Người dân nơi đây luôn tự hào, cho mình là người Chăm gốc, chưa bị biến đổi bởi những ảnh hưởng môi trường xung quanh như người Chăm An Giang hay người Chăm H’Roi ở Bình Định, Phú Yên,[r]
Trang 1Khai thác các giá trị văn hoá Chăm phục vụ phát
triển du lịch tỉnh Ninh Thuận
Nguyễn Thị Ngọc Hân
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Phạm Hùng
Năm bảo vệ: 2013
Keywords: Du lịch; Văn hóa Chăm; Phát triển Du lịch; Ninh Thuận
Content:
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Dân tộc Chăm là một dân tộc sinh sống lâu đời trên lãnh thổ Việt Nam Trong lịch sử phát triển, họ đã đạt trình độ cao về tổ chức xã hội với một nền văn hóa đặc trưng, phong phú đa dạng Văn hóa là linh hồn của một dân tộc, vì vậy muốn tìm hiểu một dân tộc, khám phá những nét tinh hoa, tinh túy của dân tộc đòi hỏi chúng ta phải tìm hiểu các giá trị văn hóa của dân tộc
đó
Người Chăm hiện cư trú chủ yếu ở khu vực duyên hải Nam Trung bộ và Nam bộ trong đó Ninh Thuận là tỉnh mà cộng đồng người Chăm sinh sống tập trung và đông nhất Nơi đây những giá trị truyền thống đã được giữ gìn, lưu truyền qua các quá trình giao lưu, giao thoa văn hóa, sự biến đổi của lịch sử Người dân nơi đây luôn tự hào, cho mình là người Chăm gốc, chưa bị biến đổi bởi những ảnh hưởng môi trường xung quanh như người Chăm An Giang hay người Chăm H’Roi ở Bình Định, Phú Yên,…Từ năm 1980 trở lại đây, được sự quan tâm đầu tư, bảo tồn và tôn tạo của trung ương và chính quyền tỉnh Ninh Thuận, Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch đã khai thác các di tích tháp Chăm vào hoạt động du lịch và hoạt động này đang có những chuyển biến tích cực Tuy nhiên vấn đề khai thác, phát triển du lịch văn hóa ở Ninh Thuận vẫn còn ở mức độ hạn chế, cần có những đầu tư khai thác mạnh mẽ hơn nhằm phát huy những giá trị văn hóa, trong
Trang 2đó có nền văn hóa Chăm độc đáo, tạo điều kiện cho du khách trong và ngoài nước tiếp cận với văn hóa dân tộc Chăm tại địa phương này
Gần đây du lịch văn hóa được xem là loại sản phẩm đặc thù của các nước đang phát triển, thu hút nhiều khách du lịch quốc tế Du lịch văn hóa chủ yếu dựa vào những sản phẩm văn hóa, những lễ hội truyền thống dân tộc, phong tục tín ngưỡng để tạo sức hút đối với khách du lịch bản địa và từ khắp nơi trên thế giới Đối với khách du lịch có sở thích nghiên cứu, khám phá văn hóa và phong tục tập quán bản địa thì du lịch văn hóa là cơ hội để thỏa mãn nhu cầu của họ Phần lớn hoạt động du lịch văn hóa gắn liền với địa phương - nơi lưu giữ nhiều lễ hội văn hóa và thường cũng là những nơi còn nghèo Khách du lịch ở các nước phát triển thường lựa chọn những lễ hội của các nước để tổ chức những chuyến du lịch nước ngoài, bởi thế thu hút khách du lịch tham gia du lịch văn hóa tức là tạo ra dòng chảy mới và là một trong những cách thức cải thiện cuộc sống của người dân địa phương
Du lịch Ninh Thuận hiện nay chủ yếu là phát triển loại hình du lịch biển, du lịch tham quan, … loại hình du lịch văn hóa tuy đã được khai thác nhưng vẫn chưa được quan tâm đúng
mức, tiềm năng du lịch văn hóa là còn rất lớn Xuất phát từ yêu cầu trên, đề tài “ Khai thác các
giá trị văn hóa Chăm phục vụ phát triển du lịch tỉnh Ninh Thuận” đã được chúng tôi chọn để làm
luận văn cao học chuyên ngành Du lịch học nhằm góp phần phát triển du lịch văn hóa Chăm ở tỉnh Ninh Thuận
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đào Duy Anh (1992) Việt Nam văn hoá sử cương NXB.TP.Hồ Chí Minh 1992
2 Ban tư tưởng – Văn hóa trung ương (2006), Tài liệu hỏi – đáp về nghị quyết đại hội X
của Đảng, Nxb Chính trị Quốc gia
3 Bộ Chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2003), Từ điển bách
khoa Việt Nam, Tập III, Nxb Từ điển Bách khoa
4 Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (2011), Văn bản pháp quy về Văn hoá, Thể thao, Du
lịch và gia đình
5 Phan Xuân Biên (1990), Người Chăm ở Thuận Hải, Sở Văn hóa-Thông tin Thuận Hải
6 Phan Xuân Biên, Phan An, Phan Văn Dốp (1991), Văn Hóa Chăm, Khoa học xã hội, Hà
Nội
Trang 37 Trương Quốc Bình (2010), Việt Nam công tác quản lý di sản văn hoá, Du Lịch Việt Nam,
Số 7, tr 58 - 59
8 Đinh Thị Vân Chi (2004), Nhu cầu của du khách trong quá trình du lịch, Nxb Văn hoá
Thông tin
9 Trường Chinh (1949) Chủ nghĩa Mác và văn hoá Việt Nam, Hội văn nghệ Việt Nam
10 Nguyễn Thị Chiến (2004), Văn hoá trong phát triển du lịch bền vững ở Việt Nam Nxb
Trẻ
11 Ngô Văn Doanh (1994), Văn hóa Champa, Văn hóa thông tin, Hà Nội
12 Ngô Văn Doanh (2002), Văn hóa cổ Chămpa, Văn hóa dân tộc, Hà Nội
13 Ngô Văn Doanh (2006), Lễ hội chuyển mùa của người Chăm, Trẻ, TPHCM
14 Trịnh Xuân Dũng (2009), Tuyên truyền, quảng cáo và xúc tiến du lịch, Hà Nội
15 Phạm Vũ Dũng (1999), Nhận diện mấy vấn đề văn hóa, Văn hóa thông tin, Hà Nội
16 Nguyễn Hồng Dương (2007), Một số vấn đề cơ bản về tôn giáo, tín ngưỡng của đồng bào
Chăm ở hai tỉnh Bình Thuận, Ninh Thuận hiện nay, Khoa học xã hội, Hà Nội
17 Đảng cộng sản Việt Nam (1998), Văn kiện hội nghị lần thứ năm ban chấp hành trung
ương khóa VIII, Nxb Chính trị quốc gia
18 Huỳnh Thị Mỹ Đức (2002), “Suy nghĩ về vấn đề giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong
hoạt động du lịch”, Khoa học xã hội, 6 (58), tr.82-85
19 Mạc Đường (1992), “Các thời kỳ lịch sử của văn hóa Chăm”, Khoa học xã hội, tr.50 –
52
20 Trần Ngọc Hiên (1987), “Môi trường văn hóa cho sự phát triển kinh tế – xã hội trong
giai đoạn hiện nay”, Thông tin Khoa học xã hội, tr.86 – 90
21 Nguyễn Đình Hòe, Vũ Văn Hiếu, Du lịch bền vững, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001
22 Nguyễn Phạm Hùng (1999), Du lịch tôn giáo và vấn đề giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, số 2
23 Nguyễn Phạm Hùng (2010), Đa dạng văn hóa và sự phát triển du lịch ở Việt Nam, Tạp
chí Du lịch Việt Nam, số 11
24 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Một số vấn đề về văn hóa tôn giáo và việc bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo ở Việt Nam Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Tư vấn Bảo tồn di sản văn hóa
Trang 4tôn giáo trong giai đoạn hiện nay”, do Trung tâm Bảo tồn Văn hóa tôn giáo, Hội Di sản
Văn hóa Việt Nam, tổ chức ngày 23/3/2012
25 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Bảo tồn văn hóa tôn giáo ở Việt Nam hiện nay Tạp chí
Nghiên cứu Phật học, số 3
26 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Bảo tồn văn hóa như một hoạt động phát triển du lịch Hội
thảo khoa học “Phát triển du lịch trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế”, Trường Đại học
Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, ngày 06/4/2012
27 Nguyễn Phạm Hùng (2012), Cần bảo tồn văn hóa đúng cách, tạp chí du lịch Việt Nam,
số 10
28 Nguyễn Phạm Hùng (2013), Nghiên cứu phát triển du lịch văn hóa vùng đồng bằng
sông Hồng, Đề tài khoa học Trọng điểm nhóm A, Đại học Quốc gia Hà Nội
29 Inrasara (2008), Văn hóa-xã hội Chăm nghiên cứu và đối thoại, Văn học Hà Nội
30 Đinh Gia Khánh (1993), Lễ hội truyền thống trong đời sống xã hội hiện đại, Nxb Khoa
họcvà xã hội, Hà Nội
31 Đinh Trung Kiên (2004), Một số vấn đề về du lịch Việt Nam, Nxb Đại học quốc gia Hà
Nội
32 Trần Hồng Liên (2006), “Du lịch và việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc”, Kỷ yếu hội
thảo Nghiên cứu nhân học ứng dụng từ thực tiễn hiện nay ở Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Nhân học ứng dụng – Đại học KHXN&NVTPHCM, 11/11/2006, TPHCM, tr
193-198
33 Nguyễn Văn Mạnh – Nguyễn Đình Hòa (2008), Giáo trình Marketing du lịch, Nxb Đại
học kinh tế quốc dân
34 G Maspero (1928) , Vương quốc Chàm, Paris (Lê Tư Lành dịch)
35 Trương Văn Món (Sakaya) (2008), “Sự biến đổi tín ngưỡng, tôn giáo của người Chăm ở
Việt Nam”, trong Sự biến đổi của tôn giáo tín ngưỡng ở Việt Nam hiện nay, Hà Nội,
tr.131 – 173
36 Trần Ngọc Nam – Trần Huy Khang (2008), Sách hướng dẫn du lịch Việt Nam -
Marketing du lịch, Nxb Hồng Đức
37 Hữu Ngọc (Chủ biên) (1995) Từ điển văn hoá cổ truyền Việt Nam Nxb Thế giới
38 Hữu Ngọc (2008) Lãng du trong văn hoá Việt Nam, Nxb Thế giới
Trang 539 Trần Nhạn (1995), Du lịch và kinh doanh du lịch, Nxb Văn hóa, Hà Nội
40 Lương Ninh (2003), “Tôn giáo tín ngưỡng của người Chăm”, Nghiên cứu Tôn giáo, tr.42
– 45
41 Đỗ Thị Kim Oanh (2001), Du lịch văn hóa Chăm, Khóa luận tốt nghiệp Đại học chuyên
ngành Du lịch (Đại học Văn Lang), TP Hồ Chí Minh
42 Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam (2001) Luật Di sản
43 Quốc Hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam Khoá XI, kỳ họp thứ 7 (2005), Luật du lịch
44 Sakaya (2003), Lễ hội của người Chăm, Văn hóa dân tộc, Hà Nội
45 Sakaya (2001), “Văn hóa dân gian người Chăm với vấn đề phát triển du lịch Ninh
Thuận”, Văn hóa nghệ thuật Ninh Thuận, (tháng 9/2001), tr.19 – 23
46 Dương Văn Sáu (2004), Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch, Trường Đại học Văn
Hóa Hà Nội, Hà Nội
47 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Thuận (07/2012) Quy hoạch tổng thể phát
triển du lịch tỉnh Ninh Thuận đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
48 Trần Ngọc Sơn (2007), Định hướng khai thác lễ hội của dân tộc Chăm, tỉnh Ninh Thuận
phục vụ mục đích du lịch, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Địa lý học, Đại học Huế
49 Trần Đức Thanh (1999), Nhập môn khoa học du lịch, Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội
50 Nguyễn Quang Thái (2003), “Vai trò, vị trí của du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế
– xã hội của đất nước”, Du lịch Việt Nam, (7/2003), tr.11 – 12
51 Trần Ngọc Thêm (1998), Cơ sở văn hóa Việt Nam Nxb TP Hồ Chí Minh
52 Trần Ngọc Thêm (1997), Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam Nxb TP Hồ Chí Minh
53 Ngô Đức Thịnh (2001), Tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng ở Việt Nam, Nxb Khoa học
Xã hội
54 Huỳnh Quốc Thắng (2007), Khai thác lễ hội và các sự kiện góp phần phát triển du lịch
tại thành phố Hồ Chí Minh, Trẻ, TPHCM
55 Huỳnh Quốc Thắng (2003), “Văn hóa trong chiến lược sản phẩm của du lịch Việt Nam”,
Du lịch TP HCM, (140 - 141), tr.16 -17
56 Nguyễn Xuân Thắng, Phát triển các sản phẩm và dịch vụ văn hóa trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, Website Tạp chí khoa học xã hội Việt Nam,
http://vssr.org.vn, ngày cập nhật 4/4/2011
Trang 657 Trần Diễm Thuý (2009), Văn hoá du lịch, Nxb Văn hoá Thông tin
58 Trần Văn Thông (2003), Tổng quan du lịch, Giáo dục, TPHCM
59 Trần Mạnh Thường (2005), Việt Nam văn hoá và du lịch, Nxb Thông tấn
60 Đinh Thị Thư (2005), Kinh tế du lịch – khách sạn, Nxb Hà Nội
61 Tổng cục Du lịch (1998) Non nước Việt Nam, Sách hướng dẫn du lịch
62 Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (2001), Phát
triển du lịch sinh thái ở Ninh Thuận (Báo cáo tóm tắt), Hà Nội
63 Nguyễn Minh Tuệ (1996), Địa lý du lịch, TPHCM
64 Trần Quốc Vượng (Chủ biên): Cơ sở văn hoá Việt Nam Nxb Giáo dục, H 1998
65 Trần Bá Việt (2007), Đền tháp Chămpa – Bí ẩn xây dựng, Xây dựng, Hà Nội
66 Bùi Thị Hải Yến (2007), Tài Nguyên du lịch, Nxb Giáo dục
Tài liệu tiếng Anh:
67 Erve Chambers (1999), Native Tours: The Anthropology of Travel and Tourism,
Waveland, Illinois
68 Đàng Năng Hòa (2004), “Impact of Tourism on People’s heritage: A cáe study on the
Cham in Vietnam”, Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Nhân học, Đại học Ateneo De
Manila, Philippin
70.Thành Phần, Ikemoto Yukio (2008), Ethnic Minority People and Tourism in Vietnam: The
Traditional Textile in Binh Thuan Provi nce.