Kế hoạch hành động này sẽ là căn cứ pháp lý để Việt Nam thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững đất nước; đồng thời, thực hiện cam kết với cộng đồng quốc tế, đóng góp có trách nhiệm[r]
Trang 1MỐI QUAN HỆ GIỮA VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN VĂN HÓA VÀ CHƯƠNG TRÌNH NGHỊ SỰ 2030 VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG:
LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
1.1 Văn hóa và quyền văn hóa
Văn hoá (culture) là một phạm trù rất rộng, đa dạng và phong phú, với nhiều
định nghĩa khác nhau và được hiểu khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau giữa
các nước khác nhau trên thế giới và trong các giai đoạn lịch sử khác nhau Tuyên ngôn Phổ quát về Đa dạng Văn hóa (the Universal Declaration on Cultural Diversity)296 do
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) thông qua
ngày 02-11-2001297 đã xác định rằng “…văn hóa cần được coi là một tập hợp các đặc trưng về tinh thần, vật chất, trí tuệ và tình cảm của một xã hội hoặc một nhóm người trong xã hội, và rằng bên cạnh nghệ thuật và văn chương, nó còn bao hàm cả những lối sống, cách sống, hệ thống giá trị, truyền thống và tín ngưỡng” (Lời mở đầu) Tuyên ngôn cũng khẳng định rằng “…văn hóa cần được coi là một tập hợp các đặc trưng về tinh thần, vật chất, trí tuệ và tình cảm của một xã hội hoặc một nhóm xã hội, và rằng bên cạnh nghệ thuật và văn chương, nó còn bao hàm cả những lối sống, cách sống, hệ thống giá trị, truyền thống và tín ngưỡng” Tuyên ngôn còn xác định “văn hóa có thể được hiểu là sản phẩm, quá trình và lối sống có bao hàm những điều khác nữa bên ngoài sắc tộc, ngôn ngữ và tôn giáo” Như vậy theo nghĩa rộng, văn hóa bao gồm tất cả những yếu tố cấu thành nên đời sống con người Văn hóa không chỉ hàm ý chỉ đời sống tinh thần, văn hóa nghệ thuật, sinh hoạt tâm linh, tôn giáo mà còn chính là sự ứng xử của con người với thiên nhiên, con người với con người và với cộng đồng rộng lớn Văn hóa là phương thức con người thể hiện những tri thức bản địa đã được đúc kết qua nhiều thế hệ và những phương thức sinh kế để con người tồn tại và phát triển Là sản phẩm do con người tạo ra, được hình thành và nuôi dưỡng cùng với quá trình sống của loài người và đến lượt văn hóa lại chi phối, quyết định sự tồn tại, bản sắc và sự phát triển bền vững của một cộng đồng người Văn hóa được thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau và không chỉ giới hạn trong một số hình thức sau như nghi lễ, lễ hội, vật dụng truyền thống, tín ngưỡng, tôn giáo, tri thức bản địa, ngôn ngữ giao tiếp, thiết chế truyền thống, kiến trúc công trình…298
296 http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=13179&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html
297 UNESCO là một tổ chức thành viên chuyên môn của Liên Hợp Quốc được thành lập năm 1945
298 https://documents-dds-ny.un.org/doc/UNDOC/GEN/G10/124/40/PDF/G1012440.pdf?OpenElement
Trang 2Theo Công ước Bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa299
(the Convention on the Protection and Promotion of the Diversity of Cultural Expressions) do cũng UNESCO thông qua ngày 20-10-2005, “văn hóa được thể hiện bằng những hình thức đa dạng qua thời gian và không gian, và sự đa dạng này được thể hiện ở tính độc đáo và đa nguyên về bản sắc và các biểu đạt văn hóa của
các dân tộc và các xã hội hình thành nên nhân loại” Công ước khẳng định đa dạng văn hóa là “một đặc tính của nhân loại” và là “di sản chung của nhân loại cần được
tôn vinh và bảo vệ vì lợi ích của tất cả mọi người”
Quyền văn hóa (cultural rights) là một trong những quyền con người cơ bản
được xác định như sau trong Tuyên ngôn Phổ quát về Đa dạng Văn hóa (Điều 5) do UNESCO thông qua:
“Các quyền văn hóa là một phần hợp thành của quyền con người, mang tính phổ quát, không thể phân chia và phụ thuộc lẫn nhau Việc thăng hoa đa dạng sáng tạo đòi hỏi thực thi đầy đủ các quyền văn hóa được xác định trong Điều 27 của Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (UDHR) và trong Điều 13 và Điều 15 của Công ước Quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (CESCR) Do đó, tất cả mọi người đều có quyền thể hiện bản thân, sáng tạo và phổ biến công việc của họ bằng thứ ngôn ngữ họ lựa chọn, đặc biệt trong tiếng mẹ đẻ của họ; tất cả mọi người đều có quyền hưởng nền giáo dục-đào tạo có chất lượng mà hoàn toàn tôn trọng bản sắc văn hóa của họ; và tất cả mọi người đều có quyền tham gia vào đời sống văn hóa họ thích, cũng như thực hiện các tập tục văn hóa của riêng họ, trên cơ sở tôn trọng những quyền con người và các quyền tự do cơ bản”
Quyền văn hóa được xác định không chỉ trong UDHR300 và CESCR mà còn trong những văn kiện khác trong hệ thống pháp luật quốc tế về quyền con người do Liên Hợp Quốc đã tạo dựng ngay từ khi mới thành lập năm 1945 Quyền văn hóa được coi là một trong những giá trị phổ quát cơ bản phải được tôn trọng và thúc đẩy đối với các nước trên thế giới Đây là lần đầu tiên mà các quyền cơ bản và tự do của con người đã được cộng đồng quốc tế công nhận và được đảm bảo bằng một văn kiện chính thức Mặc dù không phải là một văn bản có giá trị pháp lý ràng buộc, không có cơ chế đảm bảo và hệ thống chế tài đối với các hành vi vi phạm song UDHR đã được toàn thế giới chấp nhận là nền tảng pháp lý cho việc xây dựng các công ước quốc tế về quyền con người làm cơ sở hình thành hệ thống pháp luật quốc
tế về quyền con người hiện nay mà các quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc và những chủ thể quốc tế khác phải tôn trọng và thực hiện301
Trang 3Các quyền văn hóa được xác định và thể hiện trong một số văn kiện quốc tế khác về quyền con người302 do Liên Hợp Quốc thông qua gồm:
Các quyền
Điều khoản /văn bản
Quyền tham gia
đời sống văn hóa
Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (UDHR) Điều 27.1 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và
Ủy ban Liên Hợp Quốc về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (Ủy ban ICESCR)
Bình luận chung số 21 năm 2009 Công ước quốc tế về bảo vệ các quyền của tất cả
những người lao động di cư và thành viên gia đình
họ (ICRMW)
Điều 43.1 (g)
và Điều 45.1 (d)
Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (UDHR) Điều 27.1
Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và
Quyền được bảo
Ủy ban Liên Hợp Quốc về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (Ủy ban ICESCR)
Bình luận chung số 17 năm 2005
Quyền tự do
không thể thiếu
được đối với
nghiên cứu khoa
học và các hoạt
động sáng tạo
Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị
Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và
302 Hệ thống pháp luật quốc tế này gồm nhiều văn bản là “luật cứng” (hard law) mang tính pháp lý ràng buộc với những quốc gia thành viên đã gia nhập hay phê chuẩn, gồm các điều ước, công ước…Hệ thống này cũng gồm những văn bản là “luật mềm” (soft law) tuy không có giá trị pháp lý ràng buộc với các quốc gia thành viên song lại có giá trị to lớn về các mặt chính trị, đạo đức và xã hội, được các nước cam kết tôn trọng và thực hiện, rồi được đưa vào luật pháp quốc gia như tuyên ngôn, tuyên bố, khuyến nghị, hướng dẫn, nguyên tắc, quy tắc…
303 “Các quốc gia thành viên Công ước thừa nhận mọi người đều có quyền: a) Được tham gia vào đời sống văn hoá; b) Được hưởng các lợi ích của tiến bộ khoa học và các ứng dụng của nó; c) Được bảo hộ các quyền lợi tinh thần và vật chất phát sinh từ bất kỳ sáng tạo khoa học, văn học nghệ thuật nào của mình
Trang 4Quyền giáo dục
Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (UDHR) Điều 26
Điều 29 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và
văn hóa (ICESCR)
Điều 13 và Điều 14
Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị
Quyền văn hóa
của người thiểu
số, người bản địa,
người di cư
Tuyên ngôn Phổ quát về quyền con người (UDHR) Điều 27.2 Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và
Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị
3, Tuyên ngôn Liên Hợp Quốc về quyền của các dân tộc bản địa
Hầu hết các điều trong Tuyên ngôn Tuyên ngôn về quyền của những người thiểu
số về dân tộc hay sắc tộc, tôn giáo và ngôn ngữ
Hầu hết các điều trong Tuyên ngôn
Quyền văn hóa cần thiết cho các hoạt động sinh hoạt văn hóa và đời sống văn hóa có vai trò quan trọng đối với quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa Quyền này về thực chất có mối liên hệ chặt chẽ tới các quyền con người cơ bản khác, bao gồm quyền tự do lập hội, hội họp; quyền tiếp cận thông tin, quyền tự do báo chí…Quyền văn hóa liên quan đến nhiều vấn đề rộng lớn như biểu đạt và sáng tạo, gồm cả những hình thức nghệ thuật đa dạng vật chất và phi vật chất; thông tin và truyền thông; ngôn ngữ; bản sắc thuộc về những cộng đồng đa bản sắc và đang đổi thay; các giá trị văn hóa; những lối sống đặc thù; giáo dục và đào tạo; tiếp cận và tham gia đời sống văn hóa; di sản văn hóa vật thể và phi vật thể…
Thế giới trong những thập kỷ tiếp theo càng quan tâm hơn tới vấn đề quyền
Trang 5văn hóa và nhận ra rằng, thế giới không thể phát triển bền vững khi mà quyền văn hóa không được tôn trọng mà thậm trí bị sao nhãng bỏ qua Tuy quan trọng là vậy song thậm trí ở một số diễn đàn quốc tế và ở nhiều quốc gia, quyền văn hóa lại thường được coi là kém phát triển hơn so với những nhóm quyền khác, ít được chú
ý và ưu tiên hơn, mặc dù Tuyên bố và Chương trình Hành động được Liên Hợp Quốc và các quốc gia thành viên tham dự nhất trí thông qua tại Hội nghị Thế giới về Quyền con người (the World Conference on Human Rights)304 được tổ chức ở Viên
(Áo) trong năm 1993 cũng nhấn mạnh rằng tất cả các quyền con người có tính phổ quát (universal), không phân biệt đối xử (non-discrimination), bất khả xâm phạm (inalienable), không chia cắt (indivisible), liên quan với nhau (interrelated) và phụ thuộc lẫn nhau (interdependent) Nhà nước có trách nhiệm hàng đầu trong việc tôn trọng, thúc đẩy và thực hiện quyền con người về trên các lĩnh vực dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa Hệ thống pháp luật quốc tế về quyền con người này được
phần đông các quốc gia và các tổ chức quốc tế trên thế giới tán thành, thừa nhận và tôn trọng làm cơ sở và khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện và bảo vệ quyền con người, trong đó có các quyền văn hóa Quyền văn hóa cũng bao gồm nhiều khía
cạnh như trách nhiệm của Nhà nước với tư cách là chủ thể có nghĩa vụ thực hiện quyền (duty-bearers) và người dân với tư cách là người có quyền và được hưởng hưởng thụ quyền (rights holders)
Các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa đã và đang được thực hiện hóa trong nhiều bối cảnh chính trị khác nhau Mặc dù việc hiện thực hóa đầy đủ các quyền được thừa nhận cần đạt được tiến bộ liên tục, việc áp dụng một số quyền có thể được thực hiện ngay lập tức trong khi các quyền khác có thể được thực hiện dần
theo thời gian Sự gắn nối giữa các quyền văn hóa và nhân phẩm con người được
tăng cường tiếp theo trong những năm gần đây với Báo cáo viên đặc biệt trên lĩnh vực quyền văn hóa (the UN Special Rapporteur in the Field of Cultural Rights) do
Liên Hợp Quốc bổ nhiệm năm 2009305
CESCR thừa nhận các quyền con người về kinh tế, xã hội và văn hóa tồn tại song song, liên quan mật thiết với các quyền con người về dân sự và chính trị Tất
cả năm nhóm quyền là một phần hợp thành của luật quốc tế về quyền con người
Trên thực tế, các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa đã và đang được thực hiện hóa
trong nhiều bối cảnh chính trị khác nhau Mặc dù việc hiện thực hóa đầy đủ các quyền được thừa nhận trong Công ước cần đạt được tiến bộ liên tục, việc áp dụng một số quyền có thể được thực hiện ngay lập tức trong khi các quyền khác có thể
được thực hiện dần theo thời gian Tuy nhiên qua theo dõi ba vòng công việc Đánh giá tổng thể định kì phổ quát (UPR)306 về quyền con người trên thế giới ở phần
đông các nước đều cho thấy chưa đến 20% các khuyến nghị là về các quyền kinh tế,
304 https://www.ohchr.org/en/aboutus/pages/viennawc.aspx
305 https://ijrcenter.org/special-rapporteur-in-the-field-of-cultural-rights/
306 https://www.ohchr.org/en/hrbodies/upr/pages/uprmain.aspx
Trang 6xã hội và văn hóa Hơn nữa, số khuyến nghị ít ỏi này lại chiếm đa số là về các quyền giáo dục, lao động và sức khỏe, trong khi những quyền khác về lương thực
và nước hay các quyền liên quan đến đất đai và môi trường ít khi được đề cập tới
1.2 Mối quan hệ giữa việc thực hiện quyền văn hóa và Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững
Sau khi kết thúc việc thực hiện Tuyên bố Thiên niên kỷ307, chính phủ 193 nước thành viên Liên Hợp Quốc vào ngày 25-9-2015 tại Liên Hợp Quốc đã lại cùng
cam kết thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững (the 2030
Agenda for Sustainable Development) với 17 mục tiêu phát triển bền vững (SDG), được xác định bởi 169 mục tiêu cụ thể và 232 chỉ tiêu (targets) tương ứng phải được hoàn thành vào năm 2030308 Trước đó, cộng đồng quốc tế đã đánh giá, tổng kết các thành công cùng những thách thức còn lại của việc thực hiện Tám mục tiêu phát triển thiên niên kỷ trong giai đoạn 2000-2015, qua việc xóa bỏ nghèo cùng cực, là duy trì tăng trưởng kinh tế bền vững đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội
và bảo vệ môi trường sinh thái, quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu
Quyền văn hóa là quyền con người và thực hiện quyền văn hóa là để thúc đẩy phát triển bền vững mà hiện là ưu tiên cấp bách nhất của cộng đồng quốc tế, với mục đích cốt lõi của chương trình nghị sự cho phát triển sau năm 2015, với trên cả
ba trụ cột chính là kinh tế, xã hội và môi trường309 Phát triển bền vững trên cả ba
phương diện trên là xu thế chung của các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, đồng thời là một đặc điểm nổi bật của thế giới đương đại, phản ánh sự nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế vì mục tiêu bảo đảm và nâng cao chất lượng sống của các thế hệ hiện tại và tương lai Chương trình Nghị sự 2030 có độ bao phủ chính sách phổ quát, rộng lớn, toàn diện vì lợi ích của mọi người dân trên toàn thế giới, cho các thế
hệ hôm nay và mai sau Các nhóm dân cư đặc biệt dễ bị tổn thương, được chú trọng
ưu tiên “để không để ai bị bỏ lại phía sau"
Đây là sự đồng thuận chưa từng có của các nhà lãnh đạo trên thế giới về những thách thức quan trọng toàn cầu trong thế kỷ 21, cũng như cam kết chung về việc giải quyết các thách thức này Tuyên bố Thiên niên kỷ và các mục tiêu phát triển thiên niên
kỷ là lộ trình tiến tới xây dựng một thế giới mà ở đó không còn nghèo đói, tất cả trẻ em được học hành, sức khoẻ của người dân được nâng cao, môi trường được duy trì bền vững và mọi người được hưởng tự do, công bằng và bình đẳng giới
307 http://www.undp.org/content/undp/en/home/sdgoverview/mdg_goals.html
308 https://sustainabledevelopment.un.org/sdgs
309 Trên thực tế, UNESCO cùng với nhiều tổ chức quốc tế khác cùng một số nước nêu đề xuất coi văn hóa là trụ cột thứ tư sau ba trụ cột nền tảng là kinh tế, xã hội và môi trường trước khi Chương trình nghị sự 2030 được Liên Hợp Quốc thông qua song không được chấp nhận mà chỉ đồng ý coi văn hóa là thành tố xuyên suốt các mục tiêu và các chỉ tiêu của phát triển bền vững
Trang 7Bình đẳng giới (gender equality) và trao quyền cho phụ nữ (empowerment of
women) được công nhận là một phương tiện quan trọng giúp thúc đẩy phát triển bền vững thông qua một mục tiêu phát triển độc lập là Mục tiêu 5 (SDG5) cũng như vấn
đề giới được lồng ghép trong các mục tiêu còn lại Mỗi mục tiêu này đều đặt ra những chỉ tiêu cụ thể về giới, giải quyết các khía cạnh giới của nghèo, đói, y tế, giáo dục, nước và vệ sinh, việc làm, thành phố an toàn, hòa bình và an ninh Sự tập trung mạnh mẽ vào vấn đề giới là sự thừa nhận rằng bình đẳng giới và trao quyền cho phụ
nữ và trẻ em gái là chìa khóa để thực hiện mỗi mục tiêu cụ thể và toàn bộ các mục tiêu nói chung
Quyền văn hóa, di sản, sự đa dạng và sáng tạo văn hóa là những thành tố cốt lõi của sự phát triển con người và phát triển bền vững Tuy văn hóa không phải là trụ cột thứ tư cùng với ba trụ cột kia và cũng không phải là một trong những mục tiêu phát triển bền vững (SDG) như 17 SDG trên, mà văn hóa là nền tảng và là cơ
sở xuyên suốt về xóa nghèo, giáo dục có chất lượng, bình đẳng giới, phát triển kinh
tế và việc làm bền vững, giải quyết bất bình đẳng và hòa bình, công lý310 với một số mục tiêu trực tiếp và chỉ tiêu gián tiếp như thể hiện ở bảng dưới đây311:
Mục tiêu 1
Chấm dứt mọi hình thức nghèo ở mọi nơi
• Các dịch vụ văn hóa là những dịch vụ cơ bản và việc tiếp cận các dịch vụ phải được đảm bảo cho tất
cả nam giới và phụ nữ, kể cả những người nghèo và những người dễ bị tổn thương
• Các dịch vụ, hàng hóa và điểm di sản có thể đóng góp cho phát triển kinh tế bao trùm và bền vững
Kiến thức truyền thống liên quan đến việc duy trì các nguồn gen sẵn có, kể cả sự đa dạng giống cây trồng, vật nuôi phải được công nhận và duy trì
Chỉ tiêu 2.5 Nhu cầu duy trì sự đa dạng di truyền của giống, cây trồng, vật nuôi và các
loài động vật hoang dã liên quan qua việc sử dụng tri thức truyền thống
Mục tiêu 3
Đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và tăng cường phúc lợi cho mọi người ở tất cả các lứa tuổi
• Các chính sách và chương trình y tế cần phải phù hợp về mặt văn hóa, có tính đến những phong tục tập quán địa phương, cũng như có lồng ghép các hệ thống y tế truyền thống bản địa và những người làm công tác thực tiễn bất kể khi nào có thể
310 https://www.google.com/search?q=Update+on+the+Alliance+8.7+of+the+2030+Agenda+for+Sustainable +Development&oq=Update+on+the+Alliance+8.7+of+the+2030+Agenda+for+Sustainable+Development
&aqs=chrome 69i57j69i61l2.1212j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8
311 http://www.agenda21culture.net/sites/default/files/culturesdgs_web_en.pdf
Trang 8• Sự tham gia vào đời sống văn hóa có thể đóng góp cho việc nâng cao sức khỏe và phúc lợi, như đã được chỉ ra trong nhiều nghiên cứu và thí dụ ngày càng gia tăng
Mục tiêu 4
Đảm bảo nền giáo dục có chất lượng, công bằng, toàn diện và thúc đẩy các cơ hội học tập suốt đời cho tất cả mọi người
• Các chương trình giáo dục ở tất cả các cấp cần đưa vào những nội dung liên quan đến đa dạng văn hóa, giáo dục nghệ thuật, ngôn ngữ và vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững
• Cách tiếp cận văn hóa, kể cả việc công nhận những ngôn ngữ bản địa và những năng lực liên quan ở địa phương, cũng như sự tham gia của các bên liên quan
về văn hóa cần được huy động trong việc thiết kế, xây dựng chương trình học ở các cấp – theo với tinh thần quyền con người và đóng góp vào những mục tiêu giáo dục, gồm cả động cơ học tập của người học
và sự gắn kết với cộng đồng
Chỉ tiêu 4.7 Nhằm đảm bảo tất cả người học nhận được kiến thức và kỹ năng cần thiết để
thúc đẩy sự phát triển bền vững thông qua giáo dục về phát triển bền vững, lối sống bền vững, quyền con người, bình đẳng giới; thúc đẩy một nền văn hóa hòa bình không bạo lực, công dân toàn cầu; coi trọng sự đa dạng văn hóa và sự đóng góp của văn hóa vào phát triển bền vững
Mục tiêu 5
Đạt được bình đẳng giới, tăng quyền năng cho phụ nữ và trẻ em gái
• Phải đạt bình đẳng giới trong đời sống văn hóa và cần mở rộng các cơ hội cho phụ nữ và trẻ em gái được tham gia tích cực vào đời sống văn hóa, làm lãnh đạo dự án riêng và những tổ chức riêng của họ
• Tiếp tục là nổi rõ hơn và công nhận nhu cầu có những công việc mang ý nghĩa văn hóa do phụ nữ và trẻ em gái tiến hành là chính
• Giải quyết vấn đề phân biệt trên cơ sở giới tính và nêu bật vai trò quan trọng của phụ nữ và trẻ em gái trong đời sống văn hóa là cần thiết
Mục tiêu 6
Đảm bảo đầy đủ và quản lý bền vững tài nguyên nước và
hệ thống vệ sinh cho tất cả mọi người
Một số yếu tố trong kiến thức truyền thống có thể cung cấp những bài học về quản lý và sử dụng một cách phù hợp và bền vững những hệ sinh thái liên quan đến nước
Mục tiêu 7
Đảm bảo khả năng tiếp cận nguồn năng lượng bền vững, đáng tin cậy và có khả năng chi trả cho
• Các yếu tố văn hóa cần được xem xét và tính đến trong những cách thức sản xuất và tiêu thụ năng lượng
• Các nghệ sĩ mang tính sáng tạo có thể được huy động tham gia vào việc thiết kế những hoạt động
Trang 9tất cả mọi người nâng cao nhận thức và mang tính giáo dục về sản
xuất và tiêu thụ năng lượng
Mục tiêu 8
trưởng kinh tế bền vững toàn diện liên tục; tạo việc làm đầy đủ, năng suất
và việc làm đàng hoàng cho tất cả mọi người
• Những lĩnh vực mang tính văn hóa và sáng tạo có tiềm năng thành các lĩnh vực mang tính bao trùm, bền vững và việc làm đàng hoàng trong những điều kiện lao động phù hợp theo các chuẩn mực quyền con người cần được đảm bảo
• Các khía cạnh văn hóa phải được lồng ghép vào những chiến lược về du lịch, đồng thời đảm bảo rằng những bản sắc, hoạt động và tài sản văn hóa không bị ảnh hưởng hay hư hại
Chỉ tiêu 8.3 Thúc đẩy các chính sách có định hướng phát triển để hỗ trợ cho hoạt động sản
xuất, tạo việc làm bền vững, tinh thần làm chủ doanh nghiệp, sự sáng tạo và đổi mới, khuyến khích hợp thức hóa và phát triển các các doanh nghiệp vi mô, nhỏ và vừa thông qua tiếp cận các dịch vụ tài chính
Mục tiêu 9
Xây dựng cơ sở hạ tầng có khả năng chống chịu cao,
nghiệp hóa bao trùm và bền vững, tăng cường đổi mới
• Các cơ sở hạ tầng văn hóa có chất lượng, đáng tin cậy và bền vững mà mọi người có thể tiếp cận có thể được và công bằng cùng cơ hội tham gia vào đời sống văn hóa phải được có sẵn cho mọi người
• Các nhà chuyên môn nghệ thuật sáng tạo có thể được huy động trong những quá trình nhằm vào nghiên cứu, phát triển và đổi mới trong hàng loạt những lĩnh vực công nghiệp
Chỉ tiêu 8.9 và Chỉ tiêu 12.b Nhu cầu đưa ra và thực hiện các chính sách thúc đẩy du lịch
bền vững, gồm cả khuyến khích các sản phẩm và văn hóa địa phương và nhu cầu xây dựng những công cụ giám sát phù hợp trên lĩnh vực này
Mục tiêu 10
Giảm bất bình đẳng trong mỗi quốc gia
và giữa các quốc gia
• Sự tham gia văn hóa có thể đóng góp vào việc tăng quyền năng và thúc đẩy sự tham gia của tất cả mọi người, mà bất kể tuổi tác, giới tính, tình trạng khuyết tật, giống nòi, sắc tộc, tình trạng xuất thân, nguồn gốc, vị thế kinh tế hay các vị thế khác
• Các nhà chuyên môn nghệ thuật sáng tạo có thể được huy động trong việc thiết kế và trình bày thể hiện tiếng nói của các nước đang phát triển
• Tất cả các cách tiếp cận về di cư cần có yếu tố văn hóa và đối thoại liên văn hóa
Mục tiêu 11
Xây dựng các đô thị
và các khu dân cư
mở cửa cho tất cả mọi người, an toàn, vững chắc và bền vững
• Nhiều điểm và yếu tố của di sản văn hóa vật thể và phi vật thể có thấy ở nhiều thành phố sẽ đóng một vai trò trong phát triển bền vững ở địa phương và đương nhiên các khía canh văn hóa là cơ bản, thiết yếu cho việc thúc đẩy phát triển bền vững ở địa phương
• Những không gian xanh công cộng có thể cho phép
Trang 10phát triển những hoạt động văn hóa và cần phải được tiếp cận bởi mọi người
• Những kĩ thuật xây dựng truyền thống, kiến thức liên quan và vật liệu có thể góp lên những phương cách cho việc canh tân, đổi mới những tòa nhà hiện
có hay cho việc thiết kế những tòa nhà mới
Chỉ tiêu 11.4 Nhấn mạnh nhu cầu tăng cường các nỗ lực để bảo vệ và bảo tồn những di
sản văn hóa và thiên nhiên trên thế giới
Chỉ tiêu 11.7 Thực hiện tiếp cận phổ cập không gian công cộng an toàn dễ đến cho tất cả
mọi người, xanh; đặc biệt cho phụ nữ và trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật
Mục tiêu 12
Đảm bảo các mô hình tiêu dùng và sản xuất bền vững
Những sản phẩm truyền thống, địa phương mà phù hợp với việc sản xuất và tiêu thụ bền vững cần được công nhận và đáng giá cao
Chỉ tiêu 12.b Xây dựng và thực hiện các công cụ để giám sát tác động của sư phát triển
bền vững lên du lịch bền vững để tạo ra nhiều công ăn việc làm, thúc đẩy văn hóa và sản phẩm địa phương
Mục tiêu 13
Có biện pháp khẩn cấp để chống lại biến đổi khí hậu và các tác động của nó
• Những mối liên hệ giữa các hoạt động văn hóa, kiến thức truyền thống và những tập tục, hoạt động bền vững về môi trường cần được xem xét khai thác
Một số truyền thống văn hóa liên quan đến duy trì, bảo tồn các hệ sinh thái ven biển cần được xác định
và tăng cường, củng cố
Mục tiêu 15
Bảo vệ, tái tạo và khuyến khích sử dụng bền vững các
hệ sinh thái trên cạn, quản lý tài nguyên rừng bền vững, chống sa mạc hóa, chống xói mòn đất và mất đa dạng sinh học
Các yếu tố văn hóa liên quan đến việc bảo tồn các hệ sinh thái trên cạn, gồm cả kiến thức truyền thống và địa phương liên quan cần được lồng ghép trong việc thiết kế, thực hiện và đánh giá những chính sách và chương trình trong lĩnh vực này
Thúc đẩy xã hội hòa bình và rộng