KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG

Tiền thân của nhà máy là một xưởng cơ khí công trình có nhiệm vụ sửa chữa và sản xuất các loại phương tiện phục vụ cho sự nghiệp đảm bảo giao thông vận tải đường sắt, trực thuộc Cục đảm

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG

I LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG.

Nhà máy Cơ khí cầu đường (gọi tắt là nhà máy) có trụ sở đặt tại 460 Trần Quý Cáp, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Nhà máy được chính thức thành lập vào ngày 01/10/1968 do Bộ Giao thông vận tải quyết định Ban đầu, nhà máy gặp rất nhiều khó khăn bởi cơ sở vật chất, kỹ thuật nghèo nàn, lạc hậu, tình hình tài chính của nhà máy hạn hẹp không có khả năng đầu tư, đổi mới công nghệ tiên tiến vào sản xuất kinh doanh Tuy nhiên, nhà máy đã được hạch toán độc lập, có tài sản

cố định, được cấp vốn lưu động, được mở tài khoản riêng tại ngân hàng, có tư cách pháp nhân và được sử dụng con dấu riêng

Tiền thân của nhà máy là một xưởng cơ khí công trình có nhiệm vụ sửa chữa

và sản xuất các loại phương tiện phục vụ cho sự nghiệp đảm bảo giao thông vận tải đường sắt, trực thuộc Cục đảm bảo giao thông, Bộ Giao thông vận tải Ngoài ra, nhà máy còn có nhiệm vụ trung đại tu ô tô và bảo dưỡng các loại máy móc công trình, sản xuất và sửa chữa các loại ghi, phụ tùng ghi, sản xuất công cụ cải tiến dùng cho thi công đường sắt

Cùng với sự phát triển đi lên của đất nước, nhà máy cũng có những thay đổi Trong thời kỳ thực hiện cơ chế quản lý hành chính tập trung, nhà máy được Nhà nước bao cấp hoàn toàn, sản xuất và tiêu thụ sản phẩm theo kế hoạch của Nhà nước giao nên không phát huy được tính chủ động sáng tạo, luôn luôn trông chờ, ỷ lại vào sự bao cấp của Nhà nước, ít quan tâm tới hiệu quả kinh tế Nhà máy có lúc rơi vào tình trạng hết sức khó khăn, tình hình sản xuất trì trệ, kế hoạch sản xuất không hoàn thành Công tác quản lý xí nghiệp bị buông lỏng và có nhiều sai phạm trong quản lý kinh tế làm thất thoát tài sản của nhà máy, đời sống cán bộ, công nhân viên (CBCNV) gặp nhiều khó khăn

Khi chuyển đổi sang cơ chế quản lý mới, lấy hiệu quả sản xuất kinh doanh là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu, đã buộc nhà máy phải tiến hành đổi mới công tác tổ chức cho phù hợp với cơ chế quản lý mới Chỉ sau một thời gian thực hiện, công tác tổ chức sản xuất kinh doanh và công tác quản lý xí nghiệp đã có những bước chuyển biến rõ nét: thích nghi dần với hoạt động của nền kinh tế thị trường, chủ động trong sản xuất kinh doanh và sắp xếp lao động phù hợp, áp dụng những chính sách của nhà nước về cải cách thủ tục hành chính, áp dụng chế độ lương thưởng,

và các loại phụ cấp cho CBCNV trong nhà máy, người lao động tự giác trong công việc, vì vậy hiệu quả đem lại rất khả quan

Trong thời gian đó, căn cứ luật tổ chức chính phủ ngày 30/09/1992, căn cứ quy chế thành lập và giải thể doanh nghiệp Nhà nước ban hành kèm theo Nghị định số 388/HĐBT/ ngày 20/11/1991 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), ngày 05/04/1993, Bộ Giao thông vận tải đã rà soát và quyết định thành lập lại là Nhà máy Cơ khí cầu đường trực thuộc Liên hiệp đường sắt Việt Nam, mã số ngành: Kinh tế kỹ thuật: 25

Cùng với ngành Cơ khí Việt Nam, nhà máy Cơ khí cầu đường đã và đang nỗ lực vượt qua những khó khăn thử thách của cơ chế mới, góp phần vào công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

II ĐẶC ĐIỂM VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG.

1 Ngành nghề kinh doanh và loại hình hoạt động của nhà máy

Nhà máy Cơ khí cầu đường là một doanh nghiệp nhà nước do Bộ Giao

thông vận tải thành lập lại vào ngày 05/04/1993

Ngành nghề kinh doanh của nhà máy là sản xuất và kinh doanh các sản phẩm tà vẹt bê tông, phụ tùng đầu máy toa xe, dụng cụ cầu đường phục vụ thi công lắp đặt, sửa chữa đường sắt và các sản phẩm cơ khí khác phục vụ trong và ngoài ngành đường sắt Các sản phẩm này có đặc điểm chung là có nhiều linh kiện nhỏ,

một sản phẩm qua nhiều công đoạn sản xuất, nhiều công đoạn lắp ráp và rất nặng, khó vận chuyển Mỗi lần vận chuyển phải tháo rời các linh kiện ra nên gặp nhiều khó khăn

Trong những năm đầu cải cách, với điều kiện cơ chế mới, nhà máy đã dần tạo được thế đứng trên thị trường, sản phẩm làm ra có chất lượng, được khách hàng tin dùng, sản xuất kinh doanh ngày càng tiến bộ, quy mô sản xuất ngày càng

mở rộng

Trước kia, nhà máy sản xuất theo nhiệm vụ được giao Tuy nhiên, kể từ khi đổi mới, nhà máy tự tìm kiếm công việc thông qua các hợp đồng kinh tế với các doanh nghiệp trong và ngoài ngành Chính vì vậy quy trình hoạt động của nhà máy bắt đầu bằng việc tiếp thị để tìm kiếm khách hàng Khi tìm được khách hàng, nhà máy tiến hành ký kết hợp đồng kinh tế, sau đó lập dự toán cho quá trình sản xuất Khi sản xuất song sẽ tiến hành bàn giao cho khách hàng Ta có thể hình dung qua

sơ đồ sau:

Sơ đồ 1: Quy trình hoạt động của nhà máy cơ khí cầu đường:

Tiếp thị

Ký kết hợp đồng kinh tế

Lập dự toán v sà s ản

xuất

Kiểm tra, b n giaoà s

III QUY MÔ HOẠT ĐỘNG CỦA NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG:

1 Quy mô về vốn và tài sản:

Là doanh ngiệp Nhà nước nên nguồn vốn hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau: vốn Ngân sách Nhà nước cấp (khi nhà máy được thành lập và cấp bổ sung hàng năm), lợi nhuận từ các hoạt động giữ lại bổ sung nguồn vốn kinh doanh, nguồn vốn liên doanh, vốn cổ phần, nguồn vốn chiếm dụng từ phía đối tác (người cung cấp, )

Tại thời điểm thành lập, nhà máy có tổng số vốn sản xuất kinh doanh là trên

1 tỷ đồng Sau gần 10 năm hoạt động, tổng số vốn của nhà máy tăng lên trên 13 tỷ

Ta có thể thấy rõ điều này qua bảng sau:

Biểu 1: Cơ cấu vốn của công ty Đơn vị : đồng

-Tài sản lưu động 10.790404.965 11.363.238.582 -Tài sản cố định 1.467.239.723 1.692.104.348

-Nguồn vốn chủ sở hữu 6.410.230.691 6.513.597.409

2 Quy mô về lao động.

Cơ khí là một ngành sản xuất đòi hỏi trình độ của người lao động cao Đó là một chu kỳ khép kín từ khâu thiết kế, lập quy trình công nghệ đến tổ chức sản xuất

và kiểm tra chất lượng sản phẩm, trước khi xuất xưởng Với tính chất công việc rất phức tạp, nhờ hệ thống đào tạo trước đây mà nhà máy có được một đội ngũ công nhân chất lượng cao, biểu hiện ở tỷ lệ cán bộ có trình độ trung cấp trở lên chiếm 20%, số công nhân có tay nghề kỹ thuật cao chiếm 80%

Từ khi chuyển đổi sang cơ chế thị trường, đội ngũ lao động của nhà máy đã

có nhiều thay đổi cả về mặt số lượng và chất lượng, song những hậu quả của cơ chế cũ vẫn còn tồn tại khá nặng nề, tư tưởng trông chờ, ỷ lại, dựa dẫm trong đội

ngũ CBCNV vẫn còn tồn tại, một số cán bộ quản lý thiếu kiến thức chuyên môn, thiếu năng lực quản lý, làm việc mà không lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu, quản

lý theo kinh nghiệm, duy ý trí

Trong thời gian vừa qua, một mặt, do chế độ của nhà nước nhất là khi thực hiện nghị định 176/CP của Chính phủ, mặt khác, do khách quan trong sản xuất kinh doanh nên một số lượng không nhỏ những CBCNV có trình độ đã nghỉ, trong

đó việc đào tạo và đào tạo lại cho người lao động gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí một số ngành nghề như luyện kim, nhiệt luyện, gia công cơ khí chính xác, không

có nơi đào tạo Điều này có ảnh hưởng lớn đến việc đổi mới của nhà máy

Ta có thể thấy rõ điều này qua báo cáo sau:

Biểu 2: Báo cáo tình hình lao động của nhà máy:

5 Tuổi bình quân công nhân sản xuất Tuổi 45

6

Trình độ

+ Trên đại học

+ Đại học

+ Cao đẳng và trung cấp

Người Người Người

0 30 6

Hiện nay, tổng số CBCNV của nhà máy là 161 người, số lao động quản lý

là 27 người, bậc thợ bình quân là 5/7

Qua tìm hiểu thực tế, ta thấy tổ chức quản lý và tổ chức sản xuất trong các phân xưởng khá hợp lý, bộ phận quản lý của các phân xưởng gọn nhẹ, có trình độ kinh nghiệm, đảm nhiệm công việc một cách trôi trảy Tuy nhiên, bậc thợ ở các phân xưởng chưa cao, do vậy, đòi hỏi chính sách đào tạo và tuyển dụng của nhà

máy cần được chú trọng hơn để nâng cao trình độ của người lao động, đáp ứng được yêu cầu sản xuất kinh doanh trong cơ chế thị trường

Tóm lại, qua tìm hiểu cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của nhà máy Cơ khí cầu đường, ta nhận thấy bộ máy quản lý ở đây khá gọn nhẹ, việc bố trí, sử dụng cán bộ hợp lý Song bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật có năng lực vẫn còn thiếu, có phòng ban kiêm nhiệm nhiều chức vụ nên chưa đáp ứng tốt các yêu cầu sản xuất kinh doanh của nhà máy Để khắc phục tình trạng này, một mặt, nhà máy cần có chính sách tuyển dụng kịp thời, mặt khác, nhà máy cần chú ý nâng cao trình độ quản lý sao cho phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ đã đề ra Thực hiện tốt những vấn đề trên là nhà máy đã hoàn thành một bước công tác củng cố và hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý

Biểu 3: Thu nhập của công nhân viên năm 2002:

Đơn vị: đồng

3 Doanh thu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Ngân sách Nhà nước:

Ta có thể quan sát doanh thu, kết quả, tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước qua bảng sau:

Biểu 4: Doanh thu, lợi nhuận, các khoản nộp Ngân sách:

Đơn vị : đồng

1 Doanh thu thuần 13.763.535.357 18.282.170.974

2 Tổng chi phí 13.545.855.654 17.845.288.959

Phó giám đốc

Giám đốc

Phòng kỹ

thuật

Phòng nhân chính Phòng tàivụ Phòng kế

hoạch vật tư

Phân xưởng

cơ khí I

Phân xưởng

cơ khí II

Phân xưởng ghi

Phân xưởng đúc Phó giám đốc

5 Các khoản phải nộp Ngân sách

IV CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ CỦA NHÀ MÁY CƠ KHÍ CẦU ĐƯỜNG.

1 Cơ cấu tổ chức bộ máy trong nhà máy.

Trong điều kiện thực hiện cơ chế quản lý mới với những chức năng và nhiệm vụ được giao như ở trên, việc tiến hành đổi mới tổ chức bộ máy sản xuất kinh doanh của nhà máy là một yêu cầu khách quan, tính cấp thiết của vấn đề này thể hiện ở chỗ: đổi mới cơ cấu tổ chức nhằm làm giảm bớt đầu mối, tăng hiệu lực điều hành và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện của các cán bộ và công nhân viên trong nhà máy Vì vậy, từ khi trở thành một doanh nghiệp hạch toán độc lập, nhà máy đã tiến hành sắp xếp lại cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý Bộ máy quản lý của nhà máy đã có những chức năng và nhiệm vụ cụ thể, trình độ quản lý không ngừng được nâng cao, mối quan hệ qua lại giữa các phòng ban, phân xưởng ngày càng được củng cố Chính nhờ sự thay đổi này mà tình hình quản lý cũng như hoạt động kinh doanh của nhà máy ngày càng đi lên

Sau đây, ta xem xét cụ thể bộ máy quản lý của nhà máy

Sơ đồ 2: Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của nhà máy Cơ khí cầu đường:

Phân xưởng

cơ khí I

Phân xưởng

cơ khí II

Phân xưởng ghi

Phân xưởng đúc

Qua sơ đồ, ta thấy cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của nhà máy được xây

dựng theo kiểu trực tuyến chức năng Đây là kiểu cơ cấu đang được áp dụng rộng

rãi trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nước ta Theo hình thức này, toàn bộ hệ thống quản lý được chia thành nhiều chức năng, nhà máy căn cứ vào đặc điểm, chức năng để phân công lao động cho phù hợp Việc phân công cùng các điều kiện khác của lao động quản lý kết hợp với bảng quy định theo cấp của Nhà nước, phân nhóm lao động có cùng chức năng vào một bộ phận và thành lập nên các phòng ban Các phòng ban với chức năng đã được phân bổ, đề ra nhiệm vụ cụ thể của phòng ban mình, sau đó phân công cho các lao động trong phòng đảm nhiệm những nhiệm vụ cụ thể đã đề ra

2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng bộ phận, phòng ban.

Giám đốc nhà máy (đồng chí Dương Đăng Tôn) là người đứng đầu nhà

máy, thay mặt nhà nước quản lý và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh theo chế độ một thủ trưởng, trực tiếp chịu trách nhiệm trước Nhà nước về hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy

Giúp việc cho giám đốc có 2 phó giám đốc và 4 phòng ban chức năng

 Phòng kế hoạch vật tư

 Phòng kỹ thuật

 Phòng tài chính-kế toán

 Phòng nhân chính

Với cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý như vậy đã tận dụng được năng lực của phó giám đốc, các trưởng phòng, giảm bới gánh nặng cho giám đốc trong việc ra quyết định quản lý, truyền đạt mệnh lệnh từ trên xuống

Cơ cấu tổ chức sản xuất của nhà máy gồm 4 phân xưởng:

 Phân xưởng cơ khí I

 Phân xưởng cơ khí II.

 Phân xưởng ghi

 Phân xưởng đúc

Phó giám đốc và các phòng ban chức năng trực tiếp chỉ đạo các phân xưởng dưới sự giám sát của giám đốc Mỗi phân xưởng có một tổ văn phòng làm nhiệm

vụ điều hành sản xuất của toàn phân xưởng Trong mỗi phân xưởng có nhiều tổ, mỗi tổ phụ trách một khâu nhất định trong quy trình sản xuất Ta sẽ lần lượt đi vào tìm hiểu cơ cấu tổ chức từng phòng ban cụ thể:

Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban, phân xưởng trong nhà máy: Phòng kế hoạch vật tư:

 Tổ chức ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với khách hàng và căn cứ vào các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm để bố trí kế hoạch sản xuất và tổ chức triển khai

kế hoạch tháng, quý tới của các phân xưởng sản xuất

 Tổ chức ký hợp đồng thu mua vật tư, nguyên liệu phục vụ cho sản xuất, tìm hiểu và thăm dò, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm trong và ngoài ngành đường sắt Qua thăm dò nghiên cứu thị trường để có những dự báo về tình hình thị trường và tham mưu cho Ban giám đốc những định hướng kế hoạch sản xuất trong thời gian tiếp theo

Phòng tài chính - kế toán

A-Chức năng:

Phòng tài chính-kế toán là một bộ phận nghiệp vụ có chức năng tham mưu giúp giám đốc nhà máy về:

 Công tác kế toán

 Công tác tài chính, vật giá

 Tạo nguồn vốn và đảm bảo sử dụng các nguồn vốn vào các hoạt động sản xuất kinh doanh theo chủ trương của nhà máy để mang lại hiệu quả kinh tế cao.

 Phân tích hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, giá thành sản phẩm của từng phân xưởng, đơn vị kinh doanh trong toàn nhà máy

 Thực hiện đúng pháp lệnh thống kê, kế toán tài chính nhà nước ban hành

B-Nhiệm vụ:

 Ghi chép phản ánh số liệu hiện có, tình hình luân chuyển, sử dụng tài sản vật tư tiền vốn, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và sử dụng kinh phí của đơn vị

 Lập kế hoạch thu, chi tài chính của nhà máy và kế hoạch tổng hợp thu chi tháng, quý, năm

 Tham mưu với Giám đốc theo dõi và quản lý việc sử dụng các nguồn vốn

 Tổng hợp kiểm kê định kỳ, đối chiếu giữa thực tế kiểm kê với sổ sách quyết toán, lập thủ tục hồ sơ giải trình thừa, thiếu sau kiểm kê, hồ sơ xin thanh lý tài sản vật tư trình Giám đốc duyệt

 Quan hệ với các cơ quan tài chính, ngân hàng để đảm bảo các nguồn vốn cho các hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy

 Đôn đốc việc thanh toán và thu hồi công nợ ở các đơn vị và các cá nhân có quan hệ kinh tế

 Theo dõi các khoản phí bảo hiểm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tính toán số liệu và nộp thuế Nhà nước

 Quản lý kho quỹ

 Làm thủ tục nhập xuất vật tư, hàng hoá theo các hợp đồng

 Lập báo cáo quyết toán của nhà máy

Phòng kỹ thuật:

 Quản lý dây truyền công nghệ sản xuất và các sản phẩm trong nhà máy, nghiên cứu cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm truyền thống đồng thời nghiên cứu công nghệ, chế tạo khuôn mẫu cho việc sản xuất các sản phẩm mới Kiểm tra chặt chẽ chất lượng nguyên vật liệu đầu vào và chất lượng sản phẩm khi nhập kho và tiêu thụ trên thị trường

 Xây dựng các phương án đầu tư công nghệ sản xuất các sản phẩm phục vụ quá trình sản xuất kinh doanh của nhà máy trong hiện tại và tương lai

 Tổ chức quản lý và sửa chữa thiết bị trong nhà máy khi bị hư hỏng nhằm đảm bảo cho thiết bị hoạt động liên tục, đồng thời có nhiệm vụ lắp đặt, chạy thử và đưa vào sử dụng những thiết bị mới được đầu tư

Phòng nhân chính:

 Tham mưu cho ban giám đốc về công tác quản lý cán bộ, quản lý tiền lương thực hiện đầy đủ mọi chính sách, chế độ của nhà nước đối với cán bộ công nhân viên

 Tổ chức quản lý chặt chẽ số lượng, chất lượng lao động và tham mưu cho Ban giám đốc về chủ trương tiếp nhận, tuyển dụng lao động trong thời kỳ nhà máy

có nhu cầu

 Nghiên cứu đề xuất bổ sung hoàn thiện tổ chức bộ máy, tổ chức cán bộ các quy chế, những quy định về chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của các phòng ban, phân xưởng để làm cơ sở thực hiện

 Tổ chức quản lý chặt chẽ văn thư lưu trữ hồ sơ tài liệu đúng chế độ quy định Kịp thời chuyển, nhận công văn đúng đối tượng

 Tổ chức công tác bảo vệ trật tự an ninh xí nghiệp và chăm sóc sức khoẻ, đời sống CBCNV

Tiếp đó là các phân xưởng:

Phân xưởng cơ khí I:

 Sản xuất lắp ráp hoàn chỉnh một số phụ kiện cầu, đường sắt và gia công lắp ráp các loại dụng cụ phục vụ việc thi công lắp đặt, sửa chữa cầu, đường sắt…

 Sản xuất bán thành phẩm một số loại phụ kiện cầu, đường sắt chuyển cho phân xưởng cơ khí II gia công cơ khí

 Sản xuất các sản phẩm cơ khí phục vụ cho các đơn vị, các tổ chức kinh tế ngoài ngành đường sắt

Phân xưởng sản xuất ghi: