Áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sức bền cho học sinh nữ khối 10 Trung học phổ thông

Một trò chơi lượng vận động trung bình xếp vào loại trò chơi động (chạy tiếp sức, người thừa thứ ba, kéo co…). Tuy nhiên cách phân loại này nhiều khi cũng không chính xác do cách thức [r]

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 LỜI GIỚI THIỆU

Từ lâu thể thao đã trở thành một nhu cầu tất yếu của cuộc sống, gắn liền với sự hình thành và phát triển của con người Góp phần giáo dục con người nói chung và thế hệ trẻ nói riêng hình thành tính tổ chức, kỉ luật, tinh thần đoàn kết giúp đỡ nhau, bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành người có sức khỏe dồi dào, có thể chất cường tráng

Bác Hồ đã từng nói “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khỏe mạnh là góp phần làm cho đất nước mạnh khỏe…”

Thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai Đất nước, quyết định đến toàn vận mạnh của Đất nước được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Đáp ứng yêu cầu đổi mới của đất nước

Một nền tảng có sự đóng góp hết sức quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đó là GDTC trong nhà trường Đây chính là lực lượng nòng cốt cho một xã hội đang phát triển Do vậy ngay từ lứa tuổi thiếu nhi, các

em phải phát triển toàn diện, khỏe mạnh về thể chất, trong sáng về tinh thần để phát triển về trí tuệ Đây là lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, của nhân dân, sẵn sàng bước vào cuộc sống lao động bảo vệ Tổ Quốc: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Với mục tiêu của nhà nước dưới chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa là đào tạo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau

Khoa học đã chứng minh, lứa tuổi học đường là lứa tuổi thuận lợi nhất phát triển kỹ năng, kỹ xảo cơ bản của học sinh trong lĩnh vực GDTC Ngoài ra còn phải phát triển các tố chất thể lực mà đa phần trong các trường phổ thông

chưa chú trọng đến việc phát triển thể chất của các em học sinh đặc biệt là các

em học sinh nữ

Vì vậy trong nhà trường cần phải đặc biệt quan tâm tới sự phát triển của các em học sinh đặc biệt là các em học sinh nữ Đó cũng là một phần không thể thiếu trong công tác giáo dục phát triển toàn diện thanh thiếu niên

Ở đây tôi muốn đề cập đến vấn đề GDTC trong các THPT Đó là việc sử dụng các phương pháp giáo dục tố chất vận động cơ bản cho học sinh Các bài tập thể lực có vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục năng lực vận động cho lứa tuổi này Bài tập phát triển thể chất chỉ đạt được hiệu quả khi người tập

có tinh thần tự giác, tích cực, sử dụng lượng vận động mà tính hợp lý trong suốt quá trình tổ chức tập luyện Một trong những bài tập mang lại hiệu quả cao nhất

là sử dụng bài tập trò chơi vận động trong giáo dục tố chất thể lực cơ bản Các trò chơi vận động được sử dụng trong quá trình GDTC đều mang tính mục đích

rõ ràng, nó cho phép hoàn thiện các năng lực vận động của các học sinh, tạo cho học sinh có hứng thú và thực hiện bài tập Trong quá trình chơi và tiếp xúc với nhau, cá nhân phải hoàn thiện nhiệm vụ của mình trước tập thể ở mức độ cao, tập thể có trách nhiệm động viên giúp đỡ cá nhân hoàn thiện nhiệm vụ của mình Vì vậy: Tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần tập thể… được hình thành Cùng trong quá trình chơi đã xây dựng cho học sinh tác phong khẩn trương, nhanh nhẹn, tính kỉ luật, sự sáng tạo… để hoàn thành nhiệm vụ của mình Khi chơi người tham gia phải hết sức tự giác và chủ động, đây là một yếu tố rất quan trọng trong công tác GDTC cho học sinh

Hơn nữa, trong quá trình tham gia trò chơi, học sinh biểu lộ tình cảm rất

rõ ràng, niềm vui khi thắng lợi, buồn khi thất bại… Vì tập thể mà các em học sinh phải khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng để mang lại thắng lợi cho đội trong đó có bản thân mình Mỗi trò chơi thường có những qui tắc và luật lệ nhất định, cách thức để đạt được đích rất đa dạng Trong đó bản thân trò chơi lại mang tính thi đua, sự tự giác và tính cảm xúc cao Vì vậy khi đã tham gia trò chơi học sinh thường vận dụng hết khả năng về sức lực, tập trung trí thông

minh, sự sáng tạo của mình Đó là những đặc tính hết sức thuận lợi cho việc GDTC nâng cao sức bền cho học sinh và đặc biệt là học sinh nữ mà chỉ trong trò chơi vận động mới có thể có được

Xuất phát từ ý nghĩa và tầm quan trọng nêu trên, tôi tiến hành nghiên cứu

đề tài: “Áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sức bền cho học sinh nữ khối 10 Trung học phổ thông”

2 TÊN SÁNG KIẾN:

Áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sức bền cho học sinh

nữ khối 10 Trung Học PhổThông

3 TÊN TÁC GIẢ:

- Họ và tên: ĐINH THỊ HƯƠNG THU

- Địa chỉ: Trường THPT Nguyễn Thị Giang – Đại Đồng – Vĩnh Tường – Vĩnh phúc

- Số điện thoại: 0979024240 E_mail: dinhhuongthuntg@gmail.com

4 CHỦ ĐẦU TƯ:

Đinh Thị Hương Thu giáo viên giảng dạy môn thể dục trường THPT

Nguyễn Thị Giang

5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG:

Áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao sức bền cho học sinh

nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

dân, đặc biệt là lứa tuổi thanh niên Đồng thời hình thành cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản trong cuộc sống và trong thể thao, giữ gìn vệ sinh, góp phần vào giáo dục đạo đức, xây dựng nhân cách, nâng cao dân trí xã hội Làm cho đội ngũ thanh niên dần trở thành đội ngũ đắc lực xây dựng Đất nước

và bảo vệ Tổ Quốc

GDTC trong nhà trường là một bộ phận quan trọng không thể thiếu trong nền giáo dục Xã Hội Chủ Nghĩa GDTC khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức TDTT tự nguyện, tạo điều kiện cho việc bồi dưỡng những tài năng thể thao Ngoài ra GDTC còn tác dụng tích cực đới với sự hoàn thiện cá tính, nhân cách và thể chất của học sinh nhằm đào tạo con người mới phát triển toàn diện, phục vụ đắc lực cho công cuộc “công nghiệp hóa – hiện đại hóa Đất nước”, “giữ vững an ninh quốc phòng”

Trong giai đoạn hiện nay GDTC là một nội dung bắt buộc đối với học sinh được thực hiện trong hệ giáo dục Mục tiêu quan trọng của GDTC trong trường học gắn liền và góp phần thực hiện mục tiêu Giáo dục – Đào tạo theo tinh thần của nghị quyết đại hội Đảng Cộng Sản Việt Nam lần thứ VII… “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động trí thức, tay nghề, có năng lực thực hành, chủ động và sáng tạo” như lời Bác Hồ dạy “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người”

7.1.1 GDTC THPT và vấn đề vận dụng trò chơi vận động cho học sinh nữ khối 10 trong các trường phổ thông hiện nay

Một số nhà tâm lý học cho rằng “Học sinh Trung học phổ thông là một giai đoạn phát triển của đời người” và “Học sinh Trung học phổ thông là một chỉnh thể, một thể thực hồn nhiên đang phát triển” Hiện nay, GDTC cho học sinh nữ ở các trường THPT gặp nhiều khó khăn do lực lượng cán bộ giảng dạy thiếu, cơ sở vật chất phục vụ giảng dạy không đảm bảo Trong khi đó ở lứa tuổi này hoạt động học tập vui chơi của các em chiếm phần lớn thời gian trong ngày Thực tế việc học tập văn hóa của các em diễn ra liên miên, tạo cho các em mệt mỏi chán nản Do đó các em cần được tạo điều kiện để có thể lĩnh hội vốn văn

hóa truyền thồng của dân tộc và nhân loại làm phong phú thêm vốn tri thức của mình

Để đảm bảo cho quá trình GDTC cho các em học sinh nữ khối 10 THPT

có khả năng đạt kết quả cao thì nội dung của nó cần phải thể hiện hoàn chỉnh vốn tri thức sau:

+ Hệ thống tri thức hiểu biết về tác dụng phong phú của thiên nhiên tốt cho việc nâng cao và bảo vệ sức khỏe (không khí, ánh sáng, nước…)

+ Hệ thống tri thức cơ bản về vệ sinh (chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng, lao động…)

+ Hệ thống tri thức cơ bản về phòng bệnh và chữa bệnh (cận thị, viễn thị, cong vẹo cột sống…)

+ Hệ thống cơ bản về phương pháp tập luyện TDTT, hình thành kỹ năng,

kỹ xảo cơ bản tự nhiên trong cuộc sống

Trong đó hệ thống tri thức cơ bản về phương pháp tập luyện TDTT và trò chơi có ý nghĩa to lớn Trò chơi là nhu cầu không thể thiếu thông qua trò chơi học sinh được chuẩn bị từng bước để đi vào cuộc sống, làm chủ xã hội Xét từ góc độ sư phạm, giáo dục trò chơi là một nội dung quan trọng, thực hiện chức năng chuẩn bị thế hệ trẻ cho mỗi xã hội Do đó không thể đối lập hay tách rời giữa việc học và chơi của các em

Ở Việt Nam từ những năm 60 đến nay, có nhiều công trình nghiên cứu về trò chơi cho các em học sinh nữ THPT: Trò chơi vui khỏe (quản tập 1962); Một trăm trò chơi khỏe (Phạm Tiến Bình 1985); Trò chơi rèn luyện (Hoàng Đao Thúy 1975); Trò chơi thi đấu giải (Trịnh Trung Hiếu, Dương Nghiệp Chí 1986); Trò chơi phân vai theo chủ đề (Lê Minh Thuận 1989); Những chìa khóa để vào nhân cách (NXB giáo dục 1989)

Hiện nay, điều kiện vui chơi giải trí của các em còn thiếu thốn, hầu như không có thời gian để chơi (ngay cả trong trường học) Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ vui chơi còn nhiều hạn chế Các em thường chơi tùy hứng ít

được hướng dẫn, tổ chức hợp lý Ngoài ra các em (nhất là các em nông thôn) sống trong điều kiện thiếu thốn về thời gian, đời sống gia đình còn nhiều khó khăn, bận rộn về công việc nên vui chơi rất hạn chế Ngay cả các trò chơi trên lớp giáo viên cũng ít sử dụng, nội dung còn nghèo nàn do thiếu kiên thức về trò chơi

Từ thực trạng trên, nghiên cứu lựa chọn áp dụng các trò chơi vận động cho các em học sinh nữ khối 10 THPT là hết sức cần thiết Mục đích của đề tài này là khai thác hiệu quả nội dung tổ chức các trò chơi vận động để phát triển thể chất cho các em ngay từ lúc bắt đầu bước chân vào cấp học THPT để phát triển thể chất cho các em đa dạng hóa loại hình TDTT trong Nhà trường Thực hiện tốt luật bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em Việt Nam được Quốc Hội thông qua tháng 7/1991 để thực hiện chiến lược con người của Đảng và Nhà nước, di chúc của Hồ Chủ Tịch “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết”

7.1.2 Đặc điểm phân loại và phương pháp giảng dạy trò chơi cho các em học sinh nữ khối 10 THPT

Hầu hết các trò chơi vận động được sử dụng trong GDTC cho học sinh nữ khối 10 THPT đều mang sẵn tính mục đích rõ ràng Trong quá trình tham gia trò chơi học sinh tiếp xúc với nhau…từ đó tình bạn, lòng nhân ái, tinh thần tập thể được hình thành Cũng trong quá trình đó xây dựng cho học sinh phong cách khẩn trương, nhanh nhẹn, tính kỉ luật, sáng tạo góp phần vào giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách học sinh Có thể nói: “Trò chơi mang tính tư tưởng cao”

Trong quá trình chơi các em bộc lộ tình cảm rất rõ ràng như: Vui mừng khi thắng, buồn khi thua… vì tập thể mà các em khắc phục khó khăn, phấn đấu hết khả năng đem lại thắng lợi cho đội, trong đó có bản thân mình Đây là đặc tính thi đua rất cao của trò chơi vận động

Do sự đa dạng và phong phú các trò chơi nên việc phân loại phức tạp và khó khăn Người ta chia toàn bộ thể thao thành 3 nhóm chính: Trò chơi sáng tao,

trò chơi vận động và trò chơi thể thao Ở đây do điều kiện thời gian tôi chỉ đi sâu vào nghiên cứu nhóm trò chơi vận động Dưới đây là một số cách phân loại:

+ Phân loại căn cứ vào những động tác cơ bản trong quá trình chơi một trò chơi như: Chạy, nhảy, mang, vác, leo trèo… và những trò chơi phối hợp hai hay nhiều động tác trên Mục đích của cách phân loại này để người dạy dễ dàng chọn lọc và sử dụng những kỹ năng vận động cơ bản của học sinh

+ Phân loại căn cứ vào sự phát triển các tố chất thể lực trong quá trình chơi như : Các trò chơi rèn luyện sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềm dẻo, khéo léo Tuy nhiên cách phân loại này không chính xác bởi vì một trò chơi không rèn luyện một tố chất cơ bản, mà có khi còn rèn luyện hai, ba, bốn tố chất Do

đó cách phân loại này thường được dùng cho huấn luyện viên thể thao

+ Phân loại căn cứ vào khối lượng vận động: Một trò chơi có lượng vận động không đáng kể được sắp xếp vào loại trò chơi giải trí, trò chơi tĩnh (như:

“Bịt mắt bắt dê, bỏ khăn…”) Một trò chơi lượng vận động trung bình xếp vào loại trò chơi động (chạy tiếp sức, người thừa thứ ba, kéo co…) Tuy nhiên cách phân loại này nhiều khi cũng không chính xác do cách thức tổ chức và tài nghệ điều khiển của người giáo viên

+ Phân loại theo cách chia trò chơi ra làm 2 nhóm chính và phụ, trò chơi chia đôi và không chia đôi, một nhóm chuyển tiếp ở giữa Trò chơi không chia đôi có thể phân ra làm hai loại: Có người điều khiển và không người điều khiển Trò chơi chia đôi được tiến hành trong điều kiện số người trong đội là ngang bằng nhau

Để giảng dạy trò chơi cho học sinh, công việc đầu tiên của giáo viên là phải lựa chọn trò chơi, khi lựa chọn giáo viên phải chú ý đến sức khỏe cho học sinh, giáo viên phải xác định mục đích và yêu cầu rõ ràng

Sau khi lựa chọn được trò chơi, giáo viên phải biên soạn thành giáo án giảng dạy Từng bước dạy cho các em từ chỗ chưa biết đến biết, từ chỗ thụ động đến tích cực, sáng tạo trong khuôn khổ các qui tắc và điều luật

Ngoài ra, giáo viên cần chuẩn bị phương tiện phục vụ cho giảng dạy và chuẩn bị chọn địa điểm vui chơi và cuối cùng là tổ chức cho học sinh vui chơi Công việc tổ chức được qui định trong một số nhiệm vụ: Tập hợp học sinh theo đội hình, phân chia đội, chọn chỗ giáo viên thích hợp để giải thích và điều khiển trò chơi, chọn đội trưởng cho từng đội hoặc phân vai trong khi chơi… Tùy theo tính chất của trò chơi, giáo viên có thể tổ chức trò chơi theo hình thức khác nhau Tuy nhiên phải tuân thủ qui tắc là làm sao cho học sinh phải nghe rõ lời giáo viên nói, nhìn rõ giáo viên làm mẫu, giáo viên phải quan sát được toàn bộ học sinh và tiến trình cuộc chơi, nhưng không gây cản trở tiến trình của cuộc chơi

Thực tế, phần lớn học sinh, khi được tổ chức chơi các em thường muốn được chơi ngay, nhất là các trò chơi các em đã được biết trước Sau khi giáo viên nêu tên trò chơi, các em đã biểu lộ tình cảm ngay như: Reo hò, hưởng ứng hoặc không đồng ý chơi trò chơi đó… Dù ở trong trường hợp nào các em cũng không thích giải thích dài dòng Do đó, khi tổ chức chơi, giáo viên nên nói ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, nhưng tất cả các học sinh đều nghe được và nắm được cách chơi

Việc giới thiệu và giải thích trò chơi hấp dẫn là nghệ thuật của giáo viên

để lôi cuốn học sinh tham gia nhiệt tình Vì vậy mỗi giáo viên đều phải tích lũy kinh nghiệm không nên coi thường khâu giới thiệu và tổ chức trò chơi

Khi các em chơi người giáo viên đóng vai trò là một trọng tài trong một trận thi đấu Giải thích những tình huống phạm luật, thống kê điểm thắng thua, giải quyết khiếu nại… đều do người điều khiển quyết định

Khi điều khiển trò chơi giáo viên cần chú ý bảo hiểm cho các em phòng ngừa chấn thương xảy ra Cần nhắc nhở giáo dục ý thức kỉ luật và đạo đức trong thể thao cho các em

Sau mỗi lần tổ chức giáo viên cần phải nhận xét, đánh giá kết quả cuộc chơi Để đánh giá đúng thực chất kết quả trò chơi, giáo viên phải thống kê

những ưu điểm, khuyết điểm của từng đội Dựa vào yêu cầu, nội qui của trò chơi giáo viên đưa ra kết quả thắng thua rõ ràng, công bằng và chính xác

Có thể nói điều khiển tiến trình cuộc chơi sao cho sôi nổi nhiệt tình đó là nghệ thuật sư phạm của mỗi giáo viên Chỉ có lòng yêu nghề, yêu trẻ, sự ham học hỏi, nghiên cứu sâu và hoàn thiện, thì việc GDTC mới đạt hiệu quả và đạt chất lượng cao

7.2 Mục đích, nhiệm vụ, phương pháp và tổ chức tiến hành nghiên cứu

7.2.1 Mục đích nghiên cứu

- Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý học sinh nữ THPT và những đặc điểm của phương pháp sử dụng trò chơi vận động GDTC trong trường học Đề tài sẽ tiến hành lựa chọn những trò chơi vận động hiệu quả cao trong giáo dục sức bền cho học sinh nữ góp phần nâng cao hiệu quả GDTC cho học sinh nữ trong nhà trường phổ thông

- Lựa chọn được những trò chơi nhằm hình thành động cơ tập luyện TDTT, giữ gìn sức khỏe, góp phần hình thành và ý thức xây dựng nếp sống văn minh, lành mạnh phù hợp với tiêu chuẩn con người phát triển toàn diện

7.2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Căn cứ vào mục đích nghiên cứu đề tài đưa ra ba nhiệm vụ sau:

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu một số vấn đề cơ bản liên quan đến việc sử dụng

trò chơi vận động trong phát triển sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn áp dụng một số trò chơi vận động nhằm nâng cao

sức bền chung cho học sinh nữ khối 10 trường THPT

Nhiệm vụ 3: Đề xuất các biện pháp định hướng nhằm nâng cao sức bền

cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang nói riêng và cho học sinh nữ khối 10 THPT trong toàn tỉnh nói chung

7.2.3 Phương pháp nghiên cứu chính của đề tài:

Để giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu đề tài đã lựa chọn những phương pháp nghiên cứu sau:

7.2.3.1 Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu

Phương pháp này để tổng hợp những tài liệu có liên quan đến đề tài nhằm tìm hiểu tình phát triển TDTT nói chung và phát triển sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang nói riêng Các tư liệu có liên quan nhằm mở rộng thêm kiến thức lý luận, tâm sinh lý, phương pháp giáo dục… Đặc biệt là tìm hiểu sâu về các bài tập phát triển sức bền và những yếu tố tác động đến hiệu quả các bài tập nhằm này cùng với các phương pháp, phương tiện luyện tập nhằm đạt hiệu quả cao nhất trong giáo dục sức bền

7.2.3.2 Phương pháp phỏng vấn

Phỏng vấn là phương pháp thu thập và xử lý thông tin ban đầu từ ý kiến người khác Đây là phương pháp nghiên cứu được sử dụng rộng rãi trong các công trình nghiên cứu khoa học Bằng phương pháp này, người ta có thể xác định hiện trạng vấn đề và hình thành giả thiết khoa học Phỏng vấn cho phép thu thập những thông tin cơ bản, khái quát vấn đề nghiên cứu mà nội dung đó khó

có thể nắm bắt được khi tham khảo tài liệu

Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp những giáo viên có kinh nghiệm trong giảng dạy ở trường THPT

Những ý kiến này giúp khẳng định được hướng giải quyết các nhiệm vụ của đề tài

7.2.3.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Đề tài đã tiến hành thực nghiệm trên các nhóm đối tượng là các em học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang Sau khi đã đề suất một số trò chơi trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn nhằm xác định hiệu quả của các trò chơi này Phương pháp thực nghiệm được áp dụng là thực nghiệm song song

và đối tượng nghiên cứu được lựa chọn chia làm hai nhóm thực nghiệm và đối chứng

7.2.3.4 Phương pháp toán học thống kê

Khi đã thu được số liệu đề tài đã sử dụng toán học thông kê để sử lý và áp

dụng công thức sau:

Số trung bình: 1

n i

i x x

7.2.4.1 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 9/2018 đến tháng 2/2019

7.2.4.2 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

7.2.4.3 Địa điểm nghiên cứu:

Trường THPT Nguyễn Thị Giang – Đại Đồng – Vĩnh Tường – Vĩnh

phúc

7.2.4.3 Trang thiết bị dụng cụ nghiên cứu được sử dụng:

- Thước dây: 2 chiếc

- Đồng hồ bấm giờ: 2 chiếc

- Còi: 2 chiếc

- Cờ: 4 chiếc

- Bóng: 4 quả

- Dây kéo co

7.3 Phân tích kết quả nghiên cứu

7.3.1 Một số vấn đề cơ bản liên quan đến việc sử dụng trò chơi vận động trong phát triển sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

Trò chơi vận động là một hoạt động giúp cho người chơi nhanh chóng hoàn thiện các năng lực vận động và phát triển các tố chất thể lực Trò chơi được sử dụng đạt hiệu quả cao do có tính lôi cuốn mạnh mẽ, người chơi tự giác, tích cực, hứng thú tập chung với ý thức cao Mỗi một trò chơi có tác dụng, ý nghĩa giáo dục khác nhau, chính vì vậy việc lựa chọn trò chơi phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Giải phẫu, sinh lý, tâm lý… Chúng ta tìm hiểu từng vấn đề cụ thể

để có thể lựa chọn một số trò chơi phù hợp với đặc điểm lứa tuổi với các em

7.3.1.1 Đặc điểm giải phẫu sinh lý lứa tuổi học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

Ở lứa tuổi này cơ thể của các em phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận, kiểm tra chức năng cơ thể vẫn tiếp tục phát triển nhưng tốc độ lớn chậm dần Chức năng sinh lý tương đối ổn định, khả năng hoạt động của các hệ thống

cơ quan của cơ thể cũng cao hơn Ở lứa tuổi Trung học cơ sở chủ yếu phát triển chiều cao thì ở lứa tuổi THPT lại phát triển theo chiều ngang nhiều hơn, chiều cao vẫn phát triển nhưng chậm hơn Nữ ở lứa tuổi này tương đối hoàn thiện về mọi mặt như: Dáng vóc, mặt… Trong cơ thể cũng như các chức năng sinh lý phát triển mạnh mẽ sẽ có sự thay đổi lớn về chiều cao cân nặng

+ Hệ thần kinh: Ở lứa tuổi này hệ thần kinh tiếp tục phát triển và đi đến

hoàn thiện Khả năng tư duy, khả năng phân tích, tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ

có điều kiện Đây là điều kiện thuận lợi để các em nhanh chóng tiếp thu và hoàn thiện kỹ thuật, động tác của mình Tuy nhiên đối với một số trò chơi mang tính đơn điệu không hấp dẫn cũng làm cho các em cảm thấy chán nản Vì vậy cần phải thường xuyên thay đổi trò chơi và phương pháp truyền đạt để gây hứng thú tạo điều kiện hoàn thành tốt bài tập đặc biệt với những bài tập phát triển sức bền chung

Ngoài ra do hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên, làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế Giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng đến hoạt động thể lực Đặc biệt là các em nữ, tính nhịp điệu giảm sút nhanh chóng khả năng chịu đựng lượng vận động yếu

Vì vậy giáo viên cần sử dụng các trò chơi thích hợp và thường xuyên, quan sát các em nữ có biện pháp giải quyết kịp thời

+ Hệ Xương: Ở lứa tuổi này xương của các em đang trong thời kỳ phát

triển Mỗi năm nữ cao thêm 0,5cm – 1cm Tập luyện TDTT thường xuyên liên tục làm cho bộ xương khỏe mạnh nên lứa tuổi học sinh nữ trong các trường THPT các xương nhỏ như: Xương cổ tay, bàn tay hầu như đã hoàn thiện nên các

em có thể tập luyện một số động tác sau: Treo, chống, mang vác nặng… mà không làm tổn hại hoặc tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể

Cột sống ổn định hình dáng nhưng vẫn chưa hoàn thiện, vẫn có thể bị cong vẹo, nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua các bài tập như: Đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu, thể dục cơ bản… Cho các em rất cần thiết

Đối với các em nữ xương xốp hơn các em nam, ống tủy rỗng hơn, bắp thịt nhỏ hơn và yếu hơn nam Đặc biệt xương chậu của nữ rộng và yếu Vì vậy trong quá trình lựa chọn các trò chơi vận động cần phải phù hợp với đặc điểm giới tính

+ Hệ cơ: Các tổ chức phát triển muộn hơn xương nên sức co cơ vẫn còn

tương đối yếu, các bắp cơ lớn phát triển tương đối nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay) còn các cơ nhỏ (cơ bàn tay, cơ ngón tay) phát triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi ở nữ lại càng yếu hơn Đặc biệt ở lứa tuổi 16 các tổ chức mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh, ảnh hưởng đến sự phát triển sức nhanh, sức mạnh cơ thể Nói chung thời kỳ học sinh THPT cơ bắp phát triển nhanh nhất

Do vậy, cần phải tập các bài tập phát triển sức bền, các bài tập phải đảm bảo công tác vừa sức và đảm bảo cho các loại cơ (to, nhỏ) Tuy nhiên đối với các em nữ tính chất động tác của nữ cần toàn diện, mang tính mềm dẻo, nhịp điệu và khéo léo

+ Hệ tuần hoàn: Hệ tuần hoàn của học sinh THPT đang phát triển và đi

đến hoàn thiện Buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh Mạch đập của nam khoảng 70 – 80 lần/ phút, của nữ 75 – 85 lần/ phút Hệ thống điều hòa van mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh Phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt, nhưng sau vận động mạch đập và huyết áp hồi phục tương đối nhanh chóng Cho nên việc tập các bài tập phát triển sức bền, cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của học sinh

+ Hệ hô hấp: Hệ hô hấp đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực

trung bình của nữ khoảng 63 – 74 cm, diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 100 –

120 cm2 gần bằng tuổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng 3

-4 lít Tần số hô hấp gần giống người lớn 10 – 20 lần/ phút Tuy nhiên các cơ hô hấp còn yếu nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ chủ yếu là co giãn cơ hoành Trong tập luyện cần thở sâu và chú ý thở bằng ngực Các bài tập phát triển sức bền có tác dụng tốt đến hệ hô hấp Vì vậy cần chú ý đến quãng nghỉ hợp lý, yêu cầu các em phải thả lỏng tích cực, tự giác mới đạt hiệu quả cao

+ Đặc điểm tâm lý: Lứa tuổi này các em thích chứng tỏ mình là người

lớn muốn để mọi người tôn trọng, các em có một trình độ hiểu biết nhất định, có

khả năng phân tích tổng hợp, muốn hiểu biết nhiều có những hoài bão nhưng vẫn còn nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống

Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan tự ý thức, hình thành tính cách

và hướng về tương lai Đây là tuổi của lãng mạng và mơ ước độc đáo mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn, đầynhu cầu sáng tạo, nảy nở ở những tình cảm mới, trong đó có mối tình đầu thường để lại dấu vết trong sáng trong cuộc sống Thế giới quan không phải là một niềm tin lạnh nhạt, khô khan, trước hết nó là sự say

mê, ước vọng nhiệt tình

Tuy nhiên ở lứa tuổi này các em đã có thái độ tự giác, tích cực trong học tập Xuất phát từ động cơ đúng đắn và hướng tới việc lựa chọn nghành nghề sau này Song hứng thú học tập còn do nhiều động cơ khác nhau: Giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái… nên giáo viên cần định hướng cho các em xây dựng động

cơ đúng đắn để các em có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng

Vì vậy, việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng là một trong những thành công Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong việc giảng dạy cũng như tổ chức trò chơi, thúc đẩy các em tự giác, tích cực trong tập luyện với những bài tập giáo viên đưa ra Do vậy giáo viên cũng phải là người công bằng mẫu mực, biết động viên kịp thời đúng lúc Ở lứa tuổi này hầu như các em đã biết ghi nhớ một cách có hệ thống đảm bảo tư duy chặt chẽ Vì thế khi tiến hành công tác giáo dục TDTT các em cần phải uốn nắn, chỉ đạo, động viên khéo léo kịp thời để cho các em phát huy hết khả năng của mình, giúp các em say mê hứng thú hơn trong tập luyện

7.3.1.2 Đặc điểm và cách thức phân loại trò chơi vận động

Trò chơi vận động là một quá trình hình thành cho học sinh các kỹ năng,

kỹ xảo là một trong những bài tập xuất hiện sớm nhất Các trò chơi phản ánh cuộc sống thực tiễn, sự mô phỏng cường điệu hóa hoạt động của con người

Trong quá trình GDTC phương pháp trò chơi được sử dụng tương đối rộng rãi và mang lại hiệu quả cao nhất đối với lứa tuổi học sinh Ưu điểm của phương pháp này là vừa chơi, vừa học tạo cho học sinh trạng thái hưng phấn qua đó tác dụng đến thân thể tăng cường sức bền, sức khỏe Trong khi điều kiện sân bãi, dụng cụ chúng ta có thể tận dụng tối ưu điều kiện tự nhiên sẵn có Nó có thể biến đổi hợp lý và đa dạng, phong phú khi tham gia Các trò chơi không nhất thiết phải gắn liền với hoạt động cụ thể nào đó như: Bóng đá, bóng chuyền Về nguyên tắc phương pháp trò chơi có thể sử dụng trên bất cứ bài tập thể lực nào Tất nhiên phải được tổ chức, sắp xếp sao cho phù hợp với phương pháp, đặc điểm của trò chơi

Khi tổ chức chúng ta nên lựa chọn trò chơi phù hợp với hoàn cảnh, diễn biến của buổi học Hoạt động của người chơi được tổ chức tương ứng với chủ đề được giả định có tính chất hình ảnh Chủ đề để tổ chức một trò chơi có thể lấy từ hiện thực xung quanh phản ánh hoạt động thực tế của cuộc sống

Do những do những đặc điểm và yêu cầu về tính tự lập, sáng kiến nhanh trí và khéo léo nên phương pháp trò chơi tạo cho người chơi điều kiện rộng rãi

để giải quyết một cách sáng tạo các nhiệm vụ vận động Thêm vào đó là sự thay đổi thường xuyên, bất ngờ các tình huống trong quá trình chơi buộc người chơi phải giải quyết nhiệm vụ trong thời gian ngắn Vì vậy người ta chia trò chơi vận động thành 3 nhóm như sau:

Nhóm I: Trò chơi thể thao: Là các môn cầu lông, bóng đá, bóng bàn, bóng chuyền… Các môn này đều có luật chơi chặt chẽ trong thi đấu thường ít nhất có

1 đến 2 trọng tài điều khiển

Nhóm II: Trò chơi thể thao đơn giản: Là những trò chơi trong đó có những hiện tượng đời sống thực tiễn được phản ánh một cách gián tiếp các quan

hệ tranh đua và phối hợp hoạt động của con người được đặt lên vị trí hàng đầu phải có trọng tài để quan sát việc thi hành luật chơi và đánh giá kết quả trò chơi

Do có tính chất đơn giản nên trò chơi đơn giản được áp dụng rộng rãi trong GDTC đặc biệt là các em học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

Nhóm III: Trò chơi mô phỏng: Là trò chơi bao giờ cũng chọn một chủ đề phản ánh tượng trưng cho một hiện tượng nào đó trong gia đình, xã hội… Trò chơi mô phỏng tự do không có nội dung và cấu trúc cố định không có luật lệ thi đấu của chủ đề, có kết cấu trình tự qui định, có tính ganh đua

Đối với những nhà chuyên môn có kinh nghiệm, phương pháp trò chơi rất

có hiệu lực để giáo dục tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỉ luật phát triển các phẩm chất đạo đức của học sinh

Do đó, những đặc điểm yêu cầu về tính tự lập sáng tạo, nhanh trí, bền bỉ nên phương pháp trò chơi tạo cho người chơi niềm hứng thú, say mê, trách nhiệm hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình Khi sử dụng trò chơi vận động trong giờ học chính khóa với mục đích hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động và chủ yếu là phát triển các tố chất góp phần vào giáo dục sức bền

Ngoài sử dụng trò chơi vận động còn có tác dụng giải trí, kích thích người chơi có hứng thú, say mê trong công việc của mình

Những bài tập trò chơi vận động mang tính toàn diện hoàn toàn phù hợp với học sinh nữ khối 10 trường THPT, phù hợp với điều kiện, môi trường tập luyện trong các trường học Mục đích chính của việc lựa chọn các bài tập nhằm phát triển thể lực nói chung và tố chất sức bền nói riêng nhằm nâng cao thành tích chạy 800m của học sinh nữ Thông qua đó trang bị cho các em vốn kỹ năng,

kỹ xảo vận động cũng như lòng yêu thích, say mê thể thao

7.3.2 Lựa chọn và áp dụng một số trò chơi vận động nhằm phát triển sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

7.3.2.1 Thực trạng vấn đề sử dụng trò chơi vận động trong phát triển sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

Với mục đích của đề tài là lựa chọn và sử dụng một số trò chơi nhằm nâng cao sức bền cho học sinh nữ khối 10 trương THPT Nguyễn Thị Giang Tôi

đã tham khảo các trò chơi ở trong cuốn “100 trò chơi vận động” của tác giả Trần Đồng Lâm và cuốn “100 trò chơi” của tác giả Phạm Tiến Bình cùng với một số

trò chơi tôi thu thập được từ các giáo viên có kinh nghiệm Những trò chơi được lựa chọn hoàn toàn phù hợp với đặc điểm tâm lý, sinh lý của các em học sinh

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn tôi xây dựng các bài tập cụ thể cho các em học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang Tôi tiến hành phỏng vấn một số giáo viên về một số trò chơi nhằm giáo dục sức bền chung để tăng thêm độ tin cậy cho mỗi buổi tập cũng như tránh được những chủ quan khi biên soạn để giảng dạy các bài tập cho các em một cách chính xác và hiệu quả nhất

Kết quả phỏng vấn được trình bày ở bảng 3.1:

Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn giáo viên trường THPT Nguyễn Thị Giang (n = 20)

ý (n = 20)

Tỷ lệ % (n =20)

10 Nghe số chạy đổi chỗ 9 45

có khối lượng điều chỉnh tương đối phù hợp với học sinh nữ khối 10 THPT

Bảng 3.2: Một số trò chơi vận động nhằm giáo dục sức bền cho học sinh nữ khối 10 trường THPT Nguyễn Thị Giang

TT Tên trò

chơi

Lượng vận động

Mục đích của trò

chơi

Yêu cầu thực hiện

Học sinh tự giác tích cực nhiệt tình

và trung thực khi tham gia

2 Cướp cờ 3 30 3’ Rèn luyện luyện kỹ

năng chạy, tinh thần tập thể, trí thông minh khéo léo, khả năng quan sát

Tập trung ý thức

tự giác, tích cực đúng luật khi chơi

Tập trung ý thức

tự giác, tích cực đúng luật khi chơi

4 Nhanh lên

bạn ơi

3x2 30’ 2’;3’ Rèn luyện kyc năng

chạy, phát triển sức bền tốc độ, sự khéo léo, tinh thần tập thể tính kỉ luật

Học sinh đứng đúng vị trí của mình, kỷ luật tốt,

tự giác tích cực trong khi chơi (thống nhất chạy

ngược chiều kim đồng hồ)

Thực hiện đúng luật chơi, tự giác, tích cực, không xô đẩy đối phương

Tự giác, tích cực, không chạy vượt quá xa vòng tròn của “Hang chuột”

7 Giăng

lưới bắt cá

5 30’ 2’ Rèn luyện kỹ năng

chạy, phát triển sức bền tốc, giáo dục sự khéo léo, linh hoạt, khả năng quan sát tốt trong không gian, nâng cao tinh thần tập thể

Cần có sân bãi rộng, bằng phẳng, người chơi phải tự giác, tích cực, tinh thần tập thể cao, phán đoán tốt, phối hợp chính xác

8 Kéo co 5 30’ 3 Rèn luyện sức mạnh

tay ngực, phối hợp đồng đội, tinh thần tập thể cố gắng

Tự giác tích cực chia lớp thaanhf 2 đồng đều nhau về

Tự giác, tích cực, tuân thủ sự điều khiển của giáo viên

hiệu đột ngột, xử lý thông tin chính xác trong thời gian ngắn

10 Lò cò tiếp

sức

3x2 20’ 2’;3’ Phát triển sức mạnh

bền, khắc phục trọng lượng cơ thể, nâng cao tinh thần tập thể

Thực hiện liên tục trên một chân vòng qua vật chuẩn Tự giác, tích cực

11 Tiếp sức

con thoi

5 30’ 3’ Rèn luyện kỹ năng

chạy, phát triển sức bền, giáo dục tinh thần tập thể, ý thức kỉ luật

Học sinh phải tuân theo sự điều khiển của giáo viên, thực hiện đúng luật, tự giác, tích cực

Sân bãi rộng, bằng phẳng, khi chơi tự giác, tích cực và đúng luật Tuân thủ sự điều khiển của giáo viên

13 Lăn bóng

luồn cọc

5 30’ 2 Rèn luyện khéo léo,

mềm dẻo, phát triển tinh thần đồng đội, cảm giác tốt

Học sinh phải lăn bóng theo hình zic zắc sau đó chuyền đưa bóng cho đồng đội yêu

cầu tự giác khi chơi

Học sinh tự giác, tích cực tuân thủ qui định trong khi chơi

7.3.2.2 Nội dung các trò chơi vận động được lựa chọn

7.3.2.2.1 Người thừa thứ ba

+ Chuẩn bị: chọn một sân vận động vừa phải, bằng phẳng Tập hợp học sinh thành một vòng tròn quay mặt vào tâm Lấy một học sinh bất kỳ điểm số

“Một”, “Hai” đến hết Người số 2 chuyển xuống đứng sau người số một trở thành các cặp từng đôi một Chọn 1 đến 2 cặp bất kỳ vào giữa vòng tròn quay lưng vào nhau

+ Cách chơi: Giáo viên đóng vai trò là trọng tài vỗ tay vào người học sinh nào đó ở trong vòng tròn người đó chạy, người còn lại sẽ đuổi theo người đang chạy Người chạy có thể chạy trong phạm vi vòng tròn qui định có thể đứng vào đằng trước bất kỳ cặp đôi nào trong vòng tròn Khi đó “Người thừa” ở đó lại tiếp tục chạy đuổi người vừa đuổi đuổi kịp người chạy thì người chạy quay lại đuổi người vừa mới bắt mình Trò chơi cứ tiếp tục đến khi nào có hiệu lệnh của giáo viên

+ Hình ảnh:

7.3.2.2.2 Cướp cờ

+ Chuẩn bị: Chọn một sân rộng vừa phải, bằng phẳng kẻ 2 vạch giới hạn song song cách nhau 20m Ở giữa hai vạch giới hạn kẻ một vòng tròn có đường kính 1m cắm vào đó 1 lá cờ Tùy theo số học sinh nhiều hay ít mà tổ chức đội hình tham gia trò chơi Một lần tổ chức chia làm 2 đội đứng ở 2 bên vạch giới hạn Hai đôi có số người bằng nhau, tập hợp thành hàng quay mặt về phía cờ và điểm số đố biết số của mình

+ Cách chơi: Khi giáo viên gọi đến số nào thì nào thì 2 em số đó của 2 đội nhanh chóng lên giành lấy cờ đem về đội mình Khi người chơi của đội bạn giành được cờ thì người cùng số phải đuổi theo để lấy lại bàng cách vỗ nhẹ vào người bạn Trong trường hợp này người cầm cờ bị thua còn nếu không đuổi kịp

để người cầm cờ chạy về vạch giới hạn thì người cầm cờ thắng và giành được điểm Sau đó cờ lại được để vào vòng tròn và cuộc chơi lại tiếp tục Trò chơi có thể quy định theo 3 hoặc 5 hiệp Mỗi hiệp từ 5 đến 10 điểm Đội nào tới điểm giới hạn trước đội đó thắng trong hiệp

+ Hình ảnh:

7.3.2.2.3 Chạy đổi chỗ, vỗ tay

+ Chuẩn bị: Trên một sân rộng , bằng phẳng, kẻ hai vạch giới hạn song song với nhau, cách nhau từ 10 – 20m Tâp hợp học sinh từ 2 – 6 hàng dọc (mỗi bên từ 1 – 3 hàng) quay mặt về phía nhau Mỗi hàng cách nhau 2m

+ Cách chơi: Khi có lệnh của giáo viên các em hàng trên cùng của hai bên vạch giới hạn chạy đổi chỗ cho nhau từng đôi một Khi chạy đến giữa đường gặp nhau, các em dùng tay trái vỗ vào nhau, sau đó mới chạy tiếp về vạch giới hạn

Khi về đến vạch giới hạn các em đi vòng ra phía sau hàng, tập hợp thành hàng mới để chuẩn bị chơi tiếp Trò chơi cứ tiếp tục như vậy Sau mỗi hiệp các

em chạy song song, giáo viên ổn định tổ chức rồi mới cho chạy tiếp

+ Hình ảnh:

7.3.2.2.4 Nhanh lên bạn ơi

+ Chuẩn bị: Trên một sân phẳng kẻ hai đường tròn đồng tâm Đường tròn ngoài có đường kính từ 10 – 15m Đường tròn trong có đường kính khoảng 1m, chia đường tròn thành 4 phần bằng nhau Đặt 4 quả bóng (hoặc vật khác) vào 4 phần tròn của vòng tròn nhỏ

Chia số học sinh nữ trong lớp thành 4 đội đều nhau (về số lượng và giới tính) Tập hợp các em đứng theo phía ngoài vòng tròn lớn quay mặt vào trong

đó điểm số thứ tự

+ Cách chơi: Học sinh đồng thanh hô to một cách nhịp nhàng, kết hợp với

vỗ tay câu “Nhanh lên bạn ơi

Tổ ta cùng vui

số 3 tiếp tục như em số 1 Tổ nào xong trước ít phạm qui nhất tổ đó thắng cuộc

Trong khi một đội chuyền bóng cho nhau, đối phương có quyền tranh cướp bằng cách chặn lấy đường chuyền hoặc làm bóng rơi xuống đất và giành lấy Đợi đối phương giành được bóng trong tay đội đang cầm bóng thì số lần chuyền trước đó coi như đã mất Người giành được bóng lại tiếp tục chuyền cho đồng đội mình và tính số lần chuyền Chú ý không được chuyền lại cho người mới chuyền cho mình

+ Hình ảnh:

7.3.2.2.6 Mèo đuổi chuột

+ Chuẩn bị : Chọn sân bằng phẳng, thoáng mát tập hợp thành vòng tròn rộng quay mặt vào nhau Các em dang tay và nắm lấy bàn tay của nhau thành lỗ hổng để “Mèo” và “Chuột” đuổi nhau Chọn một em đóng vai “Mèo” một em đóng vai “Chuột” đứng ở giữa vòng tròn cách nhau 3m

+ Cách chơi: Khi có lệnh của giáo viên tất cả các em đứng theo vòng tròn lắc lư và hát to câu sau:

“Mèo đuổi chuột

Mời bạn ra đây

Ta nắm chặt tay

Đứng thành vòng rộng

Chuột chạy lỗ hổng