Bài giảng Xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông

Mục tiêu của mô hình nhằm giúp bà con áp dụng và nhân rộng các tiến bộ kỹ thuật vào chăn nuôi gà thả vƣờn, đồi, tại vùng dự án với tiêu chí nâng cao số lƣợng đàn, tăng năng suất và chấ[r]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - 2018

THS HOÀNG THỊ MINH HUỆ THS ĐỒNG THỊ THANH

X¢Y DùNG M¤ H×NH TR×NH DIÔN

TRONG KHUYÕN N¤NG

THS HOÀNG THỊ MINH HUỆ THS ĐỒNG THỊ THANH

BÀI GIẢNG XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN

TRONG KHUYẾN NÔNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP - 2018

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 1

Chương 1 Khái quát chung về mô hình trình diễn 3

1.1 Khái niệm 3

1.1.1 Khái niệm mô hình trình diễn 3

1.1.2 Điểm trình diễn 3

1.2 Phân loại mô hình trình diễn 4

1.2.1 Mô hình trình diễn lĩnh vực trồng trọt 4

1.2.2 Mô hình trình diễn lĩnh vực Chăn nuôi - thú y 5

1.2.3 Mô hình trình diễn lĩnh vực Khuyến ngư 5

1.2.4 Mô hình trình diễn lĩnh vực Khuyến lâm 6

1.3 Mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng mô hình trình diễn 6

1.3.1 Mục đích 6

1.3.2 Ý nghĩa 7

1.3.3 Một số nguyên tắc khi thực hiện mô hình 7

1.4 Điều kiện để thực hiện mô hình trình diễn 8

1.4.1 Nguyên tắc cơ bản của trình diễn 8

1.4.2 Điều kiện để mô hình được hỗ trợ kinh phí khuyến nông 8

1.4.3 Điều kiện người sản xuất được hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn 9

1.4.4 Điều kiện đơn vị tham gia thực hiện triển khai chương trình, dự án khuyến nông 9 1.5 Một số chính sách liên quan đến xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông 9

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN TRONG KHUYẾN NÔNG 17

2.1 Quy trình xây dựng mô hình trình diễn 17

2.2 Các bước triển khai xây dựng mô hình trình diễn ngoài thực địa 21

2.2.1 Chuẩn bị 21

2.2.2 Lập kế hoạch triển khai mô hình 24

2.2.3 Tổ chức triển khai thực hiện mô hình 28

2.2.4 Giám sát, đánh giá và tổng kết mô hình 31

2.2.5 Tổ chức nhân rộng mô hình 32

Chương 3 GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN TRONG KHUYẾN NÔNG 35

3.1 Khái niệm chung về giám sát và đánh giá 35

3.2 Giám sát hoạt động xây dựng mô hình trình diễn 37

3.2.1 Khái niệm giám sát 37

3.2.2 Mục tiêu của giám sát 37

3.2.3 Chức năng của hoạt động giám sát 37

3.2.4 Căn cứ và phương pháp thực hiện 38

3.2.5 Nội dung và tiến trình giám sát 38

3.2.6 Các hoạt động trong giám sát 41

3.3 Đánh giá hoạt động xây dựng mô hình trình diễn 42

3.3.1 Khái niệm đánh giá 42

3.3.2 Mục đích và yêu cầu của đánh giá hoạt động xây dựng mô hình trình diễn 42 3.3.3 Nguyên tắc cơ bản của đánh giá……….……… 42

3.3.4 Ai tham gia đánh giá 42

3.3.5 Các loại hình đánh giá 42

3.3.6 Nội dung đánh giá xây dựng mô hình trình diễn khuyến nông 43

Chương 4 GIỚI THIỆU MỘT SỐ MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN TRONG KHUYẾN NÔNG 48

4.1 Mô hình trình diễn khuyến nông lĩnh vực trồng trọt 48

4.2 Mô hình trình diễn khuyến nông lĩnh vực chăn nuôi 54

4.3 Mô hình trình diễn khuyến nông lĩnh vực thủy sản 61

4.4 Mô hình trình diễn khuyến nông lĩnh vực khuyến lâm 65

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… ….80

LỜI NÓI ĐẦU

Xây dựng mô hình trình diễn là một trong những phương pháp Khuyến nông trọng tâm và được thực hiện thường xuyên trong hoạt động khuyến nông

hiện nay Môn học Xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông là môn học

nằm trong khối kiến thức chuyên môn hóa tự chọn trong chương trình đào tạo

kỹ sư ngành Khuyến nông tại trường Đại học Lâm nghiệp

Cuốn bài giảng được xây dựng với mong muốn cung cấp cho người học những kiến thức và kỹ năng cơ bản về:

1 Lập kế hoạch xây dựng mô hình trình diễn;

2 Xác định tiêu chí lựa chọn địa điểm, hộ gia đình tham gia các hoạt động trình diễn mô hình;

3 Hướng dẫn thực hiện được các nội dung của mô hình trình diễn theo đúng kế hoạch đã được phê duyệt;

4 Xây dựng tiêu chí giám sát đánh giá việc thực hiện mô hình trình diễn và viết báo cáo thực hiện mô hình

Nội dung chính của bài giảng bao gồm bốn chương:

Chương 1: Khái quát chung về mô hình trình diễn;

Chương 2: Tiến trình xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông; Chương 3: Giám sát đánh giá hoạt động xây dựng mô hình trình diễn;

Chương 4: Giới thiệu một số mô hình trình diễn khuyến nông trên thực tế

Để hoàn thành cuốn bài giảng, nhóm tác giả đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà chuyên môn và các đồng nghiệp Chúng tôi xin chân thành cám ơn những ý kiến đóng góp quý báu đó

Trong quá trình biên soạn cuốn bài giảng, chắc chắn còn có nhiều thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các đồng nghiệp và độc giả để cuốn bài giảng được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cám ơn!

Nhóm tác giả

Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm mô hình trình diễn

Mô hình trình diễn nhằm chứng minh lợi ích, hiệu quả và tính khả thi của một kỹ thuật mới, đồng thời trình bày các bước áp dụng kỹ thuật đó Xây dựng mô hình trình diễn là một phương pháp được các cơ quan nghiên cứu và khuyến nông thường áp dụng trong chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật (TBKT) cho người dân

Theo quy chế quản lý chương trình dự án Khuyến nông, khuyến ngư quốc gia ban hành theo quyết định số 37/2008/QD-BNN ngày 22/2/2008 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, quy định:

Mô hình trình diễn là sự triển khai áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật

về khoa học công nghệ trong ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, có quy

mô phù hợp để trình diễn trước khi đưa ra áp dụng trên diện rộng

Nói cách khác mô hình trình diễn là một mô hình kỹ thuật cụ thể được xây dựng trên hiện trường để trình diễn kết quả cho số đông nông dân; giúp họ thấy được sự khác nhau giữa biện pháp và cách làm cũ với cách làm mới Kết quả thực tế nơi trình diễn sẽ tạo ra sức thuyết phục lớn cho nông dân, đặc biệt đối với những người không biết đọc, biết viết

Trong thực tế, để khái quát hoá

các sự vật, hiện tượng, các quá trình,

các mối quan hệ hay một ý tưởng nào

đó, người ta thường thể hiện dưới

dạng mô hình Có nhiều loại mô hình

khác nhau, mỗi loại mô hình chỉ đặc

trưng cho một điều kiện sinh thái hay

sản xuất nhất định nên không thể có

mô hình chung cho tất cả các điều

kiện sản xuất khác nhau

Điểm trình diễn khuyến nông trong địa bàn hoạt động lâm nghiệp thường tập trung tại những nơi đất dốc, giao thông đi lại tương đối khó khăn, xa khu dân

cư và địa bàn rộng, Vì vậy, công tác triển khai, giám sát và bảo vệ mô hình trình diễn sẽ khó khăn hơn

1.2 Phân loại mô hình trình diễn

Thực tế hiện nay, chưa có các tiêu chí cụ thể để phân loại các mô hình trình diễn khuyến nông chung cho cả nước.Tùy theo điều kiện cụ thể của từng địa phương, khi xây dựng các mô hình trình diễn, cán bộ khuyến nông sẽ có thiết kế

và điều chỉnh mô hình cho phù hợp với đặc điểm của địa phương

Quyết định số 1258/QĐ-BNN-KHCN ngày 04/06/2013 về phê duyệt chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm giai đoạn 2013-2020 đã đưa

ra 5 phụ lục cho các chương trình khuyến nông trung ương trọng điểm giai đoạn 2013-2020 Theo đó, các mô hình trình diễn khuyến nông cơ bản có thể phân loại như sau:

1.2.1 Mô hình trình diễn lĩnh vực trồng trọt

1.2.1.1 Mục tiêu

- Khuyến khích, hướng dẫn nông dân ứng dụng tiến bộ kỹ thuật công nghệ mới vào sản xuất, nâng cao thu nhập cho nông dân thông qua một số mô hình liên kết hiệu quả theo chuỗi giá trị sản phẩm đối với một số cây trồng chủ lực để nhân rộng;

- Góp phần phát triển ngành trồng trọt theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh, đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia và an sinh xã hội cả trước mắt

và lâu dài;

- Đào tạo tập huấn kỹ thuật và kỹ năng kinh doanh cho nông dân, đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa, huy động các nguồn lực xã hội tham gia hoạt động khuyến nông Sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên đất, nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái

1.2.1.2 Đối tượng ưu tiên

- Phát triển sản xuất cây lương thực;

- Phát triển sản xuất cây rau, nấm;

- Phát triển sản xuất cây công nghiệp;

- Phát triển sản xuất cây ăn quả chủ lực;

- Phát triển sản xuất cây hoa;

- Phát triển sản xuất cây làm thức ăn chăn nuôi

1.2.2 Mô hình trình diễn lĩnh vực Chăn nuôi - thú y

1.2.2.1 Mục tiêu

- Chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật mới, quy trình quản lý tiên tiến, mô hình liên kết trong chăn nuôi, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nhằm nâng cao năng suất, giá trị sản phẩm chăn nuôi, đảm bảo an toàn thực phẩm, giảm phát thải khí nhà kính và giảm thiểu ô nhiễm môi trường;

- Nâng cao nhận thức của người chăn nuôi trong việc thực hiện vệ sinh thú

y và phòng chống các dịch bệnh nguy hiểm, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững; Hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung; tăng thu nhập, tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho người chăn nuôi, góp phần xóa đói giảm nghèo

1.2.2.2 Định hướng ưu tiên

- Phát triển chăn nuôi gia cầm an toàn dịch bệnh, giảm ô nhiễm môi trường trong nông hộ và trang trại;

- Phát triển chăn nuôi lợn theo hướng VietGap;

- Phát triển chăn nuôi gia súc ăn cỏ, ưu tiên sử dụng thức ăn sẵn có, hiệu quả tại địa phương, góp phần giảm phát thải khí nhà kính;

- Phát triển chăn nuôi ong, tằm và một số vật nuôi bản địa nhằm đa dạng hóa vật nuôi

1.2.3 Mô hình trình diễn lĩnh vực Khuyến ngư

1.2.3.1 Mục tiêu

Ứng dụng, chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật trong nuôi trồng, khai thác, bảo quản sau thu hoạch nhằm tăng năng suất, sản lượng, hiệu quả kinh tế, đảm bảo chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm, giảm tổn thất sau thu hoạch góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, giảm thiểu tác động đến môi trường sinh thái chung và bảo vệ nguồn lợi thủy sản

1.2.3.2 Định hướng ưu tiên

- Phát triển nuôi thủy sản nước lợ;

- Phát triển nuôi trồng thủy sản biển, hải đảo;

- Phát triển nuôi trồng thủy sản nước ngọt;

- Trang bị ngư lưới cụ, thiết bị thông tin liên lạc tiên tiến trong khai thác hải sản xa bờ;

- Sơ chế bảo quản sản phẩm sau thu hoạch

1.2.4 Mô hình trình diễn lĩnh vực Khuyến lâm

1.2.4.1 Mục tiêu

Ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về giống, quy trình kỹ thuật

và sản xuất kinh doanh để phát triển và quản lý rừng bền vững theo hướng nâng cao năng suất và chất lượng rừng nhằm tăng thu nhập cho người trồng rừng, kinh doanh và dịch vụ, góp phần xóa đói giảm nghèo, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu

1.2.4.2 Định hướng ưu tiên

- Ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật, giống mới phục vụ trồng rừng, cung cấp gỗ lớn và rừng trồng kinh tế chủ lực;

- Ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật, giống mới phục vụ gây trồng cây lâm sản ngoài gỗ;

- Ứng dụng và chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật về bảo quản, chế biến một

- Áp dụng các kỹ thuật tiến bộ, thâm canh tăng năng suất, chất lượng sản phẩm và tiến đến sản xuất theo hướng hàng hoá

- Để đáp ứng yêu cầu của việc chuyển đổi phương thức chăn nuôi nhằm phù hợp với thực tế sản xuất

Ví dụ: Hiện nay khi diện tích bãi chăn thả ngày càng bị thu hẹp, việc duy trì số lượng đàn bò là rất khó khăn nếu vẫn thực hiện phương thức chăn thả truyền thống như trước đây Do vậy, việc xây dựng các mô hình nuôi bò thịt bán thâm canh là cần thiết để hướng dẫn cho người dân chuyển đổi phương thức chăn nuôi nhằm thích ứng với tình hình mới của thực tiễn sản xuất để phát triển sản xuất chăn nuôi bò

- Đáp ứng các nhu cầu về chuyển đổi cơ cấu cây trồng thích hợp với điều kiện sinh thái để đem lại hiệu quả kinh tế, hoặc phải điều chỉnh thời vụ nhằm tránh các điều kiện thời tiết khắc nghiệt

Ví dụ: Mô hình vườn đồi, mô hình trồng rau an toàn, rau hữu cơ, ở trung

du và miền núi

- Nhằm tạo cho người dân ý thức về phát triển bền vững, nghĩa là phát triển kinh tế phải quan tâm đúng mức tới sức khỏe người tiêu dùng, bảo vệ môi trường, không làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên

Ví dụ: Mô hình chăn nuôi kết hợp với xây dựng hầm khí Biogas, mô hình vườn đồi

- Tạo ra những hình mẫu về sản xuất để tổ chức các chuyến thăm quan học tập, các lớp tập huấn hay hội nghị đầu chuồng nhằm chuyển giao các kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất theo cách "nông dân tự chuyển giao cho nông dân";

- Để ứng dụng những kỹ thuật mới hoặc thuyết phục người dân trước khi phổ biến ra diện rộng Góp phần khẳng định tính khả thi của một phương án sản xuất để giai đoạn tiếp theo chỉ cần tiếp tục bổ sung chứ không phải mày mò thử nghiệm mà có thể yên tâm phát triển trên diện rộng khi có vốn đầu tư và có thị trường tiêu thụ sản phẩm

1.3.2 Ý nghĩa

- Xây dựng các mô hình khuyến nông thành công tại hiện trường sẽ giúp cho người dân tận mắt nhìn thấy thành quả của một cách làm ăn mới Điều này không những thuyết phục nông dân mà còn khuyến khích họ tích cực áp dụng cách làm ăn mới;

- Đây là một phương pháp giảng dạy có hiệu quả cao, bởi với việc nông dân nhìn thấy kết quả của mô hình, thực hiện ngay trên đồng ruộng của địa phương và do phần lớn người dân thực hiện Do đó, khả năng nhân rộng của

mô hình là rất cao

1.3.3 Một số nguyên tắc khi thực hiện mô hình

- Phải đáp ứng các nhu cầu đích thực của nông dân và mang lại hiệu quả kinh tế cho họ;

- Người dân cần xác định rõ trách nhiệm của mình khi tham gia các mô hình Phải làm cho dân hiểu: làm mô hình là vì lợi ích của chính họ, không phải làm "cho" dự án;

- Khuyến khích sự tham gia của người dân càng nhiều càng tốt, đó chính

là điều kiện để đảm bảo tính bền vững của mô hình;

- Chỉ hỗ trợ, không "ban phát", làm thay dân;

- Thông qua mô hình để xây dựng năng lực và chuyển giao kỹ thuật cho người dân;

- Cần xác định quy mô phù hợp với khả năng đầu tư của dân để có thể thực hiện thành công mô hình và nhân rộng sau này;

- Kỹ thuật chuyển giao phải phù hợp với trình độ dân trí và các điều kiện thực tế của địa phương;

- Chú ý sự phát triển bền vững và khả năng để nhân rộng

1.4 Điều kiện để thực hiện mô hình trình diễn

1.4.1 Nguyên tắc cơ bản của trình diễn

- Sự tham gia của người dân:

Khi có điều kiện nên tổ chức trình diễn ngay trên đất của nông dân và có người dân cùng tham gia Tạo cho người dân sự tự tin hơn khi họ được tham gia trình diễn Càng tạo điều kiện cho nông dân tham gia các mô hình trình diễn càng dễ thuyết phục họ và tạo cho họ sự tự tin hơn

- Đơn giản:

Những trình diễn đơn giản và ngắn gọn bao giờ cũng có hiệu quả hơn nhiều

so với những trình diễn phức tạp và đòi hỏi quá nhiều đầu tư của nông dân Do vậy, nên làm từng bước một hoặc tổ chức thành nhiều trình diễn nhỏ khác nhau còn hơn là đưa quá nhiều yếu tố vào trong một lần trình diễn

- Trình diễn cũng là một lớp học:

Mục đích của trình diễn là hướng dẫn nông dân biết tác dụng của một loài cây mới, con mới hoặc cách làm một công việc mới.Vì vậy, trình diễn cũng phải được coi là một phương pháp dạy học mà trong đó các yếu tố bắt buộc phải tính đến như địa điểm trình diễn, thời gian thực hiện

- Chuẩn bị chu đáo:

Mọi trình diễn đều phải được lập kế hoạch chi tiết và chuẩn bị chu đáo Trình diễn một cách vội vã hoặc không có kế hoạch chi tiết thường đạt kết quả không tốt

1.4.2 Điều kiện để mô hình được hỗ trợ kinh phí khuyến nông

- Mô hình trình diễn phải áp dụng những tiến bộ kỹ thuật mới, công nghệ mới về giống cây so với công nghệ hiện đang sử dụng;

- Các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ kinh phí xây dựng mô hình trình diễn khuyến nông lâm phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Có địa điểm triển khai mô hình trình diễn phù hợp với quy trình kỹ thuật, nội dung của mô hình (được Nhà nước giao hoặc cho thuê dài hạn);

+ Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đã đầu tư vốn cho mô hình hoặc cam kết sẽ đầu tư vốn cho mô hình (ngoài sự hỗ trợ của Nhà nước) và phù hợp với yêu cầu

kỹ thuật của cơ quan khuyến nông;

+ Chưa được hỗ trợ bất kỳ nguồn kinh phí nào của Nhà nước

1.4.3 Điều kiện người sản xuất được hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn

- Có địa điểm để thực hiện mô hình trình diễn phù hợp với nội dung, quy trình kỹ thuật của mô hình;

- Cam kết đầu tư vốn cho mô hình phù hợp với yêu cầu kỹ thuật và dự án Kinh phí ngân sách Nhà nước hỗ trợ theo tiến độ và tương ứng với tỷ lệ đầu tư thực tế của chủ mô hình;

- Chưa nhận hỗ trợ từ bất kỳ nguồn kinh phí nào của ngân sách Nhà nước cho cùng một nội dung của mô hình

1.4.4 Điều kiện đơn vị tham gia thực hiện triển khai chương trình, dự án khuyến nông

- Có chức năng, nhiệm vụ phù hợp với lĩnh vực thuộc chương trình, dự án khuyến nông;

- Đủ năng lực để thực hiện các chương trình, dự án khuyến nông Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tiêu chuẩn các đơn vị được tham gia các chương trình, dự án khuyến nông

1.5 Một số chính sách liên quan đến xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông

Những căn cứ hay cơ sở pháp lý cho việc xây dựng và nhân rộng mô hình trình diễn được quy định bởi Chính phủ và các cơ quan tổ chức có thẩm quyền như Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trung tâm khuyến nông Quốc gia

Hiện nay hệ thống chính sách của Nhà nước về khuyến nông nói chung và xây dựng mô hình trình diễn nói riêng là cơ sở pháp lý để thực hiện hoạt động xây dựng mô hình Các văn bản pháp lý được tổng hợp ở bảng sau:

Bảng 1.1 Các cơ sở pháp lý có liên quan đến xây dựng mô hình trình diễn trong khuyến nông

15/2013/TT-3

Thông tư 49/2015/TT-BNNPTNT Hướng

dẫn quản lý nhiệm vụ và dự án khuyến

nông Trung ương

BNNPTNT

49/2015/TT-30/12/2013

4

Quyết định1258/QĐ-BNN-KHCN phê

duyệt chương trình khuyến nông Trung

ương trọng điểm giai đoạn 2013-2020

KHCN

1258/QĐ-BNN-04/6/2013

5

Thông tư liên tịch số

30/2006/TTLT-BTC-BNN&PTNT-BTS ngày 06/4/2006

về việc hướng dẫn việc quản lý và sử dụng

kinh phí sự nghiệp kinh tế đối với hoạt

động khuyến nông

30/2006/ TTLT- BTC-BNNPTNT-

BTS

06/4/2006

6 Quyết định số 37/2008/QD-BNN ngày 22

tháng 2 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ

NN&PTNT về việc ban hành quy chế

quản lý chương trình, dự án khuyến nông,

khuyến ngư quốc gia

37/2008/ QĐ-BNN 22/2/2008

7 Quyết định số 3766/QĐ-BNN-KHCN

ngày 28/11/2007 của Bộ trưởng Bộ

NN&PTNT về quy mô điểm trình diễn,

mức hỗ trợ áp dụng đối với mô hình

khuyến nông

KHCN 28/11/2007

1.5.1 Nghị định số 02/2010/NĐ-CP về khuyến nông

Nghị định 02/2010/NĐ-CP về Khuyến nông được chính phủ ban hành ngày 8/1/2010 quy định các nội dung cơ bản về hoạt động khuyến nông Tập trung vào một số nội dung cơ bản sau:

1.5.1.1 Phạm vi áp dụng của Nghị định

-Ngành nghề sản xuất, chế biến, bảo quản, tiêu thụ trong nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp, ngư nghiệp, thủy nông, cơ điện nông nghiệp, ngành nghề nông thôn;

- Dịch vụ nông nghiệp nông thôn bao gồm: giống, bảo vệ thực vật, thú y, vật tư nông nghiệp, thiết bị, máy cơ khí, công cụ nông nghiệp, thủy nông, nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn

1.5.1.2 Đối tượng áp dụng của nghị định

- Người sản xuất, bao gồm: nông dân sản xuất nhỏ, nông dân sản xuất hàng hóa, nông dân thuộc diện hộ nghèo; chủ trang trại, xã viên tổ hợp tác và hợp tác xã; công nhân nông, lâm trường; doanh nghiệp vừa và nhỏ;

- Tổ chức khuyến nông trong nước và nước ngoài thực hiện các hoạt động

hỗ trợ nông dân để phát triển sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực nêu trên;

- Người hoạt động khuyến nông là cá nhân tham gia thực hiện các hoạt động hỗ trợ nông dân để phát triển sản xuất, kinh doanh trong các lĩnh vực thuộc phạm vi áp dụng;

- Cơ quan có chức năng quản lý Nhà nước về khuyến nông

1.5.1.3 Mục tiêu của khuyến nông

- Nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của người sản xuất để tăng thu nhập, thoát đói nghèo, làm giàu thông qua các hoạt động đào tạo nông dân về kiến thức, kỹ năng và các hoạt động cung ứng dịch vụ để hỗ trợ nông dân sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao, thích ứng các điều kiện sinh thái, khí hậu và thị trường

- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu; thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, ổn định kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường

- Huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia khuyến nông

1.5.1.4 Nguyên tắc hoạt động khuyến nông

- Xuất phát từ nhu cầu của nông dân và yêu cầu phát triển nông nghiệp của Nhà nước

- Phát huy vai trò chủ động, tích cực và sự tham gia tự nguyện của nông dân trong hoạt động khuyến nông

- Liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu khoa học, các doanh nghiệp với nông dân và giữa nông dân với nông dân

- Xã hội hóa hoạt động khuyến nông, đa dạng hóa dịch vụ khuyến nông

để huy động nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động khuyến nông

- Dân chủ, công khai, có sự giám sát của cộng đồng

- Nội dung, phương pháp khuyến nông phù hợp với từng vùng miền, địa bàn và nhóm đối tượng nông dân, cộng đồng dân tộc khác nhau

Nghị định 02 quy định hoạt động khuyến nông gồm 6 nội dung: Bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo; Thông tin tuyên truyền; Trình diễn và nhân rộng mô hình; Tư vấn và dịch vụ khuyến nông; Hợp tác quốc tế về khuyến nông Theo

đó, trong hoạt động khuyến nông nói chung và hoạt động trình diễn và xây dựng

mô hình trình diễn cần tuân thủ các vấn đề sau:

* Về nội dung trình diễn và nhân rộng mô hình:

- Xây dựng các mô hình trình diễn về tiến bộ khoa học và công nghệ phù hợp với từng địa phương, nhu cầu của người sản xuất và định hướng của ngành, các mô hình thực hành sản xuất tốt gắn với tiêu thụ sản phẩm;

- Xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp;

- Xây dựng mô hình tổ chức, quản lý sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hiệu quả và bền vững;

- Chuyển giao kết quả khoa học và công nghệ từ các mô hình trình diễn, điển hình sản xuất tiên tiến ra diện rộng

* Về chính sách bồi dưỡng, tập huấn và truyền nghề cho các đối tượng:

- Đối với người sản xuất:

+ Nông dân sản xuất nhỏ, nông dân thuộc diện hộ nghèo được hỗ trợ 100% chi phí tài liệu và 100% chi phí đi lại, ăn ở khi tham dự đào tạo;

+ Nông dân sản xuất hàng hóa, chủ trang trại, xã viên tổ hợp tác và hợp tác xã, công nhân nông, lâm trường được hỗ trợ 100% chi phí tài liệu và 50% đi lại, ăn ở khi tham dự đào tạo;

+ Doanh nghiệp vừa và nhỏ trực tiếp hoạt động trong các lĩnh vực nêu tại khoản 1 Điều 1 Nghị định này được hỗ trợ 50% chi phí tài liệu khi tham

dự đào tạo

- Đối với người hoạt động khuyến nông:

+ Ưu tiên đào tạo cán bộ khuyến nông là nữ, là người dân tộc thiểu số; + Người hoạt động khuyến nông hưởng lương từ ngân sách nhà nước được hỗ trợ 100% chi phí về tài liệu và nơi ở, khi tham dự đào tạo;

+ Người hoạt động khuyến nông không hưởng lương được hỗ trợ 100% chi phí về tài liệu, đi lại, ăn và nơi ở khi tham dự đào tạo

* Về chính sách xây dựng và nhân rộng mô hình trình diễn:

- Chính sách hỗ trợ xây dựng mô hình trình diễn:

+ Mô hình trình diễn ở địa bàn khó khăn, huyện nghèo, được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu (bao gồm các loại phân bón, hóa chất, thức ăn gia súc, thức ăn thủy sản);

+ Mô hình trình diễn ở địa bàn trung du miền núi, bãi ngang được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và 50% chi phí mua vật tư thiết yếu

+ Mô hình trình diễn ở địa bàn đồng bằng được hỗ trợ 100% chi phí mua giống và 30% chi phí mua vật tư thiết yếu

+ Đối với các mô hình cơ giới hóa nông nghiệp, bảo quản chế biến và ngành nghề nông thôn, nghề muối, được hỗ trợ kinh phí để mua công cụ, máy cơ khí, thiết bị với mức 100% ở địa bàn khó khăn, huyện nghèo, không quá 75% ở địa bàn trung du miền núi, bãi ngang, không quá 50% ở địa bàn đồng bằng;

+ Mô hình trình diễn ứng dụng công nghệ cao được hỗ trợ không quá 30% tổng kinh phí thực hiện mô hình

- Khuyến nông viên cấp xã thuộc công chức, viên chức xã được hưởng lương theo trình độ đào tạo, không thuộc công chức xã được hưởng chế độ phụ cấp hoặc lương theo trình độ đào tạo do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

- Khuyến nông viên cấp xã chưa có bằng cấp, cộng tác viên khuyến nông cấp thôn được hưởng thù lao khuyến nông do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định

1.5.2 Thông tư 15/2013/TT-BNNPTNT Quy định thực hiện một số điều của Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ về khuyến nông

Thông tư 15/2013/TT-BNNPTNT được ban hành ngày 26/2/2013 gồm 6 chương 24 điều về các nội dung khuyến nông Đối với hoạt động xây dựng mô hình trình diễn cần tuân thủ các quy định sau:

1.5.2.1 Nội dung trình diễn và nhân rộng mô hình

- Xây dựng các mô hình trình diễn về tiến bộ khoa học và công nghệ phù hợp với từng địa phương, nhu cầu của người sản xuất và định hướng của ngành, các mô hình thực hành sản xuất tốt gắn với tiêu thụ sản phẩm;

- Xây dựng các mô hình ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp;

- Xây dựng mô hình tổ chức, quản lý sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hiệu quả và bền vững;

- Chuyển giao kết quả khoa học và công nghệ từ các mô hình trình diễn, điển hình sản xuất tiên tiến ra diện rộng

1.5.2.2 Mô hình và số điểm trình diễn

- Mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện không quá 01 (một)

mô hình/năm trong phạm vi dự án; một mô hình có không quá 5 điểm trình diễn trừ trường hợp đối với một số mô hình đặc thù: mô hình khai thác thuỷ sản, mô hình ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp, mô hình sản xuất hạt lai;

- Mỗi điểm trình diễn thực hiện tối đa 2 lần đối với chu kỳ mô hình 6 tháng trở xuống; 01 lần đối với chu kỳ mô hình trên 6 tháng, nhưng tối đa không quá thời gian thực hiện dự án;

- Mô hình trình diễn ứng dụng máy móc, thiết bị được thực hiện tối đa 3

mô hình/năm tại mỗi tỉnh, thành phố

1.5.2.3 Mức hỗ trợ cho mô hình trình diễn

- Mô hình trình diễn cây trồng hàng năm được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 400 triệu đồng/mô hình/năm và 30 triệu đồng/hộ;

- Mô hình trình diễn cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả và cây lâm nghiệp được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 600 triệu đồng/mô hình/năm và 50 triệu đồng/hộ;

- Mô hình trình diễn chăn nuôi được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 700 triệu đồng/mô hình/năm và 50 triệu đồng/hộ;

- Mô hình trình diễn nuôi trồng thuỷ sản được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 800 triệu đồng/mô hình/năm và 100 triệu đồng/hộ;

- Mô hình trình diễn về các lĩnh vực khác được hỗ trợ theo quy định tại điểm 3.2 khoản 3 Điều 5 của Thông tư liên tịch số 183/2010/TTLT-BTC-BNN ngày 15 tháng 11 năm 2010 của liên Bộ Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;

- Đối với mô hình trình diễn có tính đặc thù, mức hỗ trợ cụ thể sẽ do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định theo từng dự án

1.5.3.Thông tư 49/2015/TT-BNNPTNT Hướng dẫn quản lý nhiệm vụ và dự

án khuyến nông Trung ương

Ngày 30/12/2015, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Thông tư số 49/2015/TT-BNNPTNT về hướng dẫn quản lý nhiệm vụ và dự án khuyến nông Trung ương Theo đó:

-Thông tư là cơ sở hướng dẫn xây dựng, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh,

tổ chức thực hiện, kiểm tra, nghiệm thu, quyết toán nhiệm vụ khuyến nông và

dự án khuyến nông Trung ương do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý

- Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý, thực hiện nhiệm vụ, dự án khuyến nông Trung ương trên phạm vi toàn quốc

- Căn cứ vào nội dung thông tư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vận dụng để quản lý, thực hiện nhiệm vụ, dự án khuyến nông địa phương

1.5.4 Quyết định 1258/QĐ-BNN-KHCN phê duyệt chương trình khuyến nông trung ương trọng điểm giai đoạn 2013 - 2020

Quyết định 1258/QĐ-BNN-KHCN phê duyệt chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm giai đoạn 2013-2020 được ban hành ngày 4/6/2013 đã phê duyệt 5 chương trình khuyến nông trung ương trọng điểm giai đoạn 2013 -

2020 Trong các chương trình có quy định rõ mục tiêu, định hướng ưu tiên Cụ thể 5 chương trình bao gồm:

- Chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm lĩnh vực trồng trọt;

- Chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm lĩnh vực chăn nuôi;

- Chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm lĩnh vực thủy sản;

- Chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm lĩnh vực khuyến lâm;

- Chương trình khuyến nông Trung ương trọng điểm lĩnh vực khuyến công

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN TRONG

KHUYẾN NÔNG 2.1 Quy trình xây dựng mô hình trình diễn

Quá trình xây dựng mô hình khuyến nông đòi hỏi sự tham gia tích cực của người dân vào tất cả các hoạt động của mô hình Tuy nhiên, hình thức và mức

độ tham gia ở mỗi bước có khác nhau Tiến trình xây dựng mô hình có thể tóm tắt như sau:

2.1.1 Đánh giá thực trạng và xác định nhu cầu

a.Thành phần tham gia: Rất rộng rãi, bao gồm nhiều thành phần (lãnh đạo địa phương, cán bộ các tổ chức chính trị xã hội, cán bộ kỹ thuật và nông dân; Các nhóm đối tượng khác nhau tại cộng đồng (giàu, nghèo, già, trẻ); và các giới (nam, nữ),

b Nội dung:

- Đánh giá thực trạng về kinh tế - xã hội của địa phương

- Đánh giá tình hình sản xuất có liên quan tới việc xây dựng mô hình: + Các phương thức chăn nuôi đang áp dụng;

+ Các khó khăn trong sản xuất, chăn nuôi;

+ Các khó khăn trong việc áp dụng các kỹ thuật tiến bộ;

+ Các kinh nghiệm của địa phương

-Tìm hiểu nguyện vọng của cộng đồng về các kỹ thuật mới

- Xem xét điều kiện thực tế của địa phương để có thể thực hiện được các kỹ thuật đó

c Công cụ sử dụng để đánh giá:

- Thu thập các số liệu thứ cấp;

-Phỏng vấn cá nhân, nhóm;

-Họp dân

2.1.2 Chọn địa điểm xây dựng mô hình và thành lập tổ chỉ đạo kỹ thuật

a Thành phần tham gia: gồm các cán bộ lãnh đạo, khuyến nông, cán bộ kỹ thuật, nông dân…

b Nội dung:

- Chọn điểm xây dựng mô hình: cần chọn địa điểm phù hợp, có tính đại diện để nhân rộng, dễ dàng cho việc tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn tại mô hình, đồng thời có thể thu hút nhiều người xem nhất

Địa điểm xây dựng mô hình phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất ở địa phương Khoảng cách từ trại chăn nuôi đến khu dân cư, các công trình xây dựng, nguồn nước, trại chăn nuôi khác theo quy định của Nhà nước đã được ban hành

- Thành lập tổ chỉ đạo kỹ thuật gồm đại diện của ban quản lý dự án, các cán bộ của cơ quan tư vấn (chuyển giao), cán bộ kỹ thuật huyện, xã,

+Tổ chỉ đạo kỹ thuật sẽ tổ chức cho việc chọn hộ tham gia;

+ Cách tiến hành: Họp nhóm

2.1.3 Đánh giá nhu cầu chuyển giao các kỹ thuật tiến bộ

a.Thành phần tham gia: Ban quản lý dự án, cán bộ nghiên cứu, lãnh đạo (thôn, xã), cán bộ khuyến nông (xã, huyện) và người dân, (có thể mời thêm những người có hiểu biết và kinh nghiệm sản xuất trong cộng đồng)

b Nội dung:

- Xác định những kỹ thuật nào cần được chuyển giao? Kỹ thuật đó có phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và phong tục tập quán của địa phương không?

- Những kỹ thuật đó sẽ nhằm giải quyết vấn đề gì cho sản xuất? Sự mong muốn của người dân về các kỹ thuật mới này như thế nào?

- Xác định nhu cầu tập huấn, tư vấn giúp đỡ, cho nông dân

- Xác định mục tiêu trình diễn: Để làm gì? Nông dân sẽ làm được gì sau khi xem các mô hình trình diễn, ?

c Cách tiến hành: Tổ chức các cuộc họp

2.1.4 Lựa chọn hộ nông dân xây dựng mô hình

a Thành phần tham gia lựa chọn hộ gia đình xây dựng mô hình trình diễn: các

cán bộ lãnh đạo, khuyến nông (thôn/xã), cán bộ kỹ thuật và người dân

b Các tiêu chuẩn chọn hộ gia đình tham gia xây dựng mô hình trình diễn:

- Hộ hoàn toàn tự nguyện;

- Hộ tương đối khá, có ý chí và quyết tâm trong sản xuất;

- Có điều kiện (đất đai, lao động, ) để xây dựng mô hình;

- Có nguyện vọng áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất;

- Sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và giúp đỡ các hộ khác;

- Cam kết thực hiện tốt qui định của dự án, các hoạt động và các kỹ thuật tiến bộ được chuyển giao

c Ký kết hợp đồng trách nhiệm với các hộ đã được chọn:

Sau khi lựa chọn được hộ gia đình tham gia xây dựng mô hình trình diễn, đại diện nhóm cán bộ khuyến nông sẽ tiến hành ký kết hợp đồng xây dựng mô hình với các hộ gia đình Bản hợp đồng sẽ là cơ sở để nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức của cộng đồng trong việc tham gia vào xây dựng mô hình; đồng thời cũng là căn cứ để hoàn thiện các thủ tục trong việc báo cáo quyết toán mô hình sau khi kết thúc

2.1.5 Xây dựng kế hoạch và các nội dung hoạt động

- Mục đích: Quyết định về nội dung và tiến trình thực hiện

- Thành phần tham gia: tổ kỹ thuật, các hộ thực hiện mô hình

- Cán bộ kỹ thuật giúp dân lựa chọn được các giải pháp kỹ thuật thích hợp

để giải quyết các vấn đề đã được xác định

- Kế hoạch và nội dung hoạt động được xác định dựa trên: hiện trạng, mục tiêu và nhu cầu của dân đối với việc chuyển giao kỹ thuật mới

- Dân tham gia lập kế hoạch hoạt động cụ thể như sau:

+ Thời gian: Khi nào bắt đầu, thực hiện, kết thúc, đánh giá,

+ Khối lượng công việc cụ thể cho từng hoạt động

+ Xác định rõ nguồn lực: Hỗ trợ của chương trình bao nhiêu, như thế nào;

Hộ gia đình huy động gì?

2.1.6 Tổ chức thực hiện mô hình và giám sát đánh giá định kỳ

a Chỉ đạo để thực hiện theo kế hoạch đã đề ra

b Tổ chức tập huấn:

Những lưu ý khi tập huấn:

- Từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp;

- Nội dung phù hợp với nhu cầu của dân, dễ hiểu;

- Chỉ tập huấn nội dung mới khi nông dân đã làm tốt các nội dung đã được tập huấn trước;

- Chọn phương pháp phù hợp, dùng nhiều tranh ảnh, hình vẽ, băng hình;

- Tập huấn ngoài hiện trường

c Hỗ trợ kỹ thuật sau tập huấn:

Những lưu ý khi hỗ trợ kỹ thuật:

- Thường xuyên theo dõi để giúp dân làm được theo những nội dung đã học;

- Theo cách cầm tay chỉ việc;

- Phương thức "nông dân chuyển giao cho nông dân"

d Giám sát, đánh giá định kỳ:

- Ai giám sát? Ban quản lý, cán bộ kỹ thuật và người dân;

- Cách làm: Phỏng vấn, họp nhóm, họp dân;

- Đánh giá, giám sát cái gì?

+ Đánh giá chung: Mô hình có đạt được mục tiêu đề ra không? Những hạn chế? Tính khả thi? Tính dễ làm? Khả năng áp dụng? Tính bền vững? Ảnh hưởng tới sản xuất ở địa phương

+ Việc thực hiện kế hoạch: Tiến độ các hoạt động, tài chính, phân bổ nguồn lực, so sánh với kế hoạch ban đầu để điều chỉnh (nếu cần)

+ Về kỹ thuật: Các qui trình kỹ thuật có được tuân thủ triệt để không? Có gặp khó khăn gì ảnh hưởng đến kỹ thuật không? Khả năng ứng dụng của đông đảo số hộ trong thôn/xã;

+ Đánh giá về tổ chức, quản lý;

+ Đánh giá về hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật của cơ quan tư vấn; + Đánh giá về kết quả, lợi ích và hiệu quả của mô hình;

+ Sự đóng góp và sự thực hiện của các hộ như đã cam kết

2.1.7 Đánh giá, nghiệm thu kết quả thực hiện mô hình

- Thành phần tham gia: các cán bộ lãnh đạo, khuyến nông (thôn/xã), cán bộ

kỹ thuật, các hộ mô hình, nhóm sở thích đại diện của nông dân và những người quan tâm

- Tư liệu hoá: Tổng kết tất cả những thông tin, kết quả, kinh nghiệm, để giúp cho việc tuyên truyền và nhân rộng;

- Đánh giá sự thành công trên các khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường,… + Về kinh tế: Xem xét về năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của sản xuất, sự phù hợp với điều kiện hiện tại (nhất là mức đầu tư) của nông hộ, vấn đề thị trường tiêu thụ sản phẩm,

+ Về xã hội: Xem xét về khả năng tạo việc làm và nâng cao thu nhập, những đóng góp trong việc nâng cao kiến thức và nhận thức của người dân trong sản xuất, sự thay đổi về tập quán canh tác (từ lạc hậu sang áp dụng các thiết bị

kỹ thuật mới, )

+ Về môi trường: Sự đóng góp của kỹ thuật mới trong việc bảo vệ môi trường sinh thái (do canh tác hợp lý và có kỹ thuật), có gây ô nhiễm môi trường không?

+ Tính bền vững và khả năng áp dụng: Xem xét về thái độ và cách ứng xử của người dân với các kỹ thuật mới, bao nhiêu hộ trong địa phương có thể áp dụng được các kỹ thuật này?

- Tổ chức các cuộc hội nghị, hội thảo đầu chuồng, tham quan, học tập;

- Giúp đỡ cho chủ hộ các nội dung để chia sẻ kinh nghiệm;

- Dùng phương thức "nông dân chuyển giao cho nông dân";

- Hình thành các nhóm sở thích, thông qua đó để tiếp tục nhân rộng các

kỹ thuật đã trình diễn;

- Các thành viên trong nhóm sở thích được dự án ưu tiên cho vay vốn và các cán bộ kỹ thuật sẽ định kỳ kiểm tra để hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình nhân rộng mô hình

2.2 Các bước triển khai xây dựng mô hình trình diễn ngoài thực địa

2.2.1 Chuẩn bị

2.2.1.1 Thu thập thông tin cơ bản từ cộng đồng

Trước khi xây dựng mô hình, cán bộ khuyến nông cần tiến hành khảo sát, nghiên cứu địa điểm dự kiến xây dựng mô hình Các thông tin cần thu thập bao gồm:

a Đặc điểm về điều kiện tự nhiên:

- Đất chăn thả;

- Đất chưa sử dụng;

- Đặc điểm thổ nhưỡng

d Đặc điểm về kinh tế xã hội:

- Đặc điểm cơ sở hạ tầng, giao thông, đặc điểm về sông, suối, thủy lợi,

- Đặc điểm kinh tế xã hội bao gồm: tốc độ tăng trưởng GDP, cơ cấu các ngành kinh tế,

- Dân số, lao động;

- Thành phần dân tộc

e Một số tài liệu chuyên môn liên quan:

- Văn bản về giao quyền sử dụng đất cho các hộ;

- Phương án quy hoạch sử dụng đất của địa phương;

- Các sơ đồ, bản đồ về hiện trạng sử dụng đất tại địa phương như:

+ Bản đồ địa chính;

+ Bản đồ thổ nhưỡng;

+ Bản đồ hiện trạng sử dụng đất tại địa phương;

+ Bản đồ giao khoán rừng đến hộ gia đình

2.2.1.2 Lập danh sách các hộ đăng ký tham gia xây dựng mô hình

Trên cơ sở các hướng dẫn cụ thể về định mức, các quy định về mức hỗ trợ cũng như yêu cầu của mô hình, cán bộ khuyến nông gặp gỡ với lãnh đạo địa phương để thống nhất và họp dân để phổ biến Sau đó lấy ý kiến đăng ký tham gia xây dựng mô hình

Biểu 2.1 Danh sách đăng ký tham gia xây dựng mô hình

trình diễn trong khuyến nông

Tên mô hình: Địa điểm:

2.2.1.3 Lựa chọn hộ dân tham gia

Chọn người tham gia xây dựng mô hình trình diễn là hết sức quan trọng, quyết định đến sự thành bại của mô hình Người được tham gia trình diễn cần phải là người đại diện cho người dân địa phương, có lòng nhiệt tình, tự nguyện,

uy tín, trung thực, có kinh nghiệm trong sản xuất

Trên cơ sở các hộ đăng ký tham gia, cán bộ Khuyến nông bàn bạc với cán

bộ địa phương để tiến hành điều tra từng hộ và lựa chọn Có thể sử dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn để thu thập thông tin tại các hộ thông qua các phiếu thu thập thông tin hộ gia đình:

Biểu 2.2 PHIẾU THU THẬP THÔNG TIN HỘ GIA ĐÌNH

1 Thông tin chung về hộ gia đình

- Đất sản xuất nông nghiệp: m2

- Đất sản xuất lâm nghiệp: m2

+ Rừng tự nhiên khoanh nuôi: m2

Để thu thập các thông tin, ngoài việc quan sát trực tiếp, phỏng vấn trực tiếp

hộ gia đình, cán bộ khuyến nông nên sử dụng công cụ đánh giá là:

Biểu 2.3 Bảng đánh giá hiện trạng sử dụng đất của hộ gia đình

TT Loại đất

Diện tích (m 2 )

Loại cây trồng chính

Số lượng cây

Hình thức trồng

Năm trồng

Thu hoạch (đ hay kg)

2.2.2 Lập kế hoạch triển khai mô hình

Trên cơ sở điều tra khảo sát tại các điểm lựa chọn, điều tra các hộ gia đình đăng ký tham gia tại mỗi điểm, cán bộ khuyến nông tổng hợp và ra quyết định các nội dung sau:

2.2.2.1 Xác định địa điểm triển khai mô hình trình diễn khuyến nông

- Các điểm xây dựng mô hình nên chọn những nơi mà người dân có thể nhìn thấy và quan sát một cách dễ dàng và có tính đại diện chung cho điều kiện đất đai của địa phương (tốt nhất nên thực hiện trên đất của nông dân);

- Có giao thông đi lại thuận tiện để vận chuyển vật tư, giống, chăm sóc và kiểm tra đánh giá mô hình Nếu giao thông thuận tiện sẽ giúp cho việc triển khai, giám sát mô hình được dễ dàng

2.2.2.2 Xác định quy mô mô hình

Các căn cứ để xác định quy mô mô hình trình diễn:

- Căn cứ vào định mức kỹ thuật, mức hỗ trợ đối với từng loại cây trồng của

mô hình;

- Căn cứ vào số lượng cây, con, vật tư thiết bị yêu cầu của mô hình;

- Căn cứ vào kinh phí của mô hình

2.2.2.3 Tính toán quy mô diện tích của mô hình, địa điểm và số hộ tham gia

a Quy mô về diện tích

Căn cứ vào quy định của Nhà nước, mỗi loại mô hình trình diễn khác nhau

sẽ có những quy định về quy mô diện tích khác nhau

Căn cứ vào quy định của Nhà nước, quy mô của mô hình khuyến lâm như sau:

- Trồng rừng thâm canh cây nguyên liệu: 25-30 ha

- Trồng rừng thâm canh cây gỗ lớn: 20-25 ha

- Trồng rừng thâm canh cây lâm sản ngoài gỗ: 20-25 ha

- Nông lâm kết hợp trên đất nghèo kiệt: 20-25ha

- Trồng rừng thâm canh cây mọc nhanh, chất lượng cao: 20-25ha,

b Số hộ tham gia

Số hộ tham gia bình quân:

- Mô hình cây nguyên liệu bình quân: 50- 60 hộ/mô hình

- Mô hình cây lâm sản ngoài gỗ: 35-50 hộ/mô hình

- Mô hình cây gỗ lớn: 30-45 hộ/mô hình

Kết quả cụ thể việc lựa chọn các điểm, các hộ tham gia với quy mô của mô hình được tổng hợp qua bảng sau:

Biểu 2.4 Bảng tổng hợp các thông tin cơ bản về xây dựng mô hình

TT Địa điểm triển khai Quy mô (ha) Số hộ tham gia Ghi chú

2.2.2.4 Lập kế hoạch thực hiện các công việc

Để triển khai thực hiện công việc của mô hình, cán bộ Khuyến nông phải

có kế hoạch chi tiết cho từng hạng mục công việc về thời gian triển khai và yêu cầu trách nhiệm cho từng đối tượng cụ thể

Biểu 2.5 Bảng kế hoạch hoạt động xây dựng mô hình trình diễn

1 Tổ chức họp dân để nêu rõ mục đích yêu

cầu và thống nhất phương pháp làm việc

2 Giải phóng hiện trường để chuẩn bị

3 Tổ chức tập huấn cho người tham gia xây

dựng mô hình

4 Hỗ trợ giống, thiết bị, vật tư

5 Tổ chức tham quan, sơ kết hội thảo

6 Thông tin tuyên truyền

7 Thuê cán bộ chỉ đạo

8 Kiểm tra đánh giá và nghiệm thu

9

2.2.2.5.Dự kiến phân bổ kinh phí

Căn cứ theo thông tư số 15/ 2013/TT-BNNPTNT ngày 26/02/2013 Quy định thực hiện một số điều của Nghị định số 02/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 01 năm 2010 của Chính phủ về khuyến nông Quy định như sau:

- Mức hỗ trợ cho mô hình trình diễn và hộ tham gia mô hình:

+ Mô hình trình diễn cây trồng hàng năm được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 400 triệu đồng/mô hình/năm và 30 triệu đồng/hộ;

+ Mô hình trình diễn cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả và cây lâm nghiệp được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 600 triệu đồng/mô hình/năm và 50 triệu đồng/hộ;

+ Mô hình trình diễn chăn nuôi được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 700 triệu đồng/mô hình/năm và 50 triệu đồng/hộ;

+ Mô hình trình diễn nuôi trồng thuỷ sản được hỗ trợ chi phí mua giống và các vật tư thiết yếu theo quy định với mức hỗ trợ tối đa 800 triệu đồng/mô hình/năm và 100 triệu đồng/hộ;

+ Mô hình trình diễn về các lĩnh vực khác được hỗ trợ theo quy định tại điểm 3.2 khoản 3 Điều 5 của Thông tư liên tịch số 183/2010/TTLT-BTC-BNN ngày 15 tháng 11 năm 2010 của liên Bộ Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn;

+ Đối với mô hình trình diễn có tính đặc thù, mức hỗ trợ cụ thể sẽ do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quyết định theo từng dự án

Từ nguồn kinh phí hỗ trợ, cán bộ khuyến nông dựa vào các văn bản quy định của Nhà nước về mức hỗ trợ, loại hình được hỗ trợ, để lập dự toán kinh phí cho xây dựng mô hình Bao gồm:

Tổng kinh phí thực hiện mô hình: Trong đó:

Năm 1:

Năm 2:

Năm 3:

Kết quả được tổng hợp vào bảng sau:

Biểu 2.6 Bảng tổng hợp kinh phí xây dựng mô hình

4 Chi đào tạo, tham quan

5 Chi triển khai, cán bộ

chỉ đạo

Tổng cộng

2.2.3 Tổ chức triển khai thực hiện mô hình

Sau khi đề án đã được duyệt, việc triển khai thực hiện mô hình là công việc yêu cầu cán bộ Khuyến nông phải thực hiện có tính kế hoạch, bởi thời gian thực hiện mô hình kéo dài, đối tượng là một nhóm hộ nông dân tham gia và địa bàn triển khai rộng Công tác triển khai thực hiện mô hình được thực hiện như sau

2.2.3.1 Tập huấn cho hộ nông dân tham gia xây dựng mô hình

Bước 1: Chuẩn bị cho buổi tập huấn

- Thống nhất với địa phương có nông dân tham dự về kế hoạch tập huấn;

- Lập kế hoạch chi tiết cho buổi tập huấn;

- Số người được tham gia tập huấn: Số người tham gia tập huấn không vượt quá số hộ tham gia mô hình (chỉ tổ chức cho người tham gia thực hiện mô hình trình diễn, nếu số người quá ít thì tập hợp nhiều điểm thực hiện mô hình lại để tập huấn)

- Thời gian tập huấn, số lần tập huấn theo quy định về định mức hỗ trợ;

- Nội dung tập huấn: Theo quy trình kỹ thuật;

- Địa điểm tập huấn;

- Phương pháp tập huấn: Phương pháp lấy học viên làm trung tâm, học viên được học kết hợp thực hành lý thuyết ngay tại hiện trường

- Thời điểm tập huấn: Thường tập huấn trước khi triển khai mô hình để người dân nắm bắt được kỹ thuật để người dân áp dụng vào việc xây dựng mô hình

- Kinh phí cho tập huấn: Kinh phí chi triển khai điểm trình diễn mô hình bao gồm:

+ Tập huấn cho người sản xuất, tổng kết mô hình không quá 10 triệu đồng/mô hình, riêng mô hình đòi hỏi kỹ thuật cao tối đa không quá 15 triệu đồng/mô hình

+ Trong đó chi bồi dưỡng tập huấn, tham quan cho người sản xuất gắn liền với từng mô hình với mức hỗ trợ tiền ăn cho học viên là 15.000đ/người/ngày và chi cho hướng dẫn viên thực hành thao tác kỹ thuật là 40.000đ/người /ngày

- Chuẩn bị tài liệu tập huấn;

- Thông báo tới các thành phần tham dự trước 1 tuần;

- Chuẩn bị địa điểm, ánh sáng, bàn ghế, và hiện trường thực hành

Bước 2: Tiến hành tập huấn

- Khai mạc lớp học đúng giờ;

- Chào mừng những người tham dự, giới thiệu, làm quen;

- Nói rõ mục đích nội dung và chương trình buổi tập huấn;

- Trình bày theo trình tự đã chuẩn bị trước;

- Kết hợp tranh ảnh với thảo luận nhóm;

- Người giảng thực hành bài giảng trên hiện trường để ghi nhớ những gì đã học;

- Phát tài liệu tập huấn tóm tắt lại bài học

Bước 3: Tổng kết đánh giá lớp tập huấn

- Người học đóng góp ý kiến cho buổi tập huấn:

+ Về nội dung bài giảng;

+ Phương pháp giảng dạy của giáo viên;

Bước 1: Chuẩn bị

- Thống nhất với chính quyền địa phương có người tham gia về kế hoạch chuyến tham quan;

- Lập kế hoạch chi tiết cho chuyến tham quan;

- Xác định rõ mục tiêu cần tham quan: học tập, trao đổi kinh nghiệm từ các

mô hình đã triển khai thành công của các địa phương khác;

- Đối tượng: Các hộ tham gia xây dựng mô hình;

- Thời gian, thời điểm, địa điểm, tuyến đường đi, nội dung tham quan, dự toán kinh phí, danh sách người đi tham quan,

- Làm tất cả các công việc chuẩn bị và liên hệ cần thiết như phương tiện đi lại, kinh phí, giáo viên hướng dẫn, nơi ăn ngủ và học tập, giờ giấc và lịch trình tham quan,

Bước 2: Tiến hành chuyến tham quan

- Tập trung nơi xuất phát, phổ biến lịch trình của chuyến tham quan, phong tục tập quán của nơi đến và những nội dung đến tham quan;

- Gặp mặt chủ hộ nơi đến tham quan;

- Nghe chủ hộ giới thiệu tóm tắt về kinh nghiệm xây dựng mô hình của hộ gia đình;

- Cùng với chủ hộ đi thăm quan hiện trường, vừa quan sát, vừa trao đổi để làm rõ các thông tin;

- Trao đổi giữa các thành viên trong đoàn để rút ra bài học, cám ơn chủ hộ

và gia đình

Bước 3: Đánh giá, viết báo cáo

- Kết quả đạt được qua chuyến đi;

- Khả năng tiếp thu và mở rộng cách làm ăn

mới đã học được ở nơi tham quan;

- Những đóng góp nhằm rút kinh nghiệm cho

những chuyến tham quan sau

2.2.3.3 Chuẩn bị hiện trường xây dựng mô hình

trình diễn

Trước khi tiến hành xây dựng mô hình, cần

chuẩn bị hiện trường để triển khai mô hình.Tùy theo

từng lĩnh vực xây dựng mô hình mà có các hoạt động

chuẩn bị mô hình khác nhau Nhìn chung công tác chuẩn bị hiện trường sẽ bao gồm các hoạt động như:

- Chuẩn bị mặt bằng: Phát dọn thực bì: (Phát dọn toàn diện; Phát dọn cục bộ; Phát dọn theo đám; Phát dọn theo băng – đối với các mô hình trong lĩnh vực lâm nghiệp);

- Làm đất (Làm đất toàn diện; Làm đất cục bộ: làm theo băng, làm theo hố; bón lót;…

2.2.3.4 Hỗ trợ giống, thiết bị, vật tư

- Hạng mục hỗ trợ: Các mô hình trình diễn khuyến nông được Nhà nước hỗ trợ chủ yếu là giống và phân bón Công trồng, chăm sóc, bảo vệ là phần đóng góp của hộ gia đình xây dựng mô hình

- Quy trình kỹ thuật áp dụng, thông số kỹ thuật: Đối với cây giống, con giống phải lấy từ các đơn vị có đầy đủ chức năng sản xuất kinh doanh giống cây trồng lâm nghiệp

Tùy theo mỗi loại cây,con giống phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn như tháng tuổi, chiều cao, đường kính cổ rễ,

- Mức hỗ trợ:

+ Đối với miền núi, vùng sâu, biên giới, bãi ngang ven biển: Nhà nước hỗ trợ 60% giống, 40% phân bón

+ Đối với hộ nghèo miền núi: Nhà nước hỗ trợ 80% giống, 60% phân bón + Đối với những mô hình có tính đặc thù riêng, mức hỗ trợ riêng

2.2.4 Giám sát, đánh giá và tổng kết mô hình

để tiến hành đánh giá Điều này sẽ giảm bớt chi phí trong quá trình đánh giá Tùy thuộc vào yêu cầu, nguồn lực phục vụ hoạt động đánh giá mà chúng ta

có thể đánh giá toàn bộ hoặc chỉ chọn một số địa điểm, thời gian, đối tượng nhất định để đánh giá Khi kiểm tra đánh giá phải có biên bản ghi chép lại các kết quả của mô hình

2.2.4.2 Xây dựng chỉ tiêu theo dõi

- Đánh giá và nghiệm thu mức độ đạt được của các chỉ tiêu phát triển của

+ Mức độ tăng thu nhập cho người dân;

- Đánh giá ảnh hưởng, tác động của dự án bao gồm các chỉ tiêu:

+ Số mô hình được lan rộng sau trình diễn tại cộng đồng;

+ Khả năng áp dụng sau khi dự án kết thúc;

3.2.4.3 Sơ kết, hội thảo và tổng kết

Công tác sơ kết được tổ chức mỗi năm một lần để rút kinh nghiệm và đưa

ra hướng thực hiện cho năm sau

Hội thảo tổng kết được tổ chức vào năm cuối khi mô hình đi vào giai đoạn kết thúc để đánh giá kết quả của mô hình cũng như khả năng nhân rộng

Để tổng kết mô hình, cán bộ khuyến nông cần xử lý các số liệu, trên cơ sở

đó viết báo cáo kết quả thực hiện mô hình Báo cáo cần được viết ngắn gọn, rõ ràng song cần phải nêu rõ được những kết quả đã đạt được, những mục tiêu chưa đạt được hoặc mới đạt ở mức độ thấp Phân tích những nguyên nhân chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện mô hình, những bài học kinh nghiệm đã thu được,

2.2.5 Tổ chức nhân rộng mô hình

2.2.5.1 Hội thảo đầu bờ:

Trong quá trình triển khai mô hình, nếu thấy mô hình đạt kết quả tốt có thể

tổ chức hội thảo đầu bờ và mời nông dân trong vùng đến thăm quan và học tập Đánh giá sơ bộ, thu thập số liệu để chuẩn bị cho tổng kết nhân rộng

- Hội thảo đầu bờ là hình thức huấn luyện bằng việc trao đổi kinh nghiệm

để đánh giá và giải quyết các vấn đề ngay tại hiện trường Đây là quá trình học hỏi giữa nông dân với nhau trong cộng đồng Hội thảo đầu bờ tốt nhất là được tổ chức ngay tại điểm trình diễn, thực hiện trên đất của nông dân, do chính người dân đó tham gia một phần vào công việc điều hành và giới thiệu mục đích của hội thảo

Bước 1: Chuẩn bị

- Căn cứ vào kết quả của mô hình trình diễn, cán bộ khuyến nông bàn bạc với địa phương và trạm khuyến nông huyện để xây dựng kế hoạch chi tiết:

+ Mục đích hội thảo đầu bờ là gì?

+ Đối tượng tham gia hội thảo: Hộ tham gia mô hình, hộ bên ngoài;

+ Thời gian, số lần thực hiện theo kế hoạch;

+ Địa điểm: Tại mô hình;

+ Kinh phí thực hiện, phương tiện trợ giúp và người trợ giúp cho cuộc hội thảo;

+ Liệt kê thứ tự các công việc tiến hành trong hội thảo và phân công trách nhiệm;

- Thông báo mục đích, thời gian, nội dung và địa điểm cho các thành viên được mời tham gia trước 1 tuần

Bước 2: Thực hiện

- Toàn bộ đoàn và chủ hộ gặp nhau tại địa điểm của mô hình;

- Cán bộ khuyến nông giới thiệu mục đích, nội dung và chương trình làm việc;

- Tổ chức hội thảo:

+ Có thể chia ra thành các nhóm nhỏ cho nông dân thảo luận

+ Khuyến khích người dân làm trình diễn đứng ra giới thiệu

+ Trong hội thảo đầu bờ nên kết hợp huấn luyện trên hiện trường để đào tạo kỹ năng, giới thiệu lý thuyết và trình diễn kỹ thuật để mọi người quan sát, bình luận và có thể thực hành ngay trên thực địa

Bước 3: Tổng kết đánh giá

- Có thể đánh giá kết quả cuộc hội thảo đầu bờ ngay tại hiện trường;

- Có bao nhiêu hộ gia đình muốn áp dụng mô hình đã có hiệu quả;

- Những khó khăn gì gặp phải khi áp dụng xây dựng mô hình;

- Kế hoạch triển khai nhân rộng cho các hộ gia đình muốn áp dụng;

- Viết báo cáo hội thảo đầu bờ

2.2.5.2 Thông tin tuyên truyền

* Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng

Phương tiện thông tin đại chúng bao gồm:

+ Nhóm truyền thanh (đài, băng cát sét);

+ Nhóm kết hợp nghe nhìn (phim, tivi, video);

+ Nhóm ấn phẩm (báo chí, tranh ảnh, sách, tờ bướm)

Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng có lợi ích là cùng lúc đưa thông tin đến với nhiều người.Tuy nhiên, chỉ sử dụng phương tiện thông tin đại chúng trong trường hợp sau:

- Tuyên truyền để giúp nông dân nhận thức được những sáng kiến mới và động viên họ đẩy mạnh sản xuất;

- Đưa ra lời khuyến cáo đúng lúc;

- Mở rộng phạm vi ảnh hưởng của các hoạt động khuyến nông;

- Chia sẻ kinh nghiệm với nông dân ở địa phương khác;

- Trả lời những câu hỏi của những người tham gia;

- Nhắc đi nhắc lại nhiều lần một lượng thông tin hoặc một lời khuyến cáo cho nông dân để làm cho họ nhớ kỹ và lâu hơn

Thông tin khuyến nông thường có tính giáo dục cho nên nếu không có kết cấu chặt chẽ thì sẽ làm cho người xem/người nghe dễ chán Nếu dài quá sẽ làm

họ chóng quên.Vì vậy, thông tin phải đơn giản và ngắn, nhắc đi nhắc lại nhiều lần, có kết cấu chặt chẽ

Sản xuất các chương trình khuyến nông phát trên các phương tiện thông tin đại chúng là công việc của các nhà chuyên môn.Tuy nhiên, người cán bộ khuyến nông lâm nếu có điều kiện hoàn toàn có thể sử dụng một cách có hiệu quả những thông tin đó vào công việc quảng bá mô hình bằng cách làm sau:

Ghi lại các chương trình phát thanh nông thôn vào băng cát xét và mở lại cho bà con nghe vào lúc thích hợp

Khuyến khích nông dân nghe đài,thông báo cho họ biết thời gian và chủ

đề của các chương trình phát thanh liên quan

Có thể dùng máy quay video sản xuất được các chương trình khuyến nông đơn giản cho nông dân xem

Làm tờ rơi (tờ bướm) để hướng dẫn nông dân cách làm một công việc cụ thể nào đó Thông tin viết trên tờ rơi nên được trình bày ngắn gọn, dễ hiểu và nên kèm theo hình ảnh

* Xây dựng pa nô, áp phích quảng bá mô hình

- Pa nô quảng bá mô hình có thể làm trên nhiều chất liệu, tùy thuộc nguồn kinh phí, mục đích sử dụng lâu bền để quyết định chất liệu làm pa nô;

+ Pa nô có thể xây bằng gạch, xi măng Phương thức này được sử dụng nhiều lần, có tính chất bền vững, lâu dài;

+ Thiết kế trên gỗ;

+ Quảng bá trên chất liệu vải;

+ Viết trên giấy,phương thức này thường tốn ít kinh phí nhưng sử dụng không được lâu;

- Từ ngữ viết trên pa nô nên ngắn gọn, có tính thuyết phục nông dân làm theo như hãy trồng rừng, mô hình Nông lâm kết hợp,

- Pa nô, áp phích quảng bá mô hình nên đặt ở những nơi thuận tiện cho người dân quan sát, sẽ có tính hiệu quả cao hơn

Chương 3 GIÁM SÁT VÀ ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG MÔ HÌNH

TRÌNH DIỄN TRONG KHUYẾN NÔNG

3.1 Khái niệm chung về giám sát và đánh giá

Giám sát và đánh giá là một hoạt động rất quan trọng trong chu trình dự

án nói chung và hoạt động xây dựng mô hình khuyến nông nói riêng.Hiểu một cách chung nhất, các hoạt động giám sát và đánh giá đều trả lời câu hỏi:

Dự án/hoạt động đã và chưa làm được những gì? Tại sao làm được và chưa làm được? Những gì cần điều chỉnh hoặc cần tiếp tục thực hiện trong thời gian tới?

Giám sát và đánh giá đều là những hoạt động của quản lý và là công

cụ để quản lý chương trình, dự án Trong chu trình của các chương trình dự

án phát triển, thì các hoạt động giám sát và đánh giá được thiết kế để bảo đảm các hoạt động được thực thi theo đúng mục tiêu đã đề ra và đánh giá hiệu quả cũng như các tác động của chúng

Sự khác nhau giữa giám sát và đánh giá

Giám sát và đánh giá là những chức năng quản lý khác nhau trong các chương trình, dự án và thường phục vụ những đối tượng sử dụng khác nhau Giám sát thường là một chức năng quản lý nội bộ, còn đánh giá thường được tiến hành bởi các chuyên gia đánh giá độc lập và thường do các cơ quan độc lập đề xướng Giám sát được thực hiện liên tục hàng ngày hoặc định kỳ, nhằm thu thập và phân tích thông tin, dữ liệu về tình hình thực hiện hoạt động với kế hoạch đề ra

Đánh giá được thực hiện theo định kỳ hoặc đột xuất nhằm làm rõ sự tương quan giữa kết quả đạt được trên thực tế so với mục tiêu dự án đã đề ra

và xác định xem các hoạt động và đầu ra của dự án có dẫn đến sự thay đổi nào không