Nghiên cứu quy định pháp luật hiện hành về hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL để có nhận thức đúng đắn về công tác kiểm tra; nghiên cứu và nắm bắt được những cơ sở pháp lý và thự[r]
Trang 1Kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật
do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các
cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
ban hành hiện nay Nghiêm Hà Hải
Khoa Luật Luận văn ThS Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật; Mã số: 60 38 01
Người hướng dẫn: TS Nguyễn Hoàng Anh
Năm bảo vệ: 2012
Abstract Phân tích cơ sở lý luận của hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản Quy phạm
pháp luật (QPPL), nghiên cứu và nắm bắt được một số vấn đề lý luận về văn bản QPPL nói chung và văn bản QPPL do chính HĐND và UBND ban hành nói riêng để làm cơ sở cho việc nghiên cứu đối tượng của hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản Nghiên cứu quy định pháp luật hiện hành về hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL để có nhận thức đúng đắn về công tác kiểm tra; nghiên cứu và nắm bắt được những cơ sở pháp lý và thực trạng hoạt động kiểm tra, xử lý văn bản trên địa bàn thành phố Hà Nội để đưa ra đánh giá chính xác những mặt đạt và chưa đạt trong công tác kiểm tra, xử lý văn bản QPPL Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xây dựng và hoàn thiện cơ chế kiểm tra văn bản QPPL, đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, xử
lý văn bản QPPL tại địa phương
Keywords Văn bản pháp luật; Hội đồng nhân dân; Pháp luật Việt Nam; Luật Hiến pháp
Content
MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Cam đoan
Trang 2Mục lục
Danh mục từ viết tắt
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT
VỀ KIỂM TRA, XỬ LÝ VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP
LUẬT DO HĐND, UBND CÁC CẤP BAN HÀNH
11
1.1 Khái niệm văn bản quy phạm pháp luật do HĐND, UBND các
cấp ban hành
11
1.1.1 Các tiêu chí đánh giá chất lượng nội dung văn bản QPPL 13 1.1.2 Các tiêu chí đánh giá chất lượng hình thức văn bản QPPL 17
1.2.1 Khái niệm, ý nghĩa và đặc điểm kiểm tra văn bản QPPL 19
1.2.2 Vị trí, vai trò, ý nghĩa của hoạt động kiểm tra văn bản QPPL 25
1.2.3 Nguyên tắc kiểm tra và xử lý văn bản QPPL 27
1.2.4 Phương thức kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật 28 1.2.5 Nội dung kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật 29
Trang 31.3.1 Khái niệm xử lý văn bản QPPL 33
1.3.2 Thẩm quyền xử lý văn bản QPPL có dấu hiệu bất hợp pháp, bất
hợp lý
35
1.3.3 Các hình thức xử lý trong hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản
QPPL
36
1.3.4 Trình tự, thủ tục xử lý văn bản QPPL bất hợp pháp, bất hợp lý 38
1.4 Cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL do
chính quyền địa phương ban hành
39
Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA VÀ
XỬ LÝ VĂN BẢN QPPL DO HĐND, UBND CÁC CẤP TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI BAN HÀNH
50
2.1 Thực tiễn soạn thảo, ban hành và quản lý văn bản QPPL của
HĐND, UBND các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
50
2.1.1 Những kết quả đạt được của công tác soạn thảo, ban hành và
quản lý văn bản QPPL của HĐND và UBND các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội
51
2.1.2 Những tồn tại vướng mắc trong công tác soạn thảo, ban hành và
quản lý văn bản QPPL của HĐND, UBND trên địa bàn thành phố Hà Nội
54
2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra và xử lý văn bản QPPL do HĐND
và UBND các cấp trên địa bàn TP Hà Nội ban hành
60
Trang 42.2.3 Về chế độ chính sách và các điều kiện khác đảm bảo cho công
tác kiểm tra văn bản
65
2.2.4 Một số kết quả và hạn chế trong hoạt động Kiểm tra, xử lý văn
bản QPPL do HĐND, UBND Hà Nội ban hành
67
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA VÀ XỬ LÝ VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT DO HĐND, UBND CÁC CẤP TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI BAN HÀNH
79
3.1 Phương hướng nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, xử lý
văn bản quy phạm pháp luật do HĐND và UBND các cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội ban hành
79
3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra, xử lý văn
bản quy phạm pháp luật do chính quyền địa phương ban hành
82
3.2.1 Hoàn thiện thể chế pháp luật về kiểm tra và xử lý văn bản QPPL 82
3.2.2 Xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy của các cơ quan chức năng,
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác kiểm tra, xử lý văn bản QPPL bảo đảm có năng lực, trình độ và phẩm chất đạo đức
89
3.2.3 Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, cá nhân có thẩm
quyền trong quá trình kiểm tra và xử lý văn bản QPPL
92
3.2.4 Bảo đảm các điều kiện cho hoạt động kiểm tra, xử lý văn bản
QPPL như xây dựng cơ chế tài chính, cơ sở vật chất và trang thiết bị, cơ sở dữ liệu phục vụ cho công tác kiểm tra, xử lý văn bản QPPL
93
3.2.5 Hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động 95
Trang 5kiểm tra và xử lý văn bản QPPL
3.2.6 Tăng cường mối liên hệ giữa kiểm tra, xử lý văn bản QPPL với
quá trình xây dựng, rà soát, hệ thống hóa và theo dõi thi hành văn bản QPPL
96
3.2.7 Các giải pháp liên quan đến công tác tiền kiểm, truyền thông,
khen thưởng.v.v
98
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104
References
CÁC VĂN BẢN, NGHỊ QUYẾT CỦA ĐẢNG
1 Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI,
Nxb Sự thật, Hà Nội
2 Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
3 Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
5 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
6 Bộ Chính trị (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 về Chiến lược xây
dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội
7 Bộ Chính trị (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 về Chiến lược cải
cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội
CÁC VĂN BẢN PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC
Trang 68 Bộ Nội vụ - Văn phòng Chính phủ (2005), Thông tư liên tịch số
55/2005/TTLT-BNV-VPCP ngày 06/5 hướng dẫn thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản, Hà Nội
9 Bộ Tài chính và Bộ Tư pháp (2004), Thông tư liên tịch số
109/2004/TTLT-BTC-BTP ngày 17/11 hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí bảo đảm cho công tác kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
10 Bộ Tư pháp (2004), Thông tư số 01/2004/TT-BTP ngày 16/6 về việc hướng dẫn
thi hành một số điều của Nghị định 135/2003/NĐ-CP về kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
11 Bộ Tư pháp và Bộ Nội vụ (2005), Thông tư liên tịch số 01/2005/TTLT-BTP-BNV
ngày 24/01 hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 122/2004/NĐ-CP ngày 18/5/2004 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức pháp chế các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và doanh nghiệp nhà nước, Hà Nội
12 Bộ Tư pháp và Bộ Tài chính (2011), Thông tư số 122/2011/TTLT-BTP-ngày 17/8
quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán kinh phí bảo đảm cho công tác kiểm tra, xử lý, rà soát và hệ thống hóa văn bản QPPL
13 Bộ Tư pháp (2010), Thông tư số 20/2010/TT-BTP ngày 30/11 về việc quy định
chi tiết thi hành một số điều của Nghị định 40/2010/NĐ-CP về kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
14 Chính phủ (1997), Nghị định số 94/CP ngày 06/9 về tổ chức pháp chế ở các Bộ, cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Hà Nội
15 Chính phủ (1997), Nghị định số 101/NĐ-CP ngày 23/9 quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
16 Chính phủ (2003), Quyết định số 909/2003/QĐ-TTg ngày 14/8 của Thủ tướng
Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình đổi mới công tác xây dựng, ban hành
và nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
17 Chính phủ (2003), Nghị định số 135/2003/NĐ-CP ngày 14/11 về kiểm tra và xử lý
văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
Trang 718 Chính phủ (2004), Nghị định số 104/2004/NĐ-CP ngày 23/3 về Công báo nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Hà Nội
19 Chính phủ (2004), Nghị định số 110/2004/NĐ-CP ngày 08/4 về công tác văn thư,
Hà Nội
20 Chính phủ (2004), Nghị định số 122/2004/NĐ-CP ngày 18/5 quy định chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức pháp chế các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và doanh nghiệp nhà nước, Hà Nội
21 Chính phủ (2005), Chỉ thị số 32/2005/CT-TTg ngày 10/10 của Thủ tướng Chính
phủ về việc tăng cường công tác kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
22 Chính phủ (2005), Nghị định số 161/2005/NĐ-CP ngày 27/12 quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật,
Hà Nội
23 Chính phủ (2006), Nghị định số 91/2006/NĐ-CP ngày 06/9 quy định chi tiết thi
hành một số điều của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Hà Nội
24 Chính phủ (2004), Nghị định số 122/2004/NĐ-CP ngày 18/5 quy định chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức pháp chế các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và doanh nghiệp Nhà nước, Hà Nội
25 Chính phủ (2009), Nghị định số 24/2009/NĐ-CP ngày 05/3 quy định chi tiết và
biện pháp thi hành Luật ban hành văn bản QPPL, Hà Nội
26 Chính phủ (2009), Nghị định số 40/2010/NĐ-CP ngày 12/4 về kiểm tra và xử lý
văn bản QPPL, Hà Nội
27 Thủ tướng Chính phủ (2005), Chỉ thị số 32/2005/CT-TTg ngày 10/10 về việc tăng
cường công tác kiểm tra, xử lý văn bản QPPL, Hà Nội
28 Quốc hội (1980), Hiến pháp, Hà Nội
29 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội
Trang 830 Quốc hội (1996), Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
31 Quốc hội (2001), Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25/12 về việc sửa đổi, bổ
sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm
1992, Hà Nội
32 Quốc hội (2001), Luật Tổ chức Quốc hội, Hà Nội
33 Quốc hội (2002), Luật số 02/2002/QH11 ngày 16/12 về sửa đổi, bổ sung một số
điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
34 Quốc hội (2003), Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Hà Nội
35 Quốc hội (2004), Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân
dân, Ủy ban nhân dân, Hà Nội
36 Quốc hội (2008), Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Hà Nội
37 Quốc hội (2005), Nghị quyết số 55/2005/QH11 ngày 29/11 về kết quả giám sát
việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ,
Bộ, cơ quan ngang Bộ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao,
Hà Nội
38 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2005), Nghị quyết số 753/2005/NQ- UBTVQH11
ngày 02/4 ban hành Quy chế hoạt động của Hội đồng nhân dân, Hà Nội
SÁCH, GIÁO TRÌNH CHUYÊN KHẢO, BÀI BÁO VÀ CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO KHÁC
39 Bùi Thị Đào (2002), "Giám sát, kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật",
Nghiên cứu lập pháp, (9), tr 47-51
40 Trương Thị Hồng Hà (2005), "Nâng cao chất lượng ban hành văn bản quy phạm
pháp luật của chính quyền địa phương", Nhà nước và pháp luật, (1), tr 10-15
41 Đoàn Thị Tố Uyên, "Bàn về khái niệm văn bản QPPL", (2004), Tạp chí Luật học-
Trường Đại học Luật Hà Nội (2), tr 65-69
42 Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ (1993), Nxb Thuận Hóa, Huế
43 Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật (2001), Nxb Đại học quốc gia
Hà Nội
44 Hoàng Thị Ngân (2003), "Nội dung giám sát, kiểm tra văn bản quy phạm pháp
luật", Nghiên cứu lập pháp, (9), tr 55-58
Trang 945 Quốc triều hình luật (1991), Nxb Pháp lý, Hà Nội
46 Từ điển tiếng Việt (2005), Nguyễn Kim Thảm, Hồ Hải Thụy, Nguyễn Đức Dương
, Nxb Văn hóa Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh
47 Nguyễn Văn Thâm (2001), Soạn thảo và xử lý văn bản quản lý nhà nước, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội
48 Lưu Kiếm Thanh (2002), Kỹ thuật soạn thảo văn bản, Nxb Thống kê, Hà Nội
49 Vũ Thư (2003), "Tính hợp pháp và hợp lý của văn bản pháp luật và các biện pháp
xử lý các khiếm khuyết của nó", Nhà nước và pháp luật, (1), tr 8-15
50 Từ điển Bách khoa Việt Nam (2002), Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội
51 Từ điển Tiếng Việt (2005), Tác giả : Nguyễn Kim Thảm, Hồ Hải Thuỵ, Nguyễn
Đức Dương, NXB Văn hoá Sài Gòn
52 Từ điển Luật học (2006), Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp Nxb Từ điển Bách
khoa- Nxb Tư pháp
53 Đào Trí Úc (1997) Nhà nước và pháp luật của chúng ta trong thời đại mới, Nxb
Khoa học xã hội, Hà Nội
54 Đào Trí Úc (Chủ biên) (2003), Hương ước trong quá trình thực hiện dân chủ ở
Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
55 Đào Trí Úc - Võ Khánh Vinh (Đồng chủ biên) (2003), Giám sát và cơ chế giám
sát việc thực hiện quyền lực nhà nước ở nước ta hiện nay, Nxb Công an nhân dân,
Hà Nội
56 Nguyễn Anh Sơn, Lê Thị Thu Thủy (2006) "Văn bản quy phạm pháp luật: Hiểu
như thế nào cho đúng", tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 5 (75
57 Phạm Hồng Thái (2011), “Văn bản quy phạm pháp luật và pháp luật về văn bản
quy phạm pháp luật”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số 7(232)
58 TS Đỗ Ngọc Hải, Đề tài cấp Bộ: Pháp chế XHCN trong hoạt động ban hành
VBQPPL của HĐND, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ở nước ta hiện nay
59 Vụ Pháp luật Hình sự- Hành chính, Bộ tư pháp, Đề tài khoa học cấp Bộ, "Hoàn
thiện dự thảo Luật ban hành VBQPPL của HĐND, UBND"
Trang 1060 Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, Đề tài khoa học cấp Bộ, “Cơ chế kiểm tra
văn bản QPPL thực trạng và giải pháp hoàn thiện”
61 Sở Tư pháp thành phố Hà Nội Đề tài nghiên cứu khoa học của về "Đổi mới và
nâng cao công tác văn bản ở Hà Nội";
62 UBND thành phố Hà Nội, Báo cáo về công tác kiểm tra và xử lý văn bản các năm
2009, 2010, 2011
63 UBND thành phố Hà Nội, báo cáo về công tác ban hành văn bản của các năm
2008, 2009, 2010, 2011
64 Sở Tư pháp thành phố Hà Nội, kết luận kiểm tra và xử lý văn bản tại các quận,
huyện, thị xã trên địa bàn thành phố năm 2010, 2011