Trong khi người Tây phương luôn nhấn mạnh vào các màu sắc và số lượng của vật liệu, hướng sự chú tâm vào vẻ đẹp của các bông hoa thì người Nhật Bản lại đặt nặng về các đường nét của cá[r]
Trang 170 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 302 - 2016 71
70 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội
PGS.TS Nguyễn Văn Huy
Sự phát triển lên đến đỉnh cao của nghệ thuật cắm hoa ở Nhật cĩ thể được lý giải bởi
tình yêu của người Nhật đối với thiên nhiên Vẻ đẹp của thiên nhiên được mọi người ở
khắp mọi nơi yêu thích, nhưng ở Nhật, người ta thật sự nâng niu và hiểu rõ giá trị của
thiên nhiên Tình yêu thiên nhiên của người Nhật lớn đến nỗi gần như trở thành một tơn giáo
Người Nhật luơn cảm thấy cĩ một mối liên hệ, gắn bĩ chặt chẽ với thiên nhiên xung quanh
Một trong những nét văn hĩa truyền thống đẹp và tiêu biểu của người Nhật Bản là nghệ
thuật cắm hoa Ikebana Ikebana cũng được xem là một nghệ thuật giống như hội họa hay
điêu khắc với một lịch sử lâu đời đã được ghi chép lại Ở Nhật Bản, các bình cắm hoa cũng
được sử dụng như đồ trang trí giống như các bức tranh hay các tác phẩm nghệ thuật khác
Ikebana cịn gọi là kado hay Hoa đạo, cĩ nguồn gốc từ nghi lễ dâng hoa cho Đức Phật, rồi
phát triển thành một hình thức nghệ thuật đặc biệt Theo GS Sasaki Yasuhito - Đại sứ văn
hố của Chính phủ Nhật Bản đến từ Viện Nghiên cứu trung tâm trường phái Ikenobo - nghệ
thuật cắm hoa Ikebana đã cĩ ở Nhật Bản từ 1500 năm trước, trong các ngơi đền, chùa ở Nhật
Bản, do các nhà sư cắm để dâng lên Đức Phật và bày tỏ lịng tơn kính đối với Ngài Kyoto là
nơi sản sinh ra nghệ thuật Ikebana
Ikebana bao gồm rất nhiều trường phái Đến nay tồn tại khoảng từ 300 đến 400 trường
phái Ikebana, trong đĩ, Ikenobo là trường phái lâu đời nhất ra đời cách đây khoảng hơn 550
năm Luơn cĩ sự cạnh tranh giữa các trường phái với nhau Ưu điểm của sự cạnh tranh này
là nhằm khuyến khích các trường phái khơng ngừng sáng tạo và tìm tịi ra những kiểu cắm
hoa mới và đẹp nhất Điều quan trọng nhất trong Ikebana chính là một trái tim luơn biết trân
trọng sự sống của các bơng hoa Chân lý này sẽ mãi mãi được truyền từ thế hệ này sang thế
hệ khác như một lời căn dặn và nhắc nhở
Giống như những loại hình nghệ thuật khác, hoa nghệ thuật Ikebana thể hiện sự sáng tạo
trong những quy tắc cắm hoa nhất định Cành cây, lá, cỏ, hoa tươi thường được sử dụng và
trung tâm vẻ đẹp của bình hoa là sự kết hợp hài hịa giữa màu sắc với hình dạng tự nhiên,
ý nghĩa của bình hoa mà người cắm muốn gửi gắm được ẩn dấu một cách khéo léo Theo
Ikebana
Tình yêu thiên nhiên
của người Nhật
I
VĂN QUÁN
Trang 270 Bản tin Đại học Quốc gia Hà Nội Số 302 - 2016 Số 302 - 2016 7171
nghĩa văn học, Ikebana là “hoa sống”, là nghệ thuật diễn tả những tình cảm khi thưởng thức thiên nhiên, một nền nghệ thuật tái tạo lại khơng gian của cảnh vật với một cành cây, một ngọn cỏ, bộc lộ những sắc thái tình cảm qua các cung bậc màu sắc của các lồi hoa Ở đây khơng phải dùng “hoa sống” với ý nghĩa hoa chưa cắt gốc, mà là cắm hoa làm sao đĩ để hoa như một thực thể sống Ikebana
là từ ghép của Ikeru, nghĩa là làm sống lại, và hana nghĩa là hoa, tức nghệ thuật này tạo sự sống cho những bơng hoa Trong Ikebana, hoa kết hợp với bình cắm lẫn cách trang trí, tượng trưng cho trời, đất và con người
Khác với phong cách cắm hoa phương Tây, Ikebana cĩ một sự kiềm chế ngặt nghèo Các tác phẩm Ikebana đều được dựa theo một hình tam giác, biểu trưng cho thiên, địa, nhân, hoặc mặt trăng, trái đất, mặt trời Nghệ nhân Ikebana khơng chỉ tận dụng hoa mà cả cành, lá, gai cũng là một phần quan trọng của Ikebana Nghệ thuật Ikebana thể hiện sự tơn trọng đối với thiên nhiên qua việc
sử dụng những đường nét tự nhiên của cây cỏ, hạn chế tối đa việc thêm thắt quá đà Hoa lá trong Ikebana ít mà tinh
Về cơ bản thì Ikebana khơng đơn thuần hướng đến việc đưa một phần thiên nhiên vào trong ngơi nhà, mà xa hơn là muốn cho thấy cả một thế giới thiên nhiên bao trùm, bằng cách tạo ra một mối liên kết chặt chẽ giữa trong nhà và ngồi trời Trong khi người Tây phương luơn nhấn mạnh vào các màu sắc và số lượng của vật liệu, hướng sự chú tâm vào vẻ đẹp của các bơng hoa thì người Nhật Bản lại đặt nặng về các đường nét của cách xếp đặt, lối bố cục, và họ đã phát triển nghệ thuật cắm hoa bao gồm cả cành, cuống, lá cũng như hoa Như vậy vật liệu dùng trong nghệ thuật cắm hoa khơng phải chỉ giới hạn vào màu sắc của bơng hoa mà cịn cĩ vẻ đẹp nằm trong hình thể của lá và hoa, và trong
sự tăng trưởng của hoa lá nơi thiên nhiên Ngay cả khi chỉ một loại hoa được
sử dụng thì người cắm hoa cũng cố gắng để biến bình hoa đĩ thành một biểu tượng hồn hảo của thiên nhiên
VĂN HÓA XÃ HỘI
