Tuy nhiªn, viÖc nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña luËt s-, tæ chøc hµnh nghÒ luËt s- trong thùc tiÔn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh ch-a cã mét c«ng tr×nh nghiªn[r]
Trang 1Luật sư và tổ chức hành nghề luật sư ở Việt
Nam hiện nay Nguyễn Anh Minh
Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và phỏp luật; Mó số: 60 38 01
Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Văn Huyờn
Năm bảo vệ: 2010
Abstract: Nghiờn cứu một số vấn đề lý luận về luật sư và cỏc văn bản hướng dẫn thi
hành Nghiờn cứu thực trạng về luật sư và tổ chức hành nghề luật sư qua đú đỏnh giỏ cỏc mặt đạt và chưa đạt Đưa ra giải phỏp hoàn thiện quy định phỏp luật về luật sư, tổ chức hành nghề luật sư trong giai đoạn hiện nay
Keywords: Luật sư; Tổ chức hành nghề; Phỏp luật Việt Nam
Content
Mở đầu
1 Tính cấp thiết của đề tài
Thể chế hóa Nghị quyết 08-NQ/TW ngày 02-01-2002 của Bộ Chính trị "về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác t- pháp trong thời gian tới"; Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về chiến l-ợc cải cách t- pháp đến năm 2020, trong đó nêu rõ: "Đào tạo, phát triển đội ngũ luật s- đủ về số l-ợng, có phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình độ chuyên môn Hoàn thiện cơ chế bảo đảm để luật s- thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa, đồng thời xác định rõ chế độ trách nhiệm đối với luật s- Nhà n-ớc tạo điều kiện về pháp lý để phát huy chế độ tự quản của tổ chức luật s-; đề cao trách nhiệm của các tổ chức luật s- đối với thành viên của mình"
Với mục đích phát triển đội ngũ luật s- đủ về số l-ợng, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với chất l-ợng dịch vụ pháp lý và hội nhập kinh tế quốc tế; kế thừa những quy định của Pháp lệnh Luật s- năm 2001, đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập trong tổ chức và hoạt
động của luật s-, Quốc hội khóa XI, kỳ họp thứ 9 thông qua Luật Luật s- ngày 29 tháng 6 năm
2006, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2007
Sau hơn ba năm thi hành luật s- và các văn bản h-ớng dẫn không những đáp ứng kịp thời nhu cầu giúp đỡ pháp lý ngày càng cao của cá nhân, tổ chức, góp phần quan trọng trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo và các đ-ơng sự khác, phục vụ tích cực cho công cuộc cải cách t- pháp, mà còn góp phần tạo lập môi tr-ờng pháp lý thuận lợi và tin cậy cho các hoạt
động đầu t-, kinh doanh, th-ơng mại trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế
Trang 2Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt đ-ợc, cũng phải thấy rằng nhận thức về vị trí, vai trò của luật s- ch-a thống nhất, hiệu quả hoạt động của tổ chức hành nghề luật s- ch-a cao; chất l-ợng đội ngũ luật s- ch-a đáp ứng yêu cầu cải cách t- pháp và hội nhập kinh tế quốc tế;
đạo đức nghề nghiệp và kỷ luật hành nghề luật s- vẫn ch-a đ-ợc nhận thức đầy đủ, ch-a trở thành ý thức tự giác đối với mỗi cá nhân luật s- trong hành nghề và trong cuộc sống
Mặc dù đã có một số bài viết và công trình nghiên cứu về luật s- nh-ng các bài viết, công trình nghiên cứu chủ yếu bàn về địa vị pháp lý của ng-ời bào chữa, ng-ời bảo vệ quyền lợi cho đ-ơng sự… chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về hoạt động hành nghề của luật s- và tổ chức hành nghề luật s-
Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu một cách toàn diện về lý luận cũng nh- thực tiễn tổ chức và hoạt
động của luật s-, tổ chức hành nghề luật s- hiện nay trong bối cảnh n-ớc ta đang xây dựng nhà n-ớc pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị tr-ờng ngày một hội nhập sâu, rộng trên thế giới, có ý nghĩa cả
về lý luận và thực tiễn, nên tác giả chọn đề tài: "Luật s- và tổ chức hành nghề luật s- ở Việt Nam hiện nay" làm đề tài của luận văn cao học
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong những năm qua, có ít đề tài, sách chuyên khảo, bài viết trên tạp chí và các cuộc hội thảo khoa học về đội ngũ luật s- và pháp luật luật s-, chủ yếu chỉ tập trung vào tác giả Phan Trung
Hoài, cụ thể: Luận án Tiến sĩ của Luật s- Phan Trung Hoài: "Cơ sở lý luận của việc hoàn thiện pháp luật về luật s- ở Việt Nam hiện nay"; cuốn sách: "Hoàn thiện pháp luật về Luật s- ở Việt Nam"; Nguyễn Văn Bốn: "Một số vấn đề về quản lý luật s- theo Luật Luật s-", Tạp chí Dân chủ và pháp
luật, số 10, 2006 Tuy nhiên, việc nghiên cứu chuyên sâu về tổ chức và hoạt động của luật s-, tổ chức hành nghề luật s- trong thực tiễn theo quy định của pháp luật hiện hành ch-a có một công trình nghiên cứu nào mang tính hệ thống và toàn diện về vấn đề này
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ những vấn đề thực tiễn của việc thi hành luật luật s-, các văn bản h-ớng dẫn thi hành; trên cơ sở đó đề xuất ph-ơng h-ớng, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật vê luật s-, nâng cao chất l-ợng của luật s-, tổ chức hành nghề luật s- cũng nh- nâng cao hiệu quả quản lý nhà n-ớc về luật s- và tổ chức hành nghề luật s-
Để thực hiện mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về luật s- và các văn bản h-ớng dẫn thi hành
- Nghiên cứu thực trạng về luật s- và tổ chức hành nghề luật s- qua đó đánh giá các mặt đạt
và ch-a đạt
- Đ-a ra giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật về luật s-, tổ chức hành nghề luật s- trong giai đoạn hiện nay
4 Đối t-ợng và phạm vi nghiên cứu
Trang 3Phạm vi nghiên cứu của luận văn là khái niệm luật s-, hoạt động hành nghề của luật s-, hình thức tổ chức và hoạt động của tổ chức hành nghề luật s- theo các văn bản pháp luật hiện hành, luận văn không nghiên cứu địa vị pháp lý của luật sư; tư cách tố tụng của luật sư…
Đối t-ợng nghiên cứu của luận văn là Luật Luật s-, các văn bản pháp luật về luật s-, thực tiễn hoạt động của đội ngũ luật s- và các tổ chức hành nghề luật s- ở trong n-ớc
5 Ph-ơng pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng ph-ơng pháp luật của chủ nghĩa Mác - Lênin, t- t-ởng Hồ Chí Minh về nhà n-ớc và pháp luật trong việc nghiên cứu và một số ph-ơng pháp nghiên cứu sau:
- Ph-ơng pháp phân tích nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về luật s- và hoạt
động của tổ chức hành nghề luật s-
- Ph-ơng pháp so sánh để đối chiếu, so sánh với pháp luật của một số n-ớc trên thế giới nhằm tham khảo, tiếp thu kinh nghiệm
- Ph-ơng pháp tổng hợp để tổng hợp các vấn đề đã đ-ợc nghiên cứu nhằm đ-a ra những nhận
định và kết luận
- Ph-ơng pháp thống kê để thống kê các số liệu trong thực tiễn hoạt động hành nghề của luật s- và tổ chức hành nghề luật s- làm cơ sở cho việc đ-a ra những nhận xét, kết luận và kiến nghị hoàn thiện các quy định về thể chế luật s- và hoạt động hành nghề luật s-
6 Điểm mới của luận văn
Việc nghiên cứu đề tài đạt đ-ợc những điểm mới sau:
- Luận văn làm rõ cơ sở quy định về luật s- và tổ chức hành nghề luật s-
- Trên cơ sở nghiên cứu của các quy định của pháp luật về luật s-, luận văn làm rõ các quy
định của Luật Luật s-, thực trạng công tác quản lý luật s-, tổ chức hành nghề luật s- hiện nay, chỉ rõ các nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong quá trình áp dụng
- Luận văn đ-a ra ph-ơng h-ớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về luật s-, phát triển đội ngũ luật s-, phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, nghề nghiệp nhằm nâng cao chất l-ợng hoạt động của luật s- và tổ chức hành nghề luật s-
7 ý nghĩa khoa học
- Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu chuyên sâu về luật s- và tổ chức hành nghề luật s- Do đó, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên
- Luận văn đ-a ra những đề xuất, kiến nghị để hoàn thiện hệ thống pháp luật về luật s- Do
đó, luận văn sẽ là tài liệu tham khảo cho các nhà lập pháp
Trang 4- Với những kết quả và luận văn đ-a ra, tác giả hy vọng góp một phần nhỏ vào việc nâng cao chất l-ợng, hiệu quả về công tác tổ chức và hoạt động của luật s-, tổ chức hành nghề luật s-
8 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 ch-ơng:
Ch-ơng 1: Những vấn đề chung về luật s- và tổ chức hành nghề luật s-
Ch-ơng 2: quy định của pháp luật hiện hành về luật s-, tổ chức hành nghề luật s- và thực
trạng
Ch-ơng 3: Ph-ơng h-ớng và giải pháp nhằm nâng cao chất l-ợng luật s- và tổ chức hành
nghề luật s-
Ch-ơng 1
Những vấn đề chung về luật s-
và tổ chức hành nghề luật s- 1.1 Luật s- và hoạt động hành nghề luật s-
1.1.1 Khái niệm về luật
s-Quyền bào chữa của bị can, bị cáo đã có từ lâu s-Quyền bào chữa xuất hiện sớm nhất ở Châu
Âu cùng với sự xuất hiện của Toà án và ng-ời biện hộ xuất hiện cùng thẩm phán
ở Việt Nam, ngay sau khi n-ớc Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
ký Sắc lệnh số 46/SL ngày 10/10/1945 về tổ chức các đoàn thể luật s-
Pháp lệnh Tổ chức luật s- năm 1987 quy định những ng-ời là công dân n-ớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có phẩm chất, đạo đức tốt; tốt nghiệp đại học pháp lý hoặc có trình độ pháp lý t-ơng đ-ơng; gia nhập Đoàn Luật s- và phải qua một thời gian tập sự từ sáu tháng đến hai năm và phải qua một kỳ kiểm tra mới đ-ợc công nhận là luật s-
Thay thế Pháp lệnh Tổ chức luật s- năm 1987, tại khoản 1 Điều 1 Pháp lệnh Luật s- năm 2001
quy định: "Luật s- là ng-ời có đủ điều kiện hành nghề theo quy định của pháp lệnh này và tham gia hoạt động tố tụng, thực hiện t- vấn pháp luật, các dịch vụ pháp lý khác theo yêu cầu của các cá nhân, tổ chức nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ theo quy định của pháp luật"
Đáp ứng yêu cầu phát triển toàn diện về kinh tế - xã hội, Luật Luật s- năm 2006 ra đời và có hiệu
lực kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2007 Tại Điều 2 Luật Luật s- quy định: "Luật s- là ng-ời có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề theo quy định của luật này, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là khách hàng)" Tiêu chuẩn để có thể trở thành luật s-
ng-ời đó phải là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân luật, đã đ-ợc đào tạo nghề luật s-, đã qua thời gian tập sự hành nghề luật s-, có sức khoẻ bảo đảm hành nghề luật s-
Trang 5Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn nêu trên, theo tác giả khái niệm về luật s- đ-ợc hiểu nh-
sau: Luật s- là công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân luật, đã đ-ợc đào tạo nghề luật s-, đã qua thời gian tập sự hành nghề luật s-, có sức khoẻ bảo đảm hành nghề luật s-, đã đ-ợc cấp Chứng chỉ hành nghề luật s-
và gia nhập một Đoàn Luật s-, thực hiện dịch vụ pháp lý tham gia tố tụng, t- vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng và các dịch vụ pháp lý khác theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức
1.1.2 Hoạt động hành nghề của luật s-
- Tr-ớc hết phải thể hiện ở việc tuân thủ pháp luật, dựa vào pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích cho cá nhân, cơ quan, tổ chức bảo đảm sự thật khách quan và công lý
- Thể hiện ở uy tín nghề nghiệp, đây là thuộc tính quan trọng thể hiện bản chất của hoạt động hành nghề luật s-
- Mang đến cho xã hội nói chung và tố tụng t- pháp nói riêng những giá trị của dân chủ
- Thể hiện ở tính độc lập, tính độc lập là điều kiện tất yếu cho hoạt động hành nghề luật s-
Là nhân tố quan trọng hỗ trợ các quan hệ kinh tế thị tr-ờng phát triển, tạo lập môi tr-ờng đầu t-, kinh doanh minh bạch, lành mạnh theo đúng pháp luật và không thể tách rời hoạt động hành nghề của luật s- với các điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất n-ớc
Luật s- hành nghề không chỉ quan tâm đến thù lao của khách hàng và những lợi ích vật chất, tinh thần, mà còn phải quan tâm đến yếu tố phi vật chất, phi dịch vụ nh- trong hoạt động Trợ giúp pháp lý miễn phí, bào chữa theo chỉ định của cơ quan tiến hành tố tụng…
1.2 Hoạt động của tổ chức hành nghề luật s-
1.2.1 Hình thức của tổ chức hành nghề luật s-
Pháp lệnh Tổ chức luật s- đầu tiên của n-ớc ta ra đời năm 1987 đã không phân biệt tổ chức
và hoạt động của hội nghề nghiệp luật s- với tổ chức hành nghề luật s-
Đến Pháp lệnh Luật s- năm 2001 quy định hai hình thức tổ chức hành nghề luật s- gồm văn phòng luật s- và công ty luật hợp danh
Luật Luật s- năm 2006 mở rộng hình thức của tổ chức hành nghề luật s- bao gồm: Văn phòng luật s-, công ty luật trách nhiệm hữu hạn và công ty luật hợp danh
1.2.2 Hoạt động của tổ chức hành nghề luật s-
Với đặc thù nghề luật s- là một nghề độc lập, hoạt động ít chịu sự tác động của yếu tố quản
lý nh- các hoạt động kinh doanh khác Do đó loại hình kinh doanh doanh nghiệp t- nhân rất phù hợp với mô hình hoạt động của văn phòng luật s- đơn giản, gọn nhẹ
Đặc tr-ng của nghề luật s- đó là yếu tố uy tín cá nhân, trong điều kiện cạnh tranh hiện nay thì yếu tố cá nhân là bộ phận cấu thành nên uy tín của tổ chức hành nghề luật s-, còn yếu tố vốn không phải là yếu tố quan trọng trong hoạt động kinh doanh dịch vụ pháp lý của tổ chức hành nghề luật s-
Trang 6nên hình thức công ty luật hợp danh rất phù hợp với tổ chức hành nghề luật s- Chế độ trách nhiệm vô hạn của công ty luật hợp danh là sự đảm bảo, tạo tâm lý an toàn cho khách hàng khi có nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý
Mô hình công ty luật trách nhiệm hữu hạn là điểm mới đ-ợc quy định trong Luật Luật s- Công ty trách nhiệm hữu hạn là loại hình công ty đối vốn, trong đó các thành viên chỉ chịu trách nhiệm về mọi khoản nợ của công ty trong phạm vi số vốn mà họ đã đóng góp vào công ty Khách hàng đ-ợc đảm bảo bằng quy định công ty luật phải có nghĩa vụ mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho luật s- của mình để bồi th-ờng thiệt hại gây ra cho khách hàng Với đặc điểm này thì loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn phù hợp trong hoạt động kinh doanh của luật s-
Ch-ơng 2
quy định của pháp luật hiện hành về luật s-,
tổ chức hành nghề luật s- và thực trạng 2.1 Quy định của pháp luật về luật s-
Ng-ời có đủ tiêu chuẩn luật s- muốn đ-ợc hành nghề luật s- phải đáp ứng đủ hai điều kiện:
Một là, phải đ-ợc Bộ T- pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật s-
Hai là, gia nhập một Đoàn Luật s- do mình lựa chọn
Sau khi tốt nghiệp khoá đào tạo nghề luật s- 06 tháng và hoàn thành thời gian tập sự hành nghề luật s- là 18 tháng đ-ợc tham gia kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật s-
Ng-ời đạt yêu cầu kiểm tra đ-ợc cấp chứng chỉ hành nghề luật s-, để đ-ợc hành nghề luật s- thì phải gia nhập Đoàn Luật s- và đ-ợc Liên đoàn Luật s- cấp thẻ Luật s-
Đối với một số tr-ờng hợp ng-ời có học hàm, học vị cao hoặc đã đảm nhiệm một số chức danh t- pháp nhất định thì đ-ợc miễn đào tạo nghề luật s-, đ-ợc miễn, giảm thời gian tập sự hành nghề luật s-
Luật s- hành nghề dựa trên nguyên tắc tuân thủ hiến pháp và pháp luật; tuân theo quy tắc đạo
đức và ứng xử nghề nghiệp luật s- Đồng thời phải độc lập, trung thực, tôn trọng sự thật khách quan; đ-ợc sử dụng các biện pháp hợp pháp để bảo vệ tốt nhất quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng và chịu trách nhiệm tr-ớc pháp luật về hoạt động hành nghề luật s-
Phạm vi hành nghề luật s- bao gồm: Tham gia tố tụng; thực hiện t- vấn pháp luật; đại diện ngoài tố tụng và thực hiện dịch vụ pháp lý
2.2 Thực trạng về đội ngũ luật s-
Sau hơn ba năm thi hành Luật Luật s-, đội ngũ luật s- của n-ớc ta đã có sự phát triển một cách đột biến về số l-ợng, chất l-ợng đang từng b-ớc đ-ợc nâng cao; so với tr-ớc khi Pháp lệnh Luật s- năm 2001 có hiệu lực hiện nay số luật s- đã tăng gần bốn lần Tuy nhiên, so với các n-ớc trên thế giới thì tỉ lệ luật s- so với số dân cả n-ớc vẫn còn thấp
Trang 7Sự phân bố luật s- giữa các vùng miền có sự chênh lệch lớn, chỉ riêng ở thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh chiếm hơn 50% tổng số luật s- trong cả n-ớc, trong khi đó tỉnh Lai Châu thì lại không có đủ số luật s- để thành lập Đoàn Luật s-
Bên cạnh những những thành tựu đã đạt đ-ợc, chúng ta cũng nhận thấy chất l-ợng của đội ngũ luật s- hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế: vẫn còn khoảng một phần ba ch-a đ-ợc đào tạo cơ bản về kỹ năng hành nghề Khi hành nghề còn không ít luật s- tỏ ra non kém về kỹ năng, vi phạm những quy tắc ứng xử thông th-ờng nhất của nghề luật s- Kinh nghiệm nghề nghiệp d-ới
5 năm chiếm khoảng 2/3 tổng số luật s- toàn quốc
Hoạt động tham gia tranh tụng của luật s- vẫn còn những trở ngại, hạn chế bắt nguồn từ các quy định của pháp luật, từ các cơ quan tố tụng và bản thân trình độ nghiệp vụ của luật s-
Về hoạt động t- vấn pháp luật: Ngoài việc nâng cao chất l-ợng t- vấn trong các lĩnh vực truyền thống, các luật s- đã mở rộng và phát triển t- vấn trong lĩnh vực kinh tế, đầu t-, th-ơng mại Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể vẫn ch-a đáp ứng đ-ợc nhu cầu ngày càng cao của xã hội
Về hoạt động đại diện ngoài tố tụng và dịch vụ pháp lý khác đang có chiều h-ớng phát triển phổ biến hiện nay là giúp cá nhân, tổ chức thực hiện các thủ tục pháp lý nh- thủ tục thành lập doanh nghiệp, chuyển nh-ợng bất động sản, xuất nhập cảnh v.v…
Số l-ợng luật s- tham gia trợ giúp pháp lý vẫn còn ít so với nhu cầu của toàn xã hội
Về đạo đức nghề nghiệp của luật s-: vẫn còn một bộ phận luật s- sa sút về phẩm chất đã lợi dụng danh nghĩa luật s- để vi phạm pháp luật, gây ảnh h-ởng xấu đến trật tự xã hội và an ninh quốc gia
2.3 Quy định của pháp luật về tổ chức hành nghề luật s-
Tổ chức hành nghề luật s- ở n-ớc ta bao gồm: Văn phòng luật s-, công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên, công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty luật hợp danh
Các tổ chức hành nghề luật s- đ-ợc thực hiện các dịch vụ pháp lý: Tham gia tố tụng; thực hiện t- vấn pháp luật; đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng để thực hiện các công việc có liên quan đến pháp luật và thực hiện dịch vụ pháp lý khác
Tổ chức hành nghề luật s- có các quyền: Thực hiện dịch vụ pháp lý; nhận thù lao từ khách hàng; thuê luật s- Việt Nam, luật s- n-ớc ngoài và nhân viên làm việc cho tổ chức hành nghề luật s-; hợp tác với tổ chức hành nghề luật s- n-ớc ngoài, đặt cơ sở hành nghề ở n-ớc ngoài; thành lập chi nhánh, văn phòng giao dịch trong n-ớc và các quyền khác theo quy định của Luật Luật s- và quy định khác của pháp luật có liên quan
Tổ chức hành nghề luật s- có các nghĩa vụ: Hoạt động theo đúng lĩnh vực hành nghề ghi trong Giấy đăng ký hoạt động; thực hiện đúng những nội dung đã giao kết với khách hàng; cử luật s- của tổ chức mình tham gia tố tụng theo sự phân công của Đoàn Luật s-; tạo điều kiện cho luật s- của tổ chức mình thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí; bồi th-ờng thiệt hại do lỗi mà luật s- của tổ chức
Trang 8mình gây ra cho khách hàng trong khi thực hiện t- vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp
lý khác; mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho luật s- của tổ chức mình theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm; chấp hành các yêu cầu của cơ quan nhà n-ớc có thẩm quyền về việc báo cáo, kiểm tra, thanh tra và các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật Luật s- và quy định khác của pháp luật có liên quan
2.4 Thực trạng về tổ chức hành nghề luật s-
Tính đến ngày 31/12/2009 trong cả n-ớc đã có 2.461 tổ chức hành nghề luật s-, tập trung chủ yếu ở Thành phố Hồ Chí Minh và Thủ đô Hà Nội với tổng số 1.087 tổ chức
Hoạt động của đa số các tổ chức hành nghề luật s- đã thể hiện vai trò tích cực trong việc nâng cao ý thức pháp luật cho ng-ời dân, cơ quan và tổ chức góp phần cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng nhà n-ớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay Một số ít tổ chức hành nghề luật s- chuyên sâu trong lĩnh vực đầu t-, kinh doanh, th-ơng mại có yếu tố n-ớc ngoài, còn lại
là các văn phòng luật s- hoạt động trong tất cả các lĩnh vực hành nghề luật s-, mà lĩnh vực chủ yếu
là tham gia tố tụng
Về cơ sở vật chất của các tổ chức hành nghề luật s- chủ yếu đ-ợc đặt trụ sở ở nhà riêng Số tổ chức hành nghề luật s- có trụ sở tại các toà nhà văn phòng chỉ chiếm khoảng 16%
Về quy mô của tổ chức hành nghề luật s- hiện nay số l-ợng tổ chức hành nghề luật s- d-ới m-ời luật s- vẫn chiếm chủ yếu (77,7%)
Ph-ơng pháp quản lý điều hành ở một số tổ chức hành nghề luật s- khá bài bản và chặt chẽ Tuy nhiên, vẫn còn có các tổ chức hành nghề luật s- quản lý công việc và con ng-ời một cách tuỳ tiện, lỏng lẻo
Số l-ợng khách hàng của các tổ chức hành nghề luật s- trong những năm gần đây tăng lên với tốc độ rất nhanh và ngày càng phong phú
Trong quá trình hoạt động phần lớn các tổ chức hành nghề luật s- chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của pháp luật nói chung và pháp luật về luật s- nói riêng Bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận các tổ chức hành nghề luật s- vi phạm nh-: hoạt động không đúng trụ sở đã đăng ký, chế độ báo cáo thực hiện không đầy đủ, hợp đồng dịch vụ pháp lý không đúng quy định…
2.5 Quy định của pháp luật về quản lý luật s-, tổ chức hành nghề luật s-
2.5.1 Quản lý nhà n-ớc
Quản lý nhà n-ớc về luật s- và hành nghề luật s- thể hiện chức năng định h-ớng, điều tiết và
hỗ trợ phát triển của Nhà n-ớc đối với nghề luật s- Nội dung quản lý nhà n-ớc về luật s- và hành nghề luật s- thể hiện ở các công việc: quyết định chiến l-ợc, chính sách phát triển nghề luật s-; thực hiện các biện pháp hỗ trợ phát triển nghề luật s-; ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về luật s-; đào tạo nghề luật s-; cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật s-, Giấy đăng ký hoạt
động, Giấy phép hành nghề; phê duyệt Điều lệ của Đoàn Luật s-, Tổ chức luật s- toàn quốc; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tổ chức luật s- và hành nghề luật s-
Trang 92.5.2 Quản lý của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s-
a Quản lý của tổ chức luật s- toàn quốc
Tổ chức luật s- toàn quốc (Liên đoàn Luật s-) là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s- trong phạm vi cả n-ớc, đại diện cho luật s-, các Đoàn Luật s- Thành viên của Liên đoàn Luật s-
là các Đoàn Luật s- và các luật s-, các luật s- tham gia Liên đoàn luật s- thông qua Đoàn Luật s- nơi mình gia nhập
Liên đoàn luật s- còn là nơi tập hợp, pháp ánh tâm t-, nguyện vọng, ý kiến đóng góp, kiến nghị của luật s-; tham gia xây dựng pháp luật, nghiên cứu khoa học pháp lý, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; hợp tác quốc tế và giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền
b Tự quản của Đoàn Luật s-
Đoàn Luật s- đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật s-; một trong những nhiệm
vụ quan trọng của Đoàn Luật s- với t- cách là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s-, là đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật s- trong hành nghề, là nơi tập hợp và củng cố khối đoàn kết giữa các luật s-, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của luật s-, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của luật s- trong tr-ờng hợp bị xâm phạm
2.6 Thực trạng về quản lý luật s-, tổ chức hành nghề luật s-
2.6.1 Quản lý nhà n-ớc
Sau khi Luật Luật s- có hiệu lực, các cơ quan nhà n-ớc có thẩm quyền đã kịp thời ban hành một số văn bản quy phạm pháp luật h-ớng dẫn thi hành Luật Luật s-
Công tác đào tạo nghề luật s-, bồi d-ỡng nghiệp vụ cho luật s- đã đ-ợc quan tâm và b-ớc
đầu thực hiện đã có hiệu quả tốt Bộ T- pháp đã có chính sách -u tiên đào tạo nghề luật s- miễn phí cho các tỉnh khó khăn và đã tổ chức nhiều khoá, lớp bồi d-ỡng nghiệp vụ cho hàng trăm luật sư về kỹ năng hành nghề v.v…
Nhìn chung, các Sở T- pháp đã thực hiện tốt công tác quản lý nhà n-ớc của mình nh-: cấp
đăng ký hoạt động cho các tổ chức hành nghề luật s-, công tác thanh tra, kiểm tra các tổ chức hành nghề luật s- và thực hiện tốt nguyên tắc kết hợp quản lý nhà n-ớc về hành nghề luật s- với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s-
Tuy nhiên, việc thực hiện nguyên tắc kết hợp quản lý nhà n-ớc với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s- ở một số địa ph-ơng còn hạn chế; công tác thanh tra, kiểm tra ch-a đ-ợc th-ờng xuyên
2.6.2 Công tác quản lý của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s-
a Công tác quản lý của Liên đoàn Luật s- Việt Nam
Liên đoàn Luật s- Việt Nam mặc dù mới đ-ợc thành lập, còn nhiều khó khăn nh-ng Liên
đoàn đang từng b-ớc ổn định về tổ chức, cơ cấu bộ máy và b-ớc đầu triển khai thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong công tác nh-: công tác giáo dục chính trị, t- t-ởng,
Trang 10đạo đức nghề nghiệp của luật s-; công tác đào tạo, bồi d-ỡng; công tác giám sát, giải quyết khiếu nại, tố cáo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật s- và một số công tác khác, qua đó nâng cao, phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật s-
b Quản lý của Đoàn Luật s-
Trong thời gian qua, nhìn chung các Đoàn Luật s- đã phát huy tốt vai trò của mình nh-: đa
số Đoàn Luật s- đã thực hiện tốt công tác giám sát, kiểm tra việc tuân thủ pháp luật, tuân theo Quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật s- và Điều lệ Đoàn Luật s- của luật s-, tổ chức hành nghề luật s-; kịp thời nhắc nhở, uốn nắn và có biện pháp xử lý nghiêm minh các tr-ờng hợp luật s- vi phạm Quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật s- và Điều lệ Đoàn Luật s-, đặc biệt là vi phạm pháp luật Nhiều Đoàn Luật s- đã phối hợp chặt chẽ với Sở T- pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan quản lý nhà n-ớc khác ở địa ph-ơng
Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động một số Đoàn Luật s- còn bộc lộ một số hạn chế đó là: + Việc nắm bắt, tập hợp và phản ánh những bức xúc, khó khăn, v-ớng mắc của luật s- vẫn ch-a đ-ợc quan tâm đúng mức
+ Công tác giáo dục, bồi d-ỡng về chính trị, đạo đức nghề nghiệp cho luật s- ch-a đ-ợc các
Đoàn Luật s- quan tâm Việc phát hiện xử lý vi phạm ch-a kịp thời, ch-a nghiêm minh;
+ Công tác bồi d-ỡng nghiệp vụ chuyên môn cho các luật s- ch-a đ-ợc thực hiện th-ờng xuyên, đạt hiệu quả không cao;
Ch-a có quan niệm đúng đắn về vai trò tự quản của tổ chức hành nghề luật s- và về quản lý nhà n-ớc đối với hành nghề luật s-;
Việc giám sát hoạt động của các tổ chức hành nghề luật s- ch-a đ-ợc quan tâm đúng mức hoặc ch-a quan tâm và ch-a đ-ợc thực hiện tốt
2.7 Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập
2.7.1 Công tác đào tạo đội ngũ luật s-
Số l-ợng cửa nhân luật ra tr-ờng lựa chọn nghề luật s- chiếm tỷ lệ nhỏ
Thời gian và nội dung đào tạo nghề luật s- hiện nay là ch-a phù hợp Việc cập nhật các kiến thức mới của đội ngũ luật s- ch-a đ-ợc thực hiện th-ờng xuyên Những nguyên tắc ứng xử nghề nghiệp, ch-a trở thành ý thức tự giác đối với mỗi cá nhân luật s- khi tham gia tố tụng Ngoài ra, một số luật s- chỉ quan tâm đến thù lao mà coi nhẹ chất l-ợng hành nghề
Chất l-ợng và nội dung trong quá trình tập sự của ng-ời tập sự hành nghề luật s- ch-a cao và không phù hợp
2.7.2 Quy định của pháp luật hiện hành về luật s-, tổ chức hành nghề luật s- còn nhiều bất cập
Nội dung công tác quản lý nhà n-ớc đ-ợc Luật Luật s- quy định còn mang tính chất dàn trải, nhiều quy định còn rất chung chung, ch-a thể hiện sự phân cấp mạnh mẽ