Hướng dẫn thực hành phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn

Phần thực hành được bố trí thành 05 bài sẽ giúp người học thực hiện các kỹ năng và phương pháp cơ bản từ khi đánh giá nhu cầu đào tạo đến phát triển chương trình khoá tập huấn ngắn hạn[r]

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - 2017

PHẠM QUANG VINH

HƯớng dẫn thực hành phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn

Trang 2

1

PHẠM QUANG VINH

HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH PHƯƠNG PHÁP ĐÀO TẠO CÁN BỘ TẬP HUẤN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - 2017

Trang 3

2

Trang 4

3

LỜI NÓI ĐẦU

Môn học Phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn được bắt đầu giảng dạy tại Trường Đại học Lâm nghiệp từ năm 2008, từ khi thực hiện đào tạo chuyên ngành Khuyến nông và phát triển nông thôn Những nhận thức ngày càng cao về công tác khuyến nông trong phát triển nông thôn và đòi hỏi cấp bách từ thực tiễn sản xuất, môn học này luôn được cập nhật thông tin và đổi mới trong quá trình giảng dạy

Môn học Phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn là một môn học có phần thực hành Phần thực hành được bố trí thành 05 bài sẽ giúp người học thực hiện các kỹ năng và phương pháp cơ bản từ khi đánh giá nhu cầu đào tạo đến phát triển chương trình khoá tập huấn ngắn hạn, xây dựng giáo án, vật liệu giảng dạy đến tổ chức giảng thử và đánh giá… Cuốn bài giảng này rất cần thiết cho giảng viên hướng dẫn thực hành, sinh viên thực hành, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, đặc biệt là tăng cường các kỹ năng, phương pháp giảng dạy, tập huấn cho cả giảng viên và sinh viên, học viên

Để hoàn thành cuốn bài giảng hướng dẫn thực hành phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn này chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn và đồng nghiệp, đặc biệt là các ý kiến của Ths Nguyễn Đình Hải, Ths Hoàng Ngọc Ý Chúng tôi xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu đó

Trong quá trình biên soạn cuốn bài giảng, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng không thể tránh khỏi những thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các nhà nghiên cứu, các nhà chuyên môn, các thầy,

cô giáo và các bạn đồng nghiệp để cuốn bài giảng hướng dẫn thực hành phương pháp đào tạo cán bộ tập huấn ngày càng được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Trang 6

5

BÀI 1 CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG PHÁT TRIỂN

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO

1.1.2 Khung chương trình môn học (Frame work)

Là bản hướng dẫn để phát triển chương trình thực hiện giảng dạy môn học

đó, do một hoặc nhóm giáo viên có chuyên môn xây dựng và được hội đồng khoa học Trường phê duyệt Khung chương trình môn học bao gồm tên môn học, mục đích, mục tiêu, nội dung chính, phương pháp giảng dạy, nguồn lực yêu cầu, quy trình đánh giá

1.1.3 Chương trình khung (Curriculum standard)

Là khung chương trình của một khối ngành, một ngành đào tạo do hội đồng tư vấn chương trình của khối ngành và ngành xây dựng Chương trình khung này là cơ sở để các trường phát triển chương trình giảng dạy ngành đào tạo do trường đảm nhiệm sau khi được Bộ giáo dục đào tạo phê duyệt

1.1.4 Đào tạo

Là một cách thức giúp người ta làm được những việc mà họ không thể làm được trước khi qua đào tạo

1.1.5 Phát triển chương trình theo cách truyền thống

Là xây dựng chương trình theo một cách hệ thống, theo cách này người phát triển chương trình cho rằng tất cả các học viên đều có cùng nhu cầu, sử dụng cùng một quá trình như nhau để học cùng một nội dung, nhằm đạt một mục đích giống nhau Từ việc xác định mục tiêu, mục đích đến lập kế hoạch thực hiện về bản chất là thực hiện từ trên xuống và do một nhóm nhỏ chuyên gia thực hiện

Trang 7

6

1.1.6 Phát triển chương trình có sự tham gia (PCD)

Là quá trình xây dựng chương trình từ việc đánh giá nhu cầu đào tạo, lập

kế hoạch, thực hiện và đánh giá chương trình có thể có hệ thống nhưng thu hút một loạt các bên liên quan tham gia vào toàn bộ quá trình xây dựng chương trình Theo cách này quan tâm từ nhu cầu của học viên, những quan niệm và hành vi của cá nhân được coi trọng, quá trình học sẽ dựa trên sự hiểu biết về các mối quan hệ thay đổi thường xuyên giữa các nhóm và các cá nhân trong bất kỳ bối cảnh xã hội nào

1.1.7 Chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo là “Tất cả các hoạt động mà người học cần thực hiện để theo học hết khóa học và đạt được mục đích tổng thể”

Nói cách khác, chương trình đào tạo không chỉ là bản liệt kê nội dung cần đào tạo mà là toàn bộ quá trình đi đến đích của người học Khái niệm này nhấn mạnh vào người học và lấy người học làm trung tâm cho cả quá trình dạy

và học

1.1.8 Phát triển chương trình đào tạo

Có 4 hoạt động chính cần được thực hiện trong phát triển chương trình đào tạo đó là:

- Xác định người học cần gì hoặc muốn học gì về kiến thức, kỹ năng và thái độ (KSA);

- Xác định được hình thức học tập phù hợp và các điều kiện hỗ trợ việc học tập;

- Tiến hành giảng dạy và đánh giá việc học tập;

- Chỉnh sửa chương trình đào tạo thường xuyên sao cho phù hợp với nhu cầu học tập của người học

1.2 Khái niệm về các bên liên quan trong phát triển chương trình có sự tham gia

Các bên liên quan trong phát triển chương trình là những nhóm người hay

cá nhân có mối quan tâm về đào tạo hoặc là những người hưởng lợi từ quá trình đào tạo Ví dụ: giảng viên, nhà quản lý, nông dân…

Có thể chia các bên liên quan thành nhóm bên trong và nhóm bên ngoài Nhóm bên trong bao gồm các bên liên quan tham gia hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp của quá trình đào tạo và nằm trong đơn vị đào tạo Nhóm bên ngoài bao gồm các bên liên quan nằm ngoài đơn vị đào tạo, tham gia trực tiếp hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp của quá trình đào tạo

Trang 8

- Hướng dẫn, quản lý thảo luận nhóm

- Hướng dẫn các nhóm trình bày kết quả trên giấy Ao

1.3.1 Tờ giao nhiệm vụ của nhóm 1

Tờ giao nhiệm vụ cho nhóm 1 Chủ đề Phát triển chương trình đào tạo có sự tham gia Nhiệm vụ

(Làm cái gì?)

Phân tích các bên liên quan trong phát triển chương trình một khoá tập huấn: Kỹ thuật trồng Trám trắng cho khuyến nông viên cơ sở của huyện Quốc Oai, Hà Nội

Gợi ý tiến trình

( Làm như thế nào?)

 Cử người làm trưởng nhóm

 Kẻ khung lô gic theo mẫu 01

 Xác định tên tổ chức, đơn vị, cá nhân liên quan vào các ô của khung lô gic

 Thảo luận thống nhất kết quả của nhóm

 Chỉnh sửa, làm đẹp bảng kết quả

 Cử người trình bày kết quả của nhóm

Kết quả mong đợi Xác định được các bên liên quan trong 6 bước của phát

triển chương trình khoá tập huấn giả định

Thời gian báo cáo

Trang 9

8

Tờ giao nhiệm vụ cho nhóm 2 Chủ đề Phát triển chương trình đào tạo có sự tham gia

Kết quả mong đợi Xác định được các bên liên quan trong 6 bước của

phát triển chương trình khoá tập huấn giả định

Trang 10

9

Tờ giao nhiệm vụ cho nhóm 3 Chủ đề Phát triển chương trình đào tạo có sự tham gia

Nhiệm vụ

(Làm cái gì?)

Phân tích các bên liên quan trong phát triển chương trình một khoá tập huấn: Kỹ thuật trồng rau sạch cho khuyến nông viên cơ sở của huyện Lương Sơn, tỉnh Hoà Bình

Trang 11

10

Tờ giao nhiệm vụ cho nhóm 4 Chủ đề Phát triển chương trình đào tạo có sự tham gia Nhiệm vụ

(Làm cái gì?)

Phân tích các bên liên quan trong phát triển chương trình một khoá tập huấn: Kỹ thuật trồng hoa và cây cảnh cho nông dân huyện Chương Mỹ, Hà Nội

Trang 12

11

BÀI 2 XÂY DỰNG CÁC BẢNG BIỂU TRONG ĐIỀU TRA

ĐÁNH GIÁ NHU CẦU ĐÀO TẠO

2.1 Giới thiệu lý thuyết về điều tra, đánh giá nhu cầu đào tạo

2.1.1 Các bước thực hiện trong điều tra đánh giá nhu cầu đào tạo

Điều tra, đánh giá nhu cầu đào tạo được thực hiện qua nhiều bước theo sơ

đồ sau:

2.1.2 Xác định đối tượng đào tạo và đối tượng điều tra

Trong bước này cần xác định:

- Ai cần đào tạo?

- Mục tiêu và động cơ đào tạo của họ là gì?

- Các loại đối tượng cần điều tra là ai?

Xác định đối tượng đào tạo trước hết cần trả lời câu hỏi: Ai cần đào tạo? Trước khi tiến hành xác định đối tượng điều tra cần làm rõ và phân loại các đối tượng đào tạo, theo sơ đồ trên ví dụ có các đối tượng như nông dân, cán bộ địa phương, cán bộ khuyến nông lâm, cán bộ nông lâm nghiệp… Trên cơ sở phân loại đối tượng đào tạo sẽ xác định đối tượng điều tra phỏng vấn, bao gồm số lượng, cơ cấu theo lứa tuổi, kinh nghiệm, giới, nghề nghiệp…

Xác định đối tượng điều tra

Lập kế hoạch điều tra

Tiến hành điều tra

Trang 13

12

Danh sách người phỏng vấn được ghi vào các bảng sau:

Bảng 2.1 Danh sách người được phỏng vấn

STT Họ và

tên

Giới tính Tuổi

Nghề nghiệp

Chức

vụ

Dân tộc

Đơn vị công tác

Bảng 2.2 Những thông tin về đối tượng điều tra Thể loại

điều tra Số lượng Dân tộc Tuổi

Giới tính Chức vụ Học vấn

2.1.3 Xác định nội dung điều tra, đánh giá nhu cầu đào tạo

Quá trình điều tra, đánh giá nhu cầu đào tạo được thực hiện theo các bước sau:

- Phân tích công việc họ đang và sẽ làm;

- Những kiến thức, kỹ năng và thái độ cần phải có để thực hiện công việc đó;

- Những kiến thức, kỹ năng và thái độ hiện đã có;

- Những khoảng trống về kiến thức, kỹ năng và thái độ cần phải được đào tạo Nội dung điều tra được thực hiện theo bảng 2.3:

Bảng 2.3 Khung phân tích công việc

Đối tượng

Các công việc

phải thực hiện

Mức độ thường xuyên

Mức độ quan trọng

Mức độ khó khi thực hiện công việc

Tổng Ưu

tiên

Cách sử dụng bảng này như sau:

 Đánh giá mỗi công việc được thực hiện bằng cách cho điểm vào mỗi cột tương ứng Ví dụ:

Trang 14

13

- Mức độ thường xuyên: Được chia làm 5 mức:

+ Hiếm khi phải thực hiện (1 - 2 lần/năm);

 Tính tổng số điểm cho mỗi công việc phải thực hiện Công việc nào có

số điểm cao nhất sẽ có mức ưu tiên cao nhất

 Từ bảng ưu tiên trên, phối hợp với các thông tin khác để rút ngắn danh mục công việc bằng cách loại bỏ bớt một số công việc Sau khi sắp xếp thứ tự

ưu tiên các công việc, cần xác định các kiến thức, kỹ năng và thái độ cần có để thực hiện các công việc ưu tiên vào bảng 2.4:

Bảng 2.4 Khung phân tích kiến thức, kỹ năng và thái độ

để thực hiện công việc ưu tiên

Hiện

có

Nhu cầu +/-

Hiện

có

Nhu cầu +/-

Trang 15

14

Ví dụ: Những thông tin cần thu thập khi xác định nhu cầu tập huấn cho

đối tượng là nông dân

Những điều cần tìm hiểu Những câu hỏi cần trả lời

Đối tượng học viên

- Ai sẽ tham gia tập huấn? (tuổi, giới tính, vị trí trong gia đình…)

- Trình độ văn hóa, hiểu biết đến đâu về chủ đề sẽ tập huấn?

- Sắp tới có ý định làm thêm những công việc gì

để tăng thu nhập cho gia đình?

công việc của họ/vụ/năm?

Cách thức làm việc

- Họ đã chăn nuôi/trồng cây như thế nào? (cách cho ăn, loại thức ăn, loại phân bón, lượng phân, cách phòng trừ sâu bệnh hại…)

- Phong tục, cách sống ở địa phương?

2.2 Thực hành xây dựng bảng hỏi điều tra đánh giá nhu cầu đào tạo

2.2.1 Các nhóm xác định các bước công việc của lĩnh vực được giao

- Nhóm 1: Kỹ thuật trồng Trám trắng

- Nhóm 2: Kỹ thuật trồng cây ăn quả có múi

Trang 16

15

- Nhóm 3: Kỹ thuật trồng rau sạch

-Nhóm 4: Kỹ thuật trồng hoa và cây cảnh

Các nhóm phân tích các bước công việc về chủ đề của nhóm, ghi vào bảng 2.3

Ví dụ: Bảng 01: Phân tích công việc về “Kỹ thuật trồng Táo Mèo”

Câu hỏi: Ông (bà) biết những công việc mà ông (bà) đã và đang làm

liên quan đến “kỹ thuật trồng Táo mèo” và mức độ như thế nào?

thích Rất Nhiều Nhiều Ít

1 Giới thiệu về cây Táo mèo

2 Thiết kế, xử lí đất vườn ươm

3 Chọn cây mẹ, lấy hạt giống

4 Sản xuất cây con

5 Kỹ thuật chọn cây con, mật độ, thời vụ

6 Kỹ thuật đào, lấp hố

7 Kỹ thuật trồng Táo mèo

8 Chăm sóc và nuôi dưỡng

9 Phòng trừ sâu bệnh

10 Thu hoạch, sơ chế, bảo quản

11 Các công việc khác

2.2.2 Các nhóm liệt kê các công việc đã phân tích ở bảng 2.3 vào bảng 2.4

Tiếp tục xác định kiến thức (K) cần có, kỹ năng (K) cần có, thái độ (A) cần có của từng công việc đã liệt kê vào bảng 2.3

Ví dụ: Bảng hỏi thu thập thông tin cần khi xác định nhu cầu tập huấn cho

đối tượng là nông dân về quản lý bền vững LSNG

Trang 17

16

ĐÁNH GIÁ NHU CẦU ĐÀO TẠO LÂM SẢN NGOÀI GỖ

BẢNG HỎI

Đối tượng: Nông dân

Lĩnh vực: Sinh thái, Đa dạng sinh học và Quản lý bền vững lâm sản ngoài gỗ

Thông tin cơ bản của nông dân cung cấp thông tin:

- Họ và tên:

- Tuổi: Giới tính: Nam/Nữ - Thôn/bản:

- Xã:

- Huyện:

- Tỉnh:

- Cung cấp thông tin vào ngày tháng năm ………

Bảng 01 - ND: Phân tích công việc về

Sinh thái, Đa dạng sinh học và Quản lý bền vững lâm sản ngoài gỗ

Ông (Bà) cho biết những công việc mà Ông (Bà) đã và đang làm liên quan đến Sinh thái, Đa dạng sinh học và Quản lý bền vững lâm sản ngoài gỗ và mức độ như thế nào?

thích

1

Phân loại các loài LSNG hiện có

tại địa phương và mục đích sử

dụng

2

Giải thích được cho mọi người

biết đặc điểm của một số loài

LSNG chính

3

Đánh giá tình hình diễn biến về

số lượng và chất lượng LSNG

tại địa phương

4 Tham gia vào công tác quản lý,

bảo vệ LSNG tại địa phương

Trang 18

17

Bảng 02 - ND: Nhu cầu đào tạo về

Sinh thái, Đa dạng sinh học và Quản lý bền vững lâm sản ngoài gỗ

Ông (Bà) cho biết cần được đào tạo liên quan đến lĩnh vực Sinh thái, Đa dạng sinh học và Quản lý bền vững lâm sản ngoài gỗ và mức độ như thế nào?

Đề nghị Ông (Bà) đọc kỹ bảng sau và đánh giá mức độ ở cột 3, 5 và 7 bằng cách viết vào đó 1 trong 3 mức: phải biết, cần biết, có thể biết - Bổ sung thêm các kiến thức, kỹ năng và thái độ cần có

Công việc

Loại kiến thức cần có

Mức

độ

Loại kỹ năng cần có

Mức

độ

Thái độ cần có

Chọn và nêu tên từng loài LSNG

Bám sát thực tế Giải thích các

công dụng

Liệt kê các mục đích sử dụng của từng loài LSNG

Kiến thức khác:

Kỹ năng khác:

Thái độ khác:

Hướng dẫn người khác nhận dạng loài LSNG

Bám sát thực tế

Giải thích các đặc điểm phân

bố

Chọn nơi gây trồng LSNG thích hợp

Hòa nhập với cộng đồng

Giải thích các đặc điểm sinh trưởng, phát triển

Xác định thời gian gây trồng, chăm sóc, bảo vệ

và thu hoạch

Trang 19

18

Công việc

Loại kiến thức cần có

Mức

độ

Loại kỹ năng cần có

Mức

độ

Thái độ cần có

Mức

độ

Kỹ năng khác:

Tiến hành điều tra, thống kê LSNG tại địa phương

Trung thực

Kỹ năng khác:

Vận dụng chính sách và quy chế vào xây dựng hương ước

Có quan điểm rõ rang

Phương pháp

tổ chức quản

lý và bảo vệ LSNG

Thành lập hệ thống tổ chức quản lý, bảo

vệ LSNG

Có trách nhiệm

Kỹ năng khác:

việc khác

Trang 20

19

BÀI 3 THIẾT KẾ CHƯƠNG TRÌNH KHÓA ĐÀO TẠO NGẮN HẠN

3.1 Khái niệm, sự cần thiết của thiết kế chương trình khóa đào tạo ngắn hạn

3.1.1 Khái niệm

- Đào tạo là một cách thức giúp người ta làm được những việc mà họ

không thể làm được trước khi qua đào tạo

- Thiết kế khóa đào tạo ngắn hạn là hàng loạt các công việc do nhóm cán

bộ tham gia tập huấn thực hiện… được tiến hành trước khi tổ chức khóa đào tạo, nhằm cung cấp đầy đủ các thông tin về chủ đề đào tạo, mục tiêu, kế hoạch đào tạo, nội dung, phương pháp và kinh phí thực hiện đào tạo Trong quá trình thiết

kế khóa đào tạo, người thiết kế sẽ tìm hiểu kỹ về đối tượng đào tạo, nhu cầu đào tạo để xây dựng nội dung đào tạo, lên kế hoạch đào tạo, lựa chọn phương pháp đào tạo, các phương tiện vật tư cần thiết cho khóa đào tạo… đáp ứng được các nhu cầu người học theo thời gian xác định

Thiết kế khóa đào tạo được thể hiện ở 2 cấp: Thiết kế khóa học (i) và thiết

kế bài học (ii) Thiết kế khóa đào tạo nối tiếp theo bước phân tích tình hình TNA Kết thúc bước thiết kế khóa học, ta có một thời khóa biểu cho khóa học được bố trí hợp lý về thời gian, trình tự các bài học, mỗi bài học đều có người chịu trách nhiệm, các cán bộ tập huấn thống nhất những điểm chung nhất về phương pháp tập huấn Thiết kế bài học là công việc tương đối độc lập của mỗi cán bộ tập huấn Kết quả của bước này là chi tiết các hoạt động dự định sẽ diễn ra trên lớp của từng bài học, trong khoảng thời gian đã quy định trong thiết kế khóa học

3.1.2 Sự cần thiết của thiết kế khóa đào tạo ngắn hạn

Thiết kế khóa đào tạo là cơ sở để:

- Thẩm định khóa đào tạo;

- Chuẩn bị cho khóa đào tạo;

- Tổ chức khóa đào tạo;

- Giám sát và đánh giá khóa đào tạo;

- Nâng cao hiệu quả đào tạo

3.2 Nội dung thiết kế khoá đào tạo ngắn hạn

Thiết kế một khoá đào là các hoạt động được tiến hành trước khi thực hiện công tác đào tạo, nó bao gồm các công việc như:

- Xác định tên khóa đào tạo;

- Xác định lý do phải tổ chức khóa đào tạo;

Trang 21

20

- Phân tích đối tượng đào tạo;

- Xác định mục tiêu của khóa đào tạo;

- Xây dựng chương trình đào tạo;

- Xác định các chỉ số giám sát và đánh giá khóa đào tạo;

- Lập kế hoạch và thời gian biểu cho khóa đào tạo;

- Lập kế hoạch bài giảng;

- Cách thức kiểm tra, đánh giá khóa đào tạo;

- Thiết kế các tài liệu phát tay;

- Xác định địa điểm đào tạo;

- Xác định hình thức và các công cụ đánh giá khóa đào tạo qua học viên;

- Xác định ngân sách cho một khoá đào tạo ngắn hạn

3.2.1 Xác định tên khóa đào tạo

Tên khóa đào tạo thể hiện mục tiêu và nội dung chính cần đào tạo Tên khóa đào tạo phải ngắn gọn, dễ hiểu và bao quát được các yêu cầu trên

Ví dụ:

- Khóa đào tạo: “Kỹ thuật nuôi bò thịt”;

- Khóa đào tạo: “Kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh hại rừng trồng”;

- Khóa đào tạo: “Kỹ thuật xây dựng mô hình nông lâm kết hợp thích ứng với biến đổi khí hậu”…

3.2.2 Xác định lý do phải tổ chức khóa đào tạo

Cần làm rõ lý do tổ chức khoá đào tạo là xuất phát từ nhu cầu của ai, ai là người đề xuất và chủ trương thực hiện khoá đào tạo này?

Dựa vào kết quả điều tra đánh giá nhu cầu đào tạo TNA để chỉ ra rằng khoá đào tạo này là thực sự cần thiết

3.2.3 Phân tích đối tượng đào tạo

Trong phân tích đối tượng đào tạo cần làm rõ:

- Ai là những học viên tham gia khóa đào tạo (số lượng học viên, tuổi, phân bố nam, nữ, nghề nghiệp và vị trí của họ );

- Những điểm yếu của học viên là gì? (thiếu kinh nghiệm, thiếu kiến thức

cơ bản );

- Tại sao họ tham gia khóa đào tạo? (nhu cầu, những mong đợi, động cơ );

- Học viên có thể tham gia đóng góp gì cho khóa đào tạo (kinh nghiệm, kỹ năng đặc biệt );

- Học viên học tốt nhất khi nào? (cách học, thời gian )

Trang 22

21

3.2.4 Xác định mục tiêu của khóa đào tạo

- Mục tiêu chung: Thể hiện những đóng góp của khoá đào tạo cho 1 hoạt động cụ thể nào đó

- Mục tiêu cụ thể: Một đối tượng cụ thể nào đó có thể làm được cái gì trong 1 điều kiện nhất định với 1 yêu cầu chất lượng hay số lượng nào đó

- Công thức chung là: Ai - Làm cái gì - Trong điều kiện nào - Làm như thế nào?

3.2.5 Xây dựng chương trình đào tạo

Xây dựng chương trình đào tạo bao gồm việc xác định các chủ đề chính, mục tiêu cần đạt được, nội dung từng chủ đề, phương pháp và thời gian phân cho lý thuyết và thực hành theo bảng sau:

Bảng 3.1 Khung chương trình đào tạo

Chủ đề Mục tiêu

cụ thể Nội dung

Phương pháp

Thời gian

Lý thuyết Thực hành

- Khi xây dựng chương trình đào tạo cần chú ý tới 2 yếu tố là lựa chọn nội dung và thứ tự sắp xếp nội dung;

- Nội dung đưa vào đào tạo phải căn cứ vào nhu cầu đào tạo và xem xét

sự cần thiết đến đầy đủ các mặt kiến thức, kỹ năng và thái độ

3.2.6 Lập kế hoạch và thời gian biểu cho khóa đào tạo

Kế hoạch và thời gian biểu cho khóa đào tạo được lập theo bảng 3.2:

Bảng 3.2 Kế hoạch đào tạo Tuần 1

Trang 23

22

3.2.7 Xác định ngân sách cho một khoá đào tạo ngắn hạn

Ngân sách cho một khoá học ngắn hạn bao gồm tất cả các khoản chi phí của tất cả các giai đoạn, từ khi điều tra đánh giá nhu cầu đào tạo, thiết kế khóa đào tạo, thực hiện đào tạo đến khi báo cáo/đánh giá khóa đào tạo

Nội dung chi cụ thể được thể hiện theo bảng 3.3:

Bảng 3.3 Kế hoạch tài chính cho một khoá đào tạo

Ngân sách chi tiết TNA Thiết

kế

Thực hiện

Báo cáo/

đánh giá

Tổng

số Nguồn nhân lực

chuẩn bị địa điểm

- Người cung cấp thông tin

3.3 Thực hành thiết kế chương trình khoá đào tạo ngắn hạn

3.3.1 Xây dựng khung chương trình khoá đào tạo

- Từ kết quả tổng hợp đánh giá nhu cầu đào tạo xác định được thời gian cho khoá, phân bổ thời gian cho lý thuyết, thực hành

- Từ kết quả tổng hợp đánh giá nhu cầu đào tạo xác định được các nội dung của khoá đào tạo

- Ở mỗi nội dung cần đào tạo lựa chọn phương pháp đào tạo phù hợp

- Tổng hợp các kết quả trên vào bảng 3.1

Trang 24

23

3.3.2 Xây dựng kế hoạch thời gian

Từ bảng 3.1 và nhu cầu của đối tượng đào tạo, xây dựng bảng 3.2

3.3.3 Xây dựng kế hoạch tài chính cho kháo đào tạo

Từ bảng 3.1; 3.2, căn cứ vào yêu cầu của các nội dung đào tạo, phương pháp lựa chọn, nguồn lực hiện tại, xây dựng kế hoạch tài chính cho khoá đào tạo theo bảng 3.2

Ví dụ: Chương trình khoá tập huấn “Bồi dưỡng phương pháp khuyến

nông và kỹ thuật gây trồng một số loài cây thuốc dưới tán rừng” cho cán bộ khuyến nông tỉnh Nghệ An, do Bộ môn Khuyến nông & PTNT thực hiện tháng

Khách sạn Hoa Phượng Đỏ, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

4 Đối tượng tham dự

30 học viên là cán bộ khuyến nông các cấp của tỉnh Nghệ An

5 Mục đích lớp tập huấn

Trang bị cho học viên kiến thức, kỹ năng về phương pháp khuyến nông và

kỹ thuật gây trồng một số loài cây thuốc dưới tán rừng

6 Mục tiêu lớp tập huấn

Sau lớp tập huấn học viên có khả năng:

- Phân biệt được vai trò, chức năng của khuyến nông;

- Lựa chọn và áp dụng được các phương pháp khuyến nông phù hợp;

- Lựa chọn và áp dụng được kỹ thuật gây trồng một số loài cây thuốc dưới tán rừng vào địa phương mình công tác

Trang 25

24

7 Nội dung chính của khóa tập huấn

- Phần 1: Kiến thức cơ bản về khuyến nông

- Phần 2: Kỹ thuật gây trồng một số loài cây thuốc dưới tán rừng

- Phần 3: Phát triển LSNG ở cộng đồng

8 Khung chương trình chi tiết khóa học

Ngày Buổi Nội dung/Hoạt động Thời

gian

Phương pháp

Phương tiện, vật liệu

GD

Người chịu trách nhiệm

Người tham gia

1

Sáng

Thuyết trình, phân nhóm

Máy chiếu,

Ao, thẻ màu, bút, bảng ghim, bảng Fooc

- Xác định mong đợi của học viên

45’

Giảng có minh hoạ, vấn đáp, thảo luận

nhóm

Nhóm giảng viên

VNUF

- Giới thiệu phần 1:

Kiến thức cơ bản về khuyến nông

+ Vai trò của khuyến nông

+ Chức năng, nhiệm

vụ của khuyến nông + Các phương pháp khuyến nông

Máy chiếu,

Ao, thẻ màu, bút Máy chiếu,

Nhóm hậu cần

Nhóm giảng viên VNUF

HV

Giới thiệu phần 2: kỹ thuật gây trồng một

số loài cây thuốc dưới tán rừng

+ Nhận thức chung về phát triển cây LSNG + Phương thức trồng cây LSNG dưới tán rừng

- Bài thảo luận nhóm

về phương thức trồng cây LSNG dưới tán rừng

45’

60’

80’

Trang 26

25

Ngày Buổi Nội dung/Hoạt động Thời

gian

Phương pháp

Phương tiện, vật liệu

GD

Người chịu trách nhiệm

Người tham gia

+ Cây Ba kích + Cây Sa nhân tím

- Bài tập thảo luận nhóm

60’

45’

90’

Giảng có minh hoạ, vấn đáp, thảo luận nhóm

Máy chiếu,

+ Vai trò của cây LSNG đối với phát triển kinh tế của cộng đồng thôn, bản

tham gia của cộng đồng + Tổ chức, chuẩn bị và thực hiện PRA chủ đề

về LSNG + Bài tập thảo luận nhóm + Lập kế hoạch đi thực tế

Bảng, Ao Thảo luận chung

Máy chiếu,

Giảng viên

Nhóm tóm tắt

HV

BTC

- Đi thăm quan hiện trường trồng LSNG đưới tán rừng

+ Thăm quan hiện trường + Phỏng vấn và trao đổi kinh nghiệm + Thực hành xây dựng bảng hướng dẫn thực hiện

kỹ năng gây trồng LSNG + Chia sẻ kết quả

- Đánh giá tổng kết khoá học

Nhóm giảng viên VFU

Trang 27

26

BÀI 4 SOẠN GIÁO ÁN VÀ PHÁT TRIỂN VẬT LIỆU GIẢNG DẠY

4.1 Soạn giáo án (Kế hoạch bài giảng)

4.1.1 Kế hoạch bài giảng

- Tên khóa đào tạo

Phương pháp

Phương tiện, vật liệu giảng dạy

Trách nhiệm

Mở bài (Giới thiệu

Một kế hoạch bài giảng là một mô tả chi tiêt quá trình giảng dạy bao gồm:

- Lớp học nào, môn học và chủ đề gì, khi nào bài giảng bắt đầu;

- Mục đích chính của bài giảng;

- Các mục tiêu chính của bài giảng;

- Chia bài giảng thành các phần khác nhau Về cơ bản, một bài giảng được chia làm 3 phần; Phần giới thiệu, phần thân bài và phần kết luận Cần phân

bố thời gian hợp lý cho mỗi phần giảng và đảm bảo trùng khớp về mặt thời gian cho toàn bài giảng;

- Lập danh sách các phương pháp sẽ sử dụng cho mỗi bài;

- Lập danh sách các tài liệu sẽ cần cho mỗi hoạt động;

- Hướng dẫn để đánh giá việc học đối với bài giảng đó

Trang 28

27

4.1.2 Lựa chọn nội dung

- Dựa vào mục tiêu

- Dựa vào kiến thức (Phải biết, nên biết, có thể biết)

- Dựa vào kỹ năng (Phải làm được, nên làm, có thể làm)

- Dựa vào thái độ (Phải có, nên có, có thể có)

4.1.3 Sắp xếp nội dung

- Từ đơn giản đến phức tạp

- Theo trình tự logic:

+ Logic theo thời gian;

+ Logic theo nội dung;

+ Logic theo quá trình

4.2 Thực hành soạn giáo án theo chủ đề đã đánh giá nhu cầu đào tạo

4.2.1 Các nhóm xác định các bước công việc của soạn giáo án

- Nhóm 1: Chủ đề là Kỹ thuật trồng Trám trắng

- Nhóm 2: Chủ đề là Kỹ thuật trồng cây ăn quả có múi

- Nhóm 3: Chủ đề là Kỹ thuật trồng rau sạch

-Nhóm 4: Chủ đề là Kỹ thuật trồng hoa và cây cảnh

Các nhóm phân tích các bước công việc về chủ đề của nhóm, soạn giáo án theo bảng 4.1

Ví dụ: Kế hoạch bài giảng chủ đề: Kỹ thuật trồng keo dậu của khoá đào

tạo về “Kỹ thuật bảo tồn đất và nước”

Khóa học: Kỹ thuật bảo tồn đất và nước

Chủ đề: Kỹ thuật trồng Keo dậu Thời gian: Lý thuyết: 45’

Thực hành: 240’

Mục tiêu thực hiện cuối (TPO):

- Kiến thức: Sau khi kết thúc bài giảng, học viên có khả năng giải thích được đặc điểm phân bố, đặc điểm thực vật học và yêu cầu sinh thái của cây Keo dậu

- Kỹ năng:

+ Phân biệt, liệt kê các bước của kỹ thuật gây trồng Keo dậu;

+ Lựa chọn, áp dụng kỹ thuật sản xuất cây con, trồng, chăm sóc Keo dậu;

+ Thái độ: 100% học viên tập trung, chăm chú lắng nghe bài giảng

Trang 29

28

Mục tiêu trợ giúp/Nội dung chính (EOs):

I Giới thiệu chung về cây Keo dậu

- Phân bố, công dụng

- Đặc điểm thực vật học

- Yêu cầu sinh thái

II Kỹ thuật trồng: Với phương pháp gieo hạt thẳng

- Thời vụ trồng

- Giống: tiêu chuẩn hạt giống, xử lí hạt giống

- Chuẩn bị đất trồng: cày và xới xáo đất, phân bón lót

- Trồng: mật độ, khoảng cách và phương pháp trồng

- Trồng dặm: thời điểm trồng, kỹ thuật trồng dặm

Tài liệu vật tư:

- Máy chiếu, máy vi tính

- Bảng, phấn viết

Các

bước Nội dung/Hoạt động

Thời gian

Phương pháp

Vật tư Vật liệu

Giới

thiệu

bài

Đặt câu hỏi:

1 Có ai biết về cây Keo dậu?

2 Các bác thường sử dụng lá, thân, hoa

quả của cây Keo dậu để làm gì?

3 Nêu tổng quan bài học và mục tiêu

5’

Thuyết trình + Vấn đáp

Bảng + Phấn

Cây Keo dậu: Leucaena leucocephala

(Lamk.) De Wit hoặc Leucaena glauca

(L.) Benth) Thuộc Họ Đậu Fabaceae, Bộ

Đậu Fabales

1.1.1 Phân bố

Keo dậu thuộc họ đậu, thân bụi hoặc thân

gỗ lâu năm Cây có khả năng chịu hạn rất

tốt nhưng kém chịu lạnh và sương muối

Cây phát triển tốt tại những vùng nhiệt

10’

Giảng có minh họa

Máy chiếu, máy vi tính

Trang 30

29

đới, mưa nhiều Cây Keo dậu sống ở nơi

có độ cao dưới 500 m Ở Việt Nam, cây

Keo dậu còn có tên gọi khác là Bình linh

(Nam Bộ), Táo nhơn (Trung Bộ) hay Bọ

chít Keo dậu phát triển ở hầu hết các

vùng sinh thái của Việt Nam, nhưng nhiều

ở nam Trung Bộ, như ở Khánh Hòa

1.1.2 Công dụng

- Gỗ mềm tỷ trọng trung bình 0,4 - 0,5

g/cm3 1 m3 gỗ nặng 400 - 500 kg có thể

dùng làm gỗ xẻ đóng bao bì, sản xuất gỗ

dăm hoặc gõ giấy, gỗ chống lò hay gỗ cột

- Nhiệt lượng cao từ 4500 - 4600 Kcalo/1

kg, ít khói chóng khô, dễ cháy làm củi

đun khá tốt

- Cây che phủ cải tạo đất, che bóng phụ

trợ cho cà phê, chè, và một số cây lâm

nghiệp trồng trên đất chua

- Trồng làm hàng rào hoặc băng xanh để

chống xói mòn giữ nước giữ đất trên các

sườn dốc

- Làm phân xanh tăng nguồn dinh dưỡng

hữu cơ cho đất và cố định đạm khí trời tăng

nguồn dinh dưỡng cho cây trồng chính

1.2 Đặc điểm thực vật học

- Cây gỗ nhỏ hoặc bụi, cao 2 - 7 m (có khi

cao 15 - 20 m), tán mỏng xòe rộng, đỉnh

bằng, lá kép lông chim 2 lần

- Lá chét hình trái xoan, dài 0,6 - 1,3 cm,

nhọn dần về phía đầu, gốc hình nêm,

không đối xứng, mép và cuống lá có lông

Giảng có minh họa

Máy chiếu, máy vi tính

Trang 31

30

- Cụm hoa đầu hình cầu, màu trắng Hoa

không cuống, Cánh đài 5, hình chuông,

răng có lông Cánh tràng 5, xếp van, rời có

lông Nhị 10, có lông Bầu có cuống ngắn

- Quả đầu dẹt, dài 12 - 16 cm, đầu nhọn,

gốc hẹp màu nâu, nhẵn, bóng và kéo dài

thành dạng cuống Chứa 10 - 22 hạt Hạt

hình trứng, dẹt, bóng

1.3 Yêu cầu sinh thái

- Thích hợp với điều kiện khí hậu nhiệt

đới và cận nhiệt đới ở độ cao dưới 500 m

- Nhiệt độ bình quân năm từ 20 - 300C,

không chịu được lạnh rét kéo dài, mọc

được trên nhiều loại đất nhưng tốt nhất là

đất trung tính hoặc hơi kiềm pH 6,0 - 7,0

sâu ẩm, xốp và thoát nước

- Sinh trưởng kém trên đất chua có hàm

lượng nhôm di động cao thiếu molipden

và kẽm, đất bị ngp úng cho dù trong thời

gian ngắn, không trồng được trên đất

chua mạnh hoặc ngập úng kéo dài

Giảng có minh họa, vấn đáp

Giảng có minh

Phấn viết + bảng

Máy chiếu, phông sáng

Định dạng
Số trang	63
Dung lượng	671,91 KB