CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA

* Bên cạnh đó để giúp đỡ các doanh nghiệp nhỏ và vừa về vốn Nhà nước cần xây dựng và khuyến khích các tổ chức trong việc hình thành các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.. Đổi mới chính

CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG KINH DOANH CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA.

1 Tiếp tục thực hiện thi hành tốt luật doanh nghiệp.

- Việc ban hành luật doanh nghiệp 2000 như thổi một luồng sinh khí mới vào nền kinh tế Việt Nam Tuy vậy việc thực hiện triệt để luật doanh nghiệp không phải đơn giản Trong một thời gian dài giấy phép đã trở thành một công cụ quản lý của các cơ quan Nhà nước Đã tạo lên cơ chế “xin cho” cản trở sự tiến bộ của xã hội Việc xóa bỏ các loại giấy phép đã tạo thuận lợi cho các nhà đầu tư trong việc thành lập doanh nghiệp, đã tước bỏ quyền lợi của một nhóm người tại một số cơ quan công quyền, vì vậy chắc chăn nó sẽ gặp một sự phản kháng của chính nhóm người đó trong một số lĩnh vực Đặc điểm nổi bật của hệ thống điều kiện kinh doanh hiện nay là nhiều, phân tán, không rõ ràng, chồng chéo được quy định bởi trên 300 văn bản các loại Vì vậy rất dễ dàng xuất hiện các loại giấy phép dưới hình thức điều kiện kinh doanh Do đó để giảm tối đa tình trạng trên Nhà nước cần thực hiện một số biện pháp sau:

+ Xác định rõ ràng các lĩnh vực kinh doanh có điều kiện

+ Kiên quyết huỷ bỏ những giấy phép kinh doanh không phù hợp với luật doanh nghiệp

+ Xây dựng bộ máy quản lý đăng ký kinh doanh có đủ năng lực để phục vụ tốt hơn cho các doanh nghiệp

- Trong kinh doanh bao giờ cũng có tính rủi ro vì vậy cần có một số quy định để doanh nghiệp dễ dàng gia nhập và rút lui khỏi thị trường

+ Đưa ra những quy định pháp lý cho việc mua bán doanh nghiệp

+ Sửa đổi luật phá sản theo hướng:

- Phạm vi bao quát hơn, có nhiều đối tượng có quyền phá sản,

- Đơn giản hoá trình tự thủ tục phá sản

- Nâng cao năng lực bộ máy cơ quan quản lý và thi hành việc phá sản.

2 Cải cách và phát triển thị trường vốn

Cải cách và phát triển thị trường vốn không chỉ là đảm bảo nguồn vốn thông thoáng cho nền kinh tế mà nó còn góp phần vào phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong đó có doanh nghiệp nhỏ và vừa Để cải cách và phát triển vốn chúng ta cần làm một số việc sau:

- Nhà nước cần bãi bỏ quy định lãi suất trần, mức lãi suất để cho ngân hàng

tự quyết định trên điều kiện cụ thể của thị trường Điều này sẽ giúp cho ngân hàng chủ động và nâng cao được khả năng cạnh tranh của mình

- Các ngân hàng cần xoá bỏ các quy định mang tính phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp dân doanh trong lĩnh vực tín dụng

- Thiết lập một hệ thống đăng ký toàn quốc về việc cầm cố, thế chấp cho thuê để đảm bảo quyền lợi cho bên đi vay và cả bên cho vay

- Hạn chế tối đa sự can thiệp của chính quyền vào hoạt động kinh doanh của ngân hàng

- Cho phép các ngân hàng nước ngoài mở rộng kinh doanh tại Việt Nam

* Bên cạnh đó để giúp đỡ các doanh nghiệp nhỏ và vừa về vốn Nhà nước cần xây dựng và khuyến khích các tổ chức trong việc hình thành các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Lập quỹ bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ này phải

là một tổ chức ban đầy của Nhà nước để cùng chia sử rủi ro với ngân hàng trong quá trình cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn Mà thiết thực nhất là cùng trợ giúp trực tiếp doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình chuẩn bị dự án sản xuất kinh doanh, bảo đảm tính khả thi của dự án

- Về phía ngân hàng cần tăng cường năng lực thẩm định dự án, nâng cao trách nhiệm và chủ động hơn trong việc cho vay

- Cũng nên khuyến khích việc ngân hàng và doanh nghiệp cùng đầu tư vốn

để sản xuất chứ không đơn thuần ngân hàng chỉ là một tổ chức tín dụng thông thường

3 Xây dựng hoàn thiện chính sách cạnh tranh.

Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, kiểm soát độc quyền là những công việc cấp bách và cần thiết chứ không chỉ khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển Chính sách cạnh tranh không chỉ bao gồm luật cạnh tranh mà nó còn được thể hiện ngay trong tư duy trong quá trình xây dựng chính sách ở các lĩnh vực Để làm được điều đó, trong thời gian tới phải làm những việc sau:

- Thống nhất quan điểm đánh giá vai trò cạnh tranh trong nền kinh tế xóa bỏ phân biệt đối xử giữa các thành phần kinh tế

- Chính phủ sớm đưa ra nghị quyết về khuyến khích cạnh tranh lành mạnh

và kiểm soát độc quyền trong kinh doanh

- Xác định rõ ràng vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước và rà soát lại hạn chế bớt việc độc quyền của các doanh nghiệp Nhà nước

* Để làm được những việc trên chúng ta cần đưa ra các giải pháp thực hiện như sau:

- Giao nhiệm vụ nghiên cứu chính sách cạnh tranh nói chung và soạn thảo luật cạnh tranh nói riêng cho một vài cơ quan để chính phủ thông qua

- Nới lỏng việc gia nhập và rút lui khỏi thị trường, khuyến khích các nhà đầu

tư, trước hết là thực hiện tốt luật doanh nghiệp và sửa đổi luật phá sản doanh nghiệp

- Thúc đẩy quá trình cải cách doanh nghiệp Nhà nước, đẩy nhanh quá trình

cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước

- Khuyến khích và hỗ trợ việc thành lập các hiệp hội doanh nghiệp để có tiếng nói bình đẳng trên thị trường

- Cải thiện môi trường thông tin cung cấp cho các doanh nghiệp

- Từng bước xây dựng hoàn chỉnh hệ thống quy định nhằm hạn chế các hành

vi cạnh tranh không lành mạnh

4 Đổi mới chính sách thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc xuất khẩu, mở rộng thị trường nước ngoài.

* Đổi mới chính sách thương mại

Mặc dù đã có nhiều đổi mới mang tính cơ bản trong chính sách thương mại nhưng vẫn cần tiếp tục cải cách thì mới có thể đáp ứng được đòi hỏi của quá trình hội nhập kinh tế quốc dân Nhưng vấn đề cần tiếp được cải cách đó là:

- Tiếp tục thu hẹp danh sách các mặt hàng cấm xuất nhập khẩu đặc biệt là những mặt hàng xuất nhập khẩu có điều kiện Điều kiện để xuất nhập khẩu những mặt hàng hạn chế xuất nhập khẩu cần được cụ thể rõ ràng dể tránh hiện tượng phân biệt đối xử trong vòng cấp giấy phép nhất là trong các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp ngoài quốc doanh

- Nên giảm thuế suất xuống 0 - 5% tuỳ từng mặt hàng để nâng cao lượng hàng xuất khẩu (cho hàng xuất)

- Có chính sách tỷ giá hối đoái ổn định để hỗ trợ cho xuất khẩu

* Xây dựng hệ thống thông tin hỗ trợ xuất khẩu: Thông tin thị trường là một trong những nhân tố quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu Cho đến nay, tại Việt Nam vẫn chưa hình thành những trung tâm thông tin hỗ trợ xuất khẩu cho doanh nghiệp Việc tìm hiểu thông tin về thị trường và luật pháp của nước khác đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa là hoàn toàn khó khăn vì vậy chúng ta cần xây dựng các trung tâm hỗ trợ thông tin về xuất khẩu là hết sức cần thiết

* Nhà nước nên hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với thị trường thế giới bằng cách hỗ trợ một phần về tài chính do doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các hoạt động hội trợ, triển lãm hàng Việt Nam ở nước ngoài

* Cần có các văn phòng đại diện doanh nghiệp của Việt Nam ở nước ngoài

để đăng ký nhãn hiệu hàng hoá và quyền kiểu dáng, sở hữu công nghiệp sản phẩm Giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa có chỗ đững trên thị trường thế giới

5 Giảm bớt thủ tục hải quan không cần thiết.

- Đơn giản hoá thủ tục hải quan trong việc mở tờ khai: Giám đốc hoặc phó giám đốc có thể uỷ quyền cho cấp dưới ký

- Nghiên cứu rút ngắn quy trình khai kiểm hoá và tính thuế

- Nghiên cứu hình thành mẫu khai cho nhiều loại hàng trong một lô hàng

- Nghiên cứu phương thức chỉ mở tờ khai một lần cho nhiều lần nhập khẩu một mặt hàng nhằm tạo điều kiện cho các nhà nhập khẩu với số lượng lớn trong một thời gian tương đối dài

- Xét xử nghiêm minh những trường hợp nhân viên hải quan vi phạm kỷ luật

- Sửa đổi hệ thống mã thuế tương ứng với hệ thống mã vạch quốc tế, tránh việc tuỳ tiện áp mã thuế xuất nhập khẩu

- Cần trang bị phương tiện hiện đại cho ngành hải quan làm việc để ngăn chặn và đẩy lùi các đường dây buôn lậu

6 Tiếp tục cải thiện chính sách thuế.

Chính sách thuế mặc dù đã được cải thiện song vẫn chưa đáp ứng được so với nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước vì vậy chúng ta cần cải cách theo những bước sau:

- Đảm bảo tính ổn định trong các chính sách thuế trong một thời gian tối thiểu là 2 năm

- Đảm bảo tính công bằng trong chính sách thuế, giảm dần tiến tới xóa bỏ chênh lệch trong thuế suất giữa đầu tư trong nước và nước ngoài

- Đơn giản hoá hệ thống thuế theo hướng giảm số lượng các thuế suất làm minh bạch và cụ thể hoá các cơ chế ưu đãi thuế, hạn chế việc áp dụng tuỳ tiện các chính sách ưu đãi thuế

- Đổi mới tư duy về thu thuế chuyển ý tưởng “tận thu” sang nuôi dưỡng nguồn thu

- Lành mạnh hoá cơ cấu thuế theo hướng giảm dần tỷ trọng thuế xuất nhập khẩu và tăng dần tỷ trọng thuế trực thu, nhất là thuế thu nhập cá nhân

- Cung cách thu thuế cũng cần phải sửa đổi tránh gây nhiều phiền hà cho doanh nghiệp Nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang chịu việc khoán thuế

* Bên cạnh đó cũng cần sửa đổi một số vấn đề trong thuế GTGT

- Từng bước quy thuế suất GTGT về một thuế suất để đơn giản hoá việc tính thuế và tạo mặt bằng cạnh tranh bình đẳng giữa các ngành

- Đổi mới quy định về chứng từ hoá đơn, đổi mới hệ thống kế toán theo hướng chuẩn quốc tế

- Đổi mới phương thức hoàn thuế, góp phần giải quyết khó khăn về thuế cho các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa

7 Kiến nghị về chính sách công nghệ.

- Nhà nước cần đổi mới định hướng chính sách đầu tư, hạn chế tối đa các dự

án đầu tư vào lĩnh vực mang tính kinh doanh và tập trung hơn nữa vào những lĩnh vực cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội

- Hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia đổi mới cải tiến công nghệ nâng cao năng lực cạnh tranh

- Nên sửa đổi cơ cấu đào tạo để đáp ứng tốt những yêu cầu về thị trường lao động đặc biệt là lao động cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Không nên đánh thuế vào việc nhập khẩu máy móc thiết bị sản xuất của các doanh nghiệp

- Chấp nhận việc nhập khẩu một số máy móc đã qua sử dụng trong một số lĩnh vực phù hợp với khả năng vốn và nhu cầu của nhiều doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa

8 Kiến nghị về chính sách đất đai

- Các thủ tục về chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thủ tục thuê địa điểm thành lập doanh nghiệp cần được cải tiến, giảm bớt khó khăn về mặt hàng cho các doanh nghiệp

- Thành lập các khu, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Cần giảm tiền thuê đất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thấp hơn nửa, nên tiến hành không thu thuế đất cho doanh nghiệp từ 5 - 10 năm đầu tuỳ theo loại hình doanh nghiệp đầu tư kinh doanh

- Nhà nước cần hỗ trợ một phần tài chính cho doanh nghiệp để giải phóng mặt hàng

9 Kiến nghị về chính sách lao động.

- Nhà nước chỉ nên kiểm soát việc trả lương tối thiểu nhằm bảo vệ quyền của người lao động, thông qua việc công bố mức lương tối thiểu cho từng vùng, từng thời điểm Chứ không nên can thiệp trực tiếp vào doanh nghiệp

- Nhà nước nên có chính sách khuyến khích lao động vào làm việc cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

10 Những công việc cần tiếp tục triển khai

Có thể nói rằng việc ban hành Nghị định 90/2001/NĐ - CP là một bước đột phá trong chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa ở nước ta Định hướng chính sách khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam trong thời gian tới là tương đối toàn diện và đồng bộ Tuy nhiên để các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam sẽ có một môi trường thuận lợi để phát triển, để sự trợ giúp thực sự

có hiệu quả, cần có thêm một số điều kiện sau đây:

- Một là, cần cụ thể hoá và tiến hành nhanh chóng và triệt để tất cả những quy định đã nêu trong Nghị định 90/2001/NĐ - CP, bởi vì những quy định trong

Nghị định này rất chung, đòi hỏi phải có các thông tư hướng dẫn, nhiều khi đòi hỏi

sự phối hợp của nhiều Bộ, ngành, địa phương

- Hai là, Bộ kế hoạch và đầu tư có vai trò rất quan trọng trong trợ giúp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần khẩn trương xúc tiến thành lập Cục doanh nghiệp nhỏ và vừa và Trung tâm hỗ trợ ở 3 miền Chỉ khi có các tổ chức này thì mọi hoạt động hỗ trợ mới có thể đến được doanh nghiệp nhanh chóng và hiệu quả

- Ba là, Các địa phương cần phải nắm bắt một cách nhanh nhất chủ trương trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhà nước, nhanh chóng thực hiện những trách nhiệm của mình đã nêu trong Nghị định 90, chủ động, sáng tạo trong xây dựng và triển khai các hoạt động trợ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa

- Bốn là, về phía các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần phải tự vươn lên, doanh nghiệp nào có nội lực mạnh, có khả năng phát triển thì mới có thể tiếp nhận trợ giúp một cách có hiệu quả, mặt khác, doanh nghiệp nào không có khả năng phát triển thì cũng sẽ thuộc đối tượng trợ giúp

Ngoài ra việc sửa đổi, bổ sung, hướng dẫn và thực thi các văn bản pháp luật

có liên quan như Luật khuyến khích đầu tư trong nước, Luật doanh nghiệp, các quy định về đất đai, Pháp lệnh hợp đồng kinh tế, các quy định về thầu phụ công nghiệp,

… cũng rất cần thiết nhằm hỗ trợ cho sự ra đời, tồn tại và phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin rằng, với quyết tâm chung của cả Nhà nước lẫn cộng đồng doanh nghiệp, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

sẽ có bước phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới

11 Cần có các chương trình đào tạo năng lực cho các doanh nghiệp nhỏ

và vừa, chính phủ đưa ra các chương trình, chính sách vươn ra thị trường xuất khẩu

Chính phủ đã đưa ra các chính sách và chương trình để tăng cường phát triển

và gắn kết doanh nghiệp nhỏ và vừa như một mắt xích quan trọng và chiến lược thông qua việc thành lập các cụm công nghiệp để nâng cao giá trị gia tăng nội địa Việc thiếu vắng sự tham gia của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước trong mạng lưới các nhà cung cấp sản phẩm và dịch vụ cho các Công ty lớn là một trong những nguyên nhân chính của tình trạng yếu kém trong việc phối kết hợp của các ngành công nghiệp hiện nay

Để tăng cường nền tảng kinh tế cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong cụm công nghiệp chủ chốt, tại cuộc gặp giữa thủ tướng và các doanh nghiệp 3/2003, Chính phủ đã tiếp tục cam kết sẽ hỗ trợ mạnh mẽ hơn nhằm ổn định doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là những doanh nghiệp có tiềm năng về xuất khẩu Giai đoạn này sẽ tập trung vào việc tạo ra lợi thế cạnh tranh dựa trên việc nâng cao năng suất lao động và ứng dụng công nghệ thông tin để khu vực sản xuất có khả năng đối mặt với những thách thức của thị trường ngày càng cởi mở

Do các nước kém phát triển (LCD) cũng đang tập trung vào khu vực sản xuất để giải quyết các vấn đề kinh tế của đất nước, Việt Nam cần phải tìm kiếm thêm giải pháp để nâng cao lợi thế cạnh tranh Với thức tế một nền kinh tế dựa vào sản xuất cũng đang bị đe doạ bởi sự gia nhập của những LCD, Việt Nam sẽ phải chuyển sang những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hơn Như vậy định hướng tương lai của các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam rõ ràng là chuyển sang sản xuất các sản phẩm có giá trị và có hàm lượng chất xám cao hơn Đối với các ngành phục vụ nhu cầu nội địa, thách thức đặt ra là phải hiện đại hoá để đạt được những tiêu chuẩn quốc tế để vươn ra thị trường xuất khẩu

12 Tiếp nhận công nghệ mới và ứng dụng công nghệ thông tin và viễn thông (ICT) như một giải pháp để đạt được hiệu quả cao hơn.

Thành công của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc gia nhập vào dây chuyền phân phối toàn cầu phụ thuộc vào khả năng tiếp thu ICT vào quá trình sản