- Bàn luận mặt tích cực và tiêu cực của hiện tượng: Hiệu ứng đám đông tích cực sẽ giúp con người kết nối với nhau; bắt kịp trào lưu, xu hướng để tránh lạc hậu; đư[r]
Trang 1HƯỚNG DẪN VIẾT NLXH 200 CHỮ
TỪ NỘI DUNG TRONG VĂN BẢN ĐỌC HIỂU
PHẦN 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý
1 Đảm bảo hình thức đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ:
- Thí sinh phải trình bày theo đúng hình thức của một đoạn văn Tức là không được xuống dòng hay gạch đầu dòng
- Tránh tình trạng viết quá sơ sài hoặc quá dài dòng Dung lượng hợp lý nhất là khoảng 20-25 dòng (2/3 tờ giấy thi) Tuy nhiên các em không nên cứng nhắc chỉ viết đúng 200 chữ và ngồi đếm lại Các em có thể viết thêm vài dòng cũng không ảnh hưởng đến kết quả Giám khảo sẽ không ai ngồi đếm số câu, số chữ nên các em có thể hoàn toàn yên tâm miễn sao là bài viết đủ ý, diễn đạt trong sáng, không mắc lỗi chính tả
- Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận: Có đủ các phần / câu mở đoạn, phát triển đoạn, kết đoạn Mở đoạn nêu được vấn đề, phát triển đoạn triển khai được vấn đề, kết
đoạn kết luận được vấn đề nên có một câu gắn gọn nêu ý nghĩa, nội dung, ý nghĩa hoặc quan điểm cá nhân của người viết để bài văn được sâu sắc hơn Nếu như đề thi yêu cầu viết bài văn thì các em trình bày đủ 3 phần: mở bài, thân bài, kết bài
2 Chú ý về mặt nội dung viết đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ
- Cần xác định kiểu bài/ đoạn NLXH thuộc dạng tư tưởng đạo lý hay hiện tượng đời sống để viết cho đúng:
+ Đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ về tư tưởng đạo lý cần có các ý cơ bản sau: Giải thích tư tưởng, đạo lý; biểu hiện cụ thể; phân tích và chứng minh vấn đề; mở rộng vấn đề; nêu ý nghĩa và bài học nhận thức…
+ Đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ về đời sống cần nêu được: Nêu hiện tượng đó (biểu hiện, mức độ…) Phân tích nguyên nhân, tác động tích cực/tiêu cực của hiện tượng
đó Bài học suy ngẫm của bản thân…
- Học sinh có thể viết linh hoạt theo ý của mình, cần có yếu tố sáng tạo Tuy nhiên, các em cần bám sát vấn đề trọng tâm đề cho để tránh viết lan man, máy móc, sáo rỗng
- Dẫn chứng không nên quá dài dòng, mơ hồ chung chung Chọn lọc dẫn chứng tiêu biểu để bài làm sâu hơn và thuyết phục hơn
3 Thời gian: viết đoạn văn NLXH tích hợp từ đọc hiểu các em nên phân bố thời gian
hợp lý (thường khoảng 20 -30 phút) để dành thời gian cho đọc hiểu và viết chỉn chu bài nghị
luận văn học
4 Một số lưu ý khác:
- Khi viết NLXH về nội dung trong văn bản đọc hiểu, tuyệt đối không chép lại đề đọc hiểu
- Thường xuyên tìm nguồn tư liệu, nắm bắt thông tin, tích lũy kiến thức
- Lựa chọn văn phong phù hợp, chọn lọc dẫn chứng
- Có thói quen đọc lại, kiểm tra bài để bổ sung, hoàn thiện tránh sai sót
- Rèn kỹ năng viết bài thường xuyên
Trang 2PHẦN 2 GỢI Ý GIẢI MỘT SỐ ĐỀ MINH HỌA
Vì là đoạn hướng dẫn để HS dễ nhìn nên thầy cô soạn theo ý Khi viết bài các em nên dẫn dắt và trình bày các nội dun xuyên suốt trong một đoạn văn Nhớ đừng xuống hàng nhé!
1 VÍ DỤ 1: Viết đoạn văn NLXH 200 chữ về “hiệu ứng đám đông” được nêu ra ở phần đọc hiểu
* Câu dẫn dắt / giải thích hiện tượng:
- Hiệu ứng đám đông là những tác động của đám đông đến suy nghĩ và hành vi của con người, khiến con người phải làm theo những điều mà số đông cho là hay, là đúng và sáng suốt mà bản thân lại không có suy nghĩ, chính kiến về điều đó
- Biểu hiện của hiệu ứng đám đông là nỗi sợ hãi bị đám đông phán xét và bị loại ra khỏi nhóm; là những người không quen biết cùng hùa nhau phán xét, "ném đá" một người dẫu chưa hiểu ngọn nguồn sự việc; ăn mặc theo trào lưu, nói năng theo số đông dẫu điều đó chưa hẳn có nghĩa và chưa hẳn đúng phong cách của bản thân; là những hành vi phản cảm trên mạng dễ dàng nhận hàng nghìn like và lượt share vì được đám đông cổ vũ / Đây là hiện tượng rất phổ biến, có thể thấy ở bất cứ đâu, cần cảnh báo về
sự nguy hại của nó
* Câu bàn luận:
- Vì sao có hiện tượng này? Con người sống trong xã hội nên luôn chịu sự tác động,
chi phối của quy luật chung, của số đông Do tâm lý chủ quan "số đông luôn đúng" Do đám đông có những quyền lực đáng sợ, có thể kiểm soát và định hướng hành vi con người Do bản thân mỗi người thiếu thông tin, mơ hồ trong nhận thức, thiếu chính kiến, yếu đuối, không suy nghĩ chín chắn nên dễ bị đám đông chi phối, lôi kéo
- Bàn luận mặt tích cực và tiêu cực của hiện tượng: Hiệu ứng đám đông tích cực
sẽ giúp con người kết nối với nhau; bắt kịp trào lưu, xu hướng để tránh lạc hậu; được tham vấn và định hướng hành động đúng đắn; tập hợp đông đảo mọi người hưởng ứng các phong trào tích cực của xã hội / Hiệu ứng đám đông tiêu cực làm mỗi người bị thủ tiêu chính kiến, tư duy độc lập, sự sáng tạo vì mải chạy theo điều đám đông nghĩ và làm Điều này tất yếu sẽ khiến mỗi người trở thành cái bóng, không dám sống thật với chính mình, không làm chủ được bản thân và cuộc đời của mình, không biết mình thực sự muốn
gì và cần phải làm gì, khiến cho mọi người không hiểu, không nắm bắt được bản chất cốt lõi của sự việc, sự vật vì nó luôn bị che lấp bởi ý kiến của đám đông Lúc đó lời đánh giá của số đông trở thành tiêu chuẩn của chân lý Thực tế đã chứng minh trong nhiều trường
Trang 3người xung quanh và xã hội: nhiều người phải chạy trốn, trầm cảm hoặc tự sát vì bị đám đông lên án; nhiều vụ phạm tội tập thể diễn ra; tệ nạn xã hội gia tăng
- Câu kết đoạn rút ra giải pháp, bài học nhận thức và hành động đúng đắn, phù hợp: Hãy biết khai thác mặt tích cực từ hiệu ứng đám đông một cáh thông minh nhưng
cần phải sống luôn là chính mình
2 VÍ DỤ 2: Viết NLXH 200 chữ về tư tưởng: “Hạnh phúc như bầu trời này vậy / Không chỉ dành cho một riêng ai” trích trong bài thơ “Tự sự” của nhà thơ Lưu Quang Vũ được nêu ở phần đọc hiểu
- Nhóm câu dẫn dắt: Trong cuộc sống, mỗi chúng ta đều có một mục tiêu, một ước
mơ để theo đuổi Nhưng có lẽ, khát vọng lớn lao nhất đó chính là “ Hạnh phúc” Và nhà thơ Nguyễn Quang Vũ đã dành ngòi bút của mình để viết nên những lời nhắn gửi ý nghĩa “ Hạnh phúc cũng như bầu trời này vậy - Không chỉ dành cho một riêng ai” – một thông điệp nhẹ nhàng mà sâu sắc về hạnh phúc
- Nhóm câu giải thích: Quan niệm “Hạnh phúc như bầu trời” chính là muốn nhấn
mạnh hạnh phúc là món quà của thượng đế dành cho cả nhân loại và vạn vật trên thế giới Nhưng cũng vì thế mà không ai có thể ôm trọn được hạnh phúc cho mình Hạnh phúc luôn bao bọc quanh chúng ta, càng nhiều người hạnh phúc, bầu trời chung ấy càng rộng lớn Và ta sẽ càng gần bầu trời ấy hơn khi ta biết vươn lên và cố gắng
- Nhóm câu bàn luận: Như vậy, trong cuộc sống, muốn cảm nhận vầng hào quang
rạng ngời của hạnh phúc, chúng ta không chỉ cần nỗ lực, cố gắng mà còn cả sự san sẻ, giúp đỡ mọi người để hạnh phúc đến muôn nơi Hạnh phúccó trong những điều vô cùng giản dị: Một sức khỏe tốt, có tiền bạc, có công việc ổn định, có gia đình tốt và có người
để yêu thươn… Người hạnh phúc thực sự là người biết cân bằng và san sẻ Biết cho đi,
biết giúp đỡ người khác thì hạnh phúc sẽ tự tìm đến tâm chúng ta /Có lẽ, khi được cho
đi, nhìn thấy nụ cười, niềm vui của những người nhận lại, đó chính là giây phút hạnh phúc nhất Bởi lẽ, khi sở hữu quá nhiều, ta sẽ hao tâm để lo lắng, bảo vệ báu vật của mình, không còn tận hưởng cuộc sống đúng nghĩa Nhưng khi biết sẻ chia, bầu trời hạnh phúc sẽ ngày càng mở rộng, tỏa ánh nắng ấm áp đến muôn nơi
- Câu kết đoạn nêu suy nghĩ và bài học nhận thức: Hãy luôn biết quan tâm, yêu
thương đến những người xung quanh, hãy luôn giữ sợi dây liên kết giữa hạnh phúc cá nhân và tập thể Hãy cùng tôi và mọi người để món quà mang tên Hạnh phúc quý giá đến với muôn nơi, vượt mọi không gian
3 VÍ DỤ 3: Hãy trình bày suy nghĩ của anh/chị bằng đoạn văn nghị luận (khoảng
200 chữ) về vấn đề đặt ra tron văn bản đọc hiểu: “Phải chăng sống ảo có nguy cơ đánh mất giá trị thực?”
- Nhóm câu dẫn nhập: Có lẽ cụm từ “sống ảo” đã không còn xa lạ thậm chí quá
quen thuộc và trở thành thói quen của xã hội, đặc biệt là các bạn trẻ Nhưng hiện nay
Trang 4hiện tượng này càng có xu hướng phát triển thái quá và dường như có những hệ lụy tiêu cực Phải chăng sống ảo có nguy cơ đánh mất giá trị thực?
- Nhóm câu giải thích: “Sống ảo” là khái niệm chỉ cách sống trong hoang tưởng,
không đúng với thực tại bản thân hay cố ý tự tô vẽ cho mình một cuộc sống tốt đẹp, hoàn hảo trong mắt người khác mà cuộc sống đó khác với thực tại
- Nhóm câu bàn luận:
+ Biểu hiện: “Sống ảo” thường thể hiện rõ nhất qua các trang mạng xã hội như Facebook, Instagram, Còn giá trị thực không chỉ dừng lại là sự thật về mỗi người trong cuộc sống hằng ngày mà còn là những giá trị tinh thần tốt đẹp và chuẩn mực đạo đức
của xã hội Việc xác định hai giá trị giữa “sống ảo” và “giá trị thực” khiến chúng
ta phải suy ngẫm Hiện tượng sống ảo xuất hiện tràn lan dưới nhiều hình thức Các bạn trẻ có thể kết bạn, nói chuyện, tâm sự những điều thầm kín hay thậm chí là yêu đương với những người mới biết qua mạng xã hội dù chưa hề gặp mặt Họ còn dùng mạng xã hội như công cụ để khoe khoang những thứ không có thực của bản thân như giàu có, danh tiếng,… Sống ảo còn là gây sự chú ý, khiến mình nổi tiếng bằng những nội dung không lành mạnh hay bịa đặt hay thường xuyên trở thành “anh hùng bàn phím”, dùng lời nói hoa mĩ, tỏ ra mình văn minh, nhân ái,…
+ Hệ quả: Cách sống này tạo ra một thế hệ chìm đắm trong ảo vọng, thích khoe khoang, dối trá, chỉ cố tô vẽ cho hình ảnh bản thân bằng những thứ không tồn tại, phớt lờ cuộc sống thực tế Và khi trút bỏ vẻ ngoài hào nhoáng trở về cuộc đời thực, họ lạ lẫm, không xác định được hướng di của chính mình, làm phân tán, ảnh hưởng đến học tập và lao động cũng như các mối quan hệ thực Sự tăng chóng mặt của các trang mạng xã hội, sức hút của những nút “like”, những lời ca tụng ảo khiến “sống ảo” trở thành căn bệnh khó chữa, ảnh hưởng đến nhân cách, tinh thần của giới trẻ
- Câu kết đoạn nêu suy nghĩ và bài học nhận thức của bản thân: Mỗi chúng ta
cần tự ý thức sao cho việc sử dụng mạng xã hội hay công nghệ một các phù hợp Phải nhìn nhận, đánh giá đúng bản thân và hiện thực cuộc sống, không chạy theo xu hướng Những mối quan hệ trên mạng có thể đúng đắn nếu ta biết cân bằng, hài hòa với cuộc sống thực tại Hãy chủ động thay đổi, điều chỉnh lại cách sống Công nghệ là con dao hay lưỡi Nếu biết cách sử dụng đó sẽ là công cụ vô cùng hiệu quả nhưng chỉ cần nhìn nhận sai nó sẽ là con dao giết chết tâm hồn bạn
4 VÍ DỤ 4: Hãy trình bày suy nghĩ của anh/chị bằng đoạn văn nghị luận (khoảng
200 chữ) về vấn đề đặt ra tron văn bản đọc hiểu: “Sống ở thế chủ động”
- Nhóm câu dẫn nhập: Có ai trên đời này lại không muốn tự quyết định cuộc đời
mình? Có ai muốn nhất nhất nghe theo sự chỉ huy của người khác? Muốn thế chỉ có cách
ta phải “sống ở thế chủ động”
- Nhóm câu giải thích: Chủ động – có thể được hiểu là tự mình lập kế hoạch, thực
hiện, và chịu trách nhiệm với mọi vấn đề trong cuộc sống mà không chịu sự chi phối bởi hoàn cảnh bên ngoài
- Nhóm câu bàn luận: Có thể ví cuộc sống mỗi chúng ta như một chặng đường, thì
chủ động chính là chúng ta biết được hướng đi, tốc độ, điểm dừng, đích đến, chính vì thế
Trang 5hướng mình sang phương Tây, để tìm hiểu cuộc sống nhân dân bên đó, để tìm ra con đường cứu nước cứu dân Chỉ có sống và làm chủ bản thân, Bill Gate hay Mark mới bỏ ngang trường đại học danh giá nhất nước Mỹ để thực hiện ước mơ của mình Và cũng chỉ
có thế chủ động, bất cứ ai trong chúng ta mới có thể sẵn sàng đối diện với sóng gió
- Câu kết đoạn nêu suy nghĩ và bài học nhận thức của bản thân: Thế hệ thanh
niên của chúng ta ngày hôm nay không thể bị động như thế, không thể đóng vai “hành khách” trên chuyến xe mà người khác cầm lái Có thể chúng ta chưa làm được điều gì to lớn, nhưng ít nhất sáng mai ăn gì, học như thế nào, thi trường gì, chúng ta hãy chủ động quyết định Người chủ động phải là người luôn cầu tiến, ham học hỏi, rèn luyện và chuẩn
bị hành trang cần thiết cho chuyến đi của mình Làm gì có người leo núi nào lại không chuẩn bị thể lực, đồ dùng, làm gì có người gương buồm ra khơi nào mà không biết trước hướng đi Điều đó có nghĩa, chủ động nhưng không liều lĩnh, chủ động cần tỉnh táo, tham khảo ý kiến mọi người, hạn chế mức thấp nhất sai lầm, thất bại, sẵn sàng đối diện với khó khăn
TRÊN ĐÂY LÀ MỘT SỐ VÍ DỤ MINH HỌA MỘT SỐ ĐỀ NLXH CƠ BẢN VỀ VIẾT ĐOẠN VĂN (200 CHỮ) TỪ NỘI DUNG Ở PHẦN ĐỌC HIỂU CÁC EM CỐ GẮNG VIẾT BÀI NHIỀU HƠN VÀ TẬP TRUNG LÀ VIỆC KHOA HỌC SẼ CÓ HIỆU QUẢ TÍCH CỰC
NHỮNG ĐỀ KHÁC CỨ VIẾT TƯƠNG TỰ CÁC EM NHÉ CHÚC HỌC TRÒ THI TỐT!