Một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn bóng chuyền lớp 11

Để xây dựng kỹ năng vận động được tiến hành không chỉ bằng thị phạm động tác, mà bằng cả lời nói và tư duy, tức là phải sử dụng các phương pháp dạy học thể dục trong việc xây dựng kỹ n[r]

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “…tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước” Bác kêu gọi “tôi muốn đồng bào ta ai cũng cố gắng tập thể dục” và “tự tôi ngày nào cũng tập” Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước xã hội chủ nghĩa thì con người là yếu tố quyết định mà sức khỏe

là vốn quý nhất của con người Để có con người hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội thì giáo dục cần phải đáp ứng được hai yêu cầu phát triển trí lực và thể lực Vì thế, trong công tác giáo dục hiện nay, ngoài việc trang

bị cho học sinh về mặt tri thức thì việc giáo dục thể chất trong nhà trường đóng góp một vai trò quan trọng

Vĩnh tường là một huyện có phong trào thể dục thể thao rất mạnh trong tỉnh, trong đó có một số môn thể thao là thế mạnh của huyện như bóng chuyền, bóng bàn, cầu lông, đá cầu Làm cho phong trào thể dục thể thao của huyện Vĩnh Tường ngày càng phát triển hơn nữa thì không chỉ có ở các cuộc thi mang tính cọ sát trong huyện mà cần được vươn xa hơn nữa, cần được đầu tư về cơ sở vật chất, nhân tố thể thao…v v Để có được nhân tố thể thao thì chính trong các trường học THPT và THCS trong huyện làm lòng cốt, chính vì vậy việc đầu tư

cơ sở vật chất cũng như thống nhất và quy định những nội dung học bắt buộc trong môn thể dục ở các trường THPT là rất cần thiết

Hiện nay, môn học thể thao tự chọn là một nội dung được học tập xuyên suốt ở các cấp học với số tiết được phân bố ngày một nhiều hơn Chính vì thế thể thao tự chọn là nội dung có tầm quan trọng trong quá trình giáo dục thể chất

ở nhà trường Thể thao tự chọn là một nội dung được giảng dạy nhằm đi sâu vào

sự yêu thích của học sinh và phát triển năng khiếu cá nhân Do đó, thể thao tự chọn được học sinh yêu thích và say mê tập luyện Trong số các môn thể thao tự chọn như bóng chuyền, bóng đá, bóng rổ, bơi, đẩy tạ,… thì môn bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giáo viên lựa chọn để giảng day cho học sinh Bởi vì môn bóng chuyền là môn thể thao được đa số học sinh yêu thích và phù hợp với điều kiện tập luyện của nhiều nhà trường

Môn thể thao tự chọn Bóng chuyền có ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát

triển của các em về mọi mặt Trí - Đức - Thể - Mỹ Nếu trong tiết dạy thể thao tự

chọn có chất lượng sẽ giúp cho học sinh nắm được kiến thức từ đó hình thành kỹ năng vận động, tạo ra những giờ học vui vẻ và bổ ích cho học sinh

Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã khẳng định, quá trình hình thành

kỹ năng, kỹ xảo vận động dựa trên quá trình nhận thức “Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn” Như vậy, tính trực quan trong quá trình giảng dạy thể dục thể thao giữ một vai trò quan trọng Vì hoạt động tiếp thu kiến thức động tác của học sinh về cơ bản là mang tính chất thực tiễn vận động phát triển các cơ quan cảm giác, từ đó học sinh hình thành thói quen vận động đúng

Để xây dựng kỹ năng vận động được tiến hành không chỉ bằng thị phạm động tác, mà bằng cả lời nói và tư duy, tức là phải sử dụng các phương pháp dạy học thể dục trong việc xây dựng kỹ năng vận động cho người luyện tập thể dục thể thao mà đối tượng ở đây là học sinh trung học phổ thông, và người huấn luyện hướng dẫn đó là giáo viên dạy thể dục thể thao Trong thời gian của một tiết dạy chỉ 45 phút mà có đến hai hay ba nội dung học khác nhau đan xen vào, giáo viên phải làm thế nào để truyền tải kiến thức giúp học sinh nhanh chóng hình thành kỹ năng vận động, nghĩa là vừa xây dựng nhận thức cho các em về

kỹ thuật động tác vừa phải đảm bảo đủ lượng vận động cần thiết cho các em trong một tiết học, hay nói cách khác trong một thời gian cực ngắn người giáo viên phải vừa giúp các em nắm được yếu lĩnh kỹ thuật động tác, vừa phải hướng dẫn cho các em thực hiện động tác

Muốn đạt được điều này, theo tôi, người thầy phải tăng cường sử dụng các phương pháp và các hình thức tổ chức như phương pháp sử dụng lời nói, nhóm phương pháp trực quan, nhóm phương pháp luyện tập Hay phải tăng cường làm mẫu thị phạm kết hợp với sử dụng lời nói giảng giải ngắn gọn, mấu chốt, đủ ý Hay nói cách khác là vận dụng một số phương pháp dạy học tích cực như: Dạy học vấn đáp; Dạy và học phát hiện giải quyết vấn đề; Dạy và học hợp tác trong nhóm nhỏ vào giảng dạy để giúp học sinh hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động

Trong quá trình giảng dạy, người giáo viên còn dùng các động tác bổ trợ

là những động tác đơn giản hơn hoặc có kết cấu gần giống nhưng dùng sức nhẹ hơn động tác chính Ngoài ra chúng ta thường sử dụng thêm các phương pháp trò chơi, thi đấu và tổng hợp,…vào giáo dục thể chất

Vậy làm thế nào để học sinh nhanh chóng hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động trong môn thể thao tự chọn bóng chuyền và tiến tới phát triển các tố chât nâng cao sức khoẻ?

Qua thực tế giảng dạy từ khi về trường đến nay tôi nhận thấy rằng cần phải đầu tư cho môn Bóng chuyền nhiều hơn ở các mặt để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục thể chất trong nhà trường Đặc biệt là đối với học sinh khối

10 là học sinh đầu cấp cần nắm vững kỹ thuật cơ bản về môn thể thao tự chọn này là một điều kiện hết sức cần thiết thuận lợi cho việc phát triển kỹ năng, kỹ xảo vận động làm nền tảng cho các năm học tiếp theo Vậy việc tìm ra phương pháp để truyền đạt cho học sinh là một vấn đề cần thiết để nâng cao chất lượng dạy và học môn Bóng chuyền

Vì lí do đó, tôi đã mạnh dạn đi sâu nghiên cứu “Một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn bóng chuyền lớp 11” để có thể

giảng dạy môn Bóng chuyền tốt hơn giúp cho học sinh tập luyện tiến bộ và ngày càng yêu thích môn Bóng chuyền Qua đó góp phần làm tốt hơn nữa công tác

rèn luyện sức khỏe cho học sinh Trung học phổ thông

2 Tên sáng kiến:

“ Một số số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn

bóng chuyền cho học sinh nữ lớp 11 trường THPT Nguyễn Thị Giang ”

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Trang

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Nguyễn Thị Giang-Vĩnh

Tường-Vĩnh Phúc

- Số điện thoại: 0987811184 E_mail: trangtrangvp1501@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Môn bóng chuyến ở lớp 10 + 11 THPT

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

Từ đầu học kỳ 1 năm học 2018-2019 đến hết năm học 2018-2019

7 Mô tả bản chất của sáng kiến:

7.1 Mục đích của đề tài

- Nghiên cứu nhằm đưa ra các phương pháp giảng dạy vào trong quá trình dạy học, qua đó để kiểm tra đánh giá kết quả tác dụng cũng như khẳng định tính thiết thực của nó trong quá trình giảng dạy môn thể thao tự chọn bóng chuyền nói riêng cũng như việc huấn luyện thể dục thể thao nói chung

- Biết cách và thực hiện cơ bản đúng các kỹ thuật như: Tư thế chuẩn bị, một số động tác di chuyển cơ bản, chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóng thấp tay, đệm bóng,

- Nhằm nâng cao kết quả môn thể dục nói chung và môn bóng chuyền nói riêng, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu môn bóng chuyền

- Thúc đẩy phong trào tập luyện môn bóng chuyền trong nhà trường cũng như trên địa bàn trường đóng

- Đề tài đã giả quyết được sự yếu kém về kỹ thuật và thể lực của học sinh THPT nói chung và thể lực chuyên môn bóng chuyền nói riêng

- Mục tiêu của tôi đó là đem đề tài trao đổi với các đồng nghiệp nhằm mục đích nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân góp phần vào việc nâng cao thể lực và năng lực làm việc của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT

- Nêu được những khó khăn bất cập trong giảng dạy môn Bóng chuyền trong chương trình Thể dục THPT

7.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp điều tra sư phạm

- Phương pháp tính toán và xử lí số liệu

- Khảo sát kỹ thuật và số lần thực hiện được của học sinh thông qua kiểm tra chuyền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt), chuyền bóng thấp tay, phát bóng thấp tay của các em học sinh lớp 11

7.3 Phạm vi nghiên cứu

- Tìm hiểu, nghiên cứu phân phối chương trình, sách giáo khoa và thực

- Vận dụng một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học

tập chuyên môn môn bóng chuyền

- Học sinh khóa 2017 - 2020 Trường THPT Nguyễn Thị Giang, Huyện

Vĩnh Tường, Tỉnh Vĩnh Phúc

- Nghiên cứu kỹ thuật của học sinh thông qua kiểm tra chuyền bóng cao

tay bằng hai tay (trước mặt), chuyền bóng thấp tay, phát bóng thấp tay ở học

sinh lớp 10

- Nghiên cứu điều kiện và thực tiễn giảng dạy nội dung môn thể thao tự

chọn bóng chuyền qua các năm

- Nghiên cứu sức khoẻ, trình độ tập luyện, tâm sinh lí giới tính, từ đó tìm

ra các phương pháp, biện pháp nhằm xây dựng tâm lí thoải mái, hứng thú trong

học tập, từ đó phát huy tính tích cực, tự giác cho các em giúp cho các em nâng

cao kỹ thuật cũng như số lần thực hiện động tác hay thành tích của các em trong

Để đất nước ta có nguồn lực lượng lao động đảm bảo sức khoẻ, đạt chuẩn

về trình độ kiến thức, có kĩ thuật tay nghề cao, đó là mục tiêu của sự nghiệp giáo

dục hiện nay và giáo dục thể chất nói riêng để xây dựng con người phát triển

một cách cân đối và toàn diện, đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước Vì vậy,

muốn đạt được mục đích của giáo dục thể chất thì cần phải làm cho môn học thể

dục trở thành môn học yêu thích của học sinh Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy

giáo dục thể chất còn gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn về trang thiết bị dạy học và

sân bãi học tập, một số thiết bị dạy học thì đã cũ kỉ, hư hỏng, giáo viên chủ yếu

giảng dạy trong điều kiện thiếu thốn và học sinh tự trang bị cho mình những

thiết bị học tập, những khó khăn, thiếu thốn đó chủ yếu ở các trường xa trung

tâm và các trường ở miền núi càng khó khăn hơn so với các trường ở thành phố

Bên cạch đó, một tiết học thể dục thường đan xen hai hay ba nội dung học tập

lại càng thêm khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức hình thành kỹ năng, kỹ xảo

vận động ở học sinh và đa phần học sinh còn xem nhẹ môn học thể dục và coi

thể dục là môn học phụ, còn e ngại và lười biếng trong tập luyện chính vì thế chất lượng của giáo dục thể chất vẫn chưa cao, hiệu quả còn tương đối thấp so với một số môn văn hoá khác

7.5.2 Thực trạng giảng dạy môn Bóng Chuyền hiện nay

Trường THPT Nguyễn Thị Giang đóng trên địa bàn nông thôn với đa số học sinh là con em nhân dân chủ yếu sống bằng nông nghiệp, cơ sở vật chất, sân bãi phục vụ cho giảng dạy và học tập trong trường đang còn thiếu thốn Thời tiết khắc nghiệt, có những thời điểm mưa gió quá nhiều làm cho sân bãi ngập trong nước cũng có những thời điểm quá nắng nóng do đó ảnh hưởng lớn đến quá trình giảng dạy và học tập môn thể dục Từ thực trạng đó việc dạy và học môn thể dục trở nên rời rạc không liên tục làm hạn chế sự hình thành kỹ năng vận động của học sinh

Nội dung thể thao tự chọn bóng chuyền các em học sinh cấp dưới chỉ mới được tiếp xúc ít, chưa nắm được các kỹ thuật cơ bản Nên khi lên lớp trên các

em đang còn bỡ ngỡ và khi học lại gặp điều kiện thời tiết không thuận lợi tập luyện không được thường xuyên, điều kiện cơ sở vật chất trang thiết bị dạy và học không đảm bảo sẽ tạo cho các em uể oải, mất hứng thú trong học tập, không chú trọng và hình thành được kỹ năng, kỹ xảo vận động dẫn đến kỹ thuật và số lần thực hiện động tác cũng như thành tích thấp không ổn định

7.5.3 Những khó khăn bất cập khi giảng dạy môn Bóng chuyền

- Các phương tiện phục vụ cho giảng dạy và học tập như tranh ảnh, hệ thống sân bãi chật chội không đảm bảo, dụng cụ thiếu thốn

- Sân tập còn thiếu và chưa đạt chuẩn, nhiều giờ học gặp thời tiết không thuận lợi như rất nắng nóng hoặc mưa nhiều dẫn đến không học được và không gây được hứng thú cho học sinh khi tập luyện

- Các tiết học trong nội dung thể thao tự chọn thường bị gián đoạn bởi điều kiện thời tiết

- Thời gian của một tiết học hạn chế nên giáo viên chỉ hướng dẫn cho học sinh tập luyện kĩ thuật và từ đó học sinh tự tập là chính, không có điều kiện để giáo viên sửa sai nhiều cho các em, thời gian các em thi đấu tập ít và vui chơi hạn chế

- Đa số học sinh chưa làm quen với môn bóng chuyền

- Từ những tồn tại và khó khăn đó nên công tác giáo dục thể chất nói chung và công tác dạy và học chính khoá môn thể dục nói riêng hiệu quả không cao, chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục đề ra là phát triển con người toàn diện

- Để khắc phục tình trạng trên, trong quá trình giảng dạy nhiều năm tôi đã trăn trở, suy nghĩ nhằm tìm ra những phương pháp giảng dạy thích hợp để nâng cao hiệu quả của nhiệm vụ dạy và học

7.5.4 Chọn đối tượng

Đối tượng tôi chọn là 2 lớp khối 11 với 80 em Về trình độ cũng như tố chất của các em là ngang nhau và tôi chia thành 2 nhóm Nhóm 1 thực nghiệm

và nhóm 2 đối chứng

- Học sinh các lớp 11A2, nhóm thực nghiệm

- Học sinh lớp 11A3 nhóm đối chứng

- Học sinh trường THPT Nguyễn Thi Giang

- Nhóm thứ nhất áp dụng các phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học môn bóng chuyền

- Nhóm 2 giữ nguyên phương pháp tập luyện cũ

7.5.4.1 Kết quả khảo sát đầu năm học

Khảo sát kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóng thấp tay, và phát bóng thấp tay chính diện thông qua kiểm tra các em học sinh đầu năm học lớp 11 Trường THPT Nguyễn Thị Giang chưa áp dụng

phương pháp gồm 2 lớp 11A2, 11A3

Kết quả đạt như sau:

 Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

Lớp

Điểm

11 A2 (40 HS)

11 A3 (40 HS)

11 A3 (40 HS)

 Kĩ thuật phát bóng thấp tay

Lớp

Điểm

11 A2 (40 HS)

11 A3 (40 HS)

cứu “Một số phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn bóng chuyền ” để có thể giảng dạy môn Bóng chuyền tốt hơn giúp cho học

sinh tập luyện tiến bộ và ngày càng yêu thích môn Bóng chuyền nhằm góp phần làm tốt hơn nữa trong công tác rèn luyện sức khỏe cho học sinh, từ đó các em chủ động hơn, tích cực hơn, hứng thú hơn trong học tập

7.5.4.2 Một số phuơng pháp giảng dạy nhằm nâng cao hiệu quả học tập môn

+ Giáo viên giới thiệu tên các động tác kỹ thuật, tính năng, tác dụng cho

học sinh

+ Thị phạm và phân tích cấu trúc kỹ thuật động tác, những điểm cần chú ý

và những điểm sai cần chú ý trong luyện tập Giáo viên kết hợp cho các em xem tranh ảnh về kỹ thuật động tác, đưa ra các bài tập khắc phục, sửa sai cho các em

+ Gọi 1 – 2 em lên làm thử, cả lớp nhận xét, giáo viên nhận xét

+ Giáo viên triển khai tập luyện đồng loạt cho cả lớp Sau đó giáo viên cho

học sinh thực hiện theo nhóm học tập, nhóm trưởng điều khiển nhóm luyện tập, giáo viên theo dõi quan sát các nhóm và sửa sai cho các em Cả lớp thực hiện theo khẩu lệnh chung

+ Trong quá trình luyện tập các em trong nhóm có thể tự sửa sai cho nhau,

em học khá hơn sửa cho nhưng bạn chưa tực hiện kỹ thuật động tác tốt, các em

tự trao đổi thảo luận những vấn đề đang còn thắc mắc

* Sau khi tập xong giáo viên củng cố gọi 1 – 2 em lên thực hiện lại kỹ

thuật động tác đó Cho các em tự nhận xét bạn làm chỗ nào đúng chỗ nào đang còn sai, hướng khắc phục Giáo viên lại kiến thức, nhắc cho học sinh những sai lầm thường mắc và cách sửa sai

+Tư thế chuẩn bị: Sai vì đứng khoảng cách giữa hai chân quá lớn hoặc bàn chân chạm đất cả bàn, trọng tâm cơ thể dồn không đúng chân, nên khi di chuyển rất chậm và khó khăn

Cách sửa: Chỉ dẫn cho các em tư thế của hai bàn chân và khoảng cách hai bàn

chân, sau đó cho học sinh tập riêng tư thế chân để giáo viên kiểm tra và sửa sai

+ Di chuyển: Sai thân người nhấp nhô, không ổn định, bước chân quá cao,

nhảy bước Mất thăng bằng khi di chuyển

Cách sửa: Không thay đổi tư thế thân trên, giữ góc độ đúng giữa cẳng chân

và đùi Thân trên hơi đổ về trước, không để trọng tâm rơi ra phía sau gót chân

+ Bước nhảy: Sai vì xuất phát chậm, do tư thế đứng chuẩn bị không đúng

Dừng lại không dừng được ngay, do không biết dùng gót chân chạm đất ở bước cuối cùng

Cách sửa: Tập lại tư thế đứng chuẩn bị cơ bản, tập đứng tại chỗ đưa một

chân ra trước chạm đất bằng gót chân, tập chạy và dừng lại hoặc thay đổi theo hướng tín hiệu

 Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt):

Đội hình dạy kỹ thuật

là học sinh phải nắm và hiểu được mẫu chốt kĩ thuật động tác và thực hiện một cách cơ bản đúng về kỹ thuật

Khi bóng đến, tay tiếp xúc bóng ở phía sau và chếch xuống bên dưới của bóng Tầm tiếp xúc ngang trán, cách trán khoảng 15 – 20cm Tầm chuyền bóng

có thể thay đổi tùy thuộc vào trình độ và đặc điểm cá nhân người tập

+ Thị phạm và phân tích cấu trúc kỹ thuật động tác, những điểm cần chú ý

và những điểm sai cần chú ý trong luyện tập Giáo viên kết hợp cho các em xem

tranh ảnh về kỹ thuật động tác, đưa ra các bài tập khắc phục, sửa sai cho các em

+ Gọi 1 – 2 em lên làm thử, cả lớp nhận xét, giáo viên nhận xét

+ Giáo viên triển khai tập luyện đồng loạt cho cả lớp Sau đó giáo viên cho

học sinh thực hiện theo nhóm học tập, nhóm trưởng điều khiển nhóm luyện tập,

giáo viên theo dõi quan sát các nhóm và sửa sai cho các em Cả lớp thực hiện

theo khẩu lệnh chung

+ Trong quá trình luyện tập các em trong nhóm có thể tự sửa sai cho nhau,

em học khá hơn sửa cho nhưng bạn chưa tực hiện kỹ thuật động tác tốt, các em

tự trao đổi thảo luận những vấn đề đang còn thắc mắc

+ Luyện tập hình tay chuyền bóng, tầm tiếp xúc bóng Tập không có bóng

và có bóng

+ Luyện tập kỹ thuật chuyền bóng mô phỏng từ hình tay tiếp xúc bóng đến

phối hợp toàn thân chuyền bóng

Đội hình tập luyện với bóng

xxxxx