HIỆN TRẠNG QUẢN LÍ CHẤT THẢI RẮN CỦA THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Công ty môi trường đô thị Hải Phòng được thành lập theo quyết định số:393/QĐ-UB ngày 28/5/1994 của UBND thành phố Hải Phòng và quyết định số 1175/QĐ ngày 29/6/2000 của UBND thành phố Hải

HIỆN TRẠNG QUẢN LÍ CHẤT THẢI RẮN CỦA THÀNH PHỐ

+Vệ sinh, thu gom, vận chuyển, xử lí rác thải ở các phường trên địa bàn thành phố, khu vực giáp danh, khu tập thể cao tầng, các cơ quan, xí nghiệp đóng trên địa bàn huyện

+Nạo vét, khơi thông cống rãnh, mương thoát nước Công ty còn quản lí, duy trì các hồ điều hoà, mương đất, mương xây, các cống ngầm và nhiều tuyến cống ngang Mỗi năm nạo vét hàng nghìn mét khối bún đất đảm bảo tiêu thoát nước cho các phường, các trục đường giao thông và các xã ven đô

+Trồng tỉa cây xanh( mỗi năm công ty trồng thêm hàng nghìn cây xanh Đến nay, các trục đường đường phố đã được phủ xanh tạo cảnh quan môi trường đô thị

2.Tư cách pháp nhân và khả năng tài chính.

2.1.Tư cách pháp nhân.

Công ty môi trường đô thị Hải Phòng được thành lập theo quyết định số:393/QĐ-UB ngày 28/5/1994 của UBND thành phố Hải Phòng và quyết định số 1175/QĐ ngày 29/6/2000 của UBND thành phố Hải Phòng về việc chuyển đổi Công ty Môi trường đô thị Hải Phòng thành doanh nghiệp Nhà nước hoạt động công ích

2.2.Khả năng tài chính.

Với vai trò là doanh nghiệp Nhà nước hoạt động phục vụ lợi ích công nên toàn bộ ngân sách hoạt động của công ty do nhà nước cấp để chi phí cho việc chi trả lương cho 1090 công nhân thực hiện việc quản lí rác thải trên địa bàn 3 quận Hồng Bàng, Lê Chân, Ngô Quyền và các loại rác thải trên sông trên biển thuộc địa bàn Hải Phòng, các hoạt động thu gom, vận chuỷên, vận hành bãi rác Tràng Cát cũng như đầu tư và duy tu, bảo dưỡng trang thiết bị và các chi phí phát sinh khác của công ty

3 Các họat động chủ yếu của công ty

Song song với công tác duy trì VSMT theo quy trình của Sở giao thông công chính, công ty Môi trường đô thị Hải Phòng thực hiện chương trình”Phân loại rác tại nguồn “ Về chất lượng, công tác phân loại rác được đánh giá có hiệu quả, tỉ lệ phân loại đạt được phổ biến chung cho 3 quận là 85-90%

3.2.Quản lí bãi chôn lấp Tràng Cát.

Năm 2002 , bãi chôn lấp Tràng Cát đã chôn lấp và xử lí hàng nghìn tấn rác đảm bảo yêu cầu của quy trình công nghệ quản lí vận hành bãi chôn lấp của Sở Giao thông công chính

3.3.Các chương trình trọng điểm của công ty.

3.3.1.Chương trình phân loại rác tại nguồn

Trong những năm gần đây , do tốc độ đô thị hóa tăng nhanh nên lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn tăng nhanh và thành phần rác cũng phức tạp hơn Rác thải sinh hoạt bao gồm nhiều hợp phần khác nhau và nhiều loại trong số đó có thể

có thể tái chế để hạn chế việc chôn lấp Kim loại, nilon là những vật liệu dễ tái sử dụng hiện đã có đội quân thu nhặt phế liệu, còn lại đa phần là rác hữu cơ trong rác thải sinh hoạt Đây là nguồn nguyên liệu dồi dào cho việc làm phân bón hữu cơ nhất là trong giai đoạn hiện nay do lạm dụng phân bón hóa học quá nhiều làm ô mhiễm nước, cứng hóa đất trồng Tuy nhiên , để xử lí rác thải phân bón thì phải phân loại rác; các loại nilon ,cao su, gạch đá , kim loại , hữu cơ lẫn lộn làm tăng kinh phí đầu tư cho nơi chế biến rác thành phân bón mà hơn nữa việc phân loại tại nơi chế biến cũng khó khăn và không triệt để Vì vậy, để góp phần giải quyết những khó khăn cũng như nâng cao ý thức của cộng đồng đối với việc xử lí rác của gia đình mình.UBND và Hội phụ nữ thành phố Hải Phòng đã phát động chương trình “Phân loại rác tại gia đình “, hướng dẫn các gia đình phân rác thành hai lọại :rác vô cơ và rác hữu cơ Để đạt được hiệu quả các ban ngành cùng đoàn thể cùng tuyên truyền sâu rộng cho nhân dân trước khi thực hiện, tiếp tục tuyên truyền để phân loại rác trở thành thói quen Lượng rác hữu cơ đến bãi tăng dần với số dân tham gia chương trình

Toàn bộ rác hữu cơ được xử lí riêng tại bãi chôn lấp Tràng Cát Trong khi chưa có xưởng xử lí rác theo quy mô công nghiệp , công ty đã ủ rác tại mặt bằng ô chôn lấp rác sẵn có và đưa thêm EM và Bokashi để khử mùi rác,mùi nước rác Hiện nay, tại bãi chôn lấp rác Tràng Cát cũng có một bộ phận công nhân chuyên trách làm công tác sàng tuyển rác phân hủy lấy mùn.Do sàng tuyển bằng

thủ công nên công suất chưa cao Tuy nhiên , từ năm 2001 đến nay dã góp phần đáng kể vào việc quay vòng ô chôn lấp tại bãi Lượng rác hữu cơ như vậy chưa lớn nhưng ý nghĩa về mặt xã hội lại không nhỏ vì nó khẳng định việc phân loại rác thải tại nguồn trên địa bàn thành phố Hải Phòng là có khả năng thực hiện được Phân loại rác tại gia đình không chỉ là việc phân chia rác thành 2 loại làm cho việc

xử lí rác được dễ dàng mà còn giảm hẳn lượng rác vứt không đúng nơi quy định tại các điểm công cộng nhất là đối với các khu dân cư tập trung thành xóm, khu tập thể Phân loại rác cũng tạo điều kiện cho việc thu phí vệ sinh thuận lợi hơn

3.3.2.Xã hội hóa công tác vệ sinh môi trường

Công ty cùng hội phụ nữ mở đợt tuyên truyền sâu rộng về tầm quan trọng của việc bảo vệ mô trường sinh thái cũng như tác hại của việc rác thải đổ xuống ao hồ, nơi công cộng Đồng thời mở lớp tập huấn với cán bộ cơ sở về việc

xử lí rác thải tại cơ sở.Tứng bước triển khai công tác xã hội hóa VSMT tới từng gia đình: Túi nilon thì đốt, rác hữu cơ một phần làm thức ăn cho gia súc, phần còn lại ủ làm phân bón, phần rác cứng(kim loại, nhựa, thủy tinh) gom lại làm phế liệu cho các đơn vị tái chế, đặc biệt các phường thành lập các đội, tổ vệ sinh làm công tác quét, thu gom rác ở đường phố

Từ công tác xã hội hóa vệ sinh môi trường đã nâng cao được nhận thức của người dân về vấn đề môi trường với sức khỏe đời sống

II HIỆN TRẠNG QUẢN LÍ CHẤT THẢI ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

1.Bối cảnh.

Hải Phòng, thành phố lớn thứ ba của Việt Nam, rộng 1.507,6 km2, có dân số

là 1.646.000 người(1995) nằm ở vùng Đông Bắc Đồng bằng Bắc Bộ , bên bờ Thái Bình Dương, cách Hà Nội 103 km theo hướng đưòng bộ cách thành phố Hồ Chí Minh 1.200 km theo đường hàng không, Hải Phòng nằm ở khu vực nhiệt đới gió

mùa, nhiệt độ trung bình hàng năm23-24 độ , lượng mưa trung bình hàng năm từ 1800-6000 mm.

Hải Phòng là thành phố cảng, trung tâm kinh tế công nghiệp thương mại , dịch vụ và du lịch của vùng duyên hải Bắc Bộ, là đầu mối giao thông quan trọng của miền Bắc và cả nước, là một trong các cực tăng trưởng quan trọng của các vùng kinh tế Hà Nội-Hải Phòng-Quản Ninh

Hải Phòng gồm ba quận nội thành; Ngô Quyền, Hồng Bàng, Lê Chân và một quận mới Kiến An và sáu huyện ngoại thành là : An Hải, Thuỷ Nguyên, KIến Thuỵ, An Lão, Tiên Lãng và Vĩnh Bảo

Ngoài ra Hải Phòng còn có Thị xã Đồ Sơn, một khu du lịch tắm biển nghỉ mát nổi tiếng của Vệt Nam và hai huyện đảo Cát Bà và Bạch Long Vĩ

Hiện nay ba quận nội thành đang trong quá trình đô thị hoá cao với diện tích 20 km2, dân số trên 550.000 người, ngoài ra còn có hàng trăm ngàn khách vãng lai

Hải Phòng hiện có khoảng 500 nhà máy xí nghiệp sản xuất kinh doanh, 17 bệnh viện, 16 trung tâm y tế, hàng trăm trạm y tế phường xã, tổng số giường bệnh trên 5000, riêng ba quận nội thành có 19 chợ, quận Kiến An và xã ven đô khoảng trên 20 chợ lớn nhỏ, 12 công ty xí nghiệp giày dép các loại ngoài ra còn có hàng trăm nhà hàng khách sạn và các cơ sở thương mại dịch vụ

Hiện nay, Hải Phòng đang hình thành những cụm công nghiệp lớn như khu công nghiệp Tây Bắc với nhà máy sản xuất thép, khu công nghiệp Nomura Khu công nghiệp non trẻ đầy triển vọng Bắc Thuỷ Nguyên với các nhà máy xi măng ChinFong, nhà máy xi măng mới Hải Phòng, nhà máy sửa chữa tàu biển, phá

dỡ tàu cũ Khu công nghiệp Đình Vũ-Hạ Đoạn, khu công nghiệp đường 14 Đồ Sơn, khu vực bến trong và ngoài cảng Đó là những khu vực công thương nghiệp thương mại lớn nhất của Hải Phòng, những khu vực này sẽ tạo ra các chất thải rắn

là rác thải sinh hoạt và rác thải công nghiệp

Mỗi ngày trên địa bàn nội thành Hải Phòng thải ra khoảng 870 m3 đến

940 m3 Trong đó hơn 75 m3 phế thải công nghiệp và bệnh viện

Khả năng cho phép của công ty Môi trường Đô thị Hải Phòng mới thu gom vận chuyển được khoảng 75%

Biểu đồ 2.1: Mức độ tăng lượng thải trung bình mỗi ngày qua các năm( các quận nội thành)

Hồ Chí Minh, Hải Phòng còn có công ty công cộng Thị xã Đồ Sơn và quận Kiến

An quản lí thu gom Vận chuyển chất thải Thậm chí công ty thoát nước Hải Phòng

là đơn vị tách ra từ Công ty Môi trường cũ ra để chuyên quản lí hệ thống thoát nứơc, cũng tham gia quản lí chất thải rắn trong thời gian qua

Các huyện ngoại thành do các cơ sở môi trường trực thuộc UBND huyện quản lí một phần nhiệm vụ này

3.Hiện trạng quản lí.

3.1.Công tác thu gom

3.1.1.Rác sinh hoạt và đường phố.

Công ty Môi trường đô thị Hải Phòng thu gom và vận chuyển và bãi rác trung bình được khoảng 650m3/ngày đạt 75% Phần còn lại được thu gom bởi những người thu đồng nát nhằm tái chế, nhân dân tự đổ ra sông, mương, ao hồ và thu gôm qua các kỳ tổng vệ sinh

Rác sinh hoạt và đường phố bao gồm số lượng rác trung bình sau đây đã đựơc thu thập trong năm 1997 ở ba quận nội thành.

BẢNG 2.1: KHỐI LƯỢNG TRUNG BÌNH CÁC LOẠI RÁC THẢI

Đơn vị:m3/ngày

Rác nhà, cơ quan, thương mại, quét đường 462

Nguồn: báo Cáo tổng kết năm 1997- công ty Mt-đt hải phòng

Chiều dài tổng cộng của các đường phố chính ở Hải Phòng khoảng 15 km Diện tích được quét rác hàng ngày có lòng đường khoảng hơn 380.000 m2, lề đường khoảng trên 380.000 m2 và các công viên, khu công cộng trên 10.000 m2

Khu vực nằm giữa hai đường phố chính ở Hải Phòng bao gồm những toà nhà 2-5 tầng Những toà nhà này chủ yếu dùng để ở, và trong nhiều trường hợp hầu hết tầng dưới được dùng làm các cửa hiệu hay xí nghiệp nhỏ.Tất cả các đường phố trong nội thành đều tráng nhựa

Nội thành Hải Phòng có 19 chợ lớn trong đó có 5 chợ lớn là chợ Ga, chợ Sắt, chợ Tam Bạc, chợ Vạn Mỹ và chợ Hoà Bình và là nguồn gốc chính của các loại rác xanh

Việc thu gom rác được thực hiện hàng ngày bởi công nhân thu gom của 3 đội môi trường(mỗi quận 1 đội), phục vụ trên 110.000 hộ Việc thu gom này được thực hiện bằng xe đẩy tay Tổng cộng là 400 xe và 656 công nhân thu gom Như vậy là có khoảng 1,6 công nhân trên một xe Giờ hoạt động chính thức trong khoảng 18h đến 6 giờ, ngoài ra ban ngày vẫn có các ca thu gom thêm

Hiện nay nội thành có 62 điểm hẹn thu rác Một số điểm hẹn nằm gần nhau trong khi đó lại có những điểm nằm cách xa nhau đáng kể, mỗi điểm hẹn chỉ

được dùng ít giờ trong ngày để tránh đổ rác bừa bãi tại điểm hẹn này và cũng giới hạn sự phiền phức với nhân dân ở trong vùng.

Những người thu gom rác ( không quét đường) tự sở hữu xe tay của họ để gom rác từ các hô dân trong ngõ và đường chính, sau đó đẩy tới các điểm hẹn để đưa lên xe vận chuyển đi Nói chung vẫn là hình thức đổ xuống các điểm hẹn công nhân dùng xẻng xúc lên xe vận chuyển Thu nhập tổng cộng của công nhân gom rác bình quân khoảng 400.000 đồng/ tháng

3.1.2.Rác công nghiệp.

Phần lớn rác thải công nghiệp của Hải Phòng do chính các nhà máy thu gom, xử lí vận chuyển ra bãi chôn lấp chung của thành phố Một phần rác thải công nghiệp độc hại đã được hợp đồng với công ty môi trường đô thị để thu gom

và xử lí Hiện nay Hải Phòng có các khu công nghiệp lớn như khu công nghiệp Tây Bắc với các nhà máy sản xuất thép, khu công nghiệp Numora, khu công nghiệp Bắc Thuỷ Nguyên với các nhà máy ximăng ChinFong, nhà máy xi măng Hải Phòng, nhà máy sửa chữa tàu biển, phá dỡ tàu cũ Phà Rừng Khu công nghiệp Đình Vũ, khu công nghịp đường 14 Đồ Sơn đang hình thành Chất thải của các khu công nghiệp này hiện nay chưa được kiểm soát chặt chẽ, tương lai sau này chúng ta phải đối mặt giải quyết vấn đề chất thải rắn của khu vực này

Hải Phòng có khoảng hơn 12 công ty, xí nghiệp dày dép các loại, lượng rác thải từ nền công nghiệp này cũng là một vấn đề chưa được giải quyết triệt để

Rác này hiện nay không được kí hợp đồng để công ty môi trường đô thị thu gom và xử lí Mặc dù Hải Phòng có một lò đốt chất thải này của một công ty trách nhiệm hữu hạn đặt ở Cát Bi song, loại rác này vẫn còn trôi nổi, đổ vật vạ một

số nơi

3.1.3.Rác bệnh viện

Thành phố Hải Phòng có 17 bệnh viện trong đó có 4 bệnh viện chính là Bệnh viện Tiệp, bệnh viện Phụ sản, bệnh viện Nhi Đức và bệnh viện Lao Kiến An Ngoài ra còn có khoảng 26 trung tâm y tế.

Lượng phế thải bệnh viện hiện nay chỉ khoảng 60 % được hợp đồng với công ty MT-ĐT Hải Phòng thu gom, vận chuyển và xử lí, số còn lại hợp đồng với công ty phục vụ mai táng hoặc xử lí tai chỗ

Rác phát sinh từ bệnh viện chia thành 3 loại chính:

*Chất thải giải phẫu bệnh lí

*Vật dụng băng bó vết thương ống tiêm

Một số bệnh viện không có nhà thu gom xử lí rác , ba loại rác trên của bệnh viện được thu gom lẫn lộn và chứa để lộ thiên Điều này không tránh khỏi gây ô nhiễm trong khuôn viên bệnh viện và dân cư xung quanh Việc tuân thủ các quy định của Sở Y tế, của Uỷ ban môi trường, của công ty Môi trường Đô thị chưa nghiêm Một số bệnh viện không chứa rác trong bao nilon, hoặc nilon quá mỏng, kim tiêm dùng rồi mà không được bẻ cong bẻ gẫy cho vào hộp riêng mà còn để lẫn lộn trong rác làm rách thủng bao và đễ truyền bệnh cho công nhân vệ sinh khi đi thu gom rác

Về phương tiện vận chuyển Công ty Môi trường Đô thị chưa có xe chuyên dùng để thu gom vận chuyển rác bệnh viện

Việc quản lí và xử rác y tế là một việc làm mới mẻ đối với Việt Nam, chưa

có một công nghệ đặc trưng nào để xử lí rác y tế và bệnh phẩm

Năm 1997, một dự án lò đốt rác của thành phố do công ty môi trường đô thị thiết lập với công suất 4,2 tấn/ngày theo công nghệ lò đốt GG24 HOVAN do hãng BESSE SAMBRE vương quốc Bỉ với tổng kinh phí 3 triêụ USD Trong đó vốn vay ưu đãi từ chính phủ vương quốc Bỉ cho trang thiết bị lò đốt và xe ô tô chuyên dùng thu gom là 1,468 triệu USD Nhưng cho đến nay vẫn chưa thực hiện được

3.1.4.Phân bùn.

Hải Phòng có khoảng 50 % hộ gia đình dùng hố xí tự hoại còn 50% số hộ gia đình dùng hố xí thùng(bao gồm cả vùng ven đô) Lượng phát sinh hàng ngày khoảng 45 tấn, Công ty Môi trường đô thị Hải Phòng mới thu khoảng 15 tấn/ngày

Số còn lại do dân thuê trực tiếp tư nhân dọn làm phân bón

Hiện công ty môi trường còn có một đội bao gồm 77 công nhân thu dọn phân bùn trong các ngõ nghẽn vào ban đêm với 6 xe téc để vận chuyển phân rác

Hàng ngày xe được tổ chức đến 62 điểm hẹn để chuyển chất thải lên Việc vận chuyển chất thải lên xe rác bằng tay cho nen thời gian xe tải ngừng quá lãng phí xúc lên loại xe thùng cao nên không hợp vệ sinh cho công nhân, chuyển chất thải lên thành phố gây mất mĩ quan đô thị.

Công tác vận chuỷên chất thải từ nội thành ra bãi rác Tràng Cát cần phải đi suốt qua trung tâm Thành Phố, dọc khu đường giao thông chính Lạch Tray

Bến xe và bãi rác nằm ở đầu và cuối thành phố gây lãng phí thời gian trong hành trình

3.3.Xử lí chất thải.

Bãi rác Thượng Lý sử dụng từ năm 1985 đến nay đã ngừng đổ rác, nhưng bãi chưa được đóng cửa, nghĩa là chưa được phủ lớp đất cuối cùng và tạo cảnh quan Bãi rác Thượng Lý bị quá tải và trong tình trạng rất kém Vẫn còn tồn tại rủi

ro về chất độc hại môi trường

Bãi rác Tràng Cát: Được bắt đầu hoạt động từ tháng 1/1998(diện tích 4 ha) Nó đã được quy hoạch, thiết kế và xây dựng đầy đủ; nhưng nó quá nhỏ cho vận hành lâu dài Trên cơ sở thực tế, độ lên của bãi rác này khó đạt tới thông số thiết kế vì thiếu phương tiện dồng bộ để quản lí baĩ rác, do vậy chỉ sau 2 năm bãi rác sẽ đầy Tràng Cát hiện nay có diện tích đất rất lớn nhưng công ty Môi trường

đô thị chưa hoàn tất thủ tục xin cấp đất

Thực ra, năm 1995 ở khu vực này (60 ha) đã được quy hoạch và có thiết

kế sơ bộ cho cả 60 ha làm bãi rác, hồ sơ do các chuyên gia Phần Lan(thuộc chương trình cấp nước và vệ sinh Hải Phòng) phối hợp với các kỹ sư công ty môi trường

đô thị lập

4.Khả năng tài chính.

Chi phí cho công tác thu gom, vận chuyển và quản lí bãi rác hoàn toàn phụ thuộc vào vốn ngân sách cấp hàng năm, tuy nhiên thành phố cũng giao cho