Để có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục toàn diên mà trên hết là giáo dục nhân cách, đạo đức học sinh, nhà trường đã xác định việc xây dựng nền nếp, kỷ cương trườn[r]
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC HỌC SINH THÔNG QUA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP
Ở TRƯỜNG THPT
Nguyễn Thị Phương - Phó HT trường THPT chuyên tỉnh Lào Cai
PHẦN I : MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của việc lựa chọn đề tài
Giáo dục ngày nay được coi là nền móng của sự phát triển khoa học-kỹ thuật và đem lại cho sự thịnh vượng cho nền kinh tế quốc dân Với mục tiêu giáo dục là đào tạo con người, đào tạo thế hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trí thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, có nghề nghiệp và kỹ năng sống có thể thích ứng và đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển đất nước trong thời kì công nghiệp hoá-hiện đại hoá và hội nhập quốc tế
Đứng trước những đòi hỏi của sự phát triển nền kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao thì mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh và nhất là giáo dục nhận thức, giáo dục đạo đức học sinh được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu đối với mỗi cấp học, mỗi đơn vị trường học bởi giáo dục trong nhà trường phổ thông bắt đầu từ tuổi trẻ, từ thế hệ trẻ
Đội ngũ giáo viên nói chung và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm nói riêng trong các trường phổ thông có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh Thực tế cho thấy trong những năm gần đây ở hầu hết các trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai, công tác chủ nhiệm lớp đã được coi trọng, chất lượng dội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp đã nâng lên, chất lượng giáo dục toàn diện học sinh tuy đã được nâng lên qua các năm song chưa vững chắc,vẫn còn biểu hiện cục bộ ở một bộ phận học sinh yếu về nhận thức, mơ hồ về lý tưởng và vi phạm đạo đức học sinh; cùng với đó là tính phức tạp của cơ chế kinh tế mở và các tác động của nền kinh tế thị trường đã tác động không nhỏ đến mọi mặt của đời sống
và nhất là với quá trình giáo dục ở các nhà trường, Chính điều đó đòi hỏi các nhà
Trang 2quản lí trường học phải tìm ra các biện pháp phù hợp nhằm phát huy cao nhất vai trò công tác chủ nhiệm lớp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường
Xuất phát từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, tôi lựa chọn và nghiên cứu đề tài “ Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT chuyên tỉnh Lào Cai”
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề xuất một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục học sinh ở trường THPT chuyên nói riêng và các trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai nói chung
2.T×nh h×nh nghiªn cøu
2.1- Cơ sở lí luận
-Quản lý trường phổ thông nói chung và trường THPT nói riêng cần phải dựa trên
cơ sở lý luận Quản lý giáo dục là quản lý việc đào tạo con người, việc hình thành
và hoàn thiện nhân cách, việc tái sản xuất nguồn lực người
- Đội ngũ giáo viên là lực lượng chủ yếu quan trọng nhất trong tập thể sư phạm, làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục, là người quyết định chất lượng giáo dục trong nhà trường , trong đó đội ngũ giáo viên chủ nhiệm là người quản lý giáo dục toàn diện học sinh một lớp, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh Đất nước phải có những người thầy giỏi về chuyên môn, tầm hiểu biết sâu rộng, có lương tâm, trách nhiệm và đầy tình yêu thương trẻ mới có thể có những học trò ngoan- giỏi
- Đội ngũ giáo viên là tập thể lao động sư phạm Các nhà quản lý có trách nhiệm phát huy tiềm năng của từng giáo viên, tạo ra sức mạnh tổng hợp cho tập thể sư phạm nhà trường nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu và nhiệm vụ nhà trường
2.2- Cơ sở thực tiễn
Trong các nhà trường những năm gần đây, công tác chủ nhiệm lớp đã được coi trọng song vẫn có trình trạng trong nhận thức ở một số nhà quản lý coi công tác
Trang 3chủ nhiệm lớp thuần tuý là công tác kiêm nhiệm ai làm cũng được hoặc cực đoan theo hướng giáo viên phải dạy giỏi mới chủ nhiệm giỏi
Thực trạng đội ngũ giáo viên nói chung và một bộ phận giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng còn hạn chế về năng lực quản lý học sinh, nghiệp vụ, kinh nghiệm , vốn hiểu biết và kỹ năng sống để có thể tự tin trong tổ chức, quản lý, giáo dục học sinh nhất là trong bối cảnh và yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển kinh tế- xã hội của đất nước trong thời kỳ mới với nền kinh tế thị trường, nền kinh tế tri thức Trường THPT chuyên Lào Cai là được thành lập từ năm 2003, là một trường thuộc tỉnh đởng ở trung tâm Thành phố với đối tượng tuyển sinh trên địa bàn toàn tỉnh Để có thể đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục toàn diên mà trên hết là giáo dục nhân cách, đạo đức học sinh, nhà trường đã xác định việc xây dựng nền nếp, kỷ cương trường học và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp được coi là một trong những nhiệm vụ quan trong hàng đầu; với đội ngũ giáo viên chủ nhiệm nhiệt tình, tâm huyết với nghề nên công tác giáo viên chủ nhiệm của trường đã thu được thành tích nhất định, song hàng năm vẫn còn có giáo viên hạn chế về năng lực, phương pháp quản lý-giáo dục học sinh , còn
có học sinh xếp loại hạnh kiểm yếu , trung bình và đó là vấn để đòi hỏi Hiệu trưởng phải tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhất để đảm bảo duy trì và nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện học sinh trong nhà trường
3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1- Mục đích nghiên cứu:
Đề ra một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT chuyên tỉnh Lào Cai
3.2- Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm ở trường THPT Khảo sát thực trạng chất lượng công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT chuyên Lào Cai
Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh thông qua công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT
Trang 44 Đối tượng và phạm vi
Một số biện pháp quản lý nhằm nõng cao hiệu quả giỏo dục học sinh thụng qua cụng tỏc chủ nhiệm lớp ở trường THPT chuyên Lào Cai nói riêng và các trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai nói chung từ đó góp phần nâng cao chất lượng toàn diện đội ngũ nhà giáo và chất lượng giỏo dục toàn diện học sinh trong nhà trường
Trang 5PHẦN II: NỘI DUNG I- Thực trạng công tác giáo viên chủ nhiệm lớp của đơn vị
1 Thực trạng về qui mô số lượng lớp học và đội ngũ GVCN
Bảng 1: Thực trạng về qui mô lớp, cơ cấu học sinh trường THPT chuyên Lào Cai các năm
Nữ Dân tộc Con TB-LSỹ Năm học Tổng số
học sinh
TS lớp
Trường được thành lập từ năm 2003 với qui mô ban đầu 392 học sinh biên chế
11 lớp, các năm tiếp theo qui mô trường lớp tăng nhanh cả về số lượng học sinh, số lớp chuyên và tổng số lớp Từ năm học 2006-2007 đến nay qui mô học sinh tương đối ổn định với trên 700 học sinh biên chế ở 21 lớp trong đó có 18 lớp chuyên và 3 lớp không chuyên; riêng năm học 2010-2011 tuyển sinh mới 01 lớp chuyên Trung đưa tổng số học sinh toàn trường lên 737 và biên chế 22 lớp học
Với đối tượng tuyển sinh trên địa bàn toàn tỉnh, trong đó số học sinh từ các huyện học tại trường chuyên chiếm khoảng 30% , số học sinh dân tộc chiếm trung bình trên 7% , tỷ lệ học sinh nữ chiếm tỉ lệ cao thường trên 64%; với đặc điểm qui
mô và đối tượng học sinh như trên đòi hỏi nhà trường phải có biện pháp quản lý phù hợp nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện học sinh
Bảng 2: Thực trạng về qui mô, độ tuổi đội ngũ GVCN trường THPT chuyên Lào Cai các năm
Số lương GVCN Cơ cấu GVCN phân theo độ tuổi (%) Năm học
Nam Nữ Dưới 30 tuổi 30-40 tuổi Từ 41-50
tuổi
Từ 51-55 tuổi
Số lượng đội ngũ giáo viên được tăng cường: Từ 25 cán bộ, giáo viên năm học đầu tiên, đến nay đã tăng lên 69 Trường có đội ngũ giáo viên khá trẻ với tuổi đời
Trang 6bình quân dưới 40, trong đó hàng năm thường có từ 5-6 giáo viên đang trong thời gian tập sự, đó là những giáo viên mới ra trường đầy nhiệt huyết và niềm say mê nghề nghiệp, khao khát được phấn đấu khẳng định mình Số giáo viên trên 40 tuổi chiếm tỉ lệ thấp (13,6%)song đều là những giáo viên trụ cột về chuyên môn, có năng lực và nghiệp vụ sư phạm vững vàng, có kinh nghiệm trong công tác quản lý học sinh, kinh nghiệm đó là lực lượng chủ yếu trong việc bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên nhà trường
Hiệu trưởng đã chú trọng trong công tác chủ nhiệm lớp, với nhiệm vụ chính trị của đơn vị, dựa vào thực trạng đội ngũ, đặc điểm đối tượng học sinh để phân công GVCN song vẫn bộc lộ mặt hạn chế , bất cập đó là: Còn có sự mất cân đối khá lớn
về cơ cấu GVCN theo giới và độ tuổi, số GVCN là nữ chiếm tỷ lệ cao (90%), số GVCN trẻ có tuổi đời dưới 30 tuổi được phân công đảm nhận công tác chủ nhiệm cũng chiếm tỉ lệ cao (63,6%), vì vậy nếu tiến tới sử dụng một cơ cấu GVCN hợp lý hơn sẽ đem lại hiệu quả giáo dục học sinh cao hơn
2.Thực trạng về chất lượng đạo đức học sinh và chất lượng đội ngũ GVCN
Bảng 3: Thực trạng về chất lượng giáo dục học sinh trường THPT chuyên lào Cai các năm
Xếp loại hạnh kiểm (%) Xếp loại học lực(%) Năm học Tổng
2008-2009 716 90,6 8,6 0,8 0 25,4 73,1 1,5 0 2009-2010 714 84,5 14,2 0,4 0,9 24,9 70,3 4,8 0 2010-2011 (HK I) 737 85,0 14,4 0 0,6 24,6 65,9 9,3 0,2 Với sự chỉ đạo sát sao, trực tiếp của Sở GD&ĐT đối với nhà trường ở mọi lĩnh vực công tác, với sự chủ động, quyết tâm của lãnh đạo nhà trường, sự nhiệt tình, tâm huyết của đội ngũ giáo viên nói chung và nhất là đội ngũ GVCN, những năm qua nhà trường đã đạt được những thành tích nhất định trong việc duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh : Tỷ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm khá, tốt luôn ở mức cao trên 99%; tỉ lệ học sinh xếp loại học lực khá, giỏi đạt trên 95% (riêng học kỳ I năm học 2010-2011 là 90,5%) Số học sinh tham gia và đạt giải
Trang 7trong các kỳ thi học sinh giỏi các cấp tăng qua các năm, năm 2010-2011 có học sinh đạt giải cấp tỉnh và 21 giải Quốc gia, 29 giải khu vực Duyên hải Bắc bộ
Mặt tồn tại thể hiện ở kết quả tu dưỡng, rèn luyện của một số học sinh còn yếu, còn học sinh vi phạm nội qui, qui định phải xử lý kỉ luật, còn một bộ phận nhỏ học sinh năng lực học tập yếu phải chuyển lớp, chuyển trường, đó là thực trạng thường
ít có ở các trường THPT chuyên khác đòi hỏi nhà trường phải tìm ra biện pháp để khắc phục tồn tại tiến tới đạt mục tiêu 100% học sinh xếp loại hạnh kiểm và học lực từ khá trở lên, phù hợp với yêu cầu của đề án phát triển hệ thống trường THPT chuyên trong giai đoạn mới
Bảng 4: Thực trạng về cơ cấu chất lượng đội ngũ GVCN lớp trường THPT chuyên Lào Cai
Trình độ chính trị(%) Trình độ CM (%) Trình độ QL (%) Năm học Số
lượng GVCN
Sơ cấp Trung
cấp
Cao cấp
CĐ ĐH Trên
ĐH
Chưa qua ĐT
Đã qua
ĐT
Đội ngũ giáo viên chủ nhiệm có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt và có niềm đam
mê , nhiệt huyết với nghề, ham học hỏi và hết lòng với học trò, nhiều GVCN đã tạo được sự tin tưởng và quí trọng của học sinh, gia đình và xã hội, kết quả hàng năm
đã xuất hiện nhiều tập thể học sinh xuất sắc với thành ticvhs cao trong các hoạt động giáo dục
Về trình độ đào tạo 100% GVCN có trình độ từ đạt chuẩn trở lên , trong đó bình quân 14 % GVCN đạt trên chuẩn
Về năng lực chuyên môn, quản lý và nghiệp vụ sư phạm: Số giáo viên giỏi vừa giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ giàu kinh nghiệm trong giảng dạy và kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm, quản lý học sinh đẫ tăng lên qua các năm Bên cạnh việc đầu tư cho chuyên môn sâu nhiều giáo viên chủ nhiệm còn tich cực tự học ngoại ngữ, tin học để có thể thích ứng được trước những yêu cầu mới trong giáo dục học sinh của thời kì hội nhập
Trang 8- Mặt tồn tai thể hiện rõ trong cơ cấu chất lượng đội ngũ đó là 100% GVCN mới ở trình độ chính trị sơ cấp và chưa qua các lớp bồi dưỡng lý luận quản lý bởi mỗi GVCN là người quản lý giáo dục toàn diện học sinh một lớp; số GVCN trẻ tuy không thiếu nhiệt tình và trách nhiệm nhưng chưa đủ độ chín để tập hợp sức mạnh tập thể học sinh một lớp Một số giáo viên trẻ thiếu kinh nghiệm trong giảng dạy, thiếu hụt kiến thức về văn hoá, xã hội và lĩnh vực khác vì vậy khả năng thuyết phục học sinh có hạn chế
3 Thực trạng các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở đơn vị
3.1 Những điểm nổi bật trong quản lý
Hiệu trưởng nhà trường coi trọng và duy trì công tác giáo dục nhận thức về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của GVCN cho đội ngũ giáo viên trong đơn vị; tiến hành đánh giá, phân loại đội ngũ giáo viên hàng năm trên cơ sở đó lựa chọn phân công GVCN phù hợp; lập kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đối với GVCN lớp; công tác chủ nhiệm lớp được đưa vào đánh giá thi đua-khen thưởng giáo viên hàng năm Duy trì và thiết lập mối quan hệ chặt chẽ giữa nhà trường - GVCN lớp- Cha mẹ học sinh trong việc phối kết hợp quản lý, giáo dục đạo đức học sinh
3.2 Những tồn tại, hạn chế trong quản lý
Hiệu trưởng tuy đã chủ động trong việc tuyển chọn, sắp xếp phân công nhiệm vụ cho giáo viên trước khi bắt đầu năm học song việc lựa chọn, bổ nhiệm GVCN các lớp vẫn còn biểu hiện rơi vào tình trạng lúng túng, một số lớp không ổn định về GVCN, vì các lý do khác nhau nên vẫn có lớp phải thay đổi GVCN trong một năm học hoặc cá biệt có khoá học bổ nhiệm lại tới 3-4 GVCN ở một lớp học
Hiệu quả của biện pháp giáo dục nhận thức về vài trò, nhiệm vụ, quyền của GVCN chưa được cao như mong muốn, vẫn còn có bộ phận GVCN chỉ chú trọng
về chuyên môn, coi việc chủ nhiệm lớp ai làm cũng được vì học sinh THPT đã lớn hoặc ngược lại coi làm chủ nhiệm lớp là công việc khó nhọc, vất vả, mất nhiều thời gian, ít quyền lợi…việc tồn tại nhận thức đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng giáo dục học sinh
Trang 9Việc tuyên truyền, giáo dục cho học sinh nhận thức đầy đủ , biết tri ân về người thầy chủ nhiệm tuy đã thực hiện song chưa thường xuyên, chưa đủ thấm đối với học trò
Việc thực hiện đãi ngộ đối với GVCN còn khiêm tốn, chủ yếu về mặt tinh thần chưa đủ mạnh kích thích giáo viên phấn đấu trở thành GVCN giỏi
II- Đề xuất một số giải pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức học sinh trong trường THPT.
1- Biện pháp 1: Tăng cường bồi dưỡng nâng cao nhận thức chính trị , đạo đức
và lý tưởng nghề nghiệp cho giáo viên
Với đặc điểm lao động sư phạm của giáo viên đó là: Vừa là nhà sư phạm, vừa
là nhà tổ chức, vừa tham gia các hoạt động chính trị xã hội; phương tiện lao động của giáo viên là phẩm chất, nhân cách và trí tuệ của chính giáo viên, do đó người giáo viên phải được bồi dưỡng nâng cao trình độ toàn diện, vì vậy đây được coi
là biện pháp mở đường cho các biện pháp khác
Nội dung chính
Tập trung bồi dưỡng nâng cao nhận thức chính trị cho giáo viên nhằm nâng cao nhận thức về thế giới quan, nhân sinh quan của người giáo viên, tạo sức mạnh, niềm tin và có thái độ tích cực và khả năng thích ứng về mọi mặt của đời sống xã hội trong thời kì đổi mới
Giáo dục về nhận thức nghề nghiệp, vị trí và trách nhiệm của người thầy đặc biệt là thầy chủ nhiệm trước học sinh, trước xã hội, khơi dậy sự tự tôn, tự trọng nghề nghiệp trong mỗi cá nhân từ đó tạo động lực vươn lên trong học tập, trong nghiên cứu khám phá thế giới xung quanh, nâng tầm hiểu biết giúp mỗi giáo viên
có đủ tự tin, đủ kiến thức cơ bản, đủ đam mê nghề để có thể chủ động tiếp cận trước các vấn đề của giáo dục và thời đai, nhất là với đặc điểm của trường chuyên
có nhiều học sinh có năng lực học tập khá, giỏi, ham học hỏi và có nhu cầu hiểu biết rộng bên cạnh đó là một bộ phận nhỏ học sinh chưa chăm ngoan dễ bị tác động bởi các yếu tố ngoại cảnh của xã hội
Trang 102 Biện pháp 2: Nâng cao nhận thức về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của GVCN lớp ở trường THPT
Biện pháp này nhằm tác động làm thay đổi cách nhìn, cách đánh giá, nâng cao nhận thức của các lực lượng tham gia giáo dục về vai trò, chức năng, nhiệm vụ của GVCN trong trường phổ thông
Nội dung chính:
- Hiệu trưởng và tập thể ban lãnh đạo nhà trường phải thống nhất nhận thức về
vị trí, vai trò của công tác chủ nhiệm trong thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường, từ đó mới có thể chỉ đạo , quản lý, sử dụng đội ngũ GVCN phù hợp, hiệu quả bởi trong thực tế vẫn có những hiệu trưởng nhận thức về chức danh chủ nhiệm lớp chưa tương xứng với tầm quan trong của nó, thường coi trọng giáo viên giỏi về chuyên môn, có thể một giáo viên dạy giỏi thường làm công tác chủ nhiệm giỏi song cũng không phải khi nào cũng đúng như vậy
- Hiệu trưởng bằng phương pháp tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục giúp giáo viên chủ nhiệm nhận thức rõ về vai trò, chức năng và nhiệm vụ của mình trong nhà trường, giúp họ hiểu được trên cơ sở hiểu và làm tốt các vai trò, chức năng đó thì họ có thể là người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của người thầy
- Nội dung này hiệu trưởng có thể thực hiện với nhiều hình thức linh hoạt, phong phú thông qua các hội thảo, các Hội nghị, các buổi sinh hoạt về công tác chủ nhiệm, xây dựng tủ sách quản lý, tạo điều kiện cho và hướng dẫn GVCN được tiếp xúc, trình bày, trao đổi kinh nghiệm trước đồng nghiệp, trước phụ huynh học sinh về các vấn đề liên quan đến công việc của họ, qua đó cần khảng định: GVCN có chức năng là người quản lý giáo dục toàn diện học sinh một lớp,
tổ chức tập thể học sinh hoạt động tự quản nhằm phát huy tiềm năng tích cực của mọi học sinh; là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ chức xã hội trong và ngoài nhà trường, là người đánh giá khách quan kết quả rèn luyện của mỗi học sinh và phong trào chung của lớp Để thực hiện chức năng trên, GVCN có nhiệm
vụ nắm vững mục tiêu ,chương trình dạy học của lớp, trường; tìm hiểu nắm vững
