TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH Ở VIỆT NAM

- Nhóm chỉ tiêu về mặt định lượng: Sử dụng các tiêu chí về lao động giá trịsản xuất, giá trị tài sản … Ngoài ra còn có một vài yếu tố tác động đến việc phân loại doanh nghiệpnhỏ và vừa n

TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC

ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH Ở VIỆT NAM.

I VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NỀN KINH TẾ

1 Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ

a Khái niệm

Cho tới nay chúng ta chưa có một định nghĩa cụ thể về doanh nghiệp vừa vànhỏ Tùy vào mỗi quốc gia mà có một cách định nghĩa khác nhau về doanh nghiệpvừa và nhỏ Để hiểu hơn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trước hết chúng ta cần hiểukhái niệm doanh nghiệp

Doanh nghiệp là một tổ chức kinh doanh có tư cách pháp nhân hay các hộkinh doanh cá thể có tư cách pháp nhân tham gia các hoạt động sản xuất, cung ứngtrao đổi hàng hoá và dịch vụ trên thị trường theo nguyên tắc tối đa hoá lợi ích củangười tiêu dùng và thông qua đó tối đa hoá lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp

Hiện nay ở nước có rất nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau tuỳ thuộcvào tính chất hoạt động, ngành nghề kinh doanh và nguồn vốn chủ sở hữu cũngnhư tính chất quản lý của doanh nghiệp Vì vậy để xác định được đâu là doanhnghiệp nhỏ và vừa thì chúng ta cần đưa ra tiêu chí xác định doanh nghiệp doanhnghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa là những doanh nghiệp có vốn nhỏ và số lao động tương đối ít Việc đưa ra một tiêu chí đánh giá doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ mang

tính chất tương đối Vì vậy việc phân chia doanh nghiệp hiện nay thường dựa vàocác nhóm ngành nghề:

+ Theo ngành nghề kỹ thuật

+ Theo hình thức chủ sở hữu

+ Theo cấp quản lý

+ Theo quy mô trình độ sản xuất

- Bên cạnh đó việc phân chia doanh nghiệp còn theo nhóm định tính đó làdựa trên những đặc điểm cơ bản của các doanh nghiệp nhỏ và vừa như: trình độchuyên môn hoá thấp, số đầu mối quản lý ít, mức độ phức tạp quản lý thấp … Cáctiêu chí có ưu thế phản ánh đúng bản chất của các doanh nghiệp nhỏ và vừa nhưngthường khó xác định trên thực tế

Nên nhóm này thường dùng để tham khảo và ít được sử dụng

- Nhóm chỉ tiêu về mặt định lượng: Sử dụng các tiêu chí về lao động giá trịsản xuất, giá trị tài sản …

Ngoài ra còn có một vài yếu tố tác động đến việc phân loại doanh nghiệpnhỏ và vừa như: tình hình kinh tế việc làm nói chung trong cả nước, tính chất nềnkinh tế hiện hành của nước đó, tính chất ngành nghề, vùng lãnh thổ, mục đích phânloại

- Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số nước trên thế giới.Hiện nay đa số các nước trên thế giới thường dựa vào các yếu tố lao động, côngnghệ, giá trị tài sản để phân chia doanh nghiệp nhỏ và vừa

Bảng 1

Tên quốc gia Số lao động Vốn hay  tài sản Doanh thu

Oxtraylia < 500 người

Canada < 500 người < 20 triệu $ Canada

Indonexia < 100 người < 6 tỷ Rupi < 2 tỷ Rupi

Singgapore < 100 người < 499 triệu $ Singgapore

Thái Lan < 100 người < 20 triệu Bath

(nguồn được dựa theo dự án chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ

và vừa ở Việt Nam của viện Friech Eerber CHLBĐức phối hợp với viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương thực hiện năm 1998.)

Do tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở một số nước là rất khácnhau và nó lại tuỳ thuộc vào ý đồ chính sách, sự thay đổi chính sách của các chínhphủ là khác nhau nên các tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng khácnhau và được thay đổi theo thời gian

* Tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

Có rất nhiều cách để xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa Điều này phụ thuộcvào cách nhìn nhận của chính phủ và các tổ chức phi chính phủ, tổ chức kinh tế sauđây là một vài ví dụ

- Ngân hàng công thương Việt Nam coi doanh nghiệp nhỏ và vừa là loạihình doanh nghiệp có số lao động dưới 500 mà vốn cố định dưới 10 tỷ đồng, vốnlưu động là 8 tỷ đồng và doanh thu hàng tháng dưới 20 triệu đồng

- Liên hộ lao động và tài chính coi doanh nghiệp nhỏ và vừa là doanh nghiệp

có số lao động < 100 người, doanh thu hàng năm < 10 tỷ đồng và vốn pháp địnhdưới 1 tỷ đồng

- Dự án VIE/US/95/004 hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam doUNIDO thì:

+ Doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có số lao động dưới 30 người vốn đăng

coi doanh nghiệp nhỏ và vừa là doanh nghiệp có giá trị tài sản không quá 2 triệu $lao động không quá 500 người Lý do các tiêu chí khác nhau như vậy là do Nhànước chưa ban hành một tiêu chí chung để áp dụng cho tất cả các ngành.

Việc quy định tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa là để tạo cơ sởtriển khai các giải pháp hỗ trợ Qua nghiên cứu thực tế nhiều nước, trong đó có một

số nước có điều kiện kinh tế và trình độ phát triển tương tự Việt Nam cho thấy, cácnước này chủ yếu sử dụng 3 tiêu chí: vốn, số lao động và doanh thu, trong đó vốn

và số lao động được nhiều nước áp dụng nhất Chỉ số bình quân ở các nước này lànếu doanh nghiệp có ít hơn 200 lao động và có số vốn kinh doanh nhỏ hơn 1 triệu

đô la Mỹ thì được coi là thuộc loại nhỏ và vừa Đương nhiên, do phụ thuộc vào ý

đồ chính sách, khả năng hỗ trợ (về vật chất) của chính phủ ở từng thời kỳ, nên cáctiêu chí này ở một số nước cũng không cố định Thậm chí trong cùng một nước,nhiều khi các tiêu chí để xác định doanh nghiệp đủ điều kiện nhận hỗ trợ của một

tổ chức nào đó không phải bao giờ cũng trùng hợp với tiêu chí theo quy địnhchung của Nhà nước

Qua nghiên cứu kinh nghiệm thực tế các nước, căn cứ hoản cảnh cụ thể củaViệt Nam và có tính đến xu hướng phát triển thời gian tới, tại Điều 3, Chương 1,Nghị định 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ đã đưa ra định nghĩa về doanh nghiệpnhỏ và vừa ở Việt Nam, trong đó có đưa ra tiêu chí để xác định doanh nghiệp nhỏ

và vừa như sau:

“Doanh nghiệp nhỏ và vừa là các cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng, hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người.

Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, của địa phương trongquá trình thực hiện các biện pháp, chương trình trợ giúp có thể linh hoạt áp dụngđồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao động hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên”

b Ưu nhược điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Mỗi một loại hình doanh nghiệp đều có ưu nhược điểm hay nói cách khácmỗi loại hình doanh nghiệp đều có những lợi thế và hạn chế nhất định

- Những lợi thế của doanh nghiệp nhỏ và vừa

+ Dễ dàng khởi sự năng động và nhạy bén với thị trường:

Doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ cần một số vốn hạn chế, mọi mặt hàng nhỏhẹp có thể khởi sự doanh nghiệp, vòng quay sản phẩm nhanh có thể sử dụng vốn tự

có, tổ chức quản lý gọn nhẹ dễ quyết định khi thị trường biến động loại doanhnghiệp gặp khó khăn thì dễ dàng chuyển sang ngành nghề kinh doanh khác vàhướng vào một thị trường khác do cơ cấu tổ chức quản lý gọn nhẹ lên ban lãnh đạo

dễ dàng thống nhất trong kinh doanh và thực hiện truyền đạt thông tin kinh doanhchính xác

+ Dễ dàng phát huy bản chất hợp tác: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thườngchỉ tiến hành một vài công đoạn trong quá trình sản xuất đề ra một sản phẩm hoànchỉnh đưa ra tiêu thụ trên thị trường Chính vì vậy đòi hỏi các doanh nghiệp nhỏ vàvừa phải cùng nhau hợp tác để tồn tại

+ Không có hoặc ít có sự xung đột mâu thuẫn giữa người sử dụng lao động

và lao động do quy mô doanh nghiệp nhỏ nên sự ngăn cách giữa người sử dụng laođộng và công nhân thường không lớn và nếu có mâu thuẫn thì dễ dàng giải quyếtvới nhau

+ Có thể duy trì sự tự do cạnh tranh: Các doanh nghiệp nhỏ và vừa có tínhđộc quyền trong kinh doanh do đó các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường dễ xâmnhập thị trường và cạnh tranh là một trong các yếu tố làm doanh nghiệp nhỏ và vừahoàn thiện mình hơn và tự thể hiện khả năng của mình trên thương trường

+ Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể phát triển ở khắp mọi vùng, mọi nơi củađất nước và lấp được những chỗ trống và thiếu vắng của các doanh nghiệp lớn tạonên sự cân bằng về phát triển kinh tế giữa các vùng, giữa các ngành.

+ Doanh nghiệp nhỏ và vừa là nơi đào luyện các nhà doanh nghiệp trẻ và là

cơ sở ban đầu để phát triển doanh nghiệp lớn Qua thực tế hoạt động sản xuất kinhdoanh, một mạng lưới các doanh nghiệp nhỏ và vừa khắp cả nước đã đào tạo vàsàng lọc các nhà doanh nghiệp, có thể nói đây là môi trường đào tạo hữu hiệu nhất.Đại bộ phận ở các nước đang phát triển các doanh nghiệp lớn đều xuất thân từ cácdoanh nghiệp nhỏ và vừa Nói tóm lại, việc phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa

sẽ tạo cho nền kinh tế có sự cạnh tranh công bằng bình đẳng và góp phần phát triểnđất nước

- Những hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa

+ Bên cạnh các điểm mạnh được chỉ ra ở trên thì các doanh nghiệp nhỏ vàvừa còn có các điểm yếu nhất định như:

(1) thiếu các nguồn lực để tiến hành các cạnh tranh lớn, hoặc các dự án đầu

tư lớn, đầu tư công cộng

(2) Các doanh nghiệp nhỏ và vừa khồn có các lợi thế kinh tế theo qui mô vàtrong một số nước nhất định thì loại hình doanh nghiệp này thường lép vế trongcác mối quan hệ với ngân hàng, với chính phủ và giới báo chí … Nhiều doanhnghiệp nhỏ và vừa bị phụ thuộc rất nhiều vào các doanh nghiệp lớn trong quá trìnhphát triển

(3) Đứng trên một giác độ nhất định thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa vì làrất dễ khởi nghiệp nên cũng phải chịu nhiều loại rủi ro trong kinh doanh Và trênthực tế ở các nước trên thế giới, càng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa ra đời thì

cũng có càng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa bị phá sản Có những doanh nghiệp

bị phá sản sau một thời gian hoạt động rất ngắn

(4) Là loại hình doanh nghiệp có tính nhạy cảm cao trong việc tạo ra cácảnh hưởng ngoại lai như đã nói ở trên, bên cạnh các tác động ngoại lai tích cực thìdoanh nghiệp nhỏ và vừa cũng gây ra không ít các ảnh hưởng ngoại lai tích cựctrong nền kinh tế như do ít vốn, hầu hết các doanh nghiệp này không quan tâm đầy

đủ đến việc bảo vệ môi trường hoặc khi nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa bị phá sảnhoặc hoạt động không hiệu quả thì gây ra sự thiếu tin tuởng của dân chúng đối vớiloại hình doanh nghiệp này, gây khó khăn cho người tiêu dùng khi lựa chọn cácsản phẩm tiêu dùng cũng như khi lựa chọn các nhà cung cấp dịch vụ

Tuy nhiên, các điểm mạnh và điểm yếu của doanh nghiệp nhỏ và vừa khônggiống nhau trong các thời kỳ khác nhau Nhiều học giả đã phân tích tính chất củadoanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các giai đoạn phát triển khác nhau của loạihình doanh nghiệp này Trong nghiên cứu này, tôi có thể tóm tắt đặc điểm của cácdoanh nghiệp qua 3 giai đoạn phát triển là: giai đoạn khởi sự mới thành lập, giaiđoạn mở rộng kinh doanh và giai đoạn chuyển đổi kinh doanh Đặc điểm củadoanh nghiệp nhỏ và vừa thể hiện rất tõ qua từng giai đoạn vì trong những giaiđoạn nhất định các doanh nghiệp nhỏ và vừa chịu sức ép và những cản trở khácnhau

Trong giai đoạn đầu mới thành lập: Hầu hết các doanh nghiệp nhỏ và vừatrong quá trình mới thành lập đều thiếu vốn hoạt động và có một kế hoạch chưahoàn chỉnh Trong nhiều trường hợp các kế hoạch kinh doanh chỉ mới là nhữngphác thảo ban đầu của ý tưởng kinh doanh Tại một số nước, chính phủ đã đưa raqui định là chỉ cấp giấy phép kinh doanh cho các doanh nghiệp khi họ có kế hoạchkinh doanh Trên thực tế các chủ doanh nghiệp chỉ làm bản kế hoạch kinh doanh

mang tính chất đối phó mà thôi Các bản kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệpnhỏ và vừa trong giai đoạn này thể hiện các mơ ước nhiều hơn là tính thực tế.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn đầu kinh doanh thường có cáchiểu biết chưa thật đầy đủ về thị trường mục tiêu nên có rất nhiều doanh nghiệp saumột thời gian hoạt động lại chuyển sang kinh doanh một ngành khác với các ýtưởng kinh doanh ban đầu Hơn nữa, có rất nhiều các tổ chức và các dịch vụ hỗ trợcho các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở từng nước dưới các hình thức khác nhau nhưngdoanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn đầu khởi nghiệp lại rất khó tiếp cận vớicác dịch vụ hỗ trợ này Họ thường chú trọng nhiều hơn trong việc chờ đời cáckhoản lợi nhuận ban đầu mà quên đi rằng các mối quan hệ và các dịch vụ hỗ trợ sẽ

dễ dàng giúp các doanh nghiệp hạn chế rủi ro trong kinh doanh

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn đầu cũng chưa thật sự quantâm đến việc đào tạo nhân viên đặc biệt là nhân viên quản lý vì hầu hết nhân viênđược quản lý theo cách truyền thống và kinh nghiệm sẵn có của chủ doanh nghiệp.Hầu hết các quyết định trong những doanh nghiệp này đều do chủ doanh nghiệpđưa ra và phụ thuộc vào rất nhiều vào tài trí của chủ doanh nghiệp

Khác với các doanh nghiệp khác, doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạnđầu kinh doanh rất dễ bị ảnh hưởng và chi phối của các cơ quan hành pháp Điềunày đặc biệt đúng trong các nền kinh tế đang chuyển đổi khi mà hệ thống pháp luậtchưa thực sự hoàn thiện và đang trong giai đoạn xây dựng Nhiều doanh nghiệpnhỏ và vừa trong các nước đang chuyển đổi, chưa thật sự hiểu biết về nghiệp chủ

và cũng chưa có thói quen sử dụng tư vấn đồng hành trong kinh doanh trong khi họlại có sự hiểu biết thiếu đầy đủ về các thủ tục và điều kiện kinh doanh Trong cácnước có nền kinh tế đã phát triển với một hệ thống luật pháp đầy đủ về các thủ tục

và điều kiện kinh doanh Trong các nước có nền kinh tế đã phát triển với một hệthống luật pháp đầy đủ và hoàn thiện thì hầu hết các doanh nghiệp nhỏ và vừatrong giai đoạn này rất cần đến các nhà tư vấn và luật sư có kinh nghiệm

Giai đoạn mở rộng kinh doanh: với đặc điểm là vốn hoạt động nhỏ, cácdoanh nghiệp nhỏ và vừa cũng thường thiếu vốn để thực hiện các phương án mởrộng kinh doanh Khác với các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp nhỏ và vừacũng thường có kế hoạch mở rộng kinh doanh không thực hiện sự đầy đủ do cácdoanh nghiệp này thiếu nguồn nhân lực được đào tạo một cách đầy đủ và phù hợp.Một mặt do nhiêu lao động sau khi đã được đào tạo tại các doanh nghiệp nhỏ vàvừa thường tìm đến các doanh nghiệp lớn để làm việc vì ở đó có nhiều cơ hộithăng tiến hoặc tăng thu nhập hơn, một mặt thì do các doanh nghiệp nhỏ và vừathiếu vốn đầu tư cho đào tạo nhân lực một cách chu đáo Do vậy, nhiều nước đã coidoanh nghiệp nhỏ và vừa là cái nôi để rèn luyện và đào tạo cán bộ quản lý chodoanh nghiệp lớn trong những giai đoạn nhất định.

Bên cạnh đặc điểm trên, các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong giai đoạn mởrộng kinh doanh này thường rất khó xác định đầy đủ các nguồn lực đầu vào chocông việc kinh doanh đặc biệt là trong việc lựa chọn kỹ thuật và thiếu kinh nghiệmkinh doanh trong một qui mô lớn hơn Trong các nước có nền kinh tế chuyển đổihoặc đang phát triển thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa còn bị hạn chế bởi các kiếnthức về cạnh tranh trên thị trường quốc tế khi họ mở rộng sản xuất kinh doanh vàtham gia cạnh tranh trên thị trường quốc tế

Giai đoạn chuyển đổi kinh doanh: là giai đoạn tương đối gian khó của cácdoanh nghiệp nhỏ và vừa đã nhận thấy sự cần thiết phải chuyển đổi kinh doanh để

có thể thu được các khoản lợi nhuận cao hơn Hầu hết các doanh nghiệp nhỏ vàvừa chủ yếu là chú trọng đến việc chuyển đổi số lượng các sản phẩm và dịch vụ.Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định các doanh nghiệp nhỏ và vừa thườngthiếu sự nghiên cứu đầy đủ về các điều kiện thị trường Trong các nền kinh tế đãphát triển, thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có điều kiện và kinh nghiệm để

tìm hiểu đầy đủ hơn về thị trường Hơn nữa các doanh nghiệp nhỏ và vừa trongnền kinh tế luôn luôn có các tư vấn đồng hành nên rủi ro thường ít hơn Trong cácnền kinh tế chuyển đổi, các doanh nghiệp thường ít có kinh nghiệm hơn trong khimôi trường lại thay đổi khó dự đoán hơn nên các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở giaiđoạn này thường gặp nhiều rủi ro hơn Trong quá trình chuyển đổi kinh doanh, nhucầu về lao động không còn như cũ nữa, do đó, một vấn đề mà mọi doanh nghiệpnhỏ và vừa trong bất kỳ nền kinh tế nào cũng phải đương đầu là làm sao bảo toànđược nguồn nhân lực cho doanh nghiệp mình Điều này đòi hỏi các doanh nghiệpphải đầu tư thích đáng về thời gian và tiền bạc vào việc phát triển nguồn nhân lựccũng như xác định chính xác loại hình kinh doanh.

+ Hạn chế về thông tin:

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu thông tin về thị trường đặc biệt

là thị trường ngoài nước do đó nắm bắt cơ hội kinh doanh còn bị hạn chế Và vấn

đề bức xúc hiện nay đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa là việc xây dựng thươnghiệu sản phẩm cho riêng mình còn gặp nhiều khó khăn do hiểu biết về pháp luậtcủa doanh nghiệp loại này còn nhiều hạn chế dẫn đến bị ăn cắp thương hiệu màkhông làm gì được hoặc có các doanh nghiệp không biết cách gây dựng thươnghiệu cho riêng mình mặc dù sản phẩm của các doanh nghiệp loại này rất tốt

2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế Việt Nam.

- Như chúng ta đã biết sự tồn tại và phát triển của khu vực kinh tế tư nhânmới được chính thức thừa nhận từ năm 1990 trở lại đây Từ đó đến nay các loạihình doanh nghiệp ngày càng nhiều với số lượng lớn và chủ yếu là nhỏ và vừa Cácdoanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốcdân Cho đến nay chưa có số liệu chính thức được công bố về đóng góp của khu

vực kinh tế tư nhân trong nền kinh tế Việt Nam Tuy vậy “theo ước tính doanhnghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 43 -45% GDP, sản xuất nông nghiệp chiếm khoảng 27 - 30% GDP thì phần còn lại làsản phẩm của khu vực kinh tế tư nhân hầu hết là doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếmkhoảng 25 - 28% GDP Theo báo cáo gần đây của tổng cục thống kê thì doanhnghiệp tư nhân, Công ty TNHH, Công ty cổ phần đã tạo ra 8% GDP, hộ kinhdoanh cá thể tạo ra 8 - 9% GDP và HTX tạo ra khoảng 9% GDP Như vậy khu vựckinh tế ngoài quốc doanh không thể sản xuất nông nghiệp (trong đó chủ yếu làdoanh nghiệp nhỏ và vừa) đã tạo khoảng 25 - 26% GDP của cả nước”1 Khái quátdoanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam năm 2001.

- Khu vực kinh tế tư nhân (chủ yếu doanh nghiệp nhỏ và vừa) là nơi tạo ranhiều việc làm trong nền kinh tế Việt Nam Theo số liệu điều tra của Tổng cụcthống kê thì có khoảng gần 3 triệu lao động làm việc trong các đơn vị kinh doanhcủa khu vực kinh tế tư nhân trong đó có khaỏng 2,5 triệu người làm việc trong cácdoanh nghiệp cá thể và nhóm kinh doanh Con số nói trên có thể chưa thực sự phảnánh đúng số lao động làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân vì thực tế con số trênchưa tính đến người làm công, các chủ doanh nghiệp và nhân công trong hộ kinhdoanh cá thể

(1)khái quát DNN&V ở Việt Nam 2001 Viện NCQLKTTW

- Doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng được các nguồn lực xã hội

+ Về nguồn vốn: Bởi vì doanh nghiệp nhỏ và vừa thường khởi sự ban đầubằng nguồn vốn hạn hẹp của cá nhân, sự hỗ trợ từ bên ngoài là rất hạn chế, do khởi

sự bằng nguồn vốn ít ỏi Như vậy nên các doanh nghiệp nhỏ và vừa rất được đôngđảo nhân dân tham gia hoạt động qua đó thu hút được nguồn vốn trong dân vào sảnxuất kinh doanh