Qua thực tế trong các năm gần đây thực hiện chương trình thay sách giáo khoa và thực hiện phương pháp dạy học mới kết hợp với các phương pháp hiện hành tôi thấy rằng hoạt động phụ đạo họ[r]
Trang 1Huongdanvn.com –Có hơn 1000 sáng kiến kinh nghiệm hay
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THCS & THPT BÀU HÀM
Mã số:
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHƯƠNG PHÁP PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU KÉM
Có đính kèm: Các sản phẩm không thề hiện trong bản in SKKN
Mô hình Phần mềm Phim ảnh Hiện vật khác
Trang 2Với quan niệm giáo dục là quốc sách hàng đầu, báo cáo chính trị của đại hộiĐảng cộng sản Việt Nam lần thứ X đã khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo làmột trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đạihoá đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để pháttriển xã hội , tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Tiếp tục nâng cao chất lượnggiáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy học ”.
Trong thời gian qua Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chủ trương, biện pháptích cực để nâng cao chất lượng dạy và học Đặc biệt là thực hiện các cuộc vận độnglớn như : "Hai không", "Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương tự học và sáng tạo", "Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Qua thực hiện các cuộc vận động này
đã làm thay đổi khá nhiều về chất lượng giáo dục Tuy có nhiều tiến bộ nhưng chấtlượng thật sự của giáo dục hiện nay ở bậc THPT còn khá nhiều yếu kém Yêu cầu đặt
ra cho chúng ta là phải tìm những nguyên nhân yếu kém một cách chính xác, phảinhìn thẳng vào sự thật một cách khách quan.Từ đó bình tỉnh đưa ra những giải pháptích cực sát với thực tế để từng bước nâng cao chất lượng Vấn đề này cần phải cóthời gian, công sức của mọi người trong toàn xã hội
Trong những năm qua, một thực trạng là càng ngày tính đa dạng về trình độ họcsinh trong các lớp càng tăng Do đó, làm cách nào để có thể giúp cho học sinh khaithác tối đa bài giảng của thầy, nhất là đối với học sinh yếu Ở các em có sự khác biệtvề: khả năng tiếp thu bài, phong cách nhận thức, sức khoẻ… so với những học sinhkhác Cần xem xét những học sinh này với những đặc điểm vốn có của các em để tìm
ra những biện pháp nhằm dẫn dắt các em đạt đến kết quả tối đa, tránh cho các em bịrơi vào những khó khăn thường trực trong học tập Đó chính là điều mà bản thânmuốn trao đổi, chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp để giúp đỡ đối tượng họcsinh yếu
Vấn đề học sinh yếu hiện nay luôn được xã hội quan tâm và tìm giải pháp đểkhắc phục tình trạng này Để đưa nền giáo dục nước nhà phát triển toàn diện thì ngườigiáo viên không những chỉ biết dạy mà còn phải biết tìm tòi phương pháp nhằm pháthuy tính tích cực của học sinh và hạ thấp dần tỉ lệ học sinh yếu Vấn đề nêu trên cũng
là khó khăn với không ít giáo viên Nhưng ngược lại, giải quyết được điều này là gópphần xây dựng trong bản thân mỗi giáo viên một phong cách và phương pháp dạy họchiện đại, giúp cho học sinh có hướng tư duy mới trong việc lĩnh hội kiến thức
Việc vận dụng sự đổi mới công tác dạy và phụ đạo học sinh yếu không chỉ làtrách nhiệm mà còn là bổn phận, nghĩa vụ của người thầy Mặc khác, nếu quan tâmđến việc phụ đạo học sinh yếu thì sẽ làm cho các em tự tin hơn khi đến lớp, công tác
Trang 3duy trì sĩ số mới được đảm bảo, góp phần làm nên thắng lợi của công tác giáo dục ởđịa phương
Từ thực tế dạy học Hoá học ở Trường THCS & THPT Bàu Hàm – Huyện TrảngBom – Tỉnh Đống Nai: Tỷ lệ học sinh yếu kém rất cao, thậm chí có những lớp số họcsinh này tương đương với số học sinh đạt yêu cầu Vì vậy, việc tìm ra nguyên nhân và
có những biện pháp giúp đỡ những đối tượng học sinh này để các em đạt yêu cầu và
có kết quả cao hơn trong học tập nói chung và môn Hoá học nói riêng là việc làm rấtcần thiết
Trong năm học 2011 – 2012, tôi được phân công dạy môn Hoá học lớp 12A2,đây là một lớp có số học sinh yếu kém nhiều nhất khối 12, nhiều học sinh trong lớpnằm trong diện lên lớp sau thi lại, đa số các học sinh này yếu ở tất cả các môn, trong
đó có bộ môn Hoá
Với những lí do trên, ngay đầu năm học, từ giai đoạn tổ chức lớp cho đến khigiảng dạy, bản thân luôn chú ý, quan tâm đến việc giúp đỡ học sinh yếu Đây sẽ lànền tảng, là động lực để thúc đẩy các em tiếp thu bài đầy đủ, được trau dồi tri thức vàtiếp tục vươn xa trên con đường học vấn của mình Đây cũng chính là lí do tôi chọn
đề tài “Phương pháp phụ đạo học sinh yếu kém môn Hoá học khối 12” để triển khaitrong suốt năm học nhằm góp phần nâng cao chất lượng bộ môn cũng là góp phầnnâng cao chất lượng chung cho nhà trường
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận
Giải pháp phụ đạo kiến thức cho học sinh yếu kém bộ môn có mục đích nhằmgiúp cho học sinh xác định nội dung kiến thức đã tìm hiểu một cách chính xác màtrong giờ học vì một lí do nào đó học sinh chưa nắm bắt được Học sinh khi đã tiếpthu, vận dụng được kiến thức bài học sẽ hình thành sự hứng thú, say mê với môn học
từ đó xác định cho mình kế hoạch học tập, phương pháp tự học, tự nghiên cứu, có tínhđộc lập cao trong tư duy nhận thức sẽ thúc đẩy học sinh học tập tiến bộ …Trên cơ sở
đó giáo viên đề xuất thêm một số kiến nghị sư phạm nhằm thực hiện tốt hơn nữa nộidung giáo dục toàn diện học sinh và hướng nghiệp cho học sinh
Phụ đạo kiến thức cho học sinh yếu kém là giáo viên phải bổ sung được những
“lỗ hổng” kiến thức cho học sinh (chủ yếu là những kiến thức có trong sách giáo khoaHoá học) để giải quyết, để giành lại kiến thức mà các em chưa lĩnh hội hết trong tiếtdạy chính trên lớp Từ đó học sinh có thể hòa nhập theo kịp với các bạn trong tiết họcđang diễn ra trên lớp
Muốn làm tốt hoạt động này thì bản thân giáo viên cần phải nắm bắt chính xác
và đánh giá được mức độ kiến thức đọng lại ở mỗi học sinh trong mỗi tiết dạy đểchuẩn bị lên kế hoạch phụ đạo, thiết kế nội dụng tiết phụ đạo sao cho có hiệu quảnhất, muốn vậy thì cần phải biết rõ căn cứ, hiểu và kết hợp giải quyết được các vấn đềsau:
- Tìm hiểu tại sao học sinh sợ, chán, học yếu kém học môn Hoá học và tìm cáchgiải tỏa tâm lí này ở một số em
- Hướng dẫn học sinh tự đánh giá hiểu biết của bản thân về môn học và tự rènluyện ý thức học tập
Trang 4- Giáo viên xác định được khối lượng kiến thức đối với từng bài học cụ thể chođối tượng học sinh yếu kém, để đề ra nội dung, hình thức và phương pháp dạy thíchhợp nhất.
Như vậy cần ở học sinh phải hoàn toàn tự giác cao trong suy nghĩ và hành động,tích cực phối hợp với giáo viên, có suy nghĩ, cân nhắc kĩ lưỡng những thông tin nhậnđược để “vá lại lỗ hổng kiến thức” và phản hồi lại kiến thức một cách chính xác, khoahọc nhất Muốn vậy giáo viên là người rất quan trọng cần phải có các hướng dẫn cụthể để giúp học sinh
Phụ đạo cho học sinh yếu là một hoạt động bình thường và không thể thiếu đượctrong bất kỳ trường THPT nào Đây chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm củangười thầy, của nhà trường để góp phần giúp cho các học sinh không theo kịp bạn bè
có thể nắm bắt được những kiến thức cơ bản nhằm lấp lỗ hổng kiến thức của bản thân.Trong đơn vị trường học việc tổ chức các lớp học phụ đạo cho học sinh yếu kém làviệc làm thường xuyên chứ không phải chỉ là phong trào thi đua hoặc để đối phó vớimột đợt thi hoặc kiểm tra
Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin được trình bày một số nguyên nhân ảnhhưởng đến chất lượng dạy học còn yếu kém và một số biện pháp để nâng cao chấtlượng dạy học môn Hoá học ở trường THPT hiện nay
Thực hiện cuộc vận động “Hai không” với bốn nội dung do Bộ GD & ĐT phátđộng, trong đó có nội dung “Chống bệnh thành tích trong giáo dục” là một trongnhững chủ trương chính sách đúng đắn của Đảng và nhà nước ta hiện nay nhằm đánhgiá thực chất chất lượng học sinh Bên cạnh đó cũng phản ánh được chất lượng vàhiệu quả giảng dạy của giáo viên Những học sinh lên lớp là những học sinh có kiếnthức thực sự, xứng đáng đựơc lên lớp Những học sinh không đảm bảo được yêu cầu
sẽ không được lên lớp Xuất phát từ vấn đề này, chúng ta không thể hiểu theo hướng
là vô tư để học sinh yếu kém “ở lại lớp” mà không có trách nhiệm của giáo viên trong
đó Có nhiều nguyên nhân dẫn đến học sinh học yếu kém gồm có chủ quan và kháchquan mà nếu giáo viên kịp thời quan tâm, giáo dục sẽ giúp cho nhiều học sinh yếukém tiến bộ và thoát khỏi tình trạng yếu kém
Đối tượng học sinh học tập yếu, kém vẫn luôn tồn tại trong giáo dục, tuy nhiên
về số lượng học sinh yếu, kém nhiều hay ít và mức độ tiến bộ của học sinh yếu, kémnhanh hay chậm trong quá trình được giáo dục và rèn luyện mới là điều đáng quantâm của riêng mỗi nhà trường
Tuy cùng được học một nội dung chương trình giáo dục giống nhau, nhưng mỗihọc sinh đều có sự phát triển về thể chất và trí tuệ khác nhau, có điều kiện hoàn cảnhsống và sự quan tâm chăm sóc ở gia đình khác nhau, có động cơ và thái độ học tậpkhác nhau, môi trường giáo dục khác nhau (mà trong đó có sự dạy dỗ của thầy côgiáo) thì năng lực học tập, khả năng tiếp thu kiến thức của mỗi học sinh cũng phảikhác nhau
Giúp đỡ học sinh yếu kém được gắn với cuộc vận động “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực” và “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học
và sáng tạo” Thực hiện nghiêm túc cuộc vận động “Hai không” do Bộ GD-ĐT phát
Trang 5động, cương quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm các hiện tượng tiêu cực trong các lần tổchức kiểm tra - thi cử trong toàn ngành.
Việc phụ đạo kiến thức cho học sinh yếu kém bộ môn là một trong những vấn đềrất quan trọng, cấp bách, cần thiết và không thể thiếu trong mỗi môn học ở các cấp
học Nhất là trong cuộc vận động “Hai không “ hiện nay, đòi hỏi giáo viên và học
sinh phải dạy thực chất và học thực chất Song song với vấn đề trên, học sinh phảinhanh chóng tiếp cận được phương pháp dạy học mới đang được triển khai, hiệnhành: “Học sinh học theo hướng tích cực: độc lập, chủ động, nghiên cứu, tìm tòi, sángtạo …để lĩnh hội, vận dụng kiến thức” Và trong các môn học thì bộ môn Hóa Học rấtcần phải phụ đạo cho một số học sinh chưa nắm bắt kịp, vận dụng được kiến thức bàihọc
2 Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
- Trường có chi bộ Đảng lãnh đạo, gồm 10 Đảng viên
- Lực lượng giáo viên còn rất trẻ, đặc biệt là giáo viên khối THPT, nhiệt tình,tâm huyết, năng động, có quyết tâm thay đổi
- Được nhà nước quan tâm đầu tư nên số phòng học, các phòng chức năng vàtài chính nhìn chung là đảm bảo ở mức tối thiểu
- Nhà trường có uy tín kể từ ngày thành lập (5 năm), nhiều năm liền được côngnhận là đơn vị tiên tiến, hằng năm đều có giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, huyện, có họcsinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh
- Tập thể sư phạm đồng thuận, tạo được bầu không khí đoàn kết, yêu thươnggiúp đỡ nhau, đây thực sự là một sức mạnh tổng hợp giúp tập thể nhà trường đi lêntrong thời gian qua
- Nhà trường nhận được sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyền địa phương vàmột bộ phận phụ huynh học sinh
b Khó khăn
- Khi mới thành lập vào năm học 2007-2008, nhà trường chỉ có khối THPT,đến học kì II năm học 2009-2010 (tháng 1/2010) nhà trường mới tiếp nhận giáo viên
và học sinh khối THCS có hộ khẩu xã Bàu Hàm từ trường THCS Nguyễn Văn Trỗi,
xã Sông Thao (trước đây xã Bàu Hàm chưa có trường THCS) Chính vì lực lượngthiếu đồng bộ, bị động trong việc tiếp nhận khối THCS (giữa năm học) nên hoạt độngcủa nhà trường gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong công tác kiểm tra đánh giá do cónhiều sự khác biệt, không thống nhất giữa các cấp học khác nhau
- Một bộ phận giáo viên đã lớn tuổi thiếu sự năng động sáng tạo, đôi lúc gâynhững đình trệ cho một số hoạt động của nhà trường đặc biệt là trong việc đổi mớiphương pháp dạy học
- Chất lượng đầu vào của học sinh thấp, nhà trường tuyển sinh bằng hình thứcxét tuyển và tuyển gần như toàn bộ số học sinh nộp đơn xin xét tuyển vào trường
Trang 6- Chất lượng học tập của học sinh còn ở mức thấp (tỉ lệ học sinh lên lớp thẳngchỉ đạt 70 % trong năm học 2010 – 2011)
- Việc giáo dục hạnh kiểm học sinh gặp nhiều khó khăn do thiếu sự quan tâm,phối hợp của gia đình học sinh, mặt khác công tác này cũng chịu nhiều ảnh hưởng từbên ngoài xã hội, đặc biệt ở khối THCS chỉ có 65 % học sinh có hạnh kiểm khá, tốt
- Đời sống giáo viên còn khó khăn, nhiều giáo viên phải ở trọ, lương chưa đảmbảo nhu cầu của bản thân và gia đình
- Trường đóng trên địa bàn tương đối nhạy cảm về an ninh, trật tự và tệ nạn xãhội như cờ bạc, ma tuý, trộm cắp…
2.2.2 Nguyên nhân chất lượng học tập của học sinh yếu kém ở Trường THCS & THPT Bàu Hàm – Trảng Bom – Đồng Nai
a Đối với học sinh
- Học sinh chưa tự giác học, chưa có động cơ học tập, chưa có quyết tâm học tập,mất căn bản kiến thức ngay từ lớp dưới Nhiều học sinh đuối sức trong học tập, khôngtheo kịp các bạn, thiếu kiến thức, kỹ năng, khả năng để học tập lớp đang học (ngồinhầm lớp), sinh ra chán học, sợ học (hội chứng sợ học)
- Khả năng phân tích tổng hợp, so sánh còn hạn chế, chưa mạnh dạn trong họctập do hiểu chưa sâu, nắm kiến thức chưa chắc, thiếu tự tin Khả năng chú ý và tậptrung vào bài giảng của giáo viên không bền, lười suy nghĩ, còn trông chờ thầy cô giảigiúp, trình độ tư duy, vốn kiến thức cơ bản lớp dưới còn hạn chế, chưa biết phát huykhả năng của mình Khả năng học tập của học sinh rất khác nhau, cùng một độ tuổi và
1 lớp nhưng trình độ các em có thể chênh nhau khá lớn Đọc chậm, đọc sai, viết chậm,viết sai đặc biệt là môn ngoại ngữ bởi vì hầu hết các em là dân tộc Hoa, Nùng, SánChỉ… Không biết làm tính, yếu các kỹ năng tính toán cơ bản, cần thiết
- Một số học sinh đi học thất thường đặc biệt học sinh vắng nhiều vào các buổichiều, ham chơi, la cà quán xá
- Học sinh chưa có phương pháp học tập khoa học, hầu hết là học thụ động, lệthuộc vào các loại sách bài giải (chép bài tập vào vở nhưng không hiểu gì cả ), họcvẹt, không có khả năng vận dụng kiến thức, trong thi cử thì quay cóp và tài liệu
Có một bộ phận học sinh theo phong trào nên tham gia học thêm quá nhiều, mất rấtnhiều thời gian nhưng không có hiệu quả, học sinh không "tiêu hóa" hết sinh ra uểoải, nhàm chán Còn phân biệt môn chính, môn phụ nên học lệch Nhà trường tổ chứcphụ đạo cho học sinh yếu kém nhưng chính các học sinh yếu này lại không chịu đihọc phụ đạo
- Học sinh lười học: Qua quá trình giảng dạy, bản thân nhận thấy rằng các emhọc sinh yếu là những học sinh cá biệt, vào lớp không chịu chú ý chuyên tâm vào việchọc, về nhà thì không xem bài, không chuẩn bị bài, cứ đến giờ học thì cắp sách đếntrường Còn một bộ phận nhỏ thì các em không xác định được mục đích của việc học.Các em chỉ đợi đến khi lên lớp, nghe giáo viên giảng bài rồi ghi vào những nội dung
đã học sau đó về nhà lấy tập ra “ học vẹt” mà không hiểu được nội dung đó nói lênđiều gì
Trang 7- Học sinh không có thời gian cho việc tự học: Một số học sinh do hoàn cảnh giađình khó khăn nên ngoài thời gian học trên lớp, khi ở nhà các em phải phụ giúp giađình việc đồng áng, chăn trâu, chăn bò, làm rẫy, trồng tiêu, cà phê…
- Học sinh bị hổng kiến thức từ lớp nhỏ: Đây là một điều không thể phủ nhận vớichương trình học tập hiện nay Nguyên nhân này có thể nói đến một phần lỗi của giáoviên là chưa đánh giá đúng trình độ của học sinh
b Đối với cha mẹ học sinh
Tỷ lệ học sinh đi học chuyên cần thấp, thái độ học tập của học sinh, chất lượnghọc tập cho thấy nhận thức và thái độ của phụ huynh trong việc hợp tác với nhàtrường là chưa cao Qua đó cho thấy một bộ phận phụ huynh chưa thật sự quan tâm,chăm lo và đôn đốc con em mình học tập, còn phó thác cho nhà trường, cho thầy cô.Việc phụ huynh trong vùng đi làm ăn xa lâu lâu mới về nên việc phối hợp giáo dục làrất hạn chế Một số gia đình không hạnh phúc ảnh hưởng đến học tập của học sinh.Người lớn chưa làm gương về chuyện học
- Gia đình học sinh gặp nhiều khó khăn về kinh tế hoặc đời sống tình cảm khiếntrẻ không chú tâm vào học tập
- Một số cha mẹ quá nuông trìu con cái, quá tin tưởng vào chúng nên học sinhlười học xin nghỉ để làm việc riêng (như đi chơi hay đi du lịch ) cha mẹ cũng đồng ýcho phép nghỉ học, vô tình là đồng phạm góp phần làm học sinh lười học, mất dần cănbản và rồi yếu kém!
- Nhiều gia đình có quan niệm không cần cho con học Tiếng Việt chỉ cần họcTiềng Hoa và vi tính thì có thể làm việc ở các Khu công nghiệp như Khu công nghiệpBàu Xéo – Trảng Bom với lương rất cao
c Đối với giáo viên
Nguyên nhân học sinh học yếu không phải hoàn toàn là ở học sinh mà một phầnảnh hưởng không nhỏ là ở người giáo viên Thầy hay thì mới có trò giỏi Ngày nay,
để có thể thực hiện tốt trong công tác giảng dạy thì đòi hỏi giáo viên phải khôngngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Tuy nhiên, ở đây không phảigiáo viên nào có trình độ học vấn cao, tốt nghiệp giỏi thì sẽ giảng dạy tốt mà ở đâygiáo viên phải biết lựa chọn phương pháp dạy học nào là phù hợp với từng đối tượnghọc sinh và với từng nội dung kiến thức Qua quá trình công tác bản thân nhận thấy,vẫn còn một bộ phận nhỏ giáo viên chưa chú ý quan sát đến các đối tượng học sinh,đặc biệt là học sinh yếu Chưa tìm tòi nhiều phương pháp dạy học mới kích thích tínhtích cực, chủ động của học sinh Chưa thật sự quan tâm tìm hiểu đến hoàn cảnh giađình của từng học sinh Trên đây là một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng học sinhhọc yếu mà bản thân nhận thấy trong quá trình công tác Qua việc phân tích nhữngnguyên nhân đó, bản thân đưa ra một số biện pháp để giáo dục, phụ đạo học sinh yếu
- Đa số đều tận tụy với công tác giảng dạy, chăm chút học sinh nhưng cũng cótrường hợp chỉ thành công trong đối tượng là học sinh khá trở lên
- Trước đây khi chưa triển khai chương trình thay Sách Giáo Khoa và sử dụngphương pháp mới (dạy, học theo hướng tích cực ) thì phương pháp giảng giải nêu vấn
đề thường là phương pháp chủ đạo làm cho học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụđộng nên rất dễ quên kiến thức nếu không học thuộc lòng, học bài thường xuyên
Trang 8- Mặt khác thông qua việc đọc cho học sinh ghi nội dung kiến thức làm cho họcsinh không tự rèn luyện được tính làm việc độc lập, tự nghiên cứu có hiệu quả, thậmchí học sinh không quan tâm giáo viên giảng bài như thế nào mà khi đọc cho ghi thìmới ghi vào vở, kiến thức ghi có thể không chính xác do nghe lộn dẫn đến hiểu sailệch kiến thức, lâu dần sẽ mất căn bản môn học.
- Bên cạnh đó thêm một tồn tại đó là khi giáo viên đưa ra câu hỏi thì lập tức họcsinh cắm cúi vào sách giáo khoa, không có sự linh động, sáng tạo trong đầu, có khicòn sợ bị gọi trả lời, làm tiết học trở nên trầm trầm rời rạc Kết quả là giáo viênthường xuyên bị “ cháy” giáo án, học sinh nắm bài hời hợt trở thành yếu kém làmhiệu quả tiết dạy chưa cao
- Còn một số giáo viên chưa nắm chắc những những yêu cầu kiến thức của từngbài dạy Nhiều giáo viên còn “tham” kiến thức trong các tiết dạy nên việc dạy học còndàn trải, còn nâng cao kiến thức một cách tùy tiện, đặc biệt đối với những giáo viênmới ra trường mang tâm lí thể hiện bản thân, chưa chú trong đến đối tượng học sinh
- Còn một số giáo viên chưa thực sự chú ý đúng mức đến đối tượng học sinh yếu,kém, chưa theo dõi sát sao và xử lý kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh.Tốc độ giảng dạy kiến thức mới và luyện tập còn nhanh khiến cho học sinh yếu kémkhông theo kịp
- Một số giáo viên chưa thật sự chịu khó, tâm quyết với nghề, chưa thật sự “giúpđỡ” các em thoát khỏi yếu kém Từ đó các em cam chịu, dần dần chấp nhận với sựyếu kém của chính mình và nhục chí không tự vươn lên
- Một số giáo viên còn thiếu nghệ thuật cảm hoá học sinh yếu kém, không gâyhứng thú cho học sinh thích học môn mình
- Hệ thống câu hỏi gợi mở, dẫn dắt chưa logic, chưa phù hợp cho từng đối tượng;
có những tiết giáo viên còn nói lan man, ngoài lề chưa khắc sâu kiến thức trọng tâm.Việc sử dụng đồ dùng dạy học trực quan, tranh ảnh, SGK, thí nghiệm còn hạn chế,chưa khai thác hết tác dụng của đồ dùng dạy học
- Chưa xử lý hết các tình huống trong tiết dạy, việc tổ chức các hoạt động cònmang tính hình thức chưa phù hợp
- Phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, năng lực tổ chức giờ học theo nhóm dốitượng còn hạn chế
- Chưa động viên tuyên dương kịp thời khi học sinh có một biểu hiện tích cựchay sáng tạo dù là rất nhỏ
- Chưa quan tâm đến tất cả học sinh trong lớp, giáo viên chỉ chú trọng vào các
em học sinh khá, giỏi và coi đây là chất lượng chung của lớp
- Còn lúng túng, chưa mạnh dạn tìm các giải pháp mạnh giải quyết vấn đề chấtlượng học tập của học sinh, còn tâm lí trông chờ chỉ đạo của cấp trên
- Tinh thần trách nhiệm chưa cao, thiếu quyết tâm, bệnh thành tích, không đánhgiá đúng thực chất của lớp mình giảng dạy
Tóm lại, việc phụ đạo cho học sinh yếu kém là một giải pháp rất chính đáng,thực sự cần thiết và cần được đổi mới phương pháp, hình thức phụ đạo mở rộng trongtất cả các môn học khác dưới sự giúp đỡ của nhà trường và sự đồng tình ủng hộ củacác giáo viên khác trong và ngoài nhà trường
Trang 9d Môi trường xã hội:
- Tình hình kinh tế xã hội của địa phương nhìn chung có đi lên nhưng không ổnđịnh, theo mùa vụ Thu nhập của người dân chủ yếu dựa vào các cây trồng như tiêu,
cà phê, nhiều gia đình có người thân ở nước ngoài hay nhiều gia đình cho con gái kếthôn với người nước ngoài như Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc…gây tâm lí ỷ lạicho học sinh, tạo cho học sinh suy nghĩ rằng không cần học cũng có cuộc sống thoảimái, sung túc
- Môi trường xung quanh của nhà trường ngày càng phức tạp, ngày càng nhiềucác hàng quán như quán café, quán ăn…Thanh thiếu niên bỏ học nhiều, tụ tập tại cácquán xá, lôi kéo, rủ rê học sinh
- Chính quyền địa phương chưa có các biện pháp thật sự hữu hiệu để tạo môitrương sống lành mạnh cho người dân
2.2 Phân loại học sinh yếu kém môn Hoá học 12
- Căn cứ 1: Điểm bộ môn năm học qua, tham khảo thêm điểm một số môn học có liênquan hoặc gần gũi ví dụ như Toán, Lý
- Căn cứ 2: Điểm khảo sát chất lượng học sinh đầu năm
- Căn cứ 3: Những biểu hiện và quá trình học tập trên lớp, các con điểm hiện tại.Căn cứ vào những khía cạnh trên, học sinh yếu kém môn Hoá học 12 có thể chiathành những nhóm sau:
Nhóm 1: Học sinhmất căn bản kiến thức chung nhưng có khả năng tiếp thu bài
Nhóm 2:Có ý thức học tập nhưng khả năng tiếp thu bài chậm so với học sinh bìnhthường
Nhóm 3: Có ý thức học tập nhưng chưa có phương pháp học tập đúng đắn
Nhóm 4: Học sinh không quan tâm, lơ là việc học, học sinh lười học
2.4 Một số biện pháp khắc phục tình trạng học sinh yếu kém
a Các biện pháp chung
* Giáo dục ý thức học tập cho học sinh
Giáo viên phải giáo dục ý thức học tập của học sinh tạo cho học sinh sự hứng thútrong học tập, từ đó sẽ giúp cho học sinh có ý thức vươn lên Trong mỗi tiết dạy giáoviên nên liên hệ nhiều kiến thức vào thực tế để học sinh thấy được ứng dụng và tầmquan trọng của môn học trong thực tiễn Từ đây, các em sẽ ham thích và say mê khámphá tìm tòi trong việc chiếm lĩnh tri thức
Bên cạnh đó, giáo viên phải tìm hiểu từng đối tượng học sinh về hoàn cảnh giađình và nề nếp sinh hoạt, khuyên nhủ học sinh về thái độ học tập, tổ chức các trò chơi
có lồng ghép việc giáo dục học sinh về ý thức học tập tốt và ý thức vươn lên trong họctập, làm cho học sinh thấy tầm quan trọng của việc học Đồng thời, giáo viên phốihợp với gia đình giáo dục ý thức học tập của học sinh Do hiện nay, đa số các phụhuynh thiếu sự quan tâm đến con cái, bản thân phụ huynh cũng chưa hiểu được tầmquan trọng của việc học tập Giáo viên cần phân tích để các bậc phụ huynh thể hiện sựquan tâm đúng mức Nhận được sự quan tâm của gia đình, thầy cô sẽ tạo động lực chocác em ý chí phấn đấu vươn lên
* Giáo viên xây dựng môi trường học tập thân thiện:
Trang 10Sự thân thiện của giáo viên là điều kiện cần để những biện pháp đạt hiệu quả cao.Thông qua cử chỉ, lời nói, ánh mắt, nụ cười… giáo viên tạo sự gần gũi, cảm giác antoàn nơi học sinh để các em bày tỏ những khó khăn trong học tập, trong cuộc sốngcủa bản thân mình.
Giáo viên luôn tạo cho bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, không lamắng nặng lời hoặc dùng lời thiếu tôn trọng với các em, đừng để cho học sinh cảmthấy sợ giáo viên mà hãy làm cho học sinh thương yêu và tôn trọng mình
Bên cạnh đó, giáo viên phải là người đem lại cho các em những phản hồi tíchcực Ví dụ như giáo viên nên thay chê bai bằng khen ngợi, giáo viên tìm những việclàm mà em hoàn thành dù là những việc nhỏ để khen ngợi các em Đặc biệt đối vớimôn Hoá học, hình thức kiểm tra chủ yếu hiện nay là trắc nghiệm khách quan nên khichấm trả bài giáo viên thường hay bỏ qua phần nhận xét bài làm Giáo viên cần có sựquan tâm, đối với những học sinh có tiến bộ, giáo viên phải nhận ra và động viên kịpthời, có thể nhận xét trực tiếp vào bài làm hoặc khen ngợi trực tiếp trước lớp sau mỗibài kiểm tra
Giáo viên có thể giới thiệu cho học sinh một cuốn sách hay “Bách khoa toàn thư
về những học trò lười” Sách kể về những tên tuổi như Einstein, Disney, Darwin vàPicasso…được thế giới biết đến như những thiên tài nhưng không phải ai cũng biết họtừng là những học sinh lười biếng, không có gì nổi bật khi cắp sách đến trường nhưng
họ đã để lại dấu ấn sáng chói trong lịch sử văn minh loài người Câu chuyện trên làmột thông điệp mà giáo viên gởi tới các em học sinh, các bậc phụ huynh, quí thầy cô,những người luôn có ước vọng nuôi dưỡng tài năng tiềm tàng chứ không đơn thuầnchỉ đặt niềm tin vào những điểm số nổi bật trong lớp
Tuy nhiên đối với một số đối tượng học sinh, ở một số tình huống cụ thể nào đó,giáo viên cũng cần thể hiện sự nghiêm khắc, răn đe để đưa các em vào nề nếp, khuônkhổ Điều quan trọng là giáo viên phải tác động được vào ý thức của học sinh, họcsinh hiểu rằng sự nghiêm khắc ấy nhằm mục đích giáo dục, vì bản thân các em, không
có sự trù dập hay phân biệt đối xử với học sinh
* Giáo viên phân loại các đối tượng học sinh
Giáo viên cần xem xét, phân loại những học sinh yếu đúng với những đặc điểmvốn có của các em để lựa chọn biện pháp giúp đỡ phù hợp với đặc điểm chung vàriêng của từng em Một số khả năng thường hay gặp ở các em là: Sức khoẻ kém, khảnăng tiếp thu bài, lười học, thiếu tự tin, nhút nhát…
Trong thực tế người ta nhận thấy có bao nhiêu cá thể thì sẽ có chừng ấy phongcách nhận thức Vì vậy hiểu biết về phong cách nhận thức là để hiểu sự đa dạng củacác chức năng trí tuệ giúp cho việc tổ chức các hoạt động sư phạm thông qua đặctrưng này
Trong quá trình thiết kế bài học, giáo viên cần cân nhắc các mục tiêu đề ra nhằmtạo điều kiện cho các em học sinh yếu được củng cố và luyện tập phù hợp
Ví dụ khi học bài Este, học sinh yếu chỉ cần biết gọi tên, viết được các phương
trình phản ứng thuỷ phân este trong môi trường axit và thuỷ phân este trong môitrường kiềm của những este đơn chức tạo thành từ axit cacboxylic no đơn chức vàancol no đơn chức là đạt yêu cầu rồi
Trang 11Trong dạy học cần phân hóa đối tượng học tập trong từng hoạt động, dành chođối tượng này những câu hỏi dễ, những bài tập đơn giản để tạo điều kiện cho các emđược tham gia trình bày trước lớp, từng bước giúp các em tìm được vị trí đích thực
của mình trong tập thể Ví dụ yêu cầu luyện tập của một tiết là 4 bài tập, các em này
có thể hoàn thành 1, 2 hoặc 3 bài tuỳ theo khả năng của các em
Ngoài ra, giáo viên có thể đề nghị với nhà trường tổ chức phụ đạo cho những họcsinh yếu khi các biện pháp giúp đỡ trên lớp chưa mang lại hiệu quả cao Có thể tổchức phụ đạo từ 1 đến 2 tiết trong một tuần Tuy nhiên, việc tổ chức phụ đạo phảiđược giáo viên chuẩn bị kỹ, làm sao cho học sinh đi học phụ đạo thấy được rằng việc
đi học này có tác dụng, bổ ích, học sinh có khả năng tiếp thu và tiến bộ trong học tậpthì công tác phụ đạo mới thu hút được học sinh và phát huy được tác dụng của nó
* Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học
Đổi mới phương pháp dạy học, yêu cầu các em hoạt động nhiều hơn, thườngxuyên liên hệ thực tế tạo hứng thú cho học sinh khi học môn Hoá Đổi mới phươngpháp dạy học được hiểu là tổ chức các hoạt động học tập tích cực cho người học Từ
đó khơi dậy và thúc đẩy lòng ham muốn, phát triển nhu cầu tìm tòi, khám phá, từ đóphát huy khả năng tự học của họ Trước vấn đề đó, người giáo viên không ngừng tìmtòi, khám phá, khai thác, xây dựng hoạt động, vận dụng, sử dụng phối hợp cácphương pháp dạy học sao cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh, xâydựng cho học sinh hướng phát huy chủ động, sáng tạo
Tuy nhiên đối với học sinh yếu kém, đôi khi trong quá trình triển khai các hoạt
động, tổ chức cho học sinh học tập theo nhóm, thảo luận lại không có tác dụng Họcsinh đã học yếu, khả năng tiếp thu, phân tích, kết luận hạn chế, khi được phân côngvào nhóm có các học sinh khá hơn thì học sinh yếu sẽ thụ động hẳn đi, không tự tinnêu ra ý kiến của mình, ý lại vào các bạn học khá hơn sẽ đại diện cho nhóm nên họcsinh yếu không muốn hoạt động Bên cạnh đó việc đổi mới phương pháp này đòi hỏihọc sinh phải tự giác, tự học rất cao, mà đối tượng học sinh yếu kém lại rất hạn chế ởkhả năng này
Vì thế theo ý kiến của cá nhân, tôi nhận thấy rằng đối với lớp có nhiều đối tượnghọc sinh yếu như lớp 12A2 không nên tổ chức học tập bằng phương pháp thảo luậnnhóm trong các bài quan trọng, có tính chất tiền đề cho những bài học sau
Ví dụ đối với bài Este ở chương 1 hoặc phần học về dãy điện hoá của kim loại
giáo viên chỉ nên triển khai bài dạy theo phương pháp đặt vấn đề, gợi mở để học sinhsuy nghĩ sau đó giáo viên hướng dẫn thì học sinh yếu kém có thể tiếp thu bài một cáchxuyên suốt hơn
* Giáo viên bộ môn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường
- Giáo viên bộ môn thường xuyên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm và các giáoviên bộ môn khác để có thêm được nhiều thông tin về học sinh, đồng thời cũng làngười cung cấp các thông tin để giáo viên chủ nhiệm quản lí học sinh chặt chẽ hơn,phát hiện kịp thời các biểu hiện sa sút của học sinh Từ đó giáo viên chủ nhiệm liên hệvới phụ huynh, kết hợp giáo dục học sinh kịp thời
Trang 12- Bên cạnh đó tôi thường xuyên trao đổi, thống nhất với giáo viên cùng dạy mônHoá 12 để tìm hiểu thêm về tình hình học tập của các lớp 12 khác nói chung và mônHoá nói riêng để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp.
- Giáo viên bộ môn thường xuyên trao đổi với tổ trưởng chuyên môn để đề xuấtvới nhà trường tổ chức phụ đạo cho học sinh yếu kém ngoài giờ chính khoá nhằm tạođiều kiện cho các học sinh này theo kịp chương trình học, từ từ nâng dần chất lượnghọc tập của học sinh
b Các biện pháp cụ thể
Tôi tìm hiểu và hoàn thành giải pháp này bằng phương pháp chủ yếu là tìm hiểuđánh giá thông qua sản phẩm hoạt động của học sinh kết hợp với một số phương phápkhác như : trò truyện, kiểm tra bài cũ, kiểmn tra 15 phút, điều tra …Công cụ đánh giáchính của tôi là tính xác suất học sinh hiểu bài thông qua quá trình học sinh xây dựngbài học và vận dụng kiến thức ở chính tiết học đó Từ đó sàng lọc học sinh thànhnhiều cấp độ nhận thức và nắm bắt được cụ thể các học sinh yếu kém bộ môn này.Sau khi sàng lọc và phân loại, dựa trên những biện pháp chung ở trên, tôi đưa ra cácbiện pháp cụ thể phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh yếu kém như sau:
* Nhóm 1: Học sinh mất căn bản kiến thức chung nhưng có khả năng tiếp thu bài
- Do Trường THCS & THPT Bàu Hàm có tổ chức ôn tập trong hè cho học sinhcũng như bắt đầu triển khai thời gian cho năm học mới trước 1 đến 2 tuần so với kếhoạch chung của Sở tạo điều kiện thuận lợi về mặt thời gian cho giáo viên Chính vìvậy trước khi bước vào chương trình Hoá học hữu cơ ở học kì I lớp 12, tôi dành ítnhất 4 tiết để ôn tập lại các kiến thức cơ bản về Hoá hữu cơ mà học sinh đã được học
ở lớp 11, đặc biệt chú ý các kiến thức có liên quan đến lớp 12 Nếu chỉ dành 2 tiếttheo phân phối chương trình và thực hiện theo hướng dẫn ôn tập trong sách giáo viênthì không đủ, không sát với yêu cầu
Ví dụ:
+ Ôn tập lại các khái niệm cơ bản trong Hoá học hữu cơ như khái niệm hợp chấthữu cơ no, hợp chất hữu cơ không no, hợp chất hữu cơ thơm, hợp chất hữu cơ đônchức, hợp chất hữu cơ đa chức, hợp chất hữu cơ tạp chức, khái niệm đồng đẳng, đồngphân, cách viết đồng phân, chỉ yêu cầu học sinh viết các đồng phân đơn giản, chủ yếu
là hợp chất no, khái niệm ancol, andehit, axit cacboxylic
+ Nhắc lại tính chất hoá học đặc trưng của hợp chất hữu cơ không no là tham giaphản ứng cộng (cộng với H2, cộng với dung dịch Br2 làm mất màu dung dịch brom,phản ứng oxi hoá và phản ứng trùng hợp
+ Ôn tập tính chất hoá học cơ bản của ancol trong đó có phản ứng este hoá, đặcbiệt là phản ứng hoà tan Cu(OH)2 tạo ra dung dịch màu xanh lam của glixerol
+ Ôn tập tính chất hoá học cơ bản của andehit trong đó nhấn mạnh phản ứng tránggương gây ra bởi nhóm chức – CHO, tính chất hoá học cơ bản của axit cacboxylictương tự như tính chất hoá học của một axit vô cơ
Đối với Phần kim loại ở học kì II, chính vì học sinh sẽ được học lại tính chất củakim loại nên tôi không dành nhiều thời gian để ôn tập mà chỉ dành 2 tiết để ôn tập lạicác kiến thức về cấu tạo nguyên tử, viết cấu hình electron nguyên tử, cách sắp xếp các
