Đề xuất chương trình và nội dung huấn luyện kỹ năng mềm cơ bản cho sinh viên tại công ty cổ phần tư vấn và giáo dục vietburning

--- ĐỖ THẾ HIỂN ĐỀ XUẤT CHƯƠNG TRÌNH VÀ NỘI DUNG HUẤN LUYỆN KỸ NĂNG MỀM CƠ BẢN CHO SINH VIÊN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN VÀ GIÁO DỤC VIETBURNING Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH KHÓ

-

ĐỖ THẾ HIỂN

ĐỀ XUẤT CHƯƠNG TRÌNH VÀ NỘI DUNG HUẤN LUYỆN

KỸ NĂNG MỀM CƠ BẢN CHO SINH VIÊN TẠI

CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN VÀ GIÁO DỤC

VIETBURNING

Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH

KHÓA LUẬN THẠC SĨ

TP.HỒ CHÍ MINH, tháng 6 năm 2012

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS Trần Thị Kim Loan

Cán bộ chấm nhận xét 1:………

Cán bộ chấm nhận xét 2:………

- -oOo -

Tp Hồ Chí Minh, ngày 09 tháng 04 năm 2012

NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN THẠC SĨ

Họ và tên học viên: ĐỖ THẾ HIỂN Giới tính: Nam /Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 21/03/1985 Nơi sinh: Tp Hồ Chí Minh Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

Khóa: 2009

1 - TÊN ĐỀ TÀI: ĐỀ XUẤT CHƯƠNG TRÌNH VÀ NỘI DUNG HUẤN LUYỆN

KỸ NĂNG MỀM CƠ BẢN CHO SINH VIÊN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN VÀ GIÁO DỤC VIETBURNING

2 - NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN:

i/ Xác định các kỹ năng mềm cơ bản cần thiết đối với sinh viên mới ra trường

ii/ Đề xuất khung nội dung chung cho các khóa huấn luyện kỹ năng mềm tại VietBurning

iii/ Đề xuất những kỹ năng mềm VietBurning cần đưa vào chương trình huấn luyện và nội dung huấn luyện cụ thể cho từng khóa huấn luyện kỹ năng mềm này

3 - NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 01/2012

4 - NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 04/2012

5 - HỌ VÀ TÊN CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS TRẦN THỊ KIM LOAN

Nội dung và đề cương Khóa luận thạc sĩ đã được Hội Đồng Chuyên Ngành thông qua

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

TS TRẦN THỊ KIM LOAN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH

chặng đường thực hiện khóa luận đã giúp tôi trưởng thành rất nhiều trong cách nghĩ, cách lập luận của mình Những bài học có được trong thời gian này hẳn sẽ còn giúp tôi được rất nhiều trên con đường dài phía trước

Tôi xin cám ơn các thầy cô cùng những cán bộ của khoa Quản lý công nghiệp, những người đã góp phần xây dựng chương trình Thạc sỹ Quản trị kinh doanh mà tôi đã theo học Qua chương trình, góc nhìn của tôi về các vấn đề kinh tế, thị trường, quản lý, quản trị doanh nghiệp đã được rộng mở hơn rất nhiều Những kiến thức, cách đặt vấn đề cùng cách giải quyết vấn đề sẽ là hành trang giúp tôi vững bước trên con đường sự nghiệp của mình

Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến những người bạn tôi đã gặp, làm việc chung của hai khóa Thạc sỹ Quản trị kinh doanh 2009, 2010 Chúng ta đã có khoảng thời gian quý báu tương tác, chia sẻ cùng nhau những góc nhìn đa chiều để cùng học tập, phát triển bản thân

Và xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến những người bạn đã cho tôi ý kiến thông qua bảng câu hỏi trong khuôn khổ khóa luận này Những ý kiến của các bạn đã giúp tôi có được kết luận cho vấn đề được đặt ra trong khóa luận này

Cuối cùng, xin được gửi lời cảm ơn đến những người bạn thân thiết của tôi, những người đã đóng góp ý kiến, chỉnh sửa về nội dung cũng như hình thức để tôi hoàn chỉnh khóa luận này

tài liệu huấn luyện, chia sẻ kinh nghiệm vận dụng các kỹ năng mềm trong công việc, trong cuộc sống là không ít nhưng dường như kỹ năng mềm của lực lượng lao động của chúng ta vẫn còn một khoảng cách khá xa so với lực lượng lao động của những nước phát triển

Có rất nhiều kỹ năng mềm khác nhau, tương ứng là sự cần thiết cho từng nhóm người, nhóm công việc, vai trò, vị trí xã hội cụ thể

Khóa luận này được thực hiện để xác định những yêu cầu từ phía doanh nghiệp về các kỹ năng mềm cơ bản nhất mà một sinh viên mới ra trường cần tự trang bị cho mình Kết luận này được rút ra từ một khảo sát được thực hiện trên 200 người đang làm việc cho những đơn vị khác nhau trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Đây cũng là cơ sở để đề xuất đưa vào chương trình huấn luyện cho VietBurning, một đơn vị huấn luyện kỹ năng mềm

Sau đó, dưới góc độ một đơn vị huấn luyện, khóa luận đề xuất xây dựng chương trình khung cho các buổi huấn luyện cũng như những yêu cầu cụ thể cần đạt được cho các khóa huấn luyện được đề xuất theo kết quả khảo sát

training documents, sharings about applying soft skills into work and life are available, it seems that Vietnamese workforces still have a big gap compared with workforces from developed countries

There are a lot soft skills suitable for a large range of kinds of work, roles, positions a person has

This graduation paper was run to define which soft skills required by companies a freshmen needs to have This conclusion was made from a survey done

by more than 200 professionals who are working for different companies in Hochiminh City This is also the foundation to give suggestions for VietBurning, a training company

Furthermore, from the view of a training company, this graduation paper give suggestions for building up the training format and some detail requirements that a training course suggested from the result of the survey needs to achieve

1.1 LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI 1

1.2 MỤC TIÊU KHÓA LUẬN 2

1.3 PHẠM VI KHÓA LUẬN 2

1.4 Ý NGHĨA THỰC TIỄN 3

1.5 QUY TRÌNH THỰC HIỆN 4

1.6 BỐ CỤC KHÓA LUẬN 6

Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 8

2.1 KỸ NĂNG MỀM 8

2.2 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TÍCH CỰC 14

2.3 GIỚI THIỆU VỀ VIETBURNING 16

Chương 3 KẾT QUẢ KHẢO SÁT 20

3.1 BẢNG KHẢO SÁT 20

3.2 MÔ TẢ MẪU 20U 3.3 PHÂN TÍCH CÁC KỸ NĂNG 24

Chương 4 ĐỀ XUẤT NỘI DUNG HUẤN LUYỆN 28

4.1 KỸ NĂNG HỌC HỎI 31

4.2 KỸ NĂNG GIAO TIẾP BẰNG LỜI 32

4.3 KỸ NĂNG GIAO TIẾP BẰNG VĂN BẢN 33

4.4 KỸ NĂNG QUẢN LÝ THỜI GIAN 35

4.5 KỸ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM 36

4.6 KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 37

Chương 5 KẾT LUẬN 40

5.1 TÓM TẮT KẾT QUẢ VÀ KẾT LUẬN 40

5.2 KIẾN NGHỊ 40

Phụ lục 1: BẢNG KHẢO SÁT 44 

Phụ lục 2: BẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ CÁC KỸ NĂNG CHO NHÓM DOANH NGHIỆP CÓ TRÊN 50% VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI 47 

Bảng 3-2: Mức thu nhập được những người tham gia khảo sát cho rằng cần thêm những kỹ năng mềm nơi sinh viên mới ra trường 24 

Bảng 3-3: Bảng thống kê kết quả đánh giá các kỹ năng 25 

Chương 1 TỔNG QUAN

1.1 LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI

Theo niên giám thống kê 2010, năm 2010 cả nước có trên hai triệu sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng Với chương trình đào tạo kéo dài khoảng 3 đến 5 năm, hàng năm, có hàng trăm ngàn sinh viên tốt nghiệp trên khắp cả nước Tuy nhiên, không nhiều trong số đó tìm được công việc phù hợp với khả năng, nguyện vọng của mình Nhiều sinh viên chỉ được giao các công việc thuần túy kỹ thuật, chuyên môn được đào tạo từ các giảng đường, nhưng có những sinh viên khác được đảm nhiệm các vị trí giám sát, quản lý với cơ hội học hỏi nhiều hơn, mức lương cao hơn cùng nhiều đãi ngộ hấp dẫn khác Nguyên nhân của sự khác biệt này không đến từ chuyên môn mà sinh viên được đào tạo từ trường đại học mà phần nhiều do các kỹ năng mềm như kỹ năng giao tiếp, quản lý công việc, tin học văn phòng,…

Sinh viên vuột mất cơ hội phát triển bản thân, từ đó dễ nảy sinh tâm lý không thoải mái trong công việc, dễ lơ là, trông ngóng những cơ hội khác Doanh nghiệp cũng chịu những thiệt hại không nhỏ khi rất khó tuyển lựa được những sinh viên phù hợp, đáp ứng được yêu cầu công việc

Một góc nhìn khác từ phía các đơn vị cung cấp các khóa huấn luyện kỹ năng mềm, đó là ngày càng có nhiều cá nhân, tổ chức đứng ra thành lập các đơn vị cung cấp dịch vụ huấn luyện kỹ năng mềm cho nhiều đối tượng khác nhau Chất lượng,

và giá cả các khóa huấn được được các đơn vị này cung cấp rất khác nhau, trong một số trường hợp mức giá chưa tương xứng với chất lượng được cung cấp

Có thể xem VietBurning là một ví dụ về một đơn vị đang cung cấp dịch vụ huấn luyện kỹ năng mềm trên thị trường Không giống những đơn vị khác, VietBurning tập trung vào đối tượng là sinh viên đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng ở thành phố Hồ Chí Minh Thành lập và đi vào hoạt động được một thời gian ngắn, các chương trình được huấn luyện tại VietBurning còn mang nhiều tính tự phát VietBurning chưa xây dựng được chương trình huấn luyện định kỳ tại

cơ sở của mình, và cũng đang gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm khách hàng

để tổ chức huấn luyện tại cơ sở của khách hàng Nội dung huấn luyện được các giảng viên, những người được cho rằng có khả năng huấn luyện và mong muốn hợp tác cùng VietBurning, tự chuẩn bị và được VietBurning xem qua, đánh giá bằng cảm nhận của người đứng đầu trước khi thực hiện huấn luyện Điều này cũng dẫn đến nội dung các buổi huấn luyện không được đồng nhất Một số công tác chuẩn bị khác cho mỗi khóa huấn luyện cũng chưa thể hiện hình ảnh chuyên nghiệp cần thiết của một đơn vị huấn luyện

Với mong muốn hỗ trợ, gia tăng “giá trị” cho những sinh viên chuẩn bị tốt nghiệp, cùng với việc xây dựng một VietBurning vững mạnh hơn, bài bản hơn, khóa luận này được hình thành với những ý tưởng cơ sở

• Đâu là những kỹ năng mềm cơ bản nhất dành cho mọi đối tượng sinh viên mới ra trường nhằm giúp sinh viên có vị thế tốt hơn khi tìm kiếm công việc cho mình?

• Làm thế nào để giúp một đơn vị huấn luyện kỹ năng mềm như VietBurning quản lý tốt hơn các chương trình huấn luyện của mình?

1.2 MỤC TIÊU KHÓA LUẬN

Những mục tiêu cụ thể của khóa luận bao gồm

• Xác định các kỹ năng mềm cơ bản cần thiết đối với sinh viên mới ra trường

• Đề xuất khung nội dung chung cho các khóa huấn luyện kỹ năng mềm tại VietBurning

• Đề xuất những kỹ năng mềm VietBurning cần đưa vào chương trình huấn luyện và nội dung huấn luyện cụ thể cho từng khóa huấn luyện kỹ năng mềm này

1.3 PHẠM VI KHÓA LUẬN

Đề tài tập trung nghiên cứu trong phạm vi:

• Khảo sát, rút ra kết luận đâu là những kỹ năng mềm cơ bản cần thiết đối với các sinh viên mới ra trường dưới góc nhìn từ doanh nghiệp, cụ thể là các nhà quản lý trong các doanh nghiệp có tham gia tuyển dụng, sử dụng sinh viên mới

ra trường Khảo sát được thực hiện với các nhà quản lý đang làm việc cho các doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

• Các đề xuất được đưa ra trên cơ sở thực tế áp dụng cho Công ty cổ phần Tư vấn và Giáo dục VietBurning

• Thời gian thực hiện đề tài từ tháng 01/2012 đến tháng 04/2012

1.4 Ý NGHĨA THỰC TIỄN

Khóa luận mang lại những ý nghĩa thực tiễn

• Thấy được những yêu cầu kỹ năng mềm cơ bản nhất mà các doanh nghiệp mong đợi sinh viên tự trang bị khi còn ngồi trên ghế giảng đường Kết quả này cũng là cơ sở để sinh viên tự định hướng phát triển cho bản thân, các trường đại học, cao đẳng cũng có được cơ sở rõ ràng hơn để định hướng cho sinh viên

• Xây dựng khung chung cho các khóa kỹ năng mềm sẽ được đưa vào chương trình huấn luyện của VietBurning Đây là cơ sở để phát triển những đặc điểm, nét độc đáo riêng của VietBurning trong số rất nhiều đơn vị cung cấp các khóa huấn luyện kỹ năng mềm trên thị trường

• Song hành cùng việc giúp VietBurning xác định và nên đưa vào chương trình huấn luyện của mình những kỹ năng mềm cơ bản mà doanh nghiệp cần, khóa luận còn đề xuất khung nội dung chi tiết cho chương trình huấn luyện của những kỹ năng này Đây là tiền đề để VietBurning chuẩn hóa các chương trình huấn luyện của mình, từng bước xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp của một đơn vị làm dịch vụ huấn luyện

1.5 QUY TRÌNH THỰC HIỆN

Quy trình thực hiện gồm 4 bước chính

1.5.1 Nghiên cứu tài liệu

Đưa ra định nghĩa về kỹ năng mềm

Tổng hợp những kỹ năng mềm có thể phù hợp với đối tượng là sinh viên mới

ra trường, từ đó định hướng xây dựng bảng câu hỏi khảo sát ý kiến của các doanh nghiệp

1.5.2 Thực hiện khảo sát

Bảng câu hỏi sau khi xây dựng xong sẽ được gửi đi tham khảo ý kiến đóng góp từ những chuyên gia, là người có nhiều năm kinh nghiệm làm việc, đặc biệt là trong lĩnh vực quản lý nhân sự Các chuyên gia được lựa chọn một cách thuận tiện dựa trên các mối quan hệ sẵn có của tác giả khóa luận Việc tham khảo ý kiến sẽ được tiến hành phỏng vấn riêng với từng chuyên gia, ghi nhận ý kiến và tổng hợp, cập nhật vào trong bảng câu hỏi khảo sát

Bảng câu hỏi khảo sát cuối cùng được gửi đi lấy ý kiến rộng rãi từ các doanh nghiệp sẽ gồm 2 phần:

• Thông tin của người tham gia khảo sát: loại hình tổ chức người đó đang làm việc, lĩnh vực hoạt động sản xuất kinh doanh, công việc chuyên môn, cấp bậc, thời gian người tham gia trả lời đã từng làm việc cùng các sinh viên vừa tốt

nghiệp, mức lương để có thể đạt được người đó cho rằng sinh viên ngoài kiến thức còn cần thêm kỹ năng mềm

• Dữ liệu về các kỹ năng mềm: các kỹ năng mềm dùng trong phỏng vấn được rút ra theo lý thuyết đã tham khảo được, sau đó trao đổi thêm cùng các chuyên gia có kinh nghiệm để thêm, bớt một vài kỹ năng, thuật ngữ sử dụng để phù hợp với điều kiện thực tế Thang đo Liker 5 điểm được sử dụng để đánh giá mức độ quan trọng của từng kỹ năng mềm

Người tham gia khảo sát trả lời các câu hỏi được nêu ra dựa trên góc nhìn, kinh nghiệm cá nhân

Bảng câu hỏi sẽ được chuẩn bị cả bản giấy và bản điện tử để thuận tiện trong việc thu thập ý kiến Mẫu nghiên cứu được chọn một cách thuận tiện dựa trên các mối quan hệ sẵn có của học viên cùng với các mạng xã hội, các tổ chức đoàn thể

1.5.3 Phân tích kết quả khảo sát

Phân tích thông tin những người tham gia trả lời khảo sát để thấy được những ý kiến của họ và mức độ tập trung trong từng lĩnh vực mà bảng khảo sát hướng đến

Dữ liệu tổng hợp được từ bảng khảo sát sẽ giúp đưa ra kết luận đâu là những

kỹ năng mềm cơ bản nhất mà một sinh viên mới ra trường nên tự trang bị cho mình

Từ đó đề xuất cùng VietBurning đưa những kỹ năng này vào chương trình huấn luyện của mình, có căn cứ trên năng lực thực tế của VietBurning

1.5.4 Đề xuất khung nội dung cho từng khóa huấn luyện kỹ năng mềm

Đề xuất khung chương trình chung cho các khóa huấn luyện được thực hiện tại VietBurning dựa trên những thông tin tham khảo từ chương trình huấn luyện của một số đơn vị khác Đây sẽ là cơ sở để xây dựng những nội dung chi tiết hơn cho từng khóa huấn luyện cũng như định hướng để VietBurning có thể phát triển huấn luyện thêm những kỹ năng khác trong tương lai

Đề xuất những nội dung chi tiết cần đạt được cho từng khóa huấn luyện đã

đề xuất cùng VietBurning trước đó

1.6 BỐ CỤC KHÓA LUẬN

Khoá luận bao gồm 5 chương:

• Chương 1 là chương tổng quan, bao gồm các mục như lý do hình thành đề tài, mục tiêu khóa luận, phạm vi khóa luận, ý nghĩa thực tiễn, phương pháp thực hiện của khóa luận và bố cục của khóa luận

• Chương 2 là chương trình bày về cơ sở lý thuyết, giới thiệu bức tranh tổng quan về các kỹ năng mềm được trình bày trong các tài liệu tham khảo Phần cuối chương hai giới thiệu một số thông tin về VietBurning

• Chương 3 trình bày, phân tích các kết quả khảo sát để kết luận về yêu cầu thực tế của các doanh nghiệp Dựa trên kết quả phân tích này, đồng thời căn cứ trên thực tế tại VietBurning mà sẽ có những đề xuất những kỹ năng để đưa vào chương trình huấn luyện của VietBurning

• Chương 4 trình bày những đề xuất nội dung huấn luyện cho VietBurning

• Chương 5 tóm tắt và nêu ra kết luận, đưa ra các kiến nghị và các hạn chế của đề tài, phát triển ý tưởng cho các đề tài thực hiện tiếp theo trong tương lai

Chương 1 đã trình bày qua

• Lý do hình thành đề tài đến từ những suy nghĩ làm thế nào để tạo ra một chương trình hỗ trợ nâng cao giá trị cho các sinh viên mới ra trường, và chương trình đó cần thật sự mang lại hiệu quả cho sinh viên

• Mục tiêu thực hiện khóa luận là xác định các kỹ năng mềm cơ bản cần thiết cho sinh viên mới ra trường, đề xuất khung nội dung chung cho các khóa huấn luyện kỹ năng mềm tại VietBurning và đề xuất nội dung huấn luyện cần thiết cho từng khóa huấn luyện kỹ năng mềm

• Phạm vi khóa luận là khảo sát các doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và những đề xuất thực tế về nội dung huấn luyện cho VietBurning, một đơn vị chuyên cung cấp các khóa huấn luyện kỹ năng mềm

• Ý nghĩa thực tiễn của khóa luận đưa ra cơ sở định hướng phát triển kỹ năng mềm cho sinh viên, và các trường đại học, cao đẳng, đồng thời xây dựng nền tảng cơ sở cho sự hoạt động và phát triển của VietBurning

• Quy trình thực hiện gồm bốn bước: nghiên cứu tài liệu, thực hiện khảo sát, phân tích kết quả (khảo sát), đề xuất nội dung huấn luyện cho VietBurning

• Bố cục khóa luận gồm năm chương bao gồm tổng quan, cơ sở lý thuyết, kết quả khảo sát, nội dung đề xuất cho VietBurning, kết luận

Sau khi các nội dung cơ sở của khóa luận đã được trình bày trong chương 1, chương 2 trình bày chi tiết hơn về các kỹ năng mềm, đồng thời giới thiệu chi tiết hơn về VietBurning

Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT

Nội dung chương 2 gồm có ba phần

• Trình bày về kỹ năng mềm bao gồm giới thiệu định nghĩa về kỹ năng mềm, lần lượt giới thiệu, trình bày về những điểm quan trọng nhất về 21 kỹ năng mềm được chia thành ba nhóm kỹ năng là nhóm kỹ năng nâng cao hiệu quả bản thân, nhóm kỹ năng tương tác, và nhóm kỹ năng hành động

• Trình bày về phương pháp giảng dạy tích cực bao gồm định nghĩa về phương pháp giảng dạy tích cực, những lợi ích phương pháp này mang lại cho cả người dạy lẫn người học, các nguyên tắc trong giảng dạy, và các tiêu chí cho một giờ giảng tốt

• Giới thiệu chi tiết hơn về VietBurning

2.1 KỸ NĂNG MỀM

2.1.1 Định nghĩa kỹ năng mềm

Kỹ năng mềm (soft skills, people skills) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo…

Đó là những chủ đề thường không được học trong nhà trường, không liên quan đến kiến thức chuyên môn, không thể sờ nắm, phụ thuộc chủ yếu vào cá tính của từng người Chúng quyết định bạn là ai, làm việc thế nào, là thước đo hiệu quả cao trong công việc (Neil Thompson, 2002)

Có sự trùng lắp nhất định giữa kỹ năng mềm và kỹ năng sống cả về nội dung lẫn những thuật ngữ được sử dụng Tuy nhiên, thuật ngữ “kỹ năng mềm” trong phạm vi khóa luận này chỉ bao gồm những kỹ năng giúp mang lại hiệu quả cao hơn trong công việc

Kỹ năng mềm là sự tổng hòa nhiều kỹ năng khác nhau trong cá nhân mỗi người Thật không hợp lý khi cho rằng một người có kỹ năng quản lý thời gian tốt nhưng kỹ năng quản lý công việc/quản lý dự án tồi, và cũng hiếm khi có một người

có kỹ năng giao tiếp (bằng lời) tốt nhưng lại có ngôn ngữ cơ thể (giao tiếp không lời) kém

Theo Neil Thompson (2002) trong People Skills, các kỹ năng mềm được nhóm theo 3 nhóm chính và lần lượt được giới thiệu về định nghĩa và vai trò của từng kỹ năng trong môi trường làm việc như bên dưới

2.1.2 Nhóm kỹ năng nâng cao hiệu quả bản thân

i Kỹ năng tự nhận thức

Tự nhận thức là quá trình tự nhận biết cảm xúc, thái độ và các giá trị bản thân Đó cũng là kỹ năng nhận biết, kiểm soát được cách bản thân phản ứng lại trước các tình huống để các phản ứng cá nhân ngày càng tích cực hơn

Tự nhận thức sẽ mang lại tự tin cho bản thân vì bản thân tự biết được những điểm mạnh cũng như điểm yếu của mình Một khi bản thân tự tin, ta cũng phần nào

“truyền” sự tự tin đó cho người ta đang tiếp xúc với

ii Kỹ năng quản lý thời gian

Thời gian là 1 nguồn lực khan hiếm, nên việc tối đa hóa hiệu quả sử dụng thời gian là 1 kỹ năng vô cùng quan trọng dẫn tới thành công của mỗi người Ngoài việc sắp xếp công việc, tránh lãng phí thời gian, kỹ năng quản lý thời gian còn là kỹ năng quản lý năng lượng, động lực, cam kết làm việc ở mức hiệu quả nhất

iii Quản lý căng thẳng trong công việc

Căng thẳng trong công việc là sự phản ứng một cách không phù hợp với các

áp lực công việc Căng thẳng chỉ xảy ra khi ta phản ứng lại với áp lực, còn sự không phù hợp là vấn đề xảy ra cả khi có quá nhiều hay quá ít áp lực

Căng thẳng là một nhân tố có thể dẫn đến các ảnh hưởng tiêu cực

• Bệnh, ốm

• Giảm hiệu quả công việc

• Suy giảm, thậm chí phá hỏng, các mối quan hệ

• Tạo không khí đầy áp lực lên các đồng nghiệp

iv Kỹ năng quản lý thông tin

Thông tin là tất cả những gì mang lại hiểu biết cho con người Thông tin có thể đến từ thế giới bên ngoài như báo, tạp chí, truyền hình, internet,… hay các thông tin đến từ bên trong doanh nghiệp như thông báo nội bộ, báo cáo,… hoặc nội dung trao đổi giữa các đồng nghiệp trong các thư điện tử Trong thời đại thông tin như hiện nay thì kỹ năng quản lý thông tin là một trong những kỹ năng thiết yếu không những giúp mỗi người khai thác thông tin tốt hơn mà còn tránh để chúng ta

“chết ngợp” trong mớ thông tin hỗn độn

v Kỹ năng quyết đoán

Kỹ năng quyết đoán (kiên quyết, quả quyết) là khả năng diễn đạt cảm xúc, tình cảm của bản thân, bảo vệ quyền của mình nhưng không làm tổn thương đến cảm xúc và quyền của người khác Quyết đoán là khi ta thấy ý kiến của mình là đúng, kiên quyết bảo vệ nó, nhưng không phê phán ý kiến của người khác Quyết đoán không có nghĩa là phải dùng sức mạnh, quyền uy bắt người khác nghe theo ý kiến của mình Người quyết đoán bao giờ cũng có suy nghĩ chín chắn, có chủ kiến, không ỷ lại, trông chờ, dễ dàng thuận theo ý kiến của số đông

vi Kỹ năng tránh sự quấy rối

Sự quấy rối có thể tồn tại dưới nhiều hình thức: hăm dọa, nhạo báng, giám sát chặt chẽ (một cách bất công), lan truyền tin đồn ác ý, chỉ trích quá quắt

Một số ảnh hưởng của việc quấy rối đến các hoạt động trong công việc

• Tạo tâm lý chán nản, thiếu tự tin, căng thẳng, bất an trong môi trường làm việc

• Cảm giác bị nhạo báng, mất sự tôn trọng

• Bị bệnh hoặc bệnh tình thêm nghiêm trọng

• Giảm hiệu quả làm việc

vii Kỹ năng giám sát

Giám sát là quá trình theo dõi các nhiệm vụ hoặc các nhân viên khác để thực hiện được các mục tiêu đề ra

Sự giám sát hiệu quả là một nhân tố quan trọng tách biệt thành công với thất bại, yên tâm với lo lắng, thỏa mãn với căng thẳng trong công việc

viii Kỹ năng học hỏi

Kỹ năng học hỏi là một phần không thể thiếu trong quản trị hiện đại, dựa trên quan điểm con người là nguồn lực quan trọng nhất trong một tổ chức Một vài yếu

tố tạo nên vai trò đặc biệt của kỹ năng học hỏi được liệt kê như bên dưới:

• Là nguồn gốc tạo động lực vươn tới thành công, tăng mức độ thỏa mãn với công việc

• Nâng cao kiến thức, hoàn thiện kỹ năng, tăng sự tự tin trong công việc

• Tăng cảm hứng trong công việc, tránh đưa công việc vào lối mòn

• Nhân viên có cơ hội phát triển bản thân

2.1.3 Nhóm kỹ năng tương tác

Tổ chức là một tập hợp các cá nhân khác nhau, với sự đa dạng về giới tính,

độ tuổi, trình độ học vấn, tính cách,… nên kỹ năng tương tác giữa người với người

là yếu tố then chốt để dẫn tới thành công

i Kỹ năng nhận biết và tôn trọng sự đa dạng

Mỗi cá nhân trong tổ chức là một thế giới riêng về giới tính, độ tuổi, màu da, tôn giáo, văn hóa, trình độ học vấn,… Sự đa dạng càng cao càng mang lại nhiều góc nhìn, nhiều giá trị khác nhau cống hiến cho tổ chức Để duy trì và phát triển các mối quan hệ tốt đẹp trong tổ chức, cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động của cá nhân

và của cả tổ chức, từng cá nhân phải hiểu và ứng xử một cách phù hợp với sự khác nhau đó

ii Kỹ năng giao tiếp bằng lời

Trao đổi trực tiếp bằng lời là một quá trình có tính hai chiều, nên kỹ năng giao tiếp bằng lời bao gồm kỹ năng sử dụng ngôn ngữ nói và kỹ năng lắng nghe

Mặc dù việc trao đổi trực tiếp bằng lời được thực hiện hàng ngày trong cuộc sống, nhưng sự chăm chút, sự phát triển kỹ năng sử dụng ngôn ngữ nói và kỹ năng lắng nghe sẽ mang lại những giá trị lớn trong những hoàn cảnh nhất định trong môi trường làm việc chuyên nghiệp

iii Kỹ năng giao tiếp không lời

Bên cạnh những gì được nói ra, chúng ta đều đã gửi đi những thông điệp có sức mạnh to lớn thông qua các cử chỉ của bản thân

Ý nghĩa mà ngôn ngữ không lời có thể diễn tả:

• Ngôn ngữ không lời có thể là “tiếng vọng”, mang ý nghĩa làm rõ hay nhấn mạnh những gì được nói ra

• Ngôn ngữ không lời có thể trái ngược với những gì được nói ra Trong trường hợp đó, ngôn ngữ không lời có ảnh hưởng mạnh hơn

• Ngôn ngữ không lời có thay thay thế ngôn ngữ nói trong những trường hợp nhất định

iv Kỹ năng giao tiếp bằng văn bản

Giao tiếp bằng văn bản, dù tồn tại dưới hình thức nào (giấy, tệp điện tử,…), luôn là một phương thức giao tiếp không thể thiếu vì nó hàm chứa những ý nghĩa nhất định như:

• Là căn cứ xem xét và đánh giá hiệu quả công việc

• Là công cụ tránh lệ thuộc quá nhiều vào trí nhớ con người

• Là căn cứ pháp lý trong những trường hợp tranh chấp

• Là công cụ gia tăng hiệu quả trong thảo luận nhóm

v Kỹ năng phỏng vấn

Phỏng vấn là một khoảng thời gian trao đổi, nói chuyện tập trung, có mục tiêu rõ ràng, có cấu trúc nhằm đạt đến một mục tiêu đã định trước Kỹ năng phỏng vấn là những kỹ năng nâng cao hiệu quả một buổi phỏng vấn, bao gồm:

• Chuẩn bị trước buổi phỏng vấn: sự chuẩn bị tốt sẽ là tiền đề mang lại những kết quả tốt trong phỏng vấn

• Trong lúc phỏng vấn: các kỹ năng xử lý các tình huống khi phỏng vấn

sẽ giúp buổi phỏng vấn đi đúng theo dự định và đạt được các mục tiêu đề ra

• Sau buổi phỏng vấn: các kỹ năng cần thiết sẽ giúp tổng hợp, xử lý thông tin thu được khi phỏng vấn

vi Kỹ năng tạo sự ảnh hưởng

Giao tiếp hàng ngày giữa người với người không phải chỉ để truyền tải thông điệp cho nhau, mà còn là gây ảnh hưởng, thuyết phục lẫn nhau Đó có thể đơn giản

là một người muốn người khác cười với mình bằng cách nở một nụ cười trước, hoặc một nhân viên muốn đồng nghiệp ủng hộ kế hoạch của mình, thực hiện công việc được giao đúng tiến độ,… Không phải tất cả các cuộc trao đổi đều nhằm gây ảnh hưởng lẫn nhau, nhưng kỹ năng tạo sự ảnh hưởng là một kỹ năng quan trọng trong công việc, và trong cuộc sống mỗi cá nhân

vii Kỹ năng kiểm soát cảm xúc

Cảm xúc có thể là động lực thúc đẩy mỗi người vươn tới những đỉnh cao mới, hoặc làm suy giảm tinh thần làm việc, dẫn đến giảm sút hiệu quả công việc Trong những trường hợp khác, cảm xúc còn có thể là một nhân tố dẫn tới các rắc rối cho bản thân và cho những người ta làm việc với Vì thế, kỹ năng kiểm soát cảm xúc nên được hiểu bao gồm kiểm soát cảm xúc của bản thân và cảm xúc của người khác viii Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn

Mâu thuẫn là động lực của sự phát triển Mâu thuẫn là căn nguyên cho những

lo lắng trong công việc Né tránh mâu thuẫn là một cách xử lý, nhưng những người thành công thường chọn một cách khác hiệu quả hơn là xử lý mâu thuẫn một cách xây dựng

2.1.4 Nhóm kỹ năng hành động

i Kỹ năng đối xử bình đẳng

Vì các mối quan hệ trong các tổ chức luôn hết sức phức tạp nên bên cạnh kỹ năng nhận biết và tôn trọng sự đa dạng thì các cá nhân thành công còn trang bị thêm cho mình kỹ năng hành xử một cách bình đẳng Các kỹ năng này có thể được chia thành các nhóm:

ii Kỹ năng làm việc một cách hệ thống

Kỹ năng làm việc một cách có hệ thống, hay diễn đạt một cách gần gũi hơn,

là tác phong chuyên nghiệp trong công việc Đó là sự tập trung, nỗ lực, định hướng

rõ ràng trong công việc Những ảnh hưởng gây ra bởi sự thiếu tính hệ thống, thiếu tập trung trong công việc:

• Làm nhiễu động lực làm việc của bản thân và của các đồng nghiệp

• Bỏ qua các cơ hội học hỏi trong công việc

• Đánh mất niềm tin trong công việc của đối tác, khách hàng

• Giảm sự thỏa mãn trong công việc

iii Kỹ năng đánh giá

Kỹ năng đánh giá không phải là việc điền vào mẫu đánh giá có sẵn mà bao gồm quy trình thu thập thông tin, đưa ra góc nhìn bao quát cho tình huống đặt ra, đưa ra hành động cần thực hiện để giải quyết vấn đề Những bản đánh giá có chất lượng đòi hỏi nhiều sự kiên trì, kỹ năng, trình độ của đánh giá viên và sẽ mang lại những giá trị to lớn cho tổ chức

iv Kỹ năng ra quyết định

Môi trường làm việc không phải chỉ là thực hiện theo các mệnh lệnh của cấp trên mà còn đòi hỏi mỗi cá nhân phải có những quyết định của riêng mình Ra quyết định là một quá trình thu thập thông tin, cân nhắc, đánh giá những rủi ro có thể gặp phải cho mỗi sự lựa chọn và đưa ra sự lựa chọn cho mình

v Kỹ năng kiểm soát

Kỹ năng kiểm soát là kỹ năng theo dõi những gì đã được thực hiện và rút ra những bài học kinh nghiệm từ những sự việc thực tế Những bài học kinh nghiệm là

cơ sở để đưa ra những kế hoạch trong tương lai

2.2 PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY TÍCH CỰC

2.2.1 Định nghĩa phương pháp giảng dạy tích cực

Theo Nguyễn Thị Minh Phượng, Phạm Thị Thúy (2012) thì phương pháp giảng dạy tích cực, còn gọi là phương pháp giáo dục chủ động, phương pháp sư

phạm hiện đại là những phương pháp, cách thức, kỹ thuật khác nhau làm cho giờ học sinh động, hấp dẫn, người học được làm việc, được sáng tạo,… giúp nâng cao chất lượng dạy và học

2.2.2 Lợi ích của phương pháp giảng dạy tích cực

i Lợi ích với người dạy

Giờ giảng của mỗi giáo viên trở nên sinh động, hấp dẫn và có ý nghĩa Người học là trung tâm nhưng vai trò, uy tín của người thầy được đề cao hơn

Sự trao đổi hai chiều giữa người dạy và người học khiến người dạy phải luôn đổi mới bài giảng cũng như phong cách đứng lớp Người dạy sẽ học được từ học trò của mình rất nhiều kiến thức và kinh nghiệm thực tế

ii Lợi ích với người học

Người học cảm nhận sự “được học” chứ không phải “bị học” như phương pháp học thụ động, thuyết trình một chiều truyền thống Người học được chủ động trong việc học, được làm việc, được khám phá tiềm năng của chính mình

Người học được chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm của mình đồng thời

bổ sung những kiến thức, kinh nghiệm không chỉ từ người dạy mà còn từ các học viên khác trong lớp Việc chia sẻ kiến thức sẽ giúp người học ghi nhớ sâu kiến thức

và tăng khả năng áp dụng vào thực tế từ ba đến bốn lần so với cách học thụ động

2.2.3 Những nguyên tắc trong giảng dạy

i Liên hệ thực tế

Một giờ giảng tốt, có hiệu quả cần gợi mở và thu hút người học bằng những câu hỏi liên quan đến thực tế công việc của họ, cung cấp cho họ kiến thức mới về lý thuyết và kết thúc bằng các yêu cầu rất thực tế “Giờ giảng tốt thường được bắt đầu

từ thực tiễn và kết thúc bằng thực tiễn” – Ulrich Lipp, chuyên gia huấn luyện sư phạm người Đức

ii Tạo không khí tích cực trong giờ giảng

Khi người học tìm thấy niềm vui trong học tập thì việc học cũng sẽ trở nên

dễ dàng hơn Có nhiều cách tạo không khí vui vẻ, tích cực trong giờ học như thực hiện các trò chơi tạo sự hào hứng, linh hoạt thay đổi phương pháp giảng dạy,…

iii Trực quan hóa

Trực quan hóa được thực hiện thông qua các phương tiện giảng dạy như bảng, bảng ghim, bảng lật, trình chiếu bằng máy, tranh, ảnh,… Mỗi khi giảng xong một nội dung nào đó, người dạy có thể dán, treo quanh lớp học nội dung vừa trao đổi để kiến thức luôn hiển thị trước mắt người học

iv Khuyến khích người học tự làm

Người dạy không nên thuyết trình liên tục quá 20 phút Để tổ chức học chủ động hơn, người dạy có thể tạo cơ hội cho người học đóng góp ý kiến, làm việc nhóm, làm bài tập, thực hành,…

v Chốt lại nội dung giờ giảng

Chốt lại nội dung, hay neo kiến thức, là một việc quan trọng trong quá trình giảng dạy để người học nhớ lâu những kiến thức đã học Việc chốt lại nội dung có thể thực hiện bằng nhiều cách như nhắc lại và nhấn mạnh những nội dung quan trọng, liên hệ thực tế, yêu cầu người học giảng lại, trò chơi đố vui,…

2.2.4 Các tiêu chí đánh giá cho một giờ giảng tốt

Theo Nguyễn Thị Minh Phượng, Phạm Thị Thúy (2012), một số tiêu chí có thể dùng để đánh giá một giờ giảng tốt gồm

• Các phương pháp giảng dạy, phương tiện hỗ trợ có được người dạy sử dụng linh hoạt?

• Người dạy có khuyến khích người học tham gia tích cực?

• Người dạy có bao quát được toàn bộ lớp học?

• Người dạy có độc thoại liên tục hơn 20 phút?

• Người dạy có trực quan hóa các nội dung chính của bài học?

• Nội dung và thời gian của bài giảng có được điều chỉnh để duy trì sự chú ý của người học?

• Người dạy có neo lại kiến thức cho người học?

2.3 GIỚI THIỆU VỀ VIETBURNING

Tên đầy đủ: Công ty cổ phần tư vấn và giáo dục VietBurning

Thành lập: tháng 9 năm 2011

Địa chỉ liên lạc: tầng 2, tòa nhà Hữu Nghị, 35 Lê Lợi, P Bến Nghé, Q.1 Tp.HCM

Website: www.vietburning.com

Những kết quả đã đạt được trước đây

• Huấn luyện chuỗi kỹ năng mềm cho sinh viên 5 tốt trường Đại học Khoa học tự nhiên

• Huấn luyện kỹ năng kinh doanh cho doanh nghiệp tại Vườn ươm Đại học Bách khoa

Hiện VietBurning đang triển khai một số khóa huấn luyện cho sinh viên với hai hình thức chính:

• Huấn luyện tại cơ sở của VietBurning

• Huấn luyện tại địa điểm của khách hàng, thường là theo yêu cầu của Đoàn, Hội sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng

Mỗi buổi huấn luyện một kỹ năng mềm cụ thể với thời lượng ba giờ liên tục, được trình bày bởi một giảng viên có kỹ năng trình bày và có kinh nghiệm thực tế

về quá trình hình thành và phát triển kỹ năng mềm đó

Chi phí: 500.000VND/một buổi huấn luyện/người

Vì VietBurning cũng mới hoạt động chưa lâu nên các quy trình, quy định còn nhiều điểm cần được cải thiện, một số vấn đề có thể được nêu ra bao gồm

• Chưa có khung đánh giá nội dung chương trình huấn luyện Hoạt động thực tế của VietBurning là các giảng viên trước khi đứng lớp nộp chương trình huấn luyện lại cho VietBurning, và đích thân giám đốc VietBurning sẽ xem qua và đánh giá dựa trên các tiêu chí và kinh nghiệm cá nhân, chưa cụ thể, tiêu chuẩn hóa thành các tiêu chí đánh giá rõ ràng

• Chưa có những hoạt động đánh giá sau buổi huấn luyện: đánh giá của người theo học về nội dung, hình thức buổi huấn luyện, theo dõi sự thay đổi nơi người học, ghi nhận những ý kiến phản hồi mở rộng từ phía người học

• Chi phí cho mỗi khóa học hiện chưa thể hiện được sự linh hoạt đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau của sinh viên, đối tượng chính của VietBurning

Nội dung chính được trình bày trong chương 2 là giới thiệu khái niệm về kỹ năng mềm cùng những nội dung tổng quát về 21 kỹ năng mềm được trình bày trong People skills của Neil Thompson, 2002 và phương pháp giảng dạy tích cực

21 kỹ năng mềm được chia thành 3 nhóm kỹ năng

• Nhóm kỹ năng nâng cao hiệu quả bản thân bao gồm kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng quản lý căng thẳng trong công việc, kỹ năng quản lý thông tin, kỹ năng quyết đoán, kỹ năng tránh sự quấy rối, kỹ năng giám sát, kỹ năng học hỏi

• Nhóm kỹ năng tương tác bao gồm kỹ năng nhận biết và tôn trọng sự

đa dạng, kỹ năng giao tiếp bằng lời, kỹ năng giao tiếp không lời, kỹ năng giao tiếp bằng văn bản, kỹ năng phỏng vấn, kỹ năng tạo sự ảnh hưởng, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn

• Nhóm kỹ năng hành động bao gồm kỹ năng đối xử bình đẳng, kỹ năng làm việc một cách hệ thống, kỹ năng đánh giá, kỹ năng ra quyết định, kỹ năng kiểm soát

Phương pháp giảng dạy tích cực giúp tạo ra không khí học tập chủ động thông qua các hoạt động tương tác linh hoạt giữa người dạy và người học cũng như giữa những người học với nhau Bên cạnh những kiến thức sẵn có từ nội dung bài giảng, mọi người có thể chia sẻ, học hỏi kiến thức, kinh nghiệm lẫn nhau

Phần cuối chương 2 giới thiệu chi tiết hơn về Công ty cổ phần tư vấn và giáo dục VietBurning, một đơn vị mới được thành lập và còn đang gặp nhiều khó khăn trên con đường xây dựng hình ảnh một đơn vị huấn luyện chuyên nghiệp

Chương 3 trình bày việc xây dựng bảng khảo sát, tiến hành khảo sát và phân tích dữ liệu thu được từ bảng khảo sát Từ kết quả phân tích đưa ra kết luận về những kỹ năng mềm cơ bản doanh nghiệp mong muốn sinh viên tự trang bị, đồng thời căn cứ thêm trên tình trạng thực tế của VietBurning để có những đề xuất về những kỹ năng mềm VietBurning nên đưa vào chương trình huấn luyện của mình