anh đừng nói thầm thì Em buồn cười lắm đấy Cái thời hoa gạo cháy X a mãi rồi anh ơi Dòng sông vẫn êm trôi bến bờ không đến được Bàn chân rồi dừng bước, thương nhớ lòng không vơi [Không c[r]
Trang 172 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 302 - 2016 73
Hoa gạo - lồi hoa gắn liền với tuổi
thơ, tuổi học trị, tuổi chớm yêu,
… Cứ tháng Ba trở đi rồi vào Hè
là những trưa, những chiều nắng
chang chang và từng tốn học sinh ra về hối
hả… Trời đã nắng nĩng lại thêm rực đỏ hoa
gạo… Con trai đi riêng, con gái đi riêng, rồi
nhặt hoa gạo ném trêu nhau… Trên cao chim
sáo, chào mào… hĩt vang như cùng đùa vui
với lũ học trị tinh nghịch… Những hoa gạo
mới rụng xuống cánh con trai hay nhặt để
mút mật ngọt … Rồi những bơng hoa gạo
rụng xuống làm lem đỏ những tà áo trắng của
các nữ sinh… Hoa gạo vào thơ ca, nhạc họa
của khơng ít học sinh, sinh viên hay các nhà
văn, thơ chuyên nghiệp… Hoa gạo là kỷ niệm
chung, kỷ niệm riêng của nhiều người… Ai
cũng phải lớn lên, tuổi thơ trở thành dĩ vãng…
Nhưng hoa gạo vẫn nở đều tháng Ba…
Và bài thơ Cây Hoa Gạo của Lê Thị Mây được
ghi vào nhật ký của nhiều người lính:
Cây hoa gạo đầu làng sao rồi em
Chỗ em tiễn trời xanh trơi tới
Anh sẽ về cịn em mãi đợi
Bĩng nắng trịn trong tay áo bà ba
Tựa như máu dễ nào phai mất
Đỏ khơn nguơi hoa ríu bàn chân
Mỗi độ đường tháng ba vẫy gọi
Giĩ qua làng thổi dọc đồn quân
Hoa gạo ơi đừng vừa rơi vừa đợi
Mỗi xuân đi gom nhặt sắc lặng im
Em nghe thấu lời nhớ cây nhức nhối
Rằng anh sẽ về như em đã tin
Người Tây Nguyên gọi hoa gạo là hoa Pơ-lang
Chắc hẳn trong chúng ta rất nhiều người biết
bài hát trữ tình “Em sẽ là hoa Pơ-lang” của Đức
Minh…
Hoa gạo gắn với mùa kết thúc năm học, khi những bơng gạo bay phát tán cũng là lúc vào
Hè, rợp trời bơng trắng bay, bồng bềnh bơng trắng đùa vui trên đường…
Các cụ xưa thật tinh tế, chế những câu ca dao vừa dễ nhớ vừa “cĩ tính thực tiễn, ứng dụng cao” (khi nào thì tra hạt vừng…)!
Ca khúc về hoa gạo cĩ nhiều, nhưng cá nhân tơi cho ca khúc “Chiều nắng” của Nguyễn Đình San phổ thơ của Nguyễn Thị Mai năm 1989
là bài ấn tượng hơn cả, kể cả phần nhạc và lời Nhiều ca sĩ cĩ tên tuổi đã thể hiện “Chiều nắng”, từ Thanh Hoa, Thu Hiền, Trọng Tấn, … Nhưng trình bày đạt hơn cả cĩ lẽ là Tân Nhàn - chị đạt giải nhất dịng nhạc dân gian tại Sao Mai 2005… Chị hát chậm rãi, sâu lắng, day dứt bài
“Chiều nắng”…
Lời bài “Chiều nắng” (từ lời thơ “Thời hoa gạo cháy”):
Khơng cĩ mây để nhớ Khơng cĩ mưa để buồn Chiều chia tay rất nắng Nĩn em chừng nghiêng hơn
Mỗi mùa hoa gạo về
NGUYỄN NGỌC BÌNH
Trang 272 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 302 - 2016 73
Cái bĩng cây chẳng trịn, nắng về anh tất cả Con đường thưa thớt lá Chĩi trang chiều ta đi
Thơi ! anh đừng nĩi thầm thì
Em buồn cười lắm đấy Cái thời hoa gạo cháy
X a mãi rồi anh ơi
Dịng sơng vẫn êm trơi bến bờ khơng đến được Bàn chân rồi dừng bước, thương nhớ lịng khơng vơi
[Khơng cĩ
Bàn chân rồi dừng bước thương nhớ lịng chẳng vơi…]
Và đây là bài thơ gốc:
THỜI HOA GẠO CHÁY (Nguyễn Thị Mai)
Khơng cĩ mây để nhớ Khơng cĩ mưa để buồn Chiều chia tay rất nắng Nĩn em chừng nghiêng nghiêng
Cái bĩng cây chẳng trịn Nắng về anh tất cả Con đường thưa thớt lá Chĩi chang chiều ta đi
Thơi anh đừng nĩi thầm thì
Em buồn cười lắm đấy Cái thời hoa gạo cháy
Xa mãi rồi anh ơi Dịng sơng vẫn êm trơi
Bến bờ khơng theo được Bàn chân rồi dừng bước Nhưng mắt lịng em theo Bàn chân rồi dừng bước Thương nhớ lịng khơng nguơi
Mời các anh chị thưởng thức bài hát
“Chiều nắng” do chị Tân Nhàn trình bày Trong bài thơ và bài hát, khổ sau được giữ nguyên:
Thơi anh đừng nĩi thầm thì
Em buồn cười lắm đấy Cái thời hoa gạo cháy
Xa mãi rồi anh ơi
Tơi trộm nghĩ, giá như các tác giả đổi
từ “cháy” thành “ấy” thì tính riêng tư của mùa hoa gạo đĩ đậm nét hơn, của nhau hơn… Mà thực tế tháng Ba nào chẳng cĩ “hoa gạo cháy”, nên “xa mãi rồi anh ơi” cĩ vẻ khơng thực tế chăng???
Cái thời hoa gạo ấy
Xa mãi rồi anh ơi…
Thì lại rất riêng của hai người, và đúng
là “xa mãi rồi anh ơi / em ơi…”
Nhưng về từ vựng, cĩ lẽ các tác giả ngại gặp âm “ấy” trong cả hai câu liền nhau chăng:
Thơi anh đừng nĩi thầm thì
Em buồn cười lắm đấy Cái thời hoa gạo ấy
Xa mãi rồi anh ơi…
???
Hoặc giả sẽ mất từ “cháy” như “đỏ lửa” trong tên “Thời hoa gạo cháy” của bài thơ chăng???
VĂN HÓA XÃ HỘI