyền cho Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân

+ Chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy, nổ; áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột xuất, khẩn cấp trong phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xã theo quy định của pháp luật

+ Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp, ủy quyền [24, tr.4]

* Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của UBND xã

UBND xã là cơ quan Nhà nước ở địa phương, giữ vai trò quản lý xã hội, triển khai đưa các chủ trương, nghị quyết, kế hoạch của Đảng đi vào cuộc sống Trong hệ thống chính trị ở cơ sở thì bộ máy chính quyền là lớn nhất Quyền lực của chính quyền vừa xuất phát từ nhân dân sở tại, vừa xuất phát từ Nhà nước Chính quyền cơ sở vừa đại diện cho quyền lực của nhân dân trong địa hạt, được nhân dân bầu ra, thực hiện ý chí chung của nhân dân địa phương; đồng thời cũng thay mặt quyền lực của Nhà nước tại địa phương Quyền lực của chính quyền cơ

sở biểu hiện ở quyền đưa ra những quy định, quyết định; quyền cưỡng chế thực hiện những quy định, quyết định đó; quyền xét xử những vi phạm các quy định, quyết định và pháp luật nói chung theo phạm vi thẩm quyền được pháp luật quy định cho chính quyền cơ sở

UBND tổ chức hoặc tham gia tổ chức những hoạt động chủ yếu của người dân; là người phối hợp, hỗ trợ không thể thiếu được đối với các hoạt động của tổ chức Đảng và đoàn thể trong phạm vi của đơn vị hành chính Có thể nói, các công việc xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của chính quyền đều được tổ chức Đảng, các đoàn thể quan tâm Ngược lại, hầu hết các hoạt động của tổ chức Đảng, các đoàn thể đều cần đến sự phối hợp, giúp đỡ (bằng tài chính, phương tiện vật chất ) của UBND

1.1.3 Mối quan hệ giữa Đảng bộ và Ủy ban nhân dân trong hệ thống chính trị cơ sở

Mối quan hệ giữa Đảng bộ và Ủy ban nhân dân trong hệ thống chính trị cơ

sở ở tầm vĩ mô chính là mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước Ở rất nhiều quốc

gia trên thế giới, mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước là một mối quan hệ tất yếu Tuy nhiên, tùy tình hình cụ thể ở từng quốc gia mà mối quan hệ này có những dạng cụ thể khác nhau Nhìn chung, ở các quốc gia trên thế giới, Đảng là tổ chức đưa ra đường lối còn Nhà nước là tổ chức chuyên thực thi các đường lối này

Ở hệ thống chính trị cơ sở, mối quan hệ giữa Đảng bộ cơ sở và UBND là mối quan hệ giữa Đảng và Nhà nước Đây là hai thực thể độc lập, nhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau theo hai hướng

Thứ nhất, mối quan hệ giữa hai thực thể này là mối quan hệ giữa lực

lượng chính trị và bộ máy công quyền Lực lượng chính trị là một nhóm người trong dân cư và nó đại diện cho những người đó Đảng Cộng sản Việt Nam đại diện cho hàng triệu Đảng viên của Đảng Nhà nước là cơ quan công quyền đại diện cho toàn dân Đây là lực lượng thực hiện các nhiệm vụ công ích Cụ thể hơn, Nhà nước là đơn vị cung cấp các hàng hóa, dịch vụ công nhằm tạo ra một môi trường sống tốt đẹp cho người dân Do Đảng đại diện cho người dân trong một quốc gia, nên Đảng phải có trách nhiệm lãnh đạo bộ máy Nhà nước thực hiện nhiệm vụ công ích được giao Nhà nước là công cụ quản lý đại diện cho công dân nhưng chịu sự chi phối của Đảng cầm quyền Chi phối bằng chủ trương, quyết sách, định hướng, hành động đưa chúng vào đời sống qua luật pháp, điều hành hoặc phán quyết của tòa án

Tuy vậy, sự lãnh đạo của Đảng với Nhà nước mà đại diện là UBND cấp

xã không đơn thuần là sự tác động một chiều UBND trên cơ sở sự lãnh đạo, định hướng của Đảng sẽ tự đề ra giải pháp, chiến lược cụ thể để có thể hoàn thành tốt các nhiệm vụ đề ra Đảng định hướng lãnh đạo nhưng không độc đoán, chuyên quyền, không làm thay nhiệm vụ của UBND

Thứ hai, mặc dù độc lập với nhau về mặt tổ chức, hai thực thể này có thể

có sự đan xen nhau về mặt nhân sự Có nghĩa là một cá nhân nhất định có thể vừa là Đảng viên vừa giữ chức vụ nào đó trong Nhà nước Sự đan xen này mang lại ba ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong việc quản lý đất nước Lợi ích đầu tiên là

tận dụng được tài năng của quốc gia Nhân tài hàng đầu quốc gia về mặt chính trị đồng thời cũng có khả năng quản lý đất nước cực kỳ tốt Do đó, nếu không có

sự đan xen này, tức nếu đã là Đảng viên thì không được giữ chức vụ trong bộ máy Nhà nước, thì sẽ làm hạn chế cơ hội phát triển của người tài Đồng thời, hoặc là Đảng, hoặc là Nhà nước đã bị mất đi một nhân sự tốt Ngoài ra, sự đan xen này còn mang lại lợi ích thứ hai, đó là sự chuyển tải tinh thần chính trị qua điều hành xã hội Mặc dù hệ thống Nhà nước làm việc của công quyền nhưng phải quán triệt tinh thần chính trị của Đảng cầm quyền Sự quán triệt này sẽ giúp cho cả hệ thống chính trị và hệ thống Nhà nước đồng thuận với nhau, tạo sức mạnh đoàn kết trong việc lãnh đạo đất nước Thông qua những người này Đảng cầm quyền Nhà nước và định hướng đối với xã hội Cuối cùng, sự đan xen nhân

sự này còn có tác dụng giám sát hành vi của cá nhân Một cá nhân sẽ bị giám sát bởi hai thực thể, điều này khiến cho cá nhân khó có hành vi vi phạm hơn Ví dụ, một cá nhân khi vi phạm kỷ luật Đảng nhưng chưa có hành vi vi phạm khi công tác bên hệ thống Nhà nước thì họ cũng sẽ bắt đầu bị giám sát chặt chẽ hơn Biểu hiện ra bên ngoài của hai mối quan hệ này là chất lượng của công quyền phản ánh năng lực chính trị của Đảng cầm quyền Một bộ máy công quyền yếu kém, năng lực không hoàn thành được nhiệm vụ, tham nhũng, mắc lỗi tác phong trong điều hành (hách dịch, chây lười, cẩu thả) thì Đảng cầm quyền không thể “vô can” được Tất nhiên đó là trách nhiệm chính trị của Đảng (uy tín với xã hội, cơ hội và niềm tin trong nhân dân…) Bộ máy công quyền đưa xã hội phát triển, tình hình ổn định thì vị thế chính trị của Đảng được củng cố [22, tr.45]

1.2 Nội dung, phương thức, yếu tố chi phối sự lãnh đạo của Đảng bộ

cơ sở đối với Ủy ban nhân dân

1.2.1 Quan niệm về lãnh đạo và sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với

Ủy ban nhân dân

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền Nhà nước ở các cấp,

từ Trung ương đến cơ sở, có nguyên tắc, tính chất, nội hàm chung, nhưng hình

thức thể hiện và nội dung công việc có sự khác nhau Đương nhiên càng xuống thấp cơ sở, việc lựa chọn, quy định rạch ròi việc gì thuộc lãnh đạo của Đảng, việc gì thuộc quyền quản lý của Nhà nước là hết sức khó khăn Ở đây, Đảng, Nhà nước, đoàn thể nhân dân gắn quyện với nhau thành một khối thống nhất, thể hiện trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội

Để hiểu được sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với chính quyền địa phương, trước hết chúng ta cần đưa ra so sánh vấn đề này với sự lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền cấp Trung ương Ở cả hai cấp, sự lãnh đạo của Đảng

bộ đối với UBND là sự lãnh đạo toàn diện về mọi mặt Tuy nhiên, khi so sánh

sự lãnh đạo ở hai cấp với nhau chúng ta sẽ thấy được một số nét đặc trưng riêng

Thứ nhất, khác với sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương và các cơ

cấu lãnh đạo cấp Trung ương của Đảng đối với bộ máy Nhà nước, trước hết, sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với UBND là sự cụ thể hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với một cấp chính quyền ở địa phương Chính quyền cơ sở là cấp chính quyền cao nhất ở địa phương nên sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở là sự lãnh đạo tổng hợp, bao trùm nhất đối với địa phương Sự lãnh đạo này bao trùm

về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn Đảng lãnh đạo Nhà nước trước hết là bằng đường lối, chính sách, chủ trương Ở cấp Trung ương, Đảng trực tiếp quyết định đường lối, ban hành chính sách Còn ở địa phương thì tổ chức Đảng chỉ quyết định nhiệm vụ chính trị của địa phương và thảo luận, đóng góp ý kiến để Trung ương quyết định, ban hành đường lối, chính sách phù hợp với địa phương Xác định nhiệm

vụ của địa phương không được trái với đường lối, chủ trương do Trung ương Đảng ban hành, không được trái với pháp luật, nghị định, quy định của Nhà nước Đồng thời địa phương cụ thể hóa đường lối đó và lãnh đạo tổ chức thực hiện đường lối đó thông qua tổ chức Đảng và Đảng viên, thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát

Thứ hai, sự khác nhau nằm ở mức độ, phạm vi, tính chất của các quyết định

và ở sự giới hạn quyền lực Đối với Trung ương, các quyết định của Trung ương Đảng được tổ chức Đảng và cán bộ Đảng trong các cơ quan Nhà nước chịu trách nhiệm thể chế hóa thành luật, chính sách, quy định Đối với địa phương, Đảng bộ

cơ sở lãnh đạo việc cụ thể hóa nghị quyết của cấp Trung ương, tổ chức thi hành pháp luật và phối hợp với cơ quan quản lý ngành dọc chịu trách nhiệm trước Trung ương về sự lớn mạnh hay yếu kém của cơ quan Nhà nước Điểm giới hạn ở chỗ, Đảng bộ cơ sở không thể có những quyết định riêng và đặt yêu cầu tổ chức Đảng hoặc cá nhân Đảng viên trong cơ quan Nhà nước thi hành những quyết sách

đó nếu nó vượt quá thẩm quyền và trái với các quy định hiện hành của cơ quan Nhà nước Trong trường hợp này, Đảng bộ cơ sở chỉ có thể tự mình hoặc yêu cầu

cơ quan Nhà nước thuộc quyền kiến nghị với cấp có thẩm quyền

Thứ ba, sự khác nhau thể hiện chính quyền không tự đề ra kế hoạch,

chương trình để thực hiện mà thường là cụ thể để tổ chức thực hiện đường lối, chính sách của cấp ủy cơ sở Đối với các nhiệm vụ như tư pháp, an ninh-quốc phòng, vừa lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị do Đảng bộ địa phương đề ra, vừa thực hiện các chủ trương, chính sách được cụ thể hóa qua các kế hoạch, chương trình hành động của cấp huyện, tỉnh vừa thực hiện các chủ trương, chỉ thị của ngành dọc Riêng đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, cấp ủy địa phương quyết định những vấn đề chung, còn kế hoạch cụ thể, các phương án phòng thủ

do ngành dọc quyết định Đối với lĩnh vực tư pháp, cấp ủy địa phương lãnh đạo, chỉ đạo về tư tưởng, ý chí đấu tranh chống tiêu cực, chống tội phạm, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã không can thiệp vào việc xét xử, tuyên án

Lẫn lộn chức năng lãnh đạo của Đảng với chức năng quản lý của Nhà nước là sai, nhưng tách biệt hoàn toàn hai chức năng lãnh đạo và quản lý, nhất là

ở cấp độ địa phương cũng là một sai lầm lớn Nếu không phân biệt được thì dễ dẫn đến bao biện, cấp ủy quyết định quá nhiều công việc thuộc chức năng thẩm quyền của chính quyền, thành cơ quan hành chính, đánh mất sứ mệnh lãnh đạo, vai trò “đầu não” của mình Đồng thời, chính quyền Nhà nước sẽ thụ động, ỷ lại,

chờ đợi thực hiện các sứ mệnh của Đảng - không thực hiện được chức năng quản lý, không phát huy được quyền làm chủ, tính năng sáng tạo của nhân dân Nếu tách biệt chức năng lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước ở cấp địa phương, đặc biệt là cấp cơ sở, thực chất là bỏ rơi lãnh đạo hoặc buông lỏng lãnh đạo, hình thức, không hiệu quả Điều đó, vừa không đảm bảo được sự lãnh đạo,

vị trí, vai trò của Đảng, vừa không phát huy thực sự vai trò của Nhà nước, của nhân dân

1.2.2 Nội dung lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân

Sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở vừa mang tính chất lãnh đạo, chỉ đạo, vừa mang tính chất hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng trên thực tế Để lãnh đạo toàn diện mọi hoạt động của cả nước, Đảng đề ra đường lối, chủ trương, chính sách lớn và chỉ đạo hệ thống tổ chức Đảng trong các cơ quan Nhà nước cụ thể hóa thành các văn bản pháp luật

Để thể hiện vai trò hướng dẫn của mình, Đảng bộ cơ sở sẽ cụ thể hóa đường lối của Đảng bằng những chủ trương tại địa phương làm cơ sở cho UBND hoạt động Thông thường, chủ trương được thể hiện trong các văn bản của Đảng bộ từ cấp cao xuống cấp thấp (Tỉnh ủy, Huyện ủy) với mỗi thể loại nhất định, từ nghị quyết đại hội, nghị quyết hội nghị (còn có tên khác là chương trình hành động), chỉ thị, kế hoạch, thông tri, công văn chỉ đạo [23, tr.16]

Nội dung lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với UBND được thể hiện:

Thứ nhất, Đảng bộ cơ sở lãnh đạo UBND xây dựng và phát huy vai trò

của chính quyền cấp xã;

Đảng bộ cơ sở thực hiện các nhiệm vụ chính trị trong quá trình lãnh đạo UBND, cụ thể hóa đường lối của Đảng bằng những chủ trương tại địa phương làm cơ sở cho UBND hoạt động Sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng thể hiện ở việc

đề ra các quan điểm, các nguyên tắc, tư tưởng chỉ đạo xây dựng tổ chức và hoạt động của bộ máy chính quyền trong khuôn khổ luật pháp quy định

Thứ hai, Đảng bộ cơ sở lãnh đạo UBND thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm;

Căn cứ Nghị quyết của Đảng bộ cơ sở, UBND phối hợp cùng HĐND các

xã xây dựng nghị quyết đúng chủ trương của Đẩng bộ cơ sở để UBND xã thực hiện; đồng thời UBND xã xây dựng đề án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế -

xã hội trình Đảng bộ cơ sở quyết định Hàng năm, UBND xã tổ chức đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết của Đảng bộ cơ sở, xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trong năm như những mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp lớn, kế hoạch hoạt động đối ngoại quan trọng của xã, chương trình hợp tác phát triển kinh tế - xã hội, những cân đối chủ yếu

Thứ ba, Đảng bộ cơ sở lãnh đạo UBND thực hiện công tác cán bộ;

Đảng bộ cơ sơ lãnh đạo công tác cán bộ và trực tiếp quản lý đội ngũ cán

bộ của UBND Hoạt động này có vai trò quyết định đối với sự lãnh đạo của Đảng bộ là vì bộ máy Nhà nước hoạt động có hiệu quả hay không phần lớn dựa phần lớn vào hệ thống tổ chức và đội ngũ cán bộ Ở nước ta, Đảng cộng sản là người lãnh đạo Nhà nước Thực hiện sự lãnh đạo trong điều kiện Đảng cầm quyền thì việc nắm chắc công tác cán bộ của bộ máy Nhà nước là một trong những nội dung quan trọng trong sự lãnh đạo của Đảng Để thực hiện được vai trò lãnh đạo về quản lý cán bộ, Đảng bộ thực hiện thông qua ba kênh chính Đảng đưa ra quan điểm, đường lối về xây dựng, sắp xếp, giáo dục, đào tạo, đãi ngộ cán bộ trong bộ máy Nhà nước Đảng xác định tiêu chuẩn, yêu cầu về sử dụng, đánh giá, lựa chọn, đề bạt, kiểm tra cán bộ Đảng thống nhất lãnh đạo về quan điểm, đường lối trong công tác cán bộ, bảo đảm cho những tư tưởng chỉ đạo đó được nhận thức, quán triệt, chấp hành trong công tác cán bộ ở mọi cấp, ngành, địa phương cả nước Đảng thực hiện việc xây dựng quy hoạch, lựa chọn, bố trí cán bộ lãnh đạo và quản lý chủ chốt trong bộ máy chính quyền theo đúng các nguyên tắc và thủ tục pháp luật Đảng chủ trì việc phân bổ, điều chỉnh cán bộ giữa các cơ quan Trung ương, giữa Trung ương và địa phương để đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ chính trị trong mỗi giai đoạn cách mạng Trong công việc này, cấp ủy các cấp của Đảng chỉ quản lý chắc số cán bộ chủ chốt

trong cơ quan Nhà nước của cấp mình trên những quyết định quan trọng Nghị quyết Đại hội IX của Đảng chỉ rõ: “Thực hiện đúng nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ, đi đôi với phát huy trách nhiệm của các tổ chức

và người đứng đầu các tổ chức trong hệ thống chính trị về công tác cán bộ” Đảng giáo dục, đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong bộ máy Nhà nước về mặt lý luận chính trị nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức, bản lĩnh, tầm nhìn đáp ứng những nhiệm vụ được giao

Thứ tư, Đảng bộ cơ sở thực hiện công tác kiểm tra, giám sát

Để đảm bảo việc UBND thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của mình đúng theo đường lối, chủ trương của Đảng bộ đề ra, Đảng bộ còn đảm nhận nhiệm vụ kiểm tra, giám sát tổ chức và hoạt động của UBND

Kiểm tra, giám sát là một trong những phương thức lãnh đạo cơ bản của Đảng Đây là công cụ hữu hiệu để Đảng lãnh đạo chính quyền; công tác này được thực hiện một cách dân chủ và công khai với hình thức linh hoạt, mếm dẻo, tránh chồng chéo với công tác, kiểm tra, thanh tra của Nhà nước (mang tính chất nghiệp vụ chuyên môn)

Trong tình hình mới hiện nay, công tác kiểm tra ngày càng được Đảng quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và có nhiều đổi mới trong lãnh đạo công tác kiểm tra, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị, nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức trong hệ thống chính trị Đại hội X của Đảng đã giao thêm chức năng giám sát cho Ủy ban kiểm tra các cấp Việc kiểm tra của Đảng bộ tập trung vào việc xem xét về mặt quan điểm, phương hướng chính trị, bảo đảm thực hiện đúng đường lối của Đảng, pháp luật Nhà nước Nội dung kiểm tra, giám sát hướng vào việc quán triệt, cụ thể hóa và lãnh đạo thực hiện các nghị quyết hội nghị Trung ương, các nghị quyết hội nghị của Tỉnh uỷ, Huyện ủy; việc chấp hành chính sách pháp luật của Nhà nước Thông qua kiểm tra, Đảng bộ kịp thời phát hiện những thiếu sót trong công tác quản lý Nhà nước của UBND, cũng như những sai lầm trong chủ trương, đường lối do mình đề ra và có biện pháp

khắc phục Việc kiểm tra của Đảng không trùng lắp với thanh tra, giám sát của Nhà nước Đảng bộ lãnh đạo, chỉ đạo UBND thực hiện đúng quy định của pháp luật Việc kiểm tra của Đảng được tiến hành chủ yếu thông qua các Đảng viên và

tổ chức Đảng Đảng đứng về phía quần chúng nhân dân, lãnh đạo nhân dân tham gia kiểm tra, giám sát các hoạt động của chính quyền địa phương Qua đó, phát hiện những vấn đề và kiến nghị với Nhà nước những giải pháp uốn nắn lệch lạc trong việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước của cán bộ, công chức UBND Để phát huy tốt hơn nữa vai trò giám sát phản biện của quần chúng nhân dân thông qua Ủy ban MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, ngày 12/12/2013 Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành Quyết định số 217-QĐ/TW về việc ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội; Quyết định số 218-QĐ/TW về ban hành quy định về việc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng đảng, xây dựng chính quyền Đây là một bước tiến mới nhằm tăng cường sự giám sát của Đảng thông qua quần chúng nhân dân đối với bộ máy nhà nước nói chung

và UBND nói riêng

Thông qua việc kiểm tra, giám sát, Đảng bộ (Đảng ủy) kịp thời uốn nắn những lệch lạc của chính quyền; tập trung chỉ đạo những công tác trọng yếu; qua

đó bổ sung, hoàn chỉnh chủ trương của cấp trên và của Đảng bộ cơ sở

Qua kiểm tra, giám sát, những đảng viên tham gia công tác quản lý Nhà nước bị kỷ luật phải được xử lý nghiêm và công khai, tránh xử lý nội bộ; đồng thời, có biện pháp bảo vệ đảng viên bị vu khống, tố cáo sai sự thật

1.2.3 Phương thức lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với Ủy ban nhân dân

Phương thức lãnh đạo là hệ thống những hình thức, biện pháp, cách thức

mà chủ thể lãnh đạo là Đảng tác động vào đối tượng lãnh đạo (ở đây là Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội) nhằm thực hiện mục đích của mình Phương thức lãnh đạo không phải là bất biến mà cũng vận động, biến đổi tùy thuộc vào sự biến

đổi của điều kiện khách quan, vào đặc điểm của đối tượng lãnh đạo và năng lực của chủ thể lãnh đạo Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền, phát triển kinh tế thị trường, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng và ngoài xã hội… thì phương thức lãnh đạo của Đảng không thể không thay đổi so với thời kỳ kháng chiến chống ngoại xâm hoặc thời kỳ còn cơ chế kinh tế tập trung bao cấp trước đây

Phương thức lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với chính quyền địa phương

là hệ thống các phương pháp, hình thức, cách thức, quy chế, quy trình, phong cách, lề lối làm việc mà Đảng bộ cơ sở sử dụng để tác động vào các yếu tố, các lĩnh vực, các tổ chức, lực lượng, các quan hệ liên quan nhằm xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả [26, tr.8]

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước nói chung và của Đảng

bộ cấp xã đối với chính quyền cơ sở nói riêng là bằng phương thức dân chủ, thuyết phục Phương thức ấy được biểu hiện cụ thể:

Thứ nhất, Đảng bộ (Đảng ủy) lãnh đạo bằng việc định hướng chính trị

được thể hiện qua các nghị quyết (nghị quyết đại hội, nghị quyết năm,…nghị quyết chuyên đề) xác định những nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá, then chốt thuộc các lĩnh vực của đời sống xã hội như: tập trung phát triển kinh tế, xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, cùng những định hướng cho những giải pháp cơ bản để thực hiện các nhiệm vụ trên

Thứ hai, lãnh đạo thông qua công tác tổ chức và cán bộ, theo yêu cầu cơ

cấu trên cơ sở đảm bảo tiêu chuẩn; lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng, phân công, giới thiệu bổ nhiệm, ứng cử vào các chức vụ trong các bộ phận của bộ máy chính quyền, các đoàn thể chính trị-xã hội ở cơ sở; Bí thư hoặc phó bí thư kiêm Chủ tịch HĐND; Phó Bí thư kiêm chủ tịch UBND, Đảng ủy viên là Phó chủ tịch HĐND, Phó chủ tịch UBND; Trưởng ban, ngành, đoàn thể hều hết là đảng viên hoặc Đảng ủy viên, trong đó, một số chức danh thuộc cơ cấu cứng của cấp ủy (công an, quân sự) Từ vai trò, nhiệm vụ được giao, đảng viên công tác ở các bộ phận thuộc chính quyền có trách nhiệm tiếp thu, quán triệt, cụ thể hóa nghị

quyết của Đảng bộ (Đảng ủy) thành chương trình, kế hoạch của chính quyền và

tổ chức thực hiện Đối với cán bộ đảng viên công tác ở khối mặt trận, đoàn thể

có nhiệm vụ, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng bộ thành chương trình, kế hoạch

và phối hợp với các bộ phận của Nhà nước tổ chức thực hiện Đảng bộ cơ sở chăm lo xây dựng, kiện toàn về tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, ủy ban nhân dân; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong các cơ quan của chính quyền, lựa chọn và bố trí đúng các chức danh cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt của HĐND, ủy ban nhân dân; quản lý chặt chẽ toàn diện, kiểm tra, giám sát những cán bộ đó trong thực thi công vụ và trong các quan hệ xã hội

Thứ ba, thông qua vai trò và uy tín từ sự nêu gương, thuyết phục của Đảng

bộ và tính tiên phong gương mẫu đảng viên trong hoạt động, công tác ở các bộ phận của bộ máy chính quyền cơ sở trong mọi lĩnh vục của đời sống xã hội

Thứ tư, thông qua công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, đây là

chức năng cơ bản trong sự lãnh đạo của Đảng Đảng ủy phải thường xuyên kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong bộ máy Nhà nước ở cơ sở trong việc chấp hành và thể chế hóa nghị quyết của Đảng bộ (Đảng ủy) và kết quả việc thực hiện các nhiệm vụ, mục tiêu đã đề ra "Thông qua công tác kiểm tra, giám sát để phát hiện những nhân tố mới, tạo điều kiện cho nó phát triển, đồng thời uốn nắn những lệch lạc, xử lý nghiêm những tổ chức Đảng, Đảng viên vi phạm, bảo đảm cho đường lối của Đảng, chủ trương, nghị quyết của Đảng bộ được thực hiện thắng lợi" [36; 47]

Đảng bộ cơ sở lãnh đạo chính quyền bằng quy chế, lề lối làm việc, phong cách công tác của chính mình Đảng bộ cơ sở lãnh đạo xây dựng tổ chức bộ máy

và hoạt động của chính quyền theo quy chế làm việc của Ban Chấp hành Đảng

bộ Trong quy chế làm việc quy định rõ chế độ trách nhiệm lãnh đạo của Đảng

bộ cơ sở, Ban Thường vụ Đảng ủy cơ sở đối với chính quyền, quy định mối quan hệ công tác giữa Đảng bộ cơ sở, Ban Thường vụ Đảng bộ cơ sở với HĐND, ủy ban nhân dân Đảng bộ cơ sở thực hiện công tác giáo dục, rèn luyện

phong cách làm việc cho đội ngũ cán bộ công tác các cơ quan chính quyền, trước hết là thực hiện tốt chế độ trách nhiệm

Đảng bộ cơ sở lãnh đạo chính quyền thông qua việc phát huy vai trò của

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tham gia các hoạt động của chính quyền, xây dựng chính quyền địa phương Trong hệ thống chính trị Ủy ban Mặt trận và các đoàn thể có vai trò to lớn và có trách nhiệm tham gia xây dựng Đảng và chính quyền, giám sát, phản biện xã hội hoạt động của Đảng và chính quyền Do đó, Đảng bộ cơ sở lãnh đạo phát huy vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tham gia xây dựng tổ chức bộ máy và cán bộ chính quyền địa phương [33, tr.43]

Tóm lại, cấp cơ sở có vị trí, vai trò đặc biệt; cho nên Đảng bộ cơ sở phải

xác định đúng nội dung lãnh đạo; đồng thời phải có phương thức lãnh đạo đúng đắn, phù hợp nhằm đảm bảo vừa nâng cao vai trò lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền có hiệu quả và chất lượng cao hơn; song song với việc phát huy trách nhiệm, tính chủ động và hiệu lực cao trong việc điều hành, quản lý của Nhà nước; theo hướng xác định rõ những công việc thuộc Đảng ủy có ý kiến, những công việc do chính quyền chủ động quyết định theo thẩm quyền; phát huy vai trò của cấp ủy, đảng viên hoạt động trong tổ chức chính quyền, Mặt trận tổ quốc, các đoàn thể Nếu giữa Đảng

bộ cơ sở và chính quyền có ý kiến khác nhau thì cần xem xét thận trọng cả hai phía trên cơ sở vì mục đích và lợi ích chung Yêu cầu đặt ra là Đảng bộ cấp xã không ngừng đổi mới nhằm nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng; đồng thời đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền cơ sở, làm cho chính quyền thật sự của dân, do dân vì dân nhằm tổ chức và quản lý có hiệu quả mọi hoạt động trên các lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở

1.2.4 Những yếu tố chi phối sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với

Ủy ban nhân dân

Những đặc điểm về điều kiện tự nhiên, văn hóa, lịch sử, đặc điểm về chức năng nhiệm vụ của chính quyền địa phương, mối quan hệ giữa Đảng bộ cấp thấp

và Đảng bộ cấp cao hơn… là những yếu tố chi phối khá quan trọng đến sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với chính quyền địa phương

Nếu tách riêng để nghiên cứu thì chính những đặc điểm về điều kiện tự nhiên, văn hóa, lịch sử, đặc điểm về chức năng nhiệm vụ của chính quyền địa phương, mối quan hệ giữa Đảng bộ cấp thấp và Đảng bộ cấp cao hơn… là những yếu tố chi phối khá quan trọng đến sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với chính quyền địa phương

Địa phương là một không gian kinh tế - chính trị và xã hội, gắn với hoạt động sản xuất - kinh tế, hoạt động quản lý và tổ chức đời sống xã hội của một cộng đồng dân cư Địa phương còn là một không gian văn hóa, một địa văn hóa với những biểu hiện rất cụ thể của sắc thái, bản sắc và truyền thống văn hóa địa phương Đó là văn hóa vùng, miền mà ở nước ta cội rễ của nó chính là văn hóa làng xã Trong một nước, xét về cơ cấu địa phương, nhất là xét từ trình độ phát triển, có địa phương đô thị (thành phố) và địa phương nông thôn (tỉnh) Tuy nhiên, ngay trong một thành phố cũng có vùng đô thị trung tâm và vùng ngoại vi thường vẫn là nông thôn Hơn nữa, Việt Nam là một nước đa dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, tâm linh khác nhau Như vậy, khái niệm địa phương trên thực tế còn

là vùng cư trú đa dân tộc, vùng tôn giáo và hoạt động tôn giáo

Sự khác biệt mang tính đặc thù của địa phương, so sánh địa phương này với địa phương khác tùy thuộc vào vị trí chiến lược của địa phương trong sự phát triển chung của cả nước, vào những lợi thế so sánh của địa phương này so với địa phương khác, vào quy mô diện tích và dân số Trình độ phát triển kinh tế

và văn hóa giữa các tỉnh cũng rất khác nhau Cần phải tính đến những khác biệt này để có quan điểm đúng đắn, hợp lý trong đầu tư phát triển, trong chiến lược phát triển chung của cả nước với phát triển vùng, miền, khu vực và phát triển của từng địa phương

Từ đó cho thấy các vấn đề đặt ra trong phát triển địa phương là rất đa dạng, khác biệt, có cả sự chênh lệch vượt trội Các địa phương ở nước ta còn có nhiều sự khác biệt nữa cần được nhận biết về đặc điểm tự nhiên kinh tế - xã hội,

về truyền thống lịch sử, văn hóa, đặc diểm tâm lý, tính cách, phong tục tập quán, lối sống… tạo nên những nét đặc trưng và đặc thù độc đáo để phân biệt địa phương này với địa phương khác

Rõ nhất là nét tâm lý cộng đồng và tính cách con người của từng địa phương, trong đó mặt tích cực thường xen lẫn cả yếu tố tiêu cực Do đó, xét một cách phổ biến, địa phương nào cũng có những yếu tố tiềm năng để phát triển đồng thời cũng không có ít những vấn đề của riêng mình như những lực cản kìm hãm, níu kéo sự phát triển cần phải vượt qua Các nhà lãnh đạo và cấp quản lý của địa phương, nhất là các cán bộ của chốt cần phải tự ý thức rõ điều đó để tập trung vào những vấn đề căn bản, sâu xa và lâu dài cho sự phát triển của địa phương mình cùng với sự phát triển của tỉnh, huyện và cả nước

Kết luận chương 1

Trong hệ thống chính trị cơ sở, Đảng bộ cơ sở nổi lên với vai trò lãnh đạo, Ủy ban nhân dân là bộ phận thực thi, cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng thành các chính sách, biện pháp trên thực tế và triển khai thực hiện nó

Dù chịu sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở nhưng Ủy ban nhân dân vẫn có sự chủ động, linh hoạt, mềm dẻo trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao Trong trường hợp này, để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở đối với UBND, Đảng bộ cơ sở phải làm tốt ba nhiệm vụ trọng tâm là đưa ra định hướng cho UBND vận hành, quản lý về mặt nhân sự và thực hiện nhiệm vụ giám sát, kiểm tra

Trong điều kiện một Đảng cầm quyền, vai trò, trách nhiệm lãnh đạo của Đảng đối với UBND được xác định trong mối quan hệ đặc biệt giữa Đảng với Nhà nước theo nguyên lý Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ Với tính chất, chức năng và tầm quan trọng của UBND nói chung và UBND cấp

xã nói riêng sự lãnh đạo của Đảng ủy đối với UBND là tất yếu, là một bộ phận cấu thành trong sự lãnh đạo chung của Đảng cộng sản đối với Nhà nước

Chương 2 THỰC TRẠNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ CƠ SỞ

ĐỐI VỚI ỦY BAN NHÂN DÂN Ở THỊ XÃ KIẾN TƯỜNG,

TỈNH LONG AN

2.1 Khái quát về thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, lịch sử của thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An

Kiến Tường là thị xã thuộc vùng Đồng Tháp Mười, nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Long An Phía Đông giáp huyện Mộc Hóa, phía Bắc giáp huyện Kôngpongrồ, tỉnh Vrâyriêng (Vương quốc Campuchia), phía Tây giáp huyện Tân Hưng, phía Nam giáp huyện Tân Thạnh

Toàn thị xã có 08 đơn vị hành chính cấp xã với tổng diện tích tự nhiên 20.428.9,20ha, tổng dân số 42.952 người với cơ cấu kinh tế nông - lâm - ngư nghiệp, công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp gắn với thương mại - du lịch Những năm gần đây, nền kinh tế Kiến Tường có bước phát triển vượt bậc, quốc phòng được củng cố, an ninh chính trị được giữ vững

Thị xã Kiến Tường thuộc tiểu vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa Nhiệt độ trung bình hàng năm là 27,70C; nhiệt độ có lúc lên đến 29,40c (tháng 4), thấp nhất có khi xuống 25,50C (tháng 12) Độ ẩm trung bình hàng năm là 81% Lượng mưa hàng năm vào loại trung bình, phân bổ trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 10

Địa hình khá đa dạng: Sông - kênh - rạch - bàu chằng chịt, các con sông

hầu hết bắt nguồn từ sông Cửa Long, sông Hậu, sông Vàm Cỏ Tây và Vàm Cỏ Đông, các hệ thống kênh, rạch chằng chịt là hệ thống thoát nước rất tự nhiên, làm cho thị xã bớt ngập úng khi mưa, đồng thời là nguồn nước tự nhiên cho sinh hoạt, sản xuất cũng như lợi thế để nuôi trồng thủy sản

Đất đai: Diện tích đất tự nhiên của thị xã là 20.428,20 ha, chiếm 4,54% tổng diện tích tự nhiên của tỉnh Trong đó diện tích nông nghiệp 15.120,33 ha chiếm 74,01%, đất lâm nghiệp 402,06 ha chiếm 1,96%

Về du lịch: Hiện nay: Núi đất, Bờ kè sông Vàm Cỏ tây, cửa khẩu Quốc tế Bình Hiệp và các di tích như khu di tích Bắc Chiêng, Bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh trận Mậu Thân Xuân 1968, Đồn Ông Tờn, trận Mộc Hóa - tiểu đoàn 307 là những điểm du lịch lý tưởng, hấp dẫn với du khách

Về dân số: Theo số liệu điều tra, dân số của thị xã tính đến ngày 31/12/2014 là 42.920 người, với 11.042 hộ, bao gồm 18.549 người sống ở khu vực đô thị, chiếm 43,18% và 24.403 người sống ở khu vực nông thôn, chiếm 56,81% Mật độ trung bình: 210 người/km2

[21, tr.67]

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế, xã hội ở Kiến Tường, tỉnh Long An

Thị xã Kiến Tường là trung tâm của khu vực Đồng Tháp Mười về nhiều mặt, trong đó kinh tế đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển chung của toàn khu vực Đồng Tháp Mười Thị xã có cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp để giao thương hàng hóa với Vương quốc Campuchia, có tuyến quốc lộ 62 chạy qua giúp cho việc vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn Trung tâm thương mại – dịch

vụ Kiến Tường đang được xây dựng, đóng vai trò đầu tàu cho nghành dịch vụ không chỉ của thị xã Kiến Tường mà còn là đầu tàu cho toàn vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Long An

Từ khi thành lập, thị xã Kiến Tường chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng: thương mại- dịch vụ; nông nghiệp; công nghiệp Giá trị sản xuất tăng khá, bình quân đạt 11,4%/năm, thu nhập bình quân đầu người đến năm 2015 đạt 31,4 triệu đồng/người/năm Thương mại- dịch vụ tăng trưởng khá và ổn định, chợ trung tâm thị xã đa dạng các mặt hàng, phong phú về sản phẩm đảm bảo cung cấp, phân phối nhu cầu sản xuất, tiêu dùng của nhân dân thị xã và các huyện lân cận Nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng cao 50,3%, chủ yếu sản xuất cây lúa nước, với sản lượng lương thực bình quân 170.000 tấn/năm; chăn nuôi duy trì ở mức ổn định, chủ yếu chăn nuôi nhỏ lẻ như trâu bò ở vùng cao, nuôi heo, gia cầm theo hộ gia đình, nuôi thủy sản chủ yếu theo các kênh, sông trãi đều ở các xã, phường Công nghiệp mới hình thành một số nhà máy xay xát, kho

lương thực phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp; tiểu thủ công nghiệp chủ yếu

là các sản phẩm nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp và tiêu dùng của người dân Cửa khẩu quốc tế Bình Hiệp đang được đầu tư từng bước hình thành khu thương mại mậu biên

Trung tâm văn hóa- xã hội của thị xã Kiến Tường nằm trên địa bàn Phường 1, một phần Phường 2 và Phường 3 Ở mỗi xã được hình thành khu hành chính, trung tâm văn hóa xã từ cụm dân cư vùng lũ, gồm các cơ quan hành chính xã, trường học, chợ xã và khu dân cư Trên địa bàn Thị xã có 01 trường Trung cấp nghề Đồng Tháp Mười tập trung đào tạo nghề cho lao động nông thôn của vùng Đồng Tháp Mười và 01 trường trung học phổ thông đảm bảo nhu cầu học tập của học sinh Thị xã có 20 trường (06 trường trung học cơ sở, 08 trường tiểu học, 06 trường mẫu giáo), có 15/20 trường đạt chuẩn quốc gia, trong đó có

03 trường đạt chuẩn mức độ 2, các trường còn lại đều được kiên cố hóa và cơ bản đảm bảo cơ sở vật chất dạy và học

Thị xã có Bệnh viện đa khoa khu vực Đồng Tháp Mười, đang xây dựng Bệnh viện 500 giường, ở mỗi xã, phường đều có trạm y tế đảm bảo nhu cầu khám, điều trị và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân Các thiết chế văn hóa được quan tâm đầu tư, hiện nay 100% ấp, khu phố đạt danh hiệu ấp, khu phố văn hóa;

có 06/08 xã, phường đạt chuẩn văn hóa Công tác đền ơn đáp nghĩa được quan tâm thường xuyên, chính sách an sinh xã hội được đảm bảo, đời sống vật chất và tinh thần của người dân nâng lên rõ rệt [21, tr.78]

Hiện tại, toàn thị xã đang nỗ lực phát huy các nguồn lực, kêu gọi sự ủng

hộ từ bên ngoài để thực hiện có hiệu quả những mục tiêu phấn đấu đến năm

2020 Cụ thể:

- Về kinh tế:

+ Giá trị sản xuất tăng bình quân 5 năm đạt 10%/năm Trong đó, khu vực

I (nông- lâm - ngư nghiệp) tăng bình quân 5%/năm; khu vực II (công nghiệp- xây dựng) tăng bình quân 16%/năm; khu vực III (thương mại - dịch vụ) tăng bình quân 19%/năm

+ Cơ cấu kinh tế: nông - lâm - ngư nghiệp 40%, công nghiệp - xây dựng 20%, thương mại - dịch vụ 40%

+ Thu ngân sách Nhà nước bình quân hàng năm đạt 250 tỷ đồng

+ Thu nhập bình quân đầu người đạt 35 triệu đồng/năm

+ Sản lượng lương thực bình quân 175.000 - 180.000 tấn/năm

+ Thành lập 4- 6 hợp tác xã

+ Giải quyết việc làm cho 7.500 lao động/5 năm

+ Tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch, nước hợp vệ sinh đạt 99%

+ Tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia 95%

+ Số xã đạt chuẩn nông thôn mới 100% (đạt 2 xã, thực hiện thêm 3 xã) + Lộ liên ấp đạt chuẩn theo tiêu chí nông thôn mới

- Về văn hóa:

+ 8/8 xã, phường được công nhận xã, phường văn hóa

+ Số xã, phường đạt chuẩn bộ tiêu chí quốc gia về y tế 100%

+ Tỷ lệ giảm suy dinh dưỡng trẻ em còn dưới 10%

+ Trạm y tế xã có bác sĩ duy trì 100%

+ Đạt 5/8 xã, phường không có người sinh con thứ 3 trở lên

+ Trên 80% người dân tham gia bảo hiểm y tế

+ Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 100%

+ Hoàn thành phổ cập bậc trung học 8/8 xã, phường

- Về xây dựng Đảng:

+ 50% tổ chức cơ sở Đảng đạt “trong sạch, vững mạnh” hàng năm

+ Trên 90% Đảng viên “đủ tư cách, hoàn thành tốt nhiệm vụ” hàng năm + Kết nạp 400 Đảng viên mới

- Về các chương trình đột phá:

+ Chương trình phát triển nông nghiệp chất lượng cao

+ Chương trình phát triển thương mại

+ Chương trình phát triển đô thị

2.1.3 Khái quát các Đảng bộ cơ sở và UBND ở thị xã Kiến Tường

Thị xã Kiến Tường có 25 Đảng bộ, chi bộ trực thuộc (20 Đảng bộ, 5 chi

bộ) với 1.754 đảng viên Ban chấp hành Đảng bộ thị xã có 43 đ/c, trong đó có 10

nữ, 04 đ/c trẻ, 06 đ/c trình độ thạc sĩ, 01 đ/c đang học tiến sĩ, 05 đ/c đang học thạc sĩ Tương ứng với 8 xã, phường ở thị xã Kiến Tường thì có 8 Đảng bộ xã, phường và UBND xã, phường; trong đó, 05 xã, phường loại 1 (Phường 1, Phường 2, xã Bình Tân, xã Bình Hiệp, xã Thạnh Trị); 02 xã loại 2 (Tuyên Thạnh, Thạnh Hưng); 01 phường loại 3 (Phường 3)

Đảng bộ các xã, phường đều được bố trí đầy đủ các chức danh Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND theo quy định Các xã, phường loại 1 thì được cơ cấu 02 phó Chủ tịch; xã, phường loại 2, 3 thì cơ cấu

vị hành chính tương đương; huyện chia thành xã, thị trấn; thị xã và thành phố thuộc tỉnh chia thành phường và xã; quận chia thành phường” [53, tr.101]

Như vậy, xã, phường là đơn vị hành chính cuối cùng trong hệ thống hành chính bốn cấp ở nước ta Xã, phường là hình ảnh của một xã hội thu nhỏ, nơi tổ chức thực hiện mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của

Nhà nước và biến nghị quyết thành hiện thực sinh động Thông qua HTCT, xã, phường nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, phản ánh với Đảng và Nhà nước, tạo nên cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, đồng thời kiểm nghiệm tính đúng đắn của đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước

Từ thực tiễn, xã, phường đóng góp những sáng kiến, kinh nghiệm, đề xuất, báo cáo với Đảng và Nhà nước để sửa đổi, bổ sung và đề ra đường lối, chủ trương, chính sách sát với thực tế cơ sở

Các tổ chức của HTCT cấp xã là một bộ phận quan trọng tạo nên HTCT ở nước ta HTCT ở xã mạnh thì HTCT ở cấp thị xã và thành phố mới mạnh; là cơ

sở, tiền đề tạo nên sự vững chắc của HTCT quốc gia, có sức đề kháng tốt, vững vàng trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, khu vực, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước Các tổ chức của HTCT cấp xã vững mạnh, hoạt động có hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ CBCC của HTCT cấp xã Đội ngũ này có chất lượng tốt, năng động, sáng tạo, có năng lực, phẩm chất đạo đức, phương pháp, phong cách công tác tốt sẽ làm cho HTCT cấp xã vững mạnh [51]

* Thực trạng Đảng bộ cơ sở

Đảng bộ cơ sở các xã, phường ở thị xã Kiến Tường có 1.151 đảng viên, trong đó có 476 nữ; 102 đảng ủy viên, trong đó 33 nữ, 100% cán bộ đạt chuẩn theo quy định; 8 đ/c Bí thư Đảng ủy, trong đó có 03 đ/c nữ, 03 đ/c trẻ (dưới 35 tuổi), 02 đ/c trình độ Thạc sĩ, 01 đ/c đang học Thạc sĩ

Ngay từ đầu nhiệm kỳ, Đảng bộ cơ sở các xã, phường đều xây dựng, ban hành quy chế làm việc và hoạt động theo quy chế làm việc, Đảng bộ cơ sở lãnh

đạo toàn diện trên mọi lĩnh vực ở cơ sở Nhiều cấp ủy đã thực sự đổi mới nội

dung, quy trình và xác định được những vấn đề trọng tâm, trọng điểm trong việc ban hành các nghị quyết Phương thức lãnh đạo của cấp ủy đã khắc phục một bước tình trạng bao biện làm thay công việc của chính quyền, hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo

Trong những năm qua, Đảng ủy các xã, phường luôn quan tâm lãnh đạo tốt công tác tư tưởng, xem đây là nhiệm vụ chính trị hàng đầu Đảng ủy cơ sở thường xuyên lãnh đạo việc triển khai tuyên truyền các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước, kịp thời thông tin, tuyên truyền tình hình trong nước, quốc tế thông qua các tài liệu tuyên truyền đến cán bộ, Đảng viên, đoàn viên, hội viên và nhân dân nhận thức, hiểu biết và chấp hành Mặt khác, thông qua các hệ thống tổ chức của Phường, qua báo cáo của các ngành, các cấp ủy viên và trực tiếp nắm bắt thông tin tình hình, dư luận trong nhân dân

để kịp thời định hướng tư tưởng giúp cán bộ công chức, Đảng viên và nhân dân

ổn định tư tưởng, an tâm công tác và trong cuộc sống Qua kết quả đánh giá hoạt động tuyên giáo, tư tưởng hàng năm, nhìn chung hoạt động tư tưởng của các xã, phường đều đạt vững mạnh, nội dung tuyên truyền phong phú, đa dạng, đáp ứng tốt yêu cầu thông tin trong toàn thị xã [19, tr.78]

Trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở, Đảng ủy luôn luôn nắm vững nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, các quy định của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết và chỉ thị của cấp trên để cụ thể hóa và vận dụng trong thực tiễn lãnh đạo nhiệm vụ chính trị của cấp mình Mặt khác, để lãnh đạo, chỉ đạo tốt nhiệm vụ chính trị ở

cơ sở, ngoài việc phát huy trí tuệ của tập thể cấp ủy, vai trò quyết định của người đứng đầu cấp ủy thì việc nắm chắc và sát tình hình Đảng bộ, tổ chức Đảng trực thuộc và nhân dân trên địa bàn là một việc rất quan trọng, nhằm đề ra nghị quyết của cấp ủy xác đúng với tình hình thực tế, kịp thời giải quyết thực hiện những nhiệm vụ trọng tâm, bức xúc, phù hợp với yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân Và để triển khai thực hiện được nghị quyết của cấp ủy, thì Bí thư Đảng ủy là người lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp việc triển khai quán triệt nghị quyết

đó trong cấp ủy và Đảng bộ để tạo sự đồng thuận, thống nhất cao và cụ thể hóa thực hiện được hiệu quả Nhờ sự vận dụng, thực hiện theo đúng chức năng, nhiệm vụ của mình mà Đảng ủy các xã, phường trên địa bàn thị xã những năm