Hệ quả Kinh tế - Xã hội của những vi phạm luật Bảo vệ môi trường ở Việt Nam

Ngoài nguyên nhân đô thị hóa, công nghiệp hóa ra tăng, song song với việc vi phạm những quy định về luật bảo vệ môi trường của các xí nghiệp, hộ gia đình, thì còn phải kể đ[r]

K ỷ yếu,H ội nghị KH SV Kìĩoa Quốc tể - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

Đ ề tà i

HỆ QUẢ KINH TẾ-XÃ HỘI CỦA NHỮNG VI PHẠM LUẬT BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

Nhóm tác giả: Nguyễn Thị Thanh H uyền Lớp K 6A H 3

Trần Thị N hật Tân Lớp K 6A H 3 Nguyễn Thị H uyền Lớp K6A H 3 Giáo viên hưởng dẫn PGS TS Vũ X u ân Đ oàn

K ỷ yể u H ội nghị KH SV Khoa Quốc tế - ĐH QGH N lần thứ 4 (12/2011)

LỜI CẢM ƠN

Chung em xin chẵn thành cam on sự đào tạo, dạy d ễ cua các Thầy, các Cô giáo viên và cán bộ quản lý của chúng em trong suốt thời gian học tập tại Khoa Quốc tể -ĐHQGHN Chúng em xin chân thành cảm ơn sự giúp

đỡ nhiệt tình của thầy Vũ Xuân Đoàn trong việc hướng dẫn hoàn thành bản nghiên cứu khoa học này.

Hà Nội, tháng 12, năm 2011

Nhóm SVNCKH

2

K ỷ yếu H ội nghị KH SV Khoa Quốc tể - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

M Ở Đ Ầ U

Điều 4 khoảng 2, Luật Bảo vệ Mội trường năm 2005 có ghi rõ: “Bảo vệ môi

trường là sự nghiệp của toàn xã hội, quyền và trách nhiệm của cơ quan nhà nước,

tố chức, hộ gia đình, cá nhân ”

Việt Nam là nước đang phát triển Song song với quá trình phát triển công nghiệp hoá, và đô thị hóa mức độ ô nhiễm môi trường đang diễn ra khá rõ rệt và nghiêm trọng Sự ô nhiễm môi trường không chỉ diễn ra các khu công nghiệp và nơi tập trung dân cư, nơi có mức độ ô nhiễm cao và không có đủ phương tiện để

xử lý mà diễn biến ở khắp nơi và có nhiều liên quan đến ý thức của người dân và của các doanh nghiệp trong việc tôn trọng Pháp luật về bảo vệ môi trường Tình trạng vi phạm pháp luật về môi trường, gây ô nhiễm và suy thoái môi trường diễn biến phức tạp ỏ' mọi lĩnh vực, nhất là trong các hoạt động thương mại, xuất, nhập khấu, xây dựng cơ bản, xử lý chất thải các phương tiện thông tin đại chúng ngày càng đề cập nhiều đến vấn dề này Theo Báo Giáo dục và thời đại ngày 7/1/2011, chỉ trong năm 2010, lực lượng Cảnh sát môi trường các cấp đã phát hiện trên 6.500

vụ vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường, so với năm 2009 tăng 43 % Trong đó

có tói gần 22% số vụ là các hành vi xả nước thải, khí thải độc hại chưa qua xử lý

ra ngoài gây ô nhiễm môi trường; 19% số vụ vi phạm xâm phạm nguồn tài nguyên, khoáng sản; 27% số vụ vi phạm không thực hiện đầy đủ nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường Lực lượng công an các cấp đã khởi tố 88 vụ, 106 đối tượng,

xử lý hành chính 2.288 vụ

Việc xâm hại môi trường sống và làm việc đang diễn ra như lửa cháy, hàng ngày hàng giờ làm suy giảm chất lượng sống và khả năng phát triển kinh tế ở mọi

nơi trên thế giới Việc chung tay bảo vệ môi trường là nhiệm vụ thường xuyên và cấp bách của mọi người dân.

Lả những sinh viên đai hoc cỏ quan tâm đến đến sư phát triển bèn vững của kinh tế nước nhà, đến tương lai của đất nươc, nhóm nghiên cứu mong muốn thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên với nhan đề Hệ quả kinh tế-Xã hội của những vi phạm luật bảo vệ môi trường ở Việt Nam Liên quan đến chủ đề này đã

có nhiều khoá luận của sinh viên cũng như các bài báo trên phương tiện thông tin đại chúng Nhiệm vụ của NCKH này là tổng hợp và phân tích các thông tin hiện

có, đưa cách nhìn nhân của mình ở một ldiía cạnh khác, có tính hệ thống hơn, đó là

hệ quả liên quan đến doanh nghiệp

Nghiên cứu khoa học này có ba phần chính

Phần I: Phân tích tình trạng ô nhiễm môi trường tại Việt Nam với hai đô thị tiêu biểu là Hà Nội và TP HCM

Phần II: Phân tích nguyên nhân và hệ quả của việc không chấp hành luật bảo vệ môi trường đối với xã hội và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp

Phần III: Đề xuất một số giải pháp khả thi dưới góc độ nhìn nhận của những sinh viên năm thứ ba của Khoa Quốc tế, ĐHQGHN

-Gâu-hỏi nghiên cử-U-ldioaiiQc bao gồm:

1 Tình trạng ô nhiễm môi trường đang ở mức độ nào ?

2 Nguyên nhân là gì và đâu là những hệ quả kinh tế-xã hội của nó ?

Những tư liệu phục vụ nghiên cứu bao gồm các bài báo giấy, báo điện tử, các hình ảnh sưu tầm được và tự chụp ảnh cùng các quan sát, ghi nhận của nhóm nghiên cứu trên thực địa

Phương pháp nghiên cửu là tổng hợp phân tích dự liệu, suy diễn và quy nạp

K ỷ yểu H ội nghị K H SV K hoa Quốc tế - ĐH QGHN lần thử 4 (12/2011)

4

K ỳ yểu Hội nghị KH SV Khoa Quốc tế - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

PHẦN 1: TÌNH TRẠNG Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Mức độ ảnh hưởng của việc ô nhiễm môi trường gần đây được đề cập khá nhiều trên các phương tiện thông tin truyền thông cũng như thông qua những ảnh hưởng thực tế mà con người đã phải hứng chịu, và dường như con người cũng nhận thức khá rõ về ảnh hưởng của nó, nhưng có vẻ như họ rất thờ ơ trước hiện tượng này Các doanh nghiệp xả chất thải ra môi trường, người dân vút rác thải bừa bãi Mật độ dân số ngày càng ra tăng dẫn đến nhu cầu về đất đai, phương tiện cũng như nhưng các nhu cầu khác ra tăng, khiến cho môi trường ngày càng ô nhiễm nghiêm trọng

1 Ô nhiễm không khí

Hội thảo Ô nhiễm không khí, biến đổi khí hậu và tác động sức khỏe tại Việt Nam do Mạng lưới không khí sạch Việt Nam phối hợp với các đơn vị tổ chức ngày 11/9/2010 đã đưa ra cảnh báo về ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiễm bụi tại các

đô thị

■ L I Tại Hà Nội

Hà Nội đang phải đối mặt với sự ô nhiễm không khí ngày càng trầm trọng Phần lớn các xí nghiệp, công nghiệp nhà máy đều sử dụng thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, đặc biệt là các đơn vị sản xuất nhỏ Một số nơi còn chưa có hệ thống thông gió và xử lý hơi khí độc ở một số nơi đã có nhưng không bảo dưỡng tốt hoặc hư hỏng chưa được thay thế Vì thế tuy mức độ sản xuất công nghiệp của Hà Nội là nhỏ nhưng mức độ ô nhiễm của thành phố Hà Nội là trầm trọng hơn so với các thủ

đô của nhiều nước khác Thành phố đã có những biện pháp cải thiện mội trường bằng cách cho dừng hoạt động hoặc di dò'i ra khỏi thành phố những nhà máy, cơ sở sản xuất, lạc hậu, gây ô nhiễm Ví dụ quyết định đóng cửa Nhà máy điện Yên Phụ

dân cư xung quanh Nồng độ S 0 2 trong khu vực gần nhà máy đạt tới 0,32mg/m3 gấp 6 lần tiêu chuẩn cho phép Tuy nhiên với mức độ phát triển dân số quá nhanh

máy, xí nghiệp lại ở trong tình trạng xen kẽ với các khu dân cư đông đúc

Thượng Đình - Khu công nghiệp lớn nhất Hà Nội gồm 22 xí nghiệp, nhà máy lớn, nhỏ trước đây nằm xa khu dân cư, nay hàng loạt khu dân cư xung quanh mọc lên như Thanh Xuân Bắc, Thanh Xuân Nam, Kim Giang Mặt khác các nhà máy, xí nghiệp lại nằm xen kẽ trong khu dân cư, cơ quan, trường học nên mức độ ảnh hưởng lớn

Quận Hai Bà Trưng trước đây các xí nghiệp công nghiệp nằm ở vùng ven nội thành do mức độ thị hoá phát triển nhanh dẫn đến tình trạng các nhà máy, xí nghiệp lại nằm xen kẽ trong khu dân cư, ví dụ nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo, Rượu bia

HN, Dệt Kim Đông Xuân, Dệt 8 - 3 , Hoả chất Ba Nhất - Nồng độ bụi và hơi lchí độc ở các khu trên vưọt quá tiêu chuẩn cho phép từ 7 - 8 lần, có nơi đến 1 5 - 1 6 lần theo số liệu thống kê và đo đạc trên 110 xí nghiệp công nghiệp của nội thành thuộc 4 quận cho thấy mức độ ô nhiễm rất đáng lo ngại

Số lượng người và phương tiện tham gia giao thông tại Hà Nội không ngừng tăng tò 17 - 20% hàng năm Tình trạng tắc đường xảy ra thường xuyên ở các giờ cao điểm Xe phải dừng lâu nên lượng khói thải sinh ra rất lớn Tại một số tuyến đường như Mai Động, Lò Đúc, Minh Khai, Giải Phóng, Ngã Tư Sở Nguyễn Trãi nồng độ các chất ô nhiễm cao hơn mức độ cho phép (TCVN - 1995) rất nhiều lần

ở các cửa ngõ thủ đô đều có công trình xây dựng lớn hoạt động ngày đêm Khi đi qua các công trình này để vào thành phố, các phương tiên giao thông đã mang theo một lượng bụi bẩn rất lớn Thêm vảo đó các công trình xây dựng nhỏ lẻ

K ỷ yếu Hội nghị K H SV K hoa Quốc tể - ĐH QG H N lần thứ 4 (12/2011)

6

K ỷ yếu H ội nghị KH SV Khoa Quốc tế - Đ H Q G H N lần thứ 4 (12/2011)

cùng với cát, xi măng ở nội đô cũng góp phần làm cho không khí tại Hà Nội đặc biệt trở nên bụi bậm, nghẹt thở

Báo Lao Động, bản điện tủ' ngày 11/9/2010 cho biết “Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, không khí ở hầu hết các khu vực dân cư nội đô đều bị ô nhiễm Đặc biệt, các khu vực như đường Khuất Duy Tiến, Quốc lộ 32, đường Nguyễn Trãi ô nhiễm bụi đang ở mức cao nhất Hà Nội và xu hướng ngày càng gia tăngCác khu vực ngã tư có mật độ xe lưu thông cao, nồng độ bụi cũng vượt quy chuẩn cho phép Kết quả quan trắc bụi giao thông cho thấy tại 250 điểm đo kiểm,

có 180 điểm có hàm lượng bụi lơ lửng vượt quy chuẩn”

Anh: Sửa chữa đường xá gây ô nhiễm, (nguồn: Lao động, com-2010)

Một điều cần lưu ý nữa là do các dịch vụ ăn uống chế biến thức ăn và chợ nhiều nên lượng vi khuẩn tồn tại trong không khí khá lớn Mức độ tồn tại các loại

vi khuẩn trong không khí cao có thể dẫn đến dịch bệnh ảnh hưởng đến sức khoẻ dân cư xung quanh cao hơn các nơi khác

K ỷ yếu H ội nghị K H SV K hoa Quốc tế - Đ H Q G H N lần thứ 4 ( ỉ 2/2011)

1.2 Tại TP.HCM

Tp.HCM dường như có ít bụi hơn tại Hà Nội Tuy nhiên hiện tượng bụi bẩn

và ô nhiễm do khí ttiải cũng rất nghiêm trọng Báo JLao Động, bản điện tử ngày 11/9/2010 cho biết: Nồng độ bụi tại TP Hồ Chí Minh cũng có xu hướng ngày càng gia tăng và vượt tù' 1,08 - 1,55 lần so với tiêu chuẩn cho phép

Trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có hàng chục khu công nghiệp

đã và đang hình thành với quy mô hàng chục ngành hecta như khu công nghiệp Tân Thuận, Linh Xuân, Linh Trung, Tân Tạo, Vĩnh Lộe, Lê Minh Xuân có khoảng trên 800 xí nghiệp công nghiệp, trên 30.000 cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp đang hoạt động

Bên cạnh các xí nghiệp công nghiệp lớn nêu trên, với trên 30.000 cơ sở tiểu thủ công nghiệp và cơ sở sản xuất hoạt động đang làm cho môi trường không khí thành phố bị ô nhiễm năng lượng nặng nề không kém Trong những năm gần đây, với chính sách giãn dân, xây dựng thêm nhiều khu công nghiệp lớn, giải toả bớt các

cơ sở gây ô nhiễm nặng của thành phố đã đạt được những thành tích nhất định Tuy nhiên, các khu vực gây ô nhiễm nặng như khu công nghiệp thuộc phường 19, 20 Tân Bình, khu công nghiệp Suối Cái, Xuân Trường, Suối nhum, Thủ Đức, Quận 6, Quận 8, 11 và Quận 5 vẫn là nơi có mức độ ô nhiễm không khí rất cao Có thể nói thành phố Hồ Chí Minh là nơi ô nhiễm không khí cao so với mức độ ô nhiễm không khí của các tỉnh trong cả nước

2 Ồ nhiễm nguồn nước

Tình trạng ô nhiễm nguồn nước diễn ra ngày càng nặng nề ở hầu hết các tỉnh thành Trong bài phát biểu tại tại buổi họp báo giới thiệu các hoạt động Ngày nước Thế giới năm 2011 với chủ đề “Nước cho phát triển đô thị” tại Hà Nội chiều 10/3 ông Nguyễn Thái Lai, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: Ô nhiễm

nguồn nước chủ yếu xảy ra ở đô thị, nơi nhận một lượng lớn nước thải, chất thải và tình trạng lấn chiếm sông hồ xảy ra trầm trọng.

Tình trạng ô nhiễm này được nhận thấy rất rõ ở các khu tập trung dân cư, các khu công nghiệp có nguồn nước thải không được xử lý triệt để Hiện nay, các hồ, kênh mương ở các khu vực đô thị đang trở thành nơi chứa và dẫn nước thải Mức

độ ô nhiễm nguồn nước trong các kênh, sông, hồ ở các thành phố lớn, các khu tập trung dân cư khá nghiêm trọng Tại Hà Nội, những con sông như Tô Lịch, Kim Ngưu chỉ còn lại tên của mình, thực chất đã trở thành kênh dẫn nước thải bốc mùi

•ở một số đoạn sông lớn ở Hà Nội và TP HCM, nước sông bị ô nhiễm vói mức độ cao và có xu hướng ngày càng gia tăng đã ảnh hưởng đến khả năng sử dụng nguồn nước sông để cấp nước sinh hoạt cho nhiều địa phương Nhiều khu công nghiệp ở một số tỉnh và thành phố như TP.HỒ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương đang hảng ngày xả hàng triệu m3 nước thải không qua xử lý, hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn

ra sông, gây ô nhiễm nguồn nước Nước sông Nhuệ, sông Đáy bị ô nhiễm nghiêm trọng; nước sông cầu, sông Đồng Nai đang trong tình trạng báo động

Nghiên cứu của Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước miền Bắc

từ năm 2008 đã cho thấy mức ô nhiễm asen trong nguồn nưó'c ở Hà Nội đã lên tới

40 lần so với mức độ cho phép, nhiều điểm khác có mức ô nhiễm tói 20 lần Ô nhiễm amôni (NH4+) cũng vượt mức cho phép 20 - 30 lần Cùng vói đó tốc độ lún

ở một số điểm trong thành phố cũng đã tới mức báo động Theo nghiên cứu này, về

cơ bản nguồn nước ngầm tự nhiên ở Hà Nội là sạch dù lượng sắt và mangan trong nưó'c ở Hà Nội khá lớn Điều quan tâm nhất hiện nay về mặt nước nhiễm bẩn ở Hà Nội là hàm lượng asen (còn gọi là thạch tín), amôni (NH4), sinh ra từ các vật chất hữu cơ, xác động vật, chất thải lỏng và rắn , trong nước quá cao Những điểm ô nhiễm asen đáng lun ý mà Liên đoàn ghi nhận được là ở Đan Phượng (Hà Tây cũ) với mức 0,4 microgram/lít - cao hơn 40 lần so với tiêu chuẩn cho phép (tiêu chuẩn cho phép là 0,01 microgram/lít) Một số khu vực ở Hà Nội cũng bị xếp vào diện phải báo động như khu vực Nam Dư thuộc huyện Thanh Trì với những điểm ô

K ỳ yểu H ội nghị KH SV Khoa Quốc tế - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

K ỷ yếu H ội nghị KH SV K hoa Quốc tể - ĐH QGHN lần thứ 4 (12/2011)

nhiễm Hoàng Mai, Quỳnh Lôi ở mức 0,1 đến 0,2 microgram/lít (cao gấp 10 đến

20 lần so với mức cho phép) Một số điểm khác mức ô nhiễm chừng 10 lần so với mức cho phép cũng được ghi nhận như khu vực ven sông Hồng Khu vực phía Bắc

Hà Nội không có ghi nhận hiện tượng nhiễm asen

Nguồn nước ô nhiễm nặng (Nguồn: tự chụp)

10

PHẦN 2 NGUYÊN NHÂN VÀ HỆ QUẢ CỦA Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI S ự PHÁT TRIẺN CỦA ĐẤT NƯỚC

1 Nguyên nhân

1.1 Vi phạm luật bảo vệ môi trưòìig một cách tập thể

Quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa và đô thị hoá ở nước ta diễn ra nhanh chóng, những ứng dụng tiến bộ của khoa học kỹ thụật ngày càng được áp dụng rộng rãi để được hiệu quả, giảm sức lao động của con người, giảm thiểu thời gian sản xuất, và nâng cao hiệu suất sản xuất Tuy nhiên song song với những lợi ích đó thì công nghiệp hóa hiện đại hóa, và những ứng dụng của công nghệ cũng để lại rất nhiều bất cập cho cuộc sống của con người, con người ngày càng có xu hướng tập trung về các thành phố để sống và làm việc, kéo theo về nhu cầu các phương tiện giao thông, nhà ở ngày càng gia tăng ở các thành phố lớn

Các nhà máy xí nghiệp mọc nên ngày càng nhiều, dẫn đến lượng khí thải độc hại ngày càng ra tăng nghiêm trọng, đó là chưa kể đến các hành vi trái pháp luật của các doanh nghiệp như Dệt Thái Tuấn xả nước thải chưa qua xử lý ra kênh Tham Lương, Vedan giết chết sông Thị Vải và còn rất nhiều các doanh nghiệp vô

đạo đức khác nữa Hiện tượng nóng nên toàn cầu, hiệu ứng nhà kính, khí hậu biến

đổi thất thường, thiên tai xảy ra ngày càng nghiêm trọng và thất thường, và điều đặc biệt nhất là sức khỏe của con người bị đe dọa (các làng ung thư, ấp ung thư) hiện là những cái tên không còn quá xa lạ hay ngạc nhiên đối với chúng ta Vậy điều đó có nghĩa rằng đối với sự huỷ hoại môi trường, tác nhân chính là do con người Ngoài nguyên nhân đô thị hóa, công nghiệp hóa ra tăng, song song với việc

vi phạm những quy định về luật bảo vệ môi trường của các xí nghiệp, hộ gia đình, thì còn phải kể đến việc quản lý, việc thực thi những chế tài xử phạt còn chưa triệt

để của các cấp chính quyền có liên quan

Việc vi phạm luật bảo vệ môi trường hiện tại diễn ra ở mức độ tập thể, nghĩa

là có rất nhiều nơi cùng vi phạm một cách công khai Theo báo Lao Động ngày 2/2/2011, tại Hà Nội, nước thải sản xuất của 274 nhà máy, xí nghiệp, 540 cơ sở

K ỷ yếu H ội nghị KH SV Khoa Quốc tể - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

dịch vụ, 450 họp tác xã thủ công nghiệp, 3.350 tổ sản xuất và sinh hoạt của hàng triệu người dân đều chủ yếu xả trực tiếp ra sông hồ mà không qua xử lý.

- Trong bản tin điện tử của Bộ tài nguyên và môi trường Việt Nam ngày24/07/2011, PGS.TS Trần Thục, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn

và Bién đổi khí hậu cho biết: Tại Hà Nội, tổng lượng nước thải của thảnh phố khoảng 300-400 nghìn m3/ngày Lượng nước thải chỉ được xử lý sơ bộ hoặc trong các bể tự hoại, các bể lắng trong các tuyến thoát nước chung, nồng độ chất ô nhiễm

ở một số điểm xả rất cao như BOD2 từ 50-190mg/l, NH+4 từ 3-25mg/l, COD từ 90-495mg/l Lượng nước thải công nghiệp của TP.HỒ Chí Minh xả ra môi trường 400.000m3/ngày Một số ngành công nghiệp như hóa chất, phân bón, chế biến khai thác khoáng sản có lượng nước thải lớn chứa nhiều yếu tố độc hại được thải trực tiếp ra các sông, ao, hồ gây ô nhiễm nguồn nước Ngành thủy sản cũng thải ra một lượng nước thải lớn từ công nghiệp chế biến như nước thải sản xuất, nước thải vệ sinh công nghiệp và nước thải sinh hoạt

Bên cạnh đó, các lỗ khoan tiến hành ở khắp nơi phục vụ cho mục đích khai thác nước ngầm hoặc xây dựng, sau đó không được xử lý, san lấp cẩn thận cũng làm thẩm thấu xuống mạch mước ngầm lượng chất bẩn đáng kể

K ỷ yếu H ội nghị KHSV Khoa Quốc tế - ĐH QGHN lần thứ 4 (12/2011)

1.2 Vi phạm của từng doanh nghiệp

Các doanh nghịêp, vì cố gắng theo đuổi mục đích lợi nhuận của mình, đã có những vi phạm nghiêm trọng về luật bảo vệ môi trường Với các nhà kinh doanh, lợi nhuận là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất mà họ luôn muốn đạt được Vì vậy, các nhà kinh doanh luôn tìm mọi cách hay những phương pháp tối ưu nhất để nâng cao lợi nhuận Đặc biệt, có những công ty, doanh nghiệp bất chấp cả luật pháp và những quy tắc đạo đức trong xã hội để tạo lợi nhuận cho bản thân, cho doanh nghiệp Gây ô nhiễm môi trường là một trong những hành vi đơn giản và phổ biến nhất mà các công ty và doanh nghiệp thường cố tình mắc phải Bởi vì đây là một trong những phương pháp hiệu quả và nhanh nhất để có thể giảm chi phí trong sản xuất kinh doanh và tăng lợi nhuận Không phải là họ không nhận thấy những hành

12

vi sai trái và có thể xem là vô đạo đức, vô nhân tính của mình, tuy nhiên vì tiền, vì lợi nhuận mà họ xem thường môi trường sống, sức khỏe của người khác Điển hình như một số công ty và doanh nghiệp sau đây:

1.2.1 Công ty Vedan Việt Nam.

Công ty Vedan Việt Nam là một ví dụ điển hình nhất về việc làm trái luật bảo vệ môi trường trong hoạt động kinh doanh của họ để có thể thu được lợi nhuận cao Sự việc của công ty này gây xôn xao và bức xúc dư luận từ nhiều năm qua nhưng vẫn chưa được giải quyết triệt để Thứ nhất, công ty này đã vi phạm khoản

5 điều 7 luật bảo vệ môi trường về những hành vi bị nghiêm cấm Khoản 5 điều 7

đã nói rằng : “Thải chất thải chưa được xử lý đạt tiêu chuẩn môi trường; các chất

độc, chẩt phỏng xạ và chất nguy hợi khác vào đất, nguồn nước ” ( trích luật bảo vệ

môi trường năm 2005) Mặc dù luật đã qui định rõ như vậy nhưng công ty Vedan Việt Nam vẫn lén lút xả chất thải trực tiếp ra môi trường, mà không thông qua hệ thống xử lí rác thải Nạn nhân chịu ảnh hưởng trực tiếp của những hành vi này là sông Thị Vải và những người dân vô tội sống xung quanh lưu vực sông Thị Vải Theo thống kê, ước tính của đoàn kiểm tra bộ Tài Nguyên và Môi Trường: Mỗi tháng Vedan đầu độc sông Thị Vải khoảng 105.600m3 nưó'c thải Bằng những thủ đoạn tinh vi của mình, Vedan đã lắp đặt và vận hành một hệ thống đường ống bí mật tống nước thải độc hại chưa qua xử lí ra sông Thị Vải Và để che đậy hành vi sai trái của mình, công ty này đã cho hệ thống bí mật này hoạt động song song vói

hệ thống xử lí chất thải theo qui định của pháp luật Sử dụng hệ thống xả chất thải độc hại trực tiếp vào sông Thị Vải đã giúp công ty thu được lọi nhuận rất lớn bởi theo như chúng ta đã biết để xây dựng một hệ thống xử lí chất thải theo đúng qui định là rất tốn kém, hơn nũa chi phí vận hành và bảo trì hệ thống xử lý rác thải cũng không hề nhỏ tí nào Như vậy, vì tiền, vì lợi nhuận mà Vedan đam tâm giết chết dòng sông này ròng rã suốt gần 14 năm trời bắt đầu từ năm 1994 đến năm

2008 Theo ông Bùi Tá Long thuộc viện Tài Nguyên và Môi Trương cho biết: “kết

K ỷ yếu H ội nghị KHSV Khoa Quốc tế - ĐH QGHN lần thứ 4 (12/2011)

quả nghiên cứu dựa trên các quan trắc kỹ thuật, cho thấy Vedan đã gây ra 80-90% ô nhiễm cho sông Thị Vải1.”

Thử hai, công ty Veđan đã vi phạm khoản 4 điều 25 và khoản 1 điều 37 của luật môi trường

Điều 25: Nội dung bản cam kết bảo vệ môi trường.

4 Cam kết thực hiện các biện pháp giảm thiểu, xử lý chất thải và tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường (trích luật bảo vệ môi trường, năm 2005) Điều 37: Bảo vệ môi trường sở sản xuất, kỉnh doanh, dịch vụ.

1 Cơ sở sản xuất, kỉnh doanh, dịch vụ phải đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường sau đây:

a) Có hệ thống kết cấu hạ tầng thu gom và xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn- môi trường Trường hợp nước thải được chuyển về hệ thống xử lý mtớc thải tập trung thì phải tuân thủ các quy định của tổ chức quản lý hệ thống xử lý nước thải tập trung;

b) Có đủ phương tiện, thiết bị thu gom, lưu giữ chất thải rắn và phải thực hìện^phãn^ỉơạrchẩtihảxTốn~tcứ~ngnồn;

c) Có biện pháp giảm thiểu và xử lý bụi, khí thải đạt tiêu chuẩn trước khỉ thải ra môi trường; bảo đảm không để rò rỉ, phát tán khí thải, hơi, khí độc hại ra môi trường; hạn chế tiếng ồn, phát sáng, phát nhiệt gãy ảnh hưởng xẩu đối với môi trường xung quanh và ngiĩời lao động;

d) Bảo đảm nguồn lực, trang thiết bị đáp ứng khả năng phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường, đặc biệt là đối với cơ sở sản xuất có sử dụng hoá chất, chất phóng xạ, chất dễ gây cháy, nổ.

( trích luật bảo vệ môi trường, năm 2005)

K ỷ yếu Hội nghị K H SV K hoa Quốc tể - ĐH Q G H N lần thứ 4 (12/2011)

1 Vedan là thủ phạm “giết” sông Thị Vải, Thanh 'Nhật, h ttp://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2009/I2/3bal66e2/

14

K ỷ yếu Hội nghị KHSV Khoa Quốc tế - ĐHQGHN lần thứ 4 (12/2011)

Theo như quy định trên của luật thì công ty Vedan chưa thực hiện đúng như những

gì họ đã cam kết với cơ quan pháp luật Đó là xây dựng hệ thống xử lý rác thải đúng tiêu chuẩn, hay phải lắp đặt thiết bị đo lưu lưcmg và quan trắc tự động một số

ô nhiễm thông số đặc trưng trong nước thải sau xử lý Tuy nhiên, hệ thống xử lý rác của công ty Vedan có cũng như không bởi nó không đạt tiêu chuẩn yêu cầu đã đề

ra, hơn nữa hệ thống này được xây dựng chỉ nhằm mục đích đối phó với pháp luật Đặc biệt, đến thời điểm này (2008), Vedan vẫn bất chấp, chưa lắp đặt hệ thống đo lưu lượng và quan trắc tự động Và luôn tìm mọi cách để trốn tránh sự kiểm tra của các cơ quan chức năng Thêm vào đó, với việc gây ô nhiễm nghiêm trọng tói dòng sông Thị Vải mầ không hề có bất cứ động thái hay hành động nàố cho thấy việc làm giảm ô nhiễm môi trường nước sông Điều này chứng tỏ rằng công ty này còn phạm phải khoản 1 và 2 điều 60 về việc kiểm soát, xử lý ô nhiễm môi trường nước lưu vực sông Nguồn thải trên lưu vực sông phải được điều tra, thống kê, đánh giá

và có giải pháp kiểm soát, xử lý trước khi thải trong lưu vực sông “Chất thải từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, xây dựng, giao thông vận tải, khai thác khoáng sản dưới lòng sông và chất thải sinh hoạt của các hộ gia đình sinh sống trên sông phải được kiểm soát và bảo đảm yêu cầu về bảo vệ môi trường trước khi thải vào sông ” ( trích Luật Môi Trường, năm 2005) Điều đáng nói hơn là khi đã giết chết sông Thị Vải và gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và đời sống của người dân xung quanh nhưng công ty Vedan đã trốn tránh trách nhiệm trong việc khắc phuc ô nhiễm và phục hồi môi trường Không những thế công ty này còn trốn tránh việc nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp

1.2.2 Công ty Tung Kiicing

Tương tự như công ty Vedan, công ty Tung Kuang cũng có những hành vi và thủ đoạn tinh vi trong việc gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng Công ty Vedan đầu độc sông Thị Vải còn công ty Tung Kuang lại đầu độc sông Ghẽ cũng bằng cách xả thải độc hại chưa qua xử lý trực tiếp ra môi trường Điều đáng nói hơn, dòng sông Ghẽ này, là nơi cung cấp nguồn nước cho xí nghiệp sản xuất nước sạch huyện Cấm Giàng Công ty này cũng xây dựng một hệ thống xả chất thải ngầm ra

thẳng sông mà không qua hệ thống xử lý chất thải còn hệ thống xử lý chất thải cũng chỉ để che mắt các cơ quan chức năng Theo ông Nguyễn Hữu Lộc, Phó GĐ Sở TNMT Hải Dương cho biết, ngay từ năm 2005, đơn vị này đã phát hiện một loạt các vi phạm tại Tung Kuang như: quản lý chất thải nguy hại chưa đúng quy định;

xả nước thải với lưu lượng khoảng 250m3/ngày vào môi trường; chỉ tiêu BOD5 vượt 2,2 lần mức cho phép; COD vượt 2,4 lần; phenola vượt 2,0 lần; Clo dư vượt

từ 24 -27 lần tiêu chuẩn môi trường; xả nước thải vào nguồn nước chưa có giấy phép ( trích từ bài báo Hải Dương: Đình chỉ sản xuất gây ô nhiễm tại Công ty Tung Kuang, tác giả Phúc Hưng, http ://dantri com.vn/c20/s20-3 9193 5/Dinh-chi- san-xuat-gav-o-nhiem-tai-Cong-ty-Tung-Kuang.htm ) Mặc dù, bị phát hiện và xử phạt về hành vi gay ô nhiễm môi trường nhưng công ty Tung Kuang không chịu sửa sai mà vẫn tiếp tục tái phạm nhiều lần, lần sau còn nghiêm trọng hơn lần trước Tất cả những việc làm này một lần nữa lại xuất phát từ hai chữ “lợi nhuận” Như vậy, công ty Tung Kuang đã vi phạm khoản 5 điều 7, khoản 4 điều 25 và khoản 1 điều 37, khoản 1 và 2 điều 60 của luật pháp về vấn đề bảo vệ môi trường như đã nêu ở trên nhưtrường hợp công ty Vedan

1.2.3 Công ty cổ phần dịch vụ Sonadezi Long Thành.

_ Các vu viêc vi pham luât môi trường cử lần lươt nối tiếp nhau diễn ra, sauVedan, Tung Kuang, rồi lại đến Sonadezi Long Thành Công ty Sonadezi Long Thành DN là công ty chuyên về dịch vụ xử lý nước thải cho khoảng 40 DN khác trong KCN Long Thành Đáng lẽ ra một công ty chuyên cung cấp các dịch vụ xử lý nước thải thì phải hiểu rõ môi trường có tầm quan trọng như thế nào trong cuộc sống, cho nên ý thức bảo vệ môi trường phải cao hơn nhưng đằng này họ vẫn ngang nhiên gây ra những tác hại khôn lường cho môi trường Điều bất ngờ hơn công ty này được xem là hình mẫu bảo vệ môi trường nhưng mức độ còn nghiêm trọng hơn

cả vụ việc của công ty Vedan Neu như công ty Vedan xả chui trung bình mỗi ngày đêm 5.000m3 nước thải chưa qua xử lý ra môi trường thì trung bình mỗi ngày đêm Sonadezi xả tới 9.000m3 nước thải Đặc biệt, đây là công ty cung cấp dịch vụ xử lý chất thải cho các doanh nghiệp khác, hàng tháng thu tiền phí dịch vụ xử ký chất

K ỷ yếu H ội nghị KH SV Khoa Quốc tế - ĐH QGH N lần thứ 4 (12/2011)

16