CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN BÁO CÁO QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƯ

2.Nội dung và đặc điểm của báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình xây dựng cơ bản hoàn thành BCQTVĐTCTXDCBHT BCQTVĐTCTXDCBHT với tư cách là một bảng khai tài chínhđược quy định cụ thể

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN BÁO CÁO QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU

TƯ

I.Đặc điểm của XDCB và quản lý đầu tư XDCB

1.Đặc điểm của XDCB và quản lý đầu tư XDCB

Đầu tư là việc bỏ vốn để thu được lợi ích kinh tế trong tương lai Đầu

tư xây dựng cơ bản (XDCB) là việc bỏ vốn trong lĩnh vực XDCB nhằm tạo

ra sản phẩm là những công trình, hạng mục công trình XDCB là một ngànhsản xuất vật chất đặc biệt, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội, nó quyếtđịnh đến sự phát triển của đất nước và quy mô sản xuất của các ngành cóliên quan

Đặc điểm của XDCB được thể hiện thông qua đặc điểm của ngành, củasản phẩm XDCB và đặc điểm của quá trình đầu tư XDCB Chính những đặcđiểm này quyết định đến đặc điểm quá trình quản lý đầu tư XDCB XDCB làmột ngành sản xuất vật chất chịu tác động của điều kiện tự nhiên Sản phẩmcủa ngành XDCB là những công trình, hạng mục công trình được tạo nên cóliên quan đến nhiều ngành nghề trong nền kinh tế quốc dân Sản phẩmXDCB quyết định đến quy mô của các ngành sản xuất khác Đồng thời nócũng phản ánh trình độ phát triển kinh tế xã hội và năng lực sản xuất củamột đất nước Sản phẩm XDCB là những công trình, hạng mục công trìnhđược tạo nên từ vật liệu xây dựng, thiết bị, lao động gắn liền với đất, khoảngkhông, mặt nước, mặt biển và thềm lục địa Các công trình, hạng mục côngtrình cũng là sản phẩm của công nghệ xây lắp nó được tạo ra nhằm để sảnxuất những sản phẩm cụ thể đã nêu trong dự án Như vậy, công trình XDCB

là sản phẩm tất yếu của giai đoạn thứ hai (Giai đoạn thực hiện đầu tư dự án)

và thông qua đó nhằm đạt được mục tiêu cuối cùng đã nêu trong dự án đó là

sự tăng trưởng về số lượng, hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lượng củasản phẩm, dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định Các côngtrình XDCB thường có giá trị lớn, thời gian thi công lâu, địa điểm thi công

cố định, có dự toán, thiết kế và phương pháp thi công riêng Công trìnhXDCB có nhiều loại, muốn quản lý tốt thì phải biết được các loại công trìnhnày

Phân loại công trình:

Theo tính chất công trình và qui mô đầu tư, công trình chia ra thành ba loại:

Công trình là sản phẩm của dự án nhóm A: Đây là nhóm các côngtrình, dự án có vốn đầu tư rất lớn hoặc có tính chất quan trọng của quốc giakhông kể mức vốn đầu tư

Công trình là sản phẩm của dự án nhóm B: Đây là nhóm các công trìnhđược tạo ra từ những dự án có vốn đầu tư nhỏ hơn nhóm A được qui định cụthể thông qua mức vốn đầu tư

Công trình là sản phẩm của dự án nhóm C: Đây chính là công trình làsản phẩm của những dự án có vốn đầu tư nhỏ hơn nhóm B và nó được quiđịnh một cách cụ thể thông qua mức vốn đầu tư

Theo nguồn vốn chia ra, công trình được phân thành:

Công trình được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp

Công trình được đầu tư bằng nguồn vốn tín dụng do Nhà nước bảolãnh

Công trình được đầu tư bằng nguồn vốn tín dụng đầu tư phát triển của

Nhà nước.

Công trình được đầu tư bằng nguồn vốn tự có của doanh nghiệp Nhànước

Theo đặc điểm kỹ thuật chia ra, công trình được phân thành:

Công trình xây dựng dân dụng và công trình xây dựng công nghiệp

Công trình cầu, đường, sân bay, hầm lò

Công trình bến cảng, đê điều, kè, nhà máy thuỷ điện, các dàn khoandầu khí, nạo vét lòng sông…

Công trình cấp thoát nước, cải tạo môi trường, trồng cây gây rừng

Công trình cơ khí, chế tạo máy, điều khiển tự động

Theo tính chất kinh tế chia ra, công trình được phân thành:

Công trình sản xuất kinh doanh

Công trình phi sản xuất kinh doanh

Theo yêu cầu phạm vi quản lý chia ra, công trình được phân thành:

Công trình do trung ương quản lý

Công trình do địa phương quản lý

Ngành XDCB tạo ra sản phẩm là những công trình, các công trình nàychứa đựng rất đa dạng các hoạt động và ý tưởng của con người như côngtrình trường học phải chứa đựng tư tưởng giáo dục, công trình khách sạnphải chứa đựng những tư tưởng du lịch… Thực tế thật khó khăn khi phânloại một cách ngắn gọn và đầy đủ hình ảnh rộng lớn của các công trìnhXDCB Các công trình trên đây khi tiến hành đầu tư người ta cũng nhìnnhận đánh giá khác nhau, song thường có cách nhìn để đánh giá cho hai loại

công trình đó là:

Công trình có tính chất sản xuất kinh doanh: Loại này khi phân tích,đánh giá để đầu tư, thường người ta quan tâm đến lợi ích kinh tế do côngtrình sinh ra, như doanh thu hàng năm, giá thành sản xuất, kết quả, khả năngthanh toán trả nợ về vốn vay đầu tư Đồng thời, người ta cũng cân nhắc vàphân tích kỹ về tổng số vốn đầu tư và nguồn đầu tư có kết hợp một số yếu tốkhác như môi trường sinh thái, quy hoạch, xã hội…

Đối với công trình phi sản xuất kinh doanh: Loại công trình này khi đầu

tư, vốn thường được lấy từ ngân sách Nhà nước hoặc vay từ các tổ chức quốc

tế hoặc quốc gia khác Khi đầu tư, người ta chỉ xem xét về lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội, môi trường sinh thái, khả năng trả vốn từ lĩnh vực khác, nguồn khác Nói tóm lại, các công trình này chủ yếu đánh giá trên cơ sở lợi ích công cộng và xã hội, đó là lợi ích gián tiếp.

2.Nội dung và đặc điểm của báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình xây dựng cơ bản hoàn thành (BCQTVĐTCTXDCBHT)

BCQTVĐTCTXDCBHT với tư cách là một bảng khai tài chínhđược quy định cụ thể dựa trên những đặc trưng riêng có của lĩnh vựcđầu tư XDCB Mỗi lĩnh vực có một đặc thù riêng Vì vậy, các bản khaitài chính được quy định nhằm mục đích cung cấp đầy đủ các thông tincần thiết phục vụ việc nhận biết và quản lý điều hành ở lĩnh vực đó.XDCB là một lĩnh vực phức tạp, sản phẩm XDCB được tạo nên bởinhiều bên có liên quan đến việc quản lý và thi công xây dựng côngtrình, các khoản chi tiêu đều được định mức, dự toán hoá cao Vì vậy,tính tuân thủ là đặc trưng nổi bật của quá trình quản lý đầu tư và thicông xây dựng công trình Do đó, BCQTVĐTCTXDCBHT phải thểhiện được tính tuân thủ này Đồng thời, BCQTVĐTCTXDCBHT phải

thể hiện được tính đơn chiếc, sự không lặp lại của chu kỳ sản xuấtkinh doanh cũng như quá trình bàn giao sản phẩm XDCB đưa vào sửdụng Mặt khác, một công trình có thể được đầu tư bằng nhiều nguồnvốn và chịu sự quản lý theo đúng qui trình cấp phát, thanh toán, chovay, đồng thời hệ thống báo cáo quyết toán này phải phản ánh đầy đủthông tin về quá trình đầu tư XDCB nhằm đáp ứng yêu cầu cho chủ sởhữu vốn và người nhận công trình đưa vào khai thác sử dụng Chính vìvậy, hệ thống BCQTCTXDCBHT hiện nay được quy định cụ thể nhưsau (theo Thông tư số 70/2000/TT-BTC ngày 17/7/2000):

Số lượng và giá trị tài sản cố định mới tăng (mẫu số 05/QTĐT)

Số lượng và giá trị tài sản lưu động bàn giao (mẫu số 06/QTĐT)

Tình hình công nợ (mẫu số 07/QTĐT)

Bảng đối chiếu số liệu thanh toán vốn đầu tư và nhận xét, đánhgiá, kiến nghị trong quá trình cấp, cho vay, thanh toán (mẫu số08/QTĐT)

Thuyết minh báo cáo quyết toán vốn đầu tư (mẫu số 09/QTĐT)

Báo cáo quyết toán vốn đầu tư hoàn thành (mẫu số 10/QTĐT)

II.Nội dụng kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình XDCB hoàn thành

1.Mục đích kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình XDCB hoàn thành

Kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT là một đặc trưng riêng biệt của

kiểm toán báo cáo tài chính Kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT là sự kết

hợp chặt chẽ giữa kiểm toán báo cáo tài chính , kiểm toán tuân thủ và kiểmtoán hoạt động trong cùng một cuộc kiểm toán, trong đó đặc biệt là mốiquan hệ giữa kiểm toán tài chính và kiểm toán tuân thủ Do đó, mục đích

kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT được thể hiện trên các khía cạnh sau

đây:

Xem xét báo cáo quyết toán có phản ánh trung thực hợp lý trên cáckhía cạnh trọng yếu hay không Tính trung thực hợp lý được thể hiện trêncác mặt như tình hình đầu tư, khối lượng, chất lượng của công trình và thờigiá được qui định theo khu vực thi công

Xem xét báo cáo quyết toán lập ra có đúng mẫu biểu, đúng qui địnhcủa riêng lĩnh vực XDCB và đúng các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán đượcchấp nhận rộng rãi hay không

Xem xét việc thực hiện quản lý đầu tư và thi công xây dựng có đúngtrình tự và đúng qui định hay không Đồng thời, xem xét về toàn bộ số vốnđầu tư hợp lý tính vào công trình, số vốn đầu tư duyệt bỏ, và số vốn đầu tưtài sản lưu động như thế nào…Để đạt được mục đích trên, ta phải đi sâu vàotừng mục đích cụ thể như sau:

Thứ nhất: Xem xét tính tuân thủ về qui chế quản lý đầu tư xây dựng,

các thủ tục và trình tự thi công công trình, từ khi thi công đến khi hoànthành

Thứ hai: Xem xét sự tuân thủ và tính hợp lý, hợp pháp của các định

mức, dự toán, thiết kế, quá trình cung ứng vật tư, thiết bị…

Thứ ba: Xem xét việc cấp phát vốn và thanh toán vốn có đúng tốc độ,

tiến độ thi công, đúng khối lượng thực tế của công trình theo qui định haykhông

Thứ tư: Xem xét tính hợp lý của số vốn đầu tư đã cấp, đã sử dụng, đã

thanh toán có phù hợp với tình hình thực tế hay không

Thứ năm: Xác định giá trì tài sản cố định hình thành qua đầu tư một

 Phát hiện các hiện tượng gian lận, vi phạm chính sách chế độ, cáchiện tượng tiêu cực để qua đó uốn nắn sai lệch Kiến nghị với các cơ quanchức năng để xử lý vi phạm, thu hồi số mất mát về cho Nhà nước

 Thông qua kiểm toán nhằm đánh giá về trách nhiệm, sự chấp hành vàchất lượng quá trình quản lý thực hiện đầu tư của các bên có liên quan đến

công trình Qua đó, kiến nghị với các cấp, các ngành, các cơ quan chức năng

để xử lý hạn chế và kiến nghị đề xuất các biện pháp nhằm hoàn thiện về cơchế quản lý

2.Những đặc trưng cơ bản của kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu

tư công trình xây dựng cơ bản hoàn thành.

Kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT là một trường hợp kiểm toán báocáo tài chính, song nó lại có nhiều điểm khác biệt so với kiểm toán báo cáotài chính Sự khác biệt đó thể hiện trên các điểm như sau:

Một là, kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT là một trường hợp đặc thù của kiểm toán báo cáo tài chính.

Đầu tư XDCB là một lĩnh vực có tính đặc thù riêng có, do đặc điểmcủa ngành, của sản phẩm, của quá trình đầu tư, quá trình quản lý tạo nên Dovậy, hệ thống báo cáo tài chính quy định cho lĩnh vực này cũng có sự khácbiệt với các lĩnh vực khác Nước ta, hệ thống báo cáo tài chính quy định cholĩnh vực đầu tư XDCB bao gồm hệ thống báo cáo vốn đầu tư hàng năm và

hệ thống BCQTVĐTCTXDCBHT Nội dung và kết cấu của từng báo cáotrong từng hệ thống báo cáo này có những đặc thù riêng có Vì vậy, kiểmtoán BCQTVĐTCTXDCBHT là một trường hợp đặc thù của kiểm toán báocáo tài chính Điều này đòi hỏi kiểm toán viên khi thực hiện kiểm toán phảinắm được hệ thống BCQTVĐTCTXDCBHT mới đạt kết quả

Hai là, kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT là một sự kết hợp chặt chẽ giữa ba loại kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểm toán hoạt động trong cùng một cuộc kiểm toán.

Trong XDCB, do đặc điểm riêng của lĩnh vực này nên được quy địnhmột cách chặt chẽ hơn, ngoài những quy định chung, trong lĩnh vực XDCB

còn quy định nghiêm ngặt hơn về trình tự đầu tư XDCB, về quản lý, cấpphát, thanh quyết toán, chấp hành định mức, dự toán, khối lượng, thiết kế,…Đặc biệt lại có sự quy định về tiêu chuẩn chất lượng kỹ thuật như vật tư,thiết bị, lao động, thời gian Vì vậy, kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT làmột sự kết hợp chặt chẽ giữa các loại kiểm toán trên.

Ba là, kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBT là một trường hợp đặc thù của kiểm toán báo cáo tài chính song nổi bật lại là kiểm toán tuân thủ.

Trong XDCB khác với các lĩnh vực khác, để tạo ra sản phẩm XDCBphải qua rất nhiều khâu, nhiều giai đoạn được quy định một cách chặt chẽ:

từ khảo sát, thiết kế, lập luận chứng thi công, cấp phát,…Tất cả mọi khoảnchi tiêu phải đúng định mức, dự toán, đúng mục đích và trình tự cấp phátthanh toán cũng như đúng khối lượng thực tế Trong XDCB đặc điểm nổibật là mọi khoản chi tiêu đều được định mức, dự toán hoá đến mức cao Dovậy, tính tuân thủ trong XDCB là một đặc điểm nổi bật nhằm đảm bảo chấtlượng công trình và tiết kiệm vốn đầu tư Chính từ đặc điểm này mà Báo cáo

01 trong hệ thống BCQTVĐTCTXDCBHT là “Các văn bản pháp lý liênquan đến công trình” (Mẫu số 01/QTĐT) còn báo cáo 01 trong hệ thống báocáo tài chính doanh nghiệp là “Bảng cân đối kế toán” Do vậy, khi kiểmtoán, kiểm toán viên phải nắm được những quy định riêng có của lĩnh vựcXDCB và của riêng từng công trình, hạng mục công trình

Bốn là, kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT có một đặc trưng riêng là không có khái niệm “Kiểm toán năm sau”.

Trong XDCB, mỗi sản phẩm có đặc điểm riêng, chúng đều có thiết kế,phương pháp thi công riêng, vị trí thi công hoàn toàn khác nhau Chính điềunày không cho phép chu kỳ sản xuất kinh doanh lặp đi lặp lại như hoạt độngsản xuất kinh doanh Do vậy, kiểm toán đầu tư XDCB luôn là những vấn đề

mới đầy khó khăn và phức tạp, điều này đã đặt ra yêu cầu cho kiểm toánviên phải luôn vận động, nắm bắt những cái mới và đi sâu nghiên cứu nắmvững đặc điểm của từng công trình, hạng mục công trình Mỗi một cuộckiểm toán là một hệ thống các vấn đề mới nảy sinh đặt ra đòi hỏi kiểm toánviên phải đủ khả năng để giải quyết Kể cả kiểm toán báo cáo kế toán vốnđầu tư hàng năm nhưng cũng là phần thi công tiếp theo chứ không phải là sựlặp lại của chu kỳ sản xuất kinh doanh.

Năm là, hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ và quá trình nghiên cứu

hệ thống kiểm soát nội bộ trong kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT cũng khác với kiểm toán báo cáo tài chính nói chung.

Sản phẩm đầu tư XDCB được tạo bởi quá trình thi công và sự kiểm soátnhiều bên có liên quan đến công trình, như cơ quan chủ quản đầu tư, cơquan thiết kế, cấp phát, chủ đầu tư,…Vì vậy, hệ thống kiểm soát nội bộ đốivới BCQTVĐTCTXDCBHT bao gồm 2 nội dung:

Hệ thống kiểm soát nội bộ của bản thân chủ đầu tư

Hệ thống kiểm soát nội bộ đối với công trình có liên quan đến nhiềubên tham gia quản lý thi công công trình như kiểm soát của chủ quản đầu

tư, thiết kế, cấp phát, cho vay…Đây là vấn đề khác biệt của KSNB đối vớiBCQTVĐTCTXDCBHT Còn KSNB đối với báo cáo tài chính chỉ đơn thuần

là kiểm soát của bản thân doanh nghiệp, đơn vị được kiểm toán Từ đặcđiểm này, yêu cầu kiểm toán viên khi kiểm toán không những phải biết được

hệ thống kiểm soát nội bộ của chính chủ đầu tư mà còn phải biết được quátrình kiểm soát của nhiều bên liên quan đến công trình mới đáp ứng đượcyêu cầu kiểm toán trong lĩnh vực XDCB

Sáu là, nội dung kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT cũng khác với nội dung kiểm toán báo cáo tài chính.

Nội dung kiểm toán báo cáo tài chính chỉ là những nội dung cấu thànhbáo cáo tài chính được quy định trong hệ thống báo cáo tài chính, còn nộidung kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT ngoài những nội dung kiểm toánđược quy định trong hệ thống BCQTVĐTCTXDCBHT có khác với nội dungkiểm toán báo cáo tài chính, song một điểm khác biệt cơ bản đầu tiên đó làkiểm toán việc tuân thủ về quy chế quản lý đầu tư và xây dựng mà trongkiểm toán báo cáo tài chính không có được Đồng thời các nội dung kiểmtoán trong kiểm toán báo cáo tài chính có thể phân loại theo hai cách là theochu trình và theo khoản mục, nhưng nội dung kiểm toánBCQTVĐTCTXDCBHT chỉ có một cách phân loại duy nhất là phân loạitheo khoản mục vì chu kỳ sản xuất kinh doanh của XDCB không lặp lại

Bảy là, việc đánh giá tính trọng yếu trong kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT cũng khác với kiểm toán báo cáo tài chính.

XDCB là một lĩnh vực luôn chứa đựng nhiều rủi ro tiềm tàng ở mức độcao Do vậy, việc đánh giá tính trọng yếu cũng thận trọng hơn kiểm toán báocáo tài chính Mặt khác, do đặc thù của XDCB và sản phẩm XDCB, mỗicông trình, hạng mục công trình luôn có đặc điểm riêng, thi công ở nhữnglĩnh vực khác nhau Do vậy, việc đánh giá tính trọng yếu cho từng hạng mụccông trình cũng có sự khác nhau Như vậy, việc đánh giá tính trọng yếutrong kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT không những khác với kiểm toánbáo cáo tài chính mà ngay trong bản thân một công trình, việc đánh giá tínhtrọng yếu giữa các hạng mục công trình cũng có sự khác nhau

Tám là, bằng chứng kiểm toán trong kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT cũng có điểm khác biệt so với kiểm toán báo cáo tài chính.

Trong kiểm toán báo cáo tài chính đặc trưng nổi bật của bằng chứngkiểm toán là sức thuyết phục Vì vậy, nhiều khi kiểm toán viên thường dựavào các bằng chứng có sức thuyết phục để kết luận nhiều hơn là dựa vào cácbằng chứng có giá trị pháp lý thuần tuý Nhưng ngược lại, trong kiểm toánBCQTVĐTCTXDCBHT, một đặc điểm nổi bật của việc chi tiêu là địnhmức, dự toán hoá ở mức độ cao và được kiểm soát chặt chẽ bởi nhiều bên cóliên quan đến công trình Chính những đặc điểm này chi phối đến việc thuthập bằng chứng trong kiểm toán BCQTVĐTCTXDCBHT của kiểm toánviên đó là: Càng những bằng chứng đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ củanhiều bên tham gia quản lý công trình và đúng thiết kế, định mức, dự toánthì sẽ có sức thuyết phục và độ tin cậy cao hơn

Chín là, chu kỳ sản xuất kinh doanh trong XDCB không lặp lại Do vậy, trong kiểm toán BCQTĐTCTXDCBHT không đề cập đến khái niệm doanh nghiệp hoạt động liên tục.

3.Nội dung kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình XDCB hoàn thành

3.1.Kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình

Kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư công trình đây là một loại đặcthù của kiểm toán báo cáo tài chính Nếu không tính đến sự lặp đi lặp lại củachu kỳ thì việc kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư vào công trìnhgiống như kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp Mặt khác, kiểm toánbáo cáo quyết toán vốn đầu tư vào công trình còn khác ở việc chấp hành và

tuân thủ về định mức, dự toán và khối lượng trong thiết kế kỹ thuật và quátrình kiểm soát bởi nhiều tổ chức có liên quan Các điểm giống nhau cơ bảngiữa kiểm toán báo cáo tài chính và kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tưvào công trình là:

Kiểm tra tính trung thực, hợp lý của các khoản chi phí được hạch toánvào chi phí đầu tư và giá trị công trình hay nói cách khác xác định báo cáoquyết toán vốn đầu tư được lập ra có phù hợp và phản ánh hợp lý về tìnhhình đầu tư, chất lượng, khối lượng công trình và tình hình thời giá được quiđịnh theo đơn giá khu vực hay không

Kiểm tra, xác định báo cáo quyết toán có được lập ra theo đúng cácnguyên tắc, chuẩn mực kế toán quốc tế hoặc quốc gia hay không

Kiểm tra, xem xét về tổng số vốn đầu tư đã đầu tư cho công trình, tổng

số vốn đầu tư đã cấp phát, tổng số vốn đầu tư đã thực hiện, tổng số vốn đầu

tư được tính vào giá trị công trình, số vốn đầu tư không tính vào giá trị côngtrình mà được tính vào giá trị tài sản lưu động hay được duyệt bỏ Đồngthời, việc kiểm tra xác định số vốn đầu tư phải tiến hành theo từng côngtrình, từng nguồn vốn, từng hạng mục công trình và từng đối tượng tài sản

cố định kể cả những tài sản cố định bàn giao cho ngành khác sử dụng

Để đạt được mục tiêu trên của báo cáo quyết toán vốn đầu tư khi côngtrình XDCB hoàn thành thì nội dung kiểm toán cụ thể của báo cáo quyếttoán bao gồm:

Thứ nhất: Kiểm toán về nguồn vốn đầu tư

Trong XDCB mỗi công trình có thể được đầu tư bằng nhiều nguồn vốnkhác nhau Đồng thời mỗi nguồn vốn đầu tư lại có sự khác nhau về yêu cầuquản lý, vì vậy, kiểm toán nguồn vốn đầu tư phải được tiến hành theo từng

công trình và hạng mục công trình Kiểm toán nguồn vốn đầu tư phải xácđịnh được tổng số vốn đầu tư đã được cấp phát theo từng nguồn vốn, theotừng hạng mục công trình… cụ thể:

Nếu là nguồn vốn ngân sách phải kiểm toán cả số đã đầu tư, đã cấpphát, đã thực hiện, số chưa cấp phát, chưa thanh toán và số chưa sử dụng.Việc kiểm toán phải tiến hành cả ở đơn vị chủ đầu tư có đối chiếu với BộTài chính, kho bạc Nhà nước…

Nếu là nguồn vốn vay ngân hàng trong nước hay nguồn vốn vay nướcngoài như WB, ADB, IMF… thì việc kiểm toán phải được tiến hành cả ởđơn vị chủ đầu tư, có đối chiếu với cấp phát ngân hàng và những quy địnhtrong hiệp định vay của tổ chức này

Nếu là nguồn vốn tự có, nguồn liên doanh, nguồn khác phát sinh trongquá trình sử dụng vốn, như giá trị ngày công đóng góp… cần phải có sự hiểubiết để đối chiếu, xác định cho phù hợp

Khi kiểm toán về nguồn vốn đầu tư cũng cần xác định và làm rõ mốitương quan hay mức độ phù hợp giữa việc cấp phát thanh toán cho vay…vớitiến độ thi công, đảm bảo sự phù hợp và đúng qui định về việc cấp phát,thanh toán và cho vay, kể cả việc qui đổi nguồn vốn ngoại tệ ra tiền Việtnam

Thứ hai, kiểm tra chi phí khối lượng xây lắp hoàn thành: Chi phí đầu tư

hay giá trị khối lượng xây lắp được tạo thành từ khối lượng, định mức, đơngiá khu vực, tỉ lệ chi phí chung, lợi nhuận định mức… Vì vậy, khi kiểm toánchi phí khối lượng xây lắp hoàn thành ta cần phải đi vào các nội dung sau:

Kiểm toán về khối lượng xây lắp hoàn thành: So sánh khối lượng vàgiá trị khối lượng xây lắp hoàn thành của công trình, hạng mục công trìnhvới dự toán được duyệt, xác định nguyên nhân tăng giảm.

Kiểm tra tính hợp lý của giá trị khối lượng xây lắp công trình, hạngmục công trình:

 Kiểm tra khối lượng quyết toán so với dự toán, thiết kế, hoàn công

 Kiểm tra việc áp dụng đơn giá, định mức được duyệt của Nhà nước.Định mức và đơn giá là những vấn đề phức tạp có liên quan đến qui địnhcủa Nhà nước và của khu vực thi công Để kiểm toán đúng đắn về định mức,đơn giá, ta phải hiểu rõ về từng loại định mức và đơn giá cụ thể cho từngloại công việc, từng điều kiện và từng giai đoạn…

 Kiểm tra việc tính toán các hệ số Nội dung kiểm toán chi phí xây lắpthường chú trọng đi sâu vào kiểm toán từng loại chi phí trực tiếp và chí phíchung Các chi phí này khi kiểm toán cần phải đối chiếu với các nhà thầu để

có được kết quả hợp lý

Về chi phí chung, thuế và lãi thường được xác định theo tỉ lệ phần trămtrên giá thành dự toán xây lắp

Thứ ba, kiểm tra chi phí mua sắm trang thiết bị: Thiết bị có hai loại là

thiết bị cần lắp đặt và thiết bị không cần lắp đặt Việc kiểm toán các loạithiết bị này phải nắm được cách tính giá thực tế và trình tự kế toán, cụ thể:

Kiểm tra danh mục, số lượng, tiêu chuẩn, giá cả của thiết bị quyết toán

so với dự toán được duyệt, với hợp đồng, với hồ sơ chứng từ

Kiểm tra chi phí vận chuyển, bảo quản, gia công, uỷ thác, phương thứcphân bổ các chi phí này vào thiết bị

Thứ tư, kiểm tra các khoản chi phí kiến thiết cơ bản khác Kiểm toán

chi phí kiến thiết cơ bản khác đòi hỏi kiểm toán viên phải nắm được từngnội dung khoản chi phí và qui định của Nhà nước về từng khoản chi Việcchi tiêu phải tuân thủ theo qui định định mức dự toán và qui định của Nhànước Đồng thời phải biết được qui định và cách tính toán phân bổ chi phíkiến thiết cơ bản khác cho từng đối tượng như sau:

Các khoản chi phân bổ cho các hạng mục công trình xây dựng như chiphí khảo sát, thiết kế, chuẩn bị mặt bằng xây dựng, giải phóng mặt bằng đền

bù và khinh phí lán trại tạm thời phục vụ thi công, chi phí này được phân bổcho các hạng mục công trình xây dựng như sau: Mức phân bổ cho từng hạngmục công trình xây dựng bằng tổng số thực tế phát sinh cần phân bổ chiacho tổng số vốn xây dựng của các hạng mục công trình nhân với vốn xâydựng của từng hạng mục công trình

Loại chi phí kiến thiết cơ bản khác phân bổ tỉ lệ với vốn lắp đặt vàthiết bị cần lắp đặt như chi phí chạy thử máy có tải và không tải, chi phí nàyphải trừ đi giá trị các khoản thu hồi do chạy thử máy Số này chỉ phân bổcho máy móc thiết bị cần lắp đặt như sau:

Mức phân bổ cho từng đối tượng máy móc thiết bị cần lắp của từnghạng mục công trình bằng tổng số chi phí chạy thử máy thực tế phát sinhcần phân bổ chia cho tổng số vốn thiết bị cần lắp, vốn lắp đặt của các đốitượng, các hạng mục công trình nhân với vốn lắp đặt, vốn thiết bị cần lắpđặt của từng đối tượng, từng hạng mục công trình

Loại thứ 3: Đó là các chi phí còn lại, như chi phí ban quản lý côngtrình, chi phí bảo vệ công trình, chi phí chuyên gia, phục vụ chuyên gia, chiphí nghiệm thu khánh thành, chi phí bảo hiểm, các khoản lệ phí… các chi

phí này được chi theo dự toán và nó được phân bổ cho tất cả các đối tượng

là tài sản cố định theo công thức như sau:

Hệ số phân bổ bằng tổng số chi phí kiến thiết cơ bản khác thực tế phátsinh cần phân bổ chia cho tổng số vốn xây dựng, lắp đặt, thiết bị của các đốitượng, các hạng mục công trình

Mức phân bổ cho hạng mục công trình XDCB bằng hệ số phân bổ nhânvốn xây dựng của từng hạng mục công trình

Mức phân bổ cho từng đối tượng máy móc thiết bị cần lắp bằng hệ sốphân bổ nhân vốn lắp đặt, vốn thiết bị cần lắp cảu từng đối tượng, từng hạngmục công trình

Mức phân bổ cho từng đối tượng máy móc thiết bị không cần lắp đặtbằng hệ số phân bổ nhân vốn thiết bị không cần lắp theo từng đối tượng

Nội dung của kiểm toán chi phí kiến thiết cơ bản khác là:

Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ, hợp pháp của chi phí ban quản lý côngtrình

Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ, hợp pháp của chi phí đền bù

Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ, hợp pháp của chi phí chuyên gia

Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ, hợp pháp của chi phí khảo sát, thiết kế,tưvấn

Kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ, hợp pháp của chi phí lãi vay ngân hàng

Đối chiếu so sánh các loại chi phí trên với dự toán được duyệt, xácđịnh nguyên nhân tăng giảm

Thứ năm, kiểm tra các khoản chi phí đầu tư không tính vào giá trị côngtrình Đối với những khoản chi kiến thiết cơ bản khác không tính vào giá trị