Chù hp khóng phài nhu mình vùa hpc lai vùa dUa tài liéu tham khào nhU mình, vi cu dén giò này lai thèm cài này hay bò cài kia di thi sé gay bj dòng cho sinh vién." (Tu liéu diéu t[r]
Trang 1MOT SO CONO VIEC CAN LAM DE NANO CAO CHAT Ll/CfNG DÀO TAO XÀ HÒI HOC
• • • •
Ò VIÉT NAM
THS TONG VÀN CHUNG
TrUòng Dai hoc Khoa hoc Xà hói va Nhàn vàn Dai hoc Quóc già Ha Nói
1 - Dàt v à n d e i
Gòng cupe dói mài dàt nude bién nay dàt ra mot vàn de dói vói còng tàc dào tao chuyén ngành xà hói hpc: làm thè' nào
de nhùng ngUdi dupc hpc xà bòi hpc co thè tbich ùng nbanh vói nhùng dói bòi cùa xà bòi, cu thè là cùa nhùng ed quan ngbièn eùu, càc trUdng, vién co nhu càu su dung chuyén món này?
Xuàt phàt t u khia canb kbàc, nhùng cu nhàn xà bòi hpc khi ra trUÒng con co nhiéu lùng tùng trong vièc tié'p càn va xù
ly mot vàn de càn ngbièn eùu Vàn de dàt ra là, nhùng cu nhàn tòt nghiép it co co bòi tìm viéc vi gap nhiéu khó khan trong tièp càn va giài quyét mot vàn de
Hdn thè', trong nhùng nàm gàn day, hpc xà bòi hpc dang
trò t h à n h mot ngành hpc "thdi thùOng" Co rat dòng sinh
vién, hpc vién cao hpc, ngbièn eùu sinh dang hpc tai càc co
sd co ehùc nàng dào tao xà hói hpc Diéu dò cho thày sii
Trang 2trUdng thành cùa xà bòi hpc Mot bd pbàn hpc v^ièn là nhùng ngUdi dà dupc dào tao d nhùng ngành khoa hpc kbàc dupe ebuyèn sang hpc va ngbièn eùu xà bòi hpc Hp mong muòn bò sung cho mình nhùng kién thùc xà bòi hpc càn thiét de vàn dung vào càc lình viic còng tàc cùa hp
Dén nay, xà bòi hpc dà ed càc loai bìnb dào tao kbàc nhau
Vàn de là d ebd: Làm thè nào de nàng cao bón nùa chat
lUdng dào tao cùa tàt cà càc loai bìnb này de cho ra dòi san phàm chung mang nhàn biéu "xà bòi hpc Viét Nani" chinh biéu?
2 D i é m khòfi d à u de n à n g c a o c h a t lifo'ng d à o t a o
-c h i é n ìxid-c d à o t a o va d à o t a o lai ngiiòi t h à y
Luàn diém cùa C.Mae cho ràng "ngitdi di giào due phdi
dùgc giào due" Diéu dà là chàn ly Nd dùng cho dào tao xà
bòi hpc ò Viét Nam
Diéu dang bàn là ngUdi tham già dào tao xà bòi hpc bién nay pbài luón luòn tU vUdt lén chinh mình trong viéc càp
nhàt kién thUc De làm dUpc diéu dò, càn nhiéu diéu kién kbàc nhau, trong dò co sii dàu tu tbich dàng ve tbòng tin - tu
liéu, tbòi gian de mòi càn bó tham già dào tao' tran dói bó sung thèm kién thùc cùa mình
Xà bòi hpc Viét Nam là mot ngành khoa hpc con non tre Nhùng nguòi di tièn phong trong lình viie này bau bèt déu bàt dàu tu càc lình viic kbàc (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVS2 - Khoa Xà bòi hpc)
Mot trong nhùng dàu dàn trong làng Xà bòi hpc nhàn xét:
" Khóng thè nào co hge trò hoc tòt ma lai khóng eó thdy day
tòt Thày cùa chùng ta hién nay là vùa tòt lai vùa chùa tòt
334
Trang 3Chùa tòt day, nhù tói nói, day là phdi dào tao ed ngùdi day, chù dào tao nhiéu qua thi dàu co tòt." (Tu liéu diéu tra Xà hói
hoc HTQF - PVS3 - Khoa Xà bòi hpc)
Chat lupng dào tao dpi ngù ngUdi thày tuy dà cà nhiéu ed' gang song con nhiéu bàt cAp Diéu dàng lo ngai là chat lupng khóng dòng déu, ed ành buòng khóng nhò dén chat lupng giàng day xà bòi hpc Tình trang này càn dUpe kbàc
phue de góp pbàn cùng eó' dpi ngù càn bó giàng day " Dòi ngù
ngùdi day cdng eó cài lo Thù nhàt, lo trinh dò cùa ngitòi thày va su tuy tièn trong dào tao a nùòc ngoài khi tói làm nghién eùu sinh thi xà hói hge khóng phài là ma sd chung nhù nhùng chuyén ngành khàc Chù ò ta, cu là Phó tièn sy thi hói dong nào cdng co thè ngói dùgc, thàm chi anh chàm diém" (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVS3 - Khoa Xà
bòi hpc)
De góp pbàn tàng cuòng dòi ngù giàng day, khóng nèn
bó bep trong khuón khó " ehi nhùng càn bó giàng day" mòi
dùgc day xà hói hge De eung càp thóng tin nhiéu hon cho sinh vién, diéu dàng làm va mgnh dgn làm là: huy dòng nhùng ngùòi eó khà nàng cung càp tri thùc bó sung cho chuyén món, nhàt là chuyén món sàu tham già dào tao xà hói hge Dò là nhùng ngùòi làm còng tàc nghién eùu Day là mot dòi ngd eó nhiéu tri thùc nhùng dói khi hg khóng eó chó de trinh bay Hon thè, do nhùng trò ngai khàch quan, do tàm ly ngai ngàn ma chùa thàt nhièt tình, san sàng tham dù vào quy trinh dào tao Bòi " ngùòi làm nghé xà hói hoc ò Viét Nam thùòng xem nhe viéc giàng day, do vày thié'u su quan tàm, dàu tu thich dàng cho viéc chudn bi nói dung, phitang phàp
va tàm thè giàng day." (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF
-PVSl - Khoa Xà bòi hpc)
Trang 4Dói vói viéc dào tao va dào tao lai ngùdi thày, mot trong
nhùng yé'u td càn thiét nhàt là nàng cao chat lUdng dào tao Day là mot trong nhùng yé'u to' dàu tièn tao ra nhùng ngùdi
làm còng tàc giàng day giòi Diéu dò phu thuóc vào càu tao
chùdng trinh cùng nhù ddi bòi cùa ehùdng trinh sau dai hpc
Trành trUdng bpp nbU: " Nhiéu khi vào lòp hoc hg lai bào
ràng cài này vùa nghe rói, bièt ditgc hói hge dai hge vi mòi hge nàm ngoài xong, hoc dai hge nàm nay vào cao hge thi càc
em cdng hiéu ditgc vàn de nhU vày Ma tói nghl ràng là nèn sogn ra mot chitang trinh dào tao cao hge rièng thi mòi eó màu sàe cùa cao hge néù khóng nò ehi là dai hge hay nói càch khàc là phién bàn cùa dai hge
Theo tói nghl thi khóng nèn làm làng phi nhù vày, the con dàu tu sàu nhit thè nào thi nèn tàp trung vào mot so chuyén ngành md Viét Nam hién nay dang rat càn thành mot xàu chuói nggc chù khóng phài là dào tao mgi vàn de' (Tu liéu
diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVS4 - Khoa Xà bòi hpc)
Viéc kbàc phue mot trong nhùng nbùdc diém cùa càn bd giàng day là cdn yé'u kém ve ngoai ngù, nhàt là Anh ngù va Phàp ngù Chat lUpng ngUdi thày phu tbude vào yéu tó này rat nhiéu Bòi vi làm còng tàc xà bòi hpc ma khèng càp nhàt nhùng tbòng tin mòi nhàt, dpc nhùng tu liéu bang chinh ngón ngù cùa càc hpc già trén thè giòi thi se khóng nàng cao trinh
dò ngùòi thày Diéu này khóng chi gòi gpn trong nhùng
cbUdng trinh dUpe hpc trong khi hpc dai hpc, sau dai hpc de tra thi cho xong: ma càn coi ngoai ngù là chìa khoà cho viéc càp nhàt kién thùc De ed dUdc mot còng cu làm viéc, rò ràng nhùng ngùòi làm còng tàc giàng day càn phài tu no lue trau dói ngoai ngù
De dào tao mot nhà xà bòi hpc, vàn de càn tuyèn dàu vào
Trang 5là ai, eó nhàt thiét phài ed vàn bang chinh quy xà hói hpc hay khóng? Day cùng là mot vàn de càn bàn dén Co le chù trpng
cà hai khu viic dào tao, cà trong va ò nUóc ngoài cùng vói sii tuyèn liia ngùdi di hpc thàt nghiém tue, de rói su dung hp cho
ed biéu qua hdn trong linh vUe giàng day " Càn dàt vàn de
dào tao va su dung càn bó dùgc dào tao ò nùòc ngoài, vi dò là vàn quy Cdn dào tao càn bó nèn eó bài bàn hOn nhùng ngùòi nhù the này thi co thè Idy vào de dào tao xà hai hge: mot là nhùng ngùdi co tu duy toàn hge khà, co vdn hiéu bièt
ve triè't hge d chùng mùc, vdn hiéu bièt ve kinh té va nhàt là co mot trinh dò ngoai ngù, eó bón diéu này thi dào tao xà hói hge rat nhanh" (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - Thào luàn
nhóm 2 - Khoa Xà bòi hpc)
Mot trong nhùng viéc càn làm de nàng cao trinh dò
chuyén món cho ngUÒi thày, chinh là viéc tbuòng xuyén trao dói vài càc chuyén già nUóc ngoài Bòi mòi làn gap gò là mot
Cd bòi hpc thèm ve chuyén món Vàn de dàu tièn càn dàt ra là qua trao dói vói chuyén già, phài tàn dung tÓi da tri thùc cùa
hp de phue vu chuyén món chuyén sàu cùa càn bó Diéu này giùp dòi ngù ngUdi thày khóng chi bièt chuyén sàu mot chuyén món ma con bié't rpng ra càc linh viic khàc De dàp ùng diéu này, ngoài ngoai ngù, càn ed sii ho trp ve vàt chat tài chinh cùa nhà nUóc, cùa càc ed sd doanh nghiép, tài trp cùa càc tó ehùc nude ngoài
NhUng càn chù y dén viéc chpn Ipc nhùng gì càn thiét trong khi trao dói Hpc mó bìnb nUòc ngoài, nhUng khóng co nghìa là "bè nguyèn xi" cùa hp vào giàng day ò xà hói hpc d
Viét Nam Vàn de 6 chó " tàt cà, t h ù tue dào tao, chUdng
trinh dào tao, rói ngay cà càch giàng day, càch ngbièn eùu cùa hp thi phài nèn hpc tbòi Tàt nhién, khóng phài là mình dàp khuón vi khóng ai muòn nhU vày cà, khóng ai muòn dUa
Trang 6chUdng trinh cùa mình dUa sang giàng d Viét Nan bay hpc d Viét Nam cà ma phài là'y hp làm md bìnb va làir phong phu thèm md bìnb ày thdi chù mình khdng thè làm ihay the cai
md bìnb dd dupe" (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF PVS4 -Khoa Xà bòi hpc) " Tói dòng y vói viéc mòi chuyén già cùa càc nUóe dén de trinh bay gidi thiéu mình nghe mình tham khào vài mot tinh thàn rat eòi md, khóng eó nghìa là mình sao chép nguyèn vàn nhu thè', nbung mình nghe, mình tièp thu nhùng gì càc nùòc dà ed, suy nghi de trén eó so dd mình
sé xày dùng pbàn cùa mình Tói rat ùng hp viéc nèn tó ehùc
de nghe càc nude ngoài dén trinh bay de mình tham khao" (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVN2 - Khoa Xà bòi hpc)
Mot trong nhùng yéu tó nàng cao trinh dò thày ò chó giào vién luón chi ra nhùng tài liéu phue vu bài giàng, co nhù vày bài giàng mòi giàu tinh tbòi sii, hàp dàn va lòi euó'n sinh vién, tao cho ngUÒi hpc khà nàng tu nghién eùu va tàp suy nghi,
suy luàn, dàt va giài quyét vàn de ngbièn eùu dàt ra Tài liéu
tham khào phài luón dói mài Ve " tài liéu tham khào thi ndi chung là thày giào luòn dói mài va ngay t u dàu nbàp hpc cùng dà ed rói Cu dén cài món hpc nào là ngUòi dpc dà pbài
ed rói va thàm ehi là yéu càu sinh vién phài f)hoto hay phài
mUdn tàt cà càc tài liéu dò ngay tu dàu nàm Chù hp khóng
phài nhu mình vùa hpc lai vùa dUa tài liéu tham khào nhU mình, vi cu dén giò này lai thèm cài này hay bò cài kia di thi
sé gay bj dòng cho sinh vién." (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVS4 - Khoa Xà bòi hpc) Ngay mòi giào vién cùng càn eó danh muc tu liéu cho sinh vién tham khào Diéu này ed Idi, vi co nhu thè sé tao diéu kién cho mòi giào vién kbàc phue dupc han che ve tbòi lupng do ehudng trinh quy djnb Màt kbàc, chuyén tu ebd giào vién phài "dpc bài giàng" nhiéu ^ang
338
Trang 7cho sinh vién tii hpc nhiéu bón Tao tièn de va diéu kién cho sii dói mài phUdng phàp giàng day
De nàng cao chat lUdng thày, tó ehùc nhùng Idp tàp huàn tbuòng xuyén hàng nàm cho càn bò giàng day là càn thiét Day cùng là djp de giùa ngUòi nghién eùu va ngUÒi giàng day ed dip trao dói nhùng ké't qua nghién eùu mài nhàt,
va qua dd ngUdi day ed dip chpn Ipc gidi thiéu, bó sung vào bài giàng Viéc này mài ed Vién Xà hpi hpc tó ehùc bào cào chuyén de nghién eùu Càc Khoa, Bó món day xà hói hpc ò càc
trUdng eó thè hpc tàp va trién khai nhU vày Vàn de ò day là
nàng cao hdn nùa tinh tu chù trong hoat dóng chuyén món cùa càc Bò món chuyén ngành
Dói vói mòi chuyén món sàu, càn eó sii ké't bpp nhjp
nhàng giùa nghién eùu va giàng day " Xà hói hge cdn phài
phdi hgp giùa giào due va dào tao thi tòt nhàt là di theo hai hùòng, mot là di theo cài màt bang chung cùa cà hai ben, thù hai là tàp trung vào mot sd chuyén ngành, va nhù vày chi eó mot so cà nhàn thói, nhùng md nèn ràng ai cdng hop tàc, mot
so chuyén già trong chuyén ngành phài làm cài dàu tàu de kéo nhùng ngùòi khàc cùng hOp taci Tu liéu diéu tra Xà bòi
hpc HTQF - PVS4 - Khoa Xà bòi hpc) " Va nhùng nghién
eùu dò day trén ca so kién thùc, nghién eùu theo mùc do nhàn thùc trong xà hói Nò là kèt qua cùa nghién eùu thitc nghiém, phàn ành ké't qua cùa nghién eùu ly thuyè't Chù khóng thè nào eó óng thày chi dgc sàch xà hói hge ò trong thù vién rói óng ày ve tham già giàng day xà hói hoc." (Tu liéu diéu t r a Xà
bòi hpc HTQF - PVS3 - Khoa Xà bòi hpc) Vày vàn de dàt ra
là co che phói bpp nhU thè nào de ngUÒi giàng day ed ed hói tièp càn vói kién thùc thiic nghiém de vàn dung trong giàng d^y
Trang 8Trong giàng day, cùng càn tao ra mot xu hud» K " canh tranh lành manh" trong hoat ddng chuyén mó; Day là nhùng djp cp xàt giùa nhùng ngUdi tham già làm còng tàc day hpc Cd thè nèn ed che dò tó ehùc mot vài chuyén già day cùng mot linh viic Chinh sii thi dua day td't cùa thày vài nhau là dòng ed nàng cao chat lupng ngUdi thày
3 Vàn d e cài t o chi^tfng t r i n h va c h ù t r p n g d à o t a o
k y n à n g n g h i é n cljfu thtTc h à n h c h o s i n h v i é n
Trong quy trinh giàng day, dào tao xà bòi hpc d Viét Nam cdn nhiéu bàt càp Dd là viéc phàn bd thdi lupng va món hpc qua nhiéu Càn phài chù trpng dén nhùng món hpc ly thuyét
va ebuyèn ngành mang tinh chat ùu tién, de làm sao sàng tò
" chat xà bòi hpc Viét Nam" trong dd Xà bòi hpc trén thè' giòi
eó rat nhiéu chuyén ngành, nhùng pbài chpn nhùng chuyén ngành eó tình chat chìa khoà de ngùòi hpc sau khi tòt nghiép
eó thè de dàng tu hpc va tièp thu tri thùc cùa càc chuyén ngành xà bòi hpc kbàc Day là mot khó khan trong càu tao ehùdng trinh
Màt kbàc, mòi ebuyèn ngành phài gàn vói thùc té' Viét Nam Co nhù thè', ngùòi hoc mòi eó dùde thùc té' sinh dóng ehiém nghiém, kiém chùng va tao hùng khdi trong hpc tàp
De ed mot cbUdng trinh dào tao tò't, phu thuóc rat nhiéu vào càc nhà thiét kéchUdng trinh Nbin chung cbUdng trinh bién tai con nhiéu manh mùn Mèi ebuyèn ngành dupc bò'tri rat it
so giò de giàng day Day là diéu càn kbàc phue Chinh sii tàn man này làm màt di tinh nhàt quàn cùa ehUdng trinh, nàng
ve so lupng ma chua chù y dén chat lUpng chUdng trinh Trong dò phàn giànb cho " ky nàng nghé nghiép xà bòi hpc" con it Diéu dò làm cho nhùng sinh vién hpc xong xà bòi hoc gap khóng it khó khan khi phài tu mình giài quyét mot vàn
340
Trang 9de thiic tién trong còng viéc cùa hp Va nò cùng ành hùòng khóng nhò dén ed hói tìm viéc làm khi phài "thù tay nghé" Khi nói ve chUdng trình xà hói hpc nhóm sinh vién dUde hòi
cho ràng: " thùc chat md mudn sinh vién dgc tài liéu nghién
eùu thi phài co mot ca càu chùcfng trinh phù hOp hòn, chàng hgn nhù mot ky ma hge mùòi mày món chuyén ngành, vày thi sinh vién co mudn dgc tài liéu cdng khó, bòi vi mudn tìm hiéu sàu chuyén ngành A chàng hgn thi bgn phài bò ra thdi gian tìm hiéu vi cài dò dóng thdi cdng phài dgc ed chue chuyén ngành con lai de dàm bào thi, bdi ai cdng càn phài dàm bào
ky thi., dò là cài trùdc màt Viéc hge qua nhieu nhù the thi cho
dù co tìm dùgc tài liéu thi cdng cu de nò day Chinh nhù bàn thàn em, cdng sùu tàm dùgc mot so'tài liéu nhùng eó mudn dgc cdng khóng co thdi gian dgc, bdi vi eó qua nhiéu cài phài hoc, eó qua nhiéu cài phài quan tàm Nói càch khàc, co mot càch hge em nghi là cdng rat hay, eó mot so'tài liéu quy dinh cdn phài dgc, va càc thày cdng quy dinh ve dgc de lén Idp thào luàn nhùng vói 1,2 chuyén ngành lue day thi dùgc, nhùng nhiéu món ma thày eó giào nào cdng yéu càu nhù thè'thi sinh vién chét tdc" (Tu liéu diéu tra Xà hòi hpc HTQF PVN3
-Khoa Xà bòi hpc)
N h u vày, viéc thiét ké' ehUdng trình khóng nèn chi nhìn ve ngoài là he tbòng, nhùng thiic chat lai bi càt vun, khóng xàu chuói vói nhau Day là thiic trang dang tón tai trong càc chUòng trình dào tao hién nay Mot chuyén già nói tié'ng cùa gidi hpc già xà hói hpc Viét Nam nhàn xét xàc dàng ràng: "
Nói ve nhùng vàn de tón tai:
" Cài dào sàu, theo tói cùng con vàn de khà nghiém trpng, vàn de chuyén sàu, theo tòi nò con thié'u sót n h à t là vàn de xà bòi hpc dai cUdng Tói eó càm giàe là ngUòi ta giàng
Trang 10day co tinh chat khai phà cho tàt cà ve khoa hpc xà hói déu hpc luót qua, rièng ve chuyén ngành thi eó thè hpc sàu hdn mot ebùt nbung ma eó nghjeh ly là doan khó nhàt nò dinh vài ly thuyét, dinh dén nhùng kbài niém rat ed bàn, dinh dén quan diém tóng thè ve ed càu xà bòi va sii vàn hành ve toàn
bó Ijeh su xà bòi ma nò dUa cho sinh vién vào lue ehj ta hay anh ta bd ngd nhàt khi bude vào dai hpc, theo tòi hiéu qua cùa ngành hpc này theo sii quan sàt cùa tói con rat yéu ", " Khi dén doan chuyén ngành thi hiéu qua cùa chuyén ngành rat td't nbung bj càt vun ra thành tùng linh viie nhò nèn sau khoàng dò ha nàm nhìn lai thi chinh bàn thàn nhiéu sinh vién hòi tòi: cuòi cùng xà bòi hpc là gì? Co khi khóng tra Idi dupc " (Tu liéu diéu tra Xà bòi hpc HTQF - PVN2 - Khoa Xà bòi hpc)
Dò là mot nghjeh ly eó thàt, cà ngUòi giàng day va sinh vién dang hpc dà nhàn ra nò Vày de nàng can chat lUpng dào tao va ngbièn eùu xà hpi hpc lai bàt dàu tu xày diing, cài tó ehUdng trình
Vàn de chat lupng dàu ra khóng chi phu thuóc vào qua trình dào tao, vào chat lUpng dàu vào ma cà phàn dành cho thiic tàp thiic té Man pbUdng phàp ngbièn eùu xà bòi hpc so' lupng giò hpc con kbièm tón (120 tiét kè cà ly thuyét va thiic hành), phàn thiic hành phUdng phàp (thiic tàp, thiic té) cùng vói tbòi lupng con it - 10 ddn vi hpc trình (150 cho tàt cà mpi kbàu tó ehùc va tién hành ngbièn eùu xà bòi hpc thùc
nghiém) Nhù vày, càn dàt ra vàn de càc chuyén ngành cùng
càn tó ehùc thùc hành nhiéu hdn de vàn dung vào trong càc ngbièn eùu chuyén sàu cùa chuyén ngành dd Nhù vày, vàn
de bó tri tbòi diém day món phùdng phàp xà bòi hpc cùng càn