HƯỚNG DẪN NỘI DUNG TỰ HỌC MÔN NGỮ VĂN 6, 7, 8, 9

- Các nội dung ở phần Văn bản và Tiếng Việt học sinh trình bày vào vở soạn hoặc vở bài tập.. Bài Tập làm văn trình bày trên giấy (như bài kiểm tra), ghi họ tên đầy đủ?[r]

Trang 1

TRƯỜNG THCS QUANG TRUNG

TỔ VĂN

HƯỚNG DẪN HỌC SINH ÔN TẬP, TỰ HỌC TRONG KÌ NGHỈ

PHÒNG TRÁNH ĐẠI DỊCH COVID 19

MÔN NGỮ VĂN LỚP 6

I/ PHẦN NGHIÊN CỨU, TỰ HỌC

Học sinh thực hiện các nội dung theo hướng dẫn sau (Phần này ghi vào vở soạn bài

hoặc vở bài tập)

Bài: Bức tranh của em gái tôi (Tạ Duy Anh)

Đọc kỹ văn bản, đọc phần chú thích, đọc kỹ các câu hỏi SGK trang 33,34

1 Tìm hiểu tác giả, tác phẩm: (tên tác giả, quê quán, sự nghiệp viết văn; xuất xứ tác phẩm, thể loại)

2 Tóm tắt nội dung văn bản

3 Xác định nhân vật chính trong truyện Vì sao đó là nhân vật chính ? Xác định ngôi

kể, tác dụng của việc sử dụng ngôi kể

4 Xác định bố cục văn bản, nêu nội dung từng phần

5 Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng của người anh ở các thời điểm:

+ Khi tài năng của em gái chưa được phát hiện

+ Khi tài năng của em được phát hiện

+ Khi xem trộm những bức tranh của em

+ Khi đứng trước bức tranh đạt giải Nhất của em gái

6 Giải thích tâm trạng của người anh khi đứng trước bức tranh đạt giải Nhất của em

Từ nhân vật người anh, em rút ra cho mình bài học gì?

7 Điều nào ở cô em gái khiến cho em có ấn tượng?

8 Từ truyện “Bức tranh của em gái tôi”, em có suy nghĩ như thế nào về tấm lòng nhân hậu và sự ghen ghét đố kị có trong mỗi con người chúng ta? Em cần phải làm gì để mình có tấm lòng nhân hậu và loại bỏ được sự ghen ghét đố kị đó?

9 Nhận xét về nghệ thuật của truyện.(cách miêu tả nhân vật, sử dụng ngôi kể)

Bài: Vượt thác (Võ Quảng)

Đọc kỹ văn bản, đọc các chú thích và trả lời các câu hỏi sau:

1 Tìm hiểu tác giả, tác phẩm (tên tác giả, quê quán, sự nghiệp viết văn; xuất xứ tác phẩm, thể loại)

Trang 2

2 Tóm tắt nội dung văn bản Xác định nhân vật chính, xác định ngôi kể, tác dụng của việc sử dụng ngôi kể Xác định trình tự miêu tả trong văn bản

3 Xác định bố cục văn bản, nêu nội dung từng phần

4 Xác định vị trí quan sát để miêu tả của người kể chuyện trong văn bản Tác dụng của

vị trí quan sát đó

5 Tìm những chi tiết miêu tả con thuyền, dòng sông và cảnh hai bên bờ sông ở các thời gian, không gian:

+ Đoạn sông phẳng lặng trước khi đến chân thác

+ Đoạn sông có nhiều thác dữ

+ Đoạn sông đã qua thác dữ

6 Tìm chi tiết miêu tả ngoại hình, hành động của dượng Hương Thư trong cuộc vượt thác và vẻ đẹp của dòng sông Thu Bồn

7 Qua bài văn, em cảm nhận như thế nào về hình ảnh con người và thiên nhiên được miêu tả trong bài văn và tài năng của nhà văn Đoàn Giỏi ?

Bài: So sánh (trang 24, 25 và 41, 42)

- Đọc các ví dụ để trả lời được thế nào là so sánh? Tìm tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh Trong mỗi ví dụ, những sự vật, sự việc nào được so sánh với nhau? Vì sao có thể

so sánh như vậy? So sánh như vậy để làm gì?

- Tìm hiểu cấu tạo của so sánh Các kiểu so sánh

- Điền những tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh vào mô hình phép so sánh theo mẫu sgk/24

- Tự thực hiện một số bài tập (những bài tập bản thân có thể làm được)

II/ PHẦN LUYỆN TẬP LÀM VĂN

1 Ôn lại lý thuyết văn miêu tả

- Xem lại thế nào là văn miêu tả? Vai trò của yếu tố quan sát, liên tưởng tưởng tượng,

so sánh nhận xét trong văn miêu tả

- Tìm hiểu trình tự thời gian và trình tự không gian trong văn miêu tả

2 Viết bài văn miêu tả cảnh

Đề bài: Tả lại cảnh sân trường em vào giờ ra chơi

Dàn bài gợi ý

a/ Mở bài: Giới thiệu chung về ngôi trường của em và sân trường vào giờ ra chơi b/ Thân bài: Tả các đặc điểm của sân trường vào giờ ra chơi theo trình tự thời gian và

trình tự không gian (Trong miêu tả chú ý sử dụng hình ảnh so sánh, liên tưởng tưởng tượng, nhân hóa…)

- Cảnh sân trường trước giờ ra chơi (âm thanh, hình ảnh cây cối…)

Trang 3

- Cảnh sân trường trong giờ ra chơi: âm thanh tiếng trống, cảnh học sinh ra chơi, cảnh học sinh tụ tập dưới bóng cây, một vài nhóm có trò chơi, vài người ăn quà vặt… cảnh tập thể dục giữa giờ…

- Cảnh sân trường khi kết thúc giờ ra chơi: âm thanh báo hiệu, học sinh trở về lớp, thầy

cô lên lớp để giảng dạy, cảnh chung của sân trường

c/ Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về ngôi trường, về giờ ra chơi…

Hướng dẫn thực hiện:

- Các nội dung ở phần Văn bản và Tiếng Việt học sinh trình bày vào vở soạn hoặc vở bài tập Bài Tập làm văn trình bày trên giấy (như bài kiểm tra), ghi họ tên đầy đủ Chữ viết rõ ràng, trình bày sạch, đẹp

- Học sinh sẽ nộp vở soạn bài (hoặc vở bài tập) để thầy, cô kiểm tra các nội dung tự học (theo hướng dẫn ở trên) khi đi học trở lại Riêng bài Tập làm văn sẽ lấy vào điểm

hệ số 1

CHÚC CÁC CON KHỎE MẠNH VÀ TỰ HỌC TỐT !

Trang 4

TỔ VĂN

Bài: Tình thần yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh)

Đọc kỹ văn bản, đọc phần chú thích (Biết về tác giả, xuất xứ văn bản)

1 Xác định phương thức biểu đạt (Tìm hiểu thêm về văn chính luận)

2 Xác định bố cục của văn bản và tóm tắt ý của từng phần

3 Vấn đề nghị luận trong bài là gì? Xác định câu có nội dung khái quát luận điểm chính của bài Nhận xét về cách nêu luận điểm

4 Xác định những biểu hiện của lòng yêu nước

+ Nêu dẫn chứng về lòng yêu nước trong lịch sử của dân tộc

+ Nêu dẫn chứng về lòng yêu nước của đồng bào ta ngày nay

+ Nhận xét về cách chọn dẫn chứng và sắp xếp các dẫn chứng

5 Khái quát nhiệm vụ của Đảng và bổn phận của chúng ta phải làm gì?

6 Nhận xét về cách lập luận, sử dụng từ ngữ, dùng nghệ thuật

Bài: Sự giàu đẹp của tiếng Việt (Đặng Thai Mai) – Hướng dẫn đọc thêm

Đọc kỹ văn bản và chú thích Nắm những nét chính về tác giả và tác phẩm

1 Xác định bố cục của văn bản và tóm tắt ý chính của từng phần (2 phần)

2 Xác định những ý để chứng minh cho tiếng Việt là một thứ tiếng đẹp, hay (chú ý về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp, sắc thái biểu cảm, tế nhị, uyển chuyển trong cách dùng từ, đặt câu…)

3 Nhận xét về nghệ thuật trong cách lập luận (giải thích, chứng minh), sử dụng dẫn chứng, lý lẽ, dùng từ ngữ

4 Rút ra ý nghĩa mà văn bản muốn đề cập (Sự giàu đẹp của tiếng Việt) và nhiệm vụ của chúng ta đối với tiếng mẹ đẻ

Bài: Câu đặc biệt (SGK trang 27, 28)

- Đọc ví dụ trong SGK để tìm hiểu về câu đặc biệt – đọc cả Ghi nhớ

- Nêu sự khác nhau giữa câu đặc biệt với câu rút gọn

Trang 5

- Nắm được khái niệm về câu đặc biệt Đọc các ví dụ để xác định các tác dụng của câu đặc biệt (Xác định thời gian, nơi chốn; Liệt kê, thông báo về sự tồn tại của sự vật, hiện tượng; Bộc lộ cảm xúc; Gọi - đáp)

- Thực hiện bài tập theo hiểu biết của bản thân

Bài: Thêm trạng ngữ cho câu (SGK trang 39)

- Đọc kỹ các ví dụ trong SGK để nhận biết trạng ngữ trong câu Nắm được đặc điểm, công dụng của trạng ngữ Đọc Ghi nhớ để đối chiếu

- Xác định ý nghĩa, vị trí của trạng ngữ trong câu Cách dùng dấu câu khi có trạng ngữ

- Biết mở rộng câu bằng cách thêm vào câu thành phần trạng ngữ phù hợp

- Tự thực hiện bài tập trong SGK theo khả năng của bản thân

1 Tìm hiểu chung về phép lập luận chứng minh

- Nhận biết phương pháp lập luận chứng minh trong văn bản nghị luận (Lập luận chứng minh là dùng sự thật (chứng cứ xác thực) để chứng tỏ một ý kiến nào đó là chân thực

- Phép lập luận chứng minh là dùng lý lẽ, bằng chứng chân thực đã được thừa nhận để chứng tỏ luận điểm mới (cần được chứng minh) là đáng tin cậy Các lý lẽ, bằng chứng dùng trong phép lập luận chứng minh phải được lựa chọn, thẩm tra, phân tích thì mới

có sức thuyết phục

2 Viết bài văn nghị luận chứng minh

Đề bài: Viết bài văn chứng minh về mức độ nguy hại của dịch bệnh viêm đường

hô hấp cấp do vi rút Corona chủng mới (SARS-CoV-2) tên gọi dịch Covid-19 Dàn bài gợi ý

a/ Mở bài: Dẫn dắt vào vấn đề cần nghị luận: Nêu tình hình diễn biến chung về dịch bệnh

viêm đường hô hấp cấp hiện nay trên thế giới trong đó có Việt Nam và mức độ nguy hại nghiêm trọng của dịch bệnh do vi rút Corona chủng mới có tên gọi dịch Covid-19 đối với con người

b/ Thân bài: Chứng minh mức độ nguy hại của dịch bệnh Covid-19 (Cần đọc các

thông tin trên báo chí, ti vi, mạng Internet để có dẫn chứng xác thực minh họa)

- Nêu nguồn gốc của dịch bệnh (Phát hiện đầu tiên ở Vũ Hán – Trung Quốc vào khoảng khoảng cuối năm 2019 và hiện nay đã lây lan ra nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam)

- Chứng minh tính chất nguy hại của dịch bệnh

+ Trình bày về con đường lây truyền của vi rút Corona chủng mới (dựa vào tài liệu) + Trình bày mức độ nguy hại của dịch bệnh (khả năng gây tử vong nhanh và cao) + Trình bày sự bùng phát dịch bệnh ở nhiều nước trên thế giới hiện nay, số ca nhiễm

vi rút và tử vong cao như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản… (kèm số liệu để chứng minh)

Trang 6

- Trình bày các biện pháp phòng chống dịch bệnh cụ thể (theo tài liệu) Việt Nam là một trong số các quốc gia phòng ngừa dịch bệnh khá tốt được tổ chức Y tế thế giới WHO ghi nhận Mặc dù vậy, chúng ta không được chủ quan trước dịch bệnh này

c/ Kết bài:

- Khẳng định lại tính nghiêm trọng của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do vi rút Corona chủng mới (SARS-CoV-2) tên gọi dịch Covid-19 hiện nay

- Liên hệ bản thân: em sẽ làm những gì để cùng đẩy lùi sự lây lan của căn bệnh này

hệ số 1

Trang 7

TỔ VĂN

Bài: Tức cảnh Pác Bó (Hồ Chí Minh)

Đọc kỹ bài thơ, đọc phần chú thích (Nắm các thông tin chính về tác giả)

1 Nêu hoàn cảnh sáng tác, thể loại của bài thơ Đề xuất cách phân tích bài thơ

2 Trình bày hiện thực cuộc sống của Bác Hồ ở Pác Bó Nhận xét về giọng điệu của tác giả khi nói về hiện thực ấy

3 Bác đã cảm nhận như thế nào về cuộc sống hoạt động cách mạng của mình?

4 Nhận xét về nghệ thuật của bài thơ (Sử dụng thể thơ, giọng điệu, ngôn ngữ)

5 Nhận xét về những vẻ đẹp trong cốt cách Hồ Chí Minh qua bài thơ

Bài: Ngắm trăng, Đi đường (Hồ Chí Minh)

Đọc kỹ văn bản (phần phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ)

1 Nêu hoàn cảnh ra đời, xuất xứ và thể loại của hai bài thơ

2 Bác Hồ ngắm trăng trong hoàn cảnh nào? Nêu tâm trạng của Bác trong hoàn cảnh ngắm trăng và tìm từ ngữ thể hiện tâm trạng đó

3 Phân tích nghệ thuật đặc sắc và tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó trong hai câu thơ cuối bài Ngắm trăng

4 Trong bài thơ Đi đường, Bác đã phản ảnh hiện thực nào trong cuộc sống? Qua hiện thực đó, Bác muốn nêu lên một chân lý, một bài học gì?

5 Nhận xét về sử dụng ngôn ngữ và kết cấu của bài thơ Đi đường

Bài: Câu cầu khiến (SGK trang 30)

Đọc kỹ các ví dụ và phần Ghi nhớ để giải đáp các yêu cầu sau

- Xác định các câu cầu khiến có trong các ví dụ

- Nêu đặc điểm hình thức để nhận biết đó là câu cầu khiến Từ các ví dụ, hãy khái quát câu cầu khiến dùng để làm gì? Nhận xét về cách dùng dấu câu khi kết thúc câu cầu khiến

- Xác định đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến qua các ví dụ

Trang 8

- Thực hiện các bài tập ở trang 31 và 32

- Tự cho một vài ví dụ về câu cầu khiến trong thực tế giao tiếp

1 Kiến thức cần nắm được khi học văn bản thuyết minh

- Học thuộc khái niệm về văn thuyết minh

- Yêu cầu về hình thức, nội dung của bài văn thuyết minh

- Các phương pháp thuyết minh đã học

2 Viết bài văn thuyết minh

Đề bài: Hiện nay dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do vi rút Corona chủng mới

(SARS-CoV-2) tên gọi dịch Covid-19 đang lây lan đến nhiều quốc gia trên thế giới gây nguy hại cho sức khỏe cộng đồng Em hãy viết bài văn thuyết minh về loại dịch bệnh này và đề xuất các biện pháp phòng chống

Dàn bài gợi ý

a/ Mở bài: Giới thiệu khái quát về dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp hiện nay trên thế

giới trong đó có Việt Nam và mức độ nguy hại nghiêm trọng của dịch bệnh do vi rút Corona chủng mới có tên gọi dịch Covid-19 đối với con người

b/ Thân bài: thuyết minh về các vấn đề sau

- Trình bày về nguồn gốc của dịch bệnh và các tên gọi

- Thuyết minh về con đường lây truyền, các triệu chứng, biến chứng và tác hại do vi rút Corona chủng mới (SARS-CoV-2) gây ra

- Trình bày về các biện pháp chủ động phòng chống dịch Covid-19, các biện pháp vệ sinh cá nhân

- Trình bày một số kết quả đạt được ở nước ta trong công tác phòng chống dịch hiện nay Đặc biệt là công tác phòng chống dịch ở các trường học tại thành phố Bảo Lộc

c/ Kết bài:

- Khẳng định lại tính nghiêm trọng và ảnh hưởng của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do vi rút Corona chủng mới (SARS-CoV-2) tên gọi dịch Covid-19 hiện nay

- Liên hệ bản thân: em sẽ làm những gì để cùng đẩy lùi sự lây lan của căn bệnh này

hệ số 1

Trang 9

TỔ VĂN

I/ PHẦN ÔN TẬP (Kiến thức đã học ở tuần 20 và tuần 21)

Bài: Bàn về đọc sách (Chu Quang Tiềm)

Kiến thức cần ôn lại:

- Tác giả Chu Quang Tiềm đã khẳng định như thế nào về tầm quan trọng của việc đọc sách?

- Chu Quang Tiềm đã đưa ra những khó khăn gì trong việc đọc sách hiện nay và đề xuất những phương pháp đọc sách nào để đạt được hiệu quả? Em suy nghĩ gì về những phương pháp đọc sách đó?

Bài: Tiếng nói của văn nghệ (Nguyễn Đình Thi)

- Nắm được nội dung phản ảnh của văn nghệ

- Văn nghệ cần thiết như thế nào đối với cuộc sống của con người?

Bài: Khởi ngữ

- Nắm được khái niệm khởi ngữ; đặc điểm và công dụng của khởi ngữ trong câu

- Xem lại các bài tập (ở Sách giáo khoa) và viết đoạn văn chủ đề tự chọn trong đó có

sử dụng khởi ngữ - xác định rõ bằng cách gạch chân phần khởi ngữ

II/ PHẦN NGHIÊN CỨU VÀ TỰ HỌC (Kiến thức ở tuần 22 và tuần 23)

Đọc, nghiên cứu nắm tri thức trong văn bản và trả lời câu hỏi hướng dẫn dưới đây

Bài: Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới (Vũ Khoan)

- Đọc toàn bộ văn bản và xác định luận điểm cơ bản của bài

- Theo Vũ Khoan, hành trang quan trọng nhất cần chuẩn bị là gì? Vì sao?

- Xác định những mục tiêu, nhiệm vụ của đất nước ta trong bối cảnh thế giới hiện nay

- Những điểm mạnh và điểm yếu trong tính cách của con người Việt Nam cần phát huy

và khắc phục là gì? Theo em những điểm mạnh và yếu đó có quan hệ như thế nào với nhiệm vụ phát triển đất nước?

Bài: Chó sói và cừu trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten (Hi-pô-lít Ten)

- Đọc kỹ toàn bộ văn bản (đọc thành tiếng, đọc thầm)

- Thực hiện tóm tắt văn bản theo các bước sau:

+ Xác định bố cục văn bản, nêu ý chính của mỗi đoạn

+ Từ ý chính của mỗi đoạn sắp xếp lại thành văn bản tóm tắt

- Nghiên cứu nội dung văn bản bằng việc trả lời các câu hỏi sau:

Trang 10

+ Đối chiếu các phần của văn bản (theo bố cục), em thấy tác giả đã triển khai lập luận theo những bước nào? Cách triển khai lập luận ở các phần có điểm nào giống và khác nhau?

+ Nhà khoa học Buy-phông nhận xét về con cừu và con chó sói như thế nào và có đúng không? Dựa vào đâu để ông có những nhận xét đó?

+ Nhà thơ La Phông-ten viết về con cừu và con chó sói có gì khác so với nhà khoa học Buy-phông? Trong tác phẩm của ông, hai con vật này đóng vai trò gì? Nhà thơ đã dùng bút pháp nghệ thuật nào để khắc họa hình tượng hai con vật? Qua đó tác giả muốn nói điều gì?

+ Trong bài thơ “Chó sói và chiên con” (Phần đọc thêm trang 41), em thấy con chó sói có điểm nào đáng thương và điểm nào đáng ghét? Điều đó có đúng với nhật xét của Hi-pô-lit Ten khi viết về con chó sói của La Phông-ten: “Ông để cho Buy-phông dựng một vở bi kịch về sự độc ác, còn ông dựng một vở hài kịch về sự ngu ngốc”

+ Từ văn bản, em hiểu tác giả H Ten muốn nói lên điều gì về đặc trưng của sáng tác nghệ thuật so với một văn bản khoa học? Cách lập luận của tác giả có giúp người đọc nhận rõ điều đó không? Tại sao?

Bài: Các thành phần biệt lập (trang 18, 19, 31, 32 và 33)

- Đọc, tìm hiểu về các khái niệm (theo ghi nhớ - SGK)

- Hiểu được thế nào là thành phần biệt lập? (Không tham gia vào điễn đạt…)

- Nghiên cứu và thực hành các bài tập tìm hiểu, hình thành khái niệm các thành phần tình thái, thành phần cảm thán, thành phần gọi – đáp, thành phần phụ chú trong mục I

và II/ sgk trang 18, 31, 32

Bài: Liên kết câu và liên kết đoạn văn; Luyện tập (trang 42, 43, 44 và 49, 50, 51)

- Đọc kỹ khái niệm (đọc ghi nhớ và đối chiếu với ví dụ), trả lời 3 câu hỏi tìm hiểu bài (trang 43) Với câu hỏi số 3: sau khi tìm ra các biện pháp thể hiện mối quan hệ chặt chẽ về nội dung giữa các câu trong đoạn văn (thông qua các từ ngữ in đậm), dựa vào phần Ghi nhớ để gọi tên phép liên kết câu về hình thức đã được sử dụng

- Sau khi đã tìm hiểu phần I, vận dụng để làm bài tập ở phần II (trang 44) và các bài tập ở trang 49, 50, 51

III/ PHẦN TẬP LÀM VĂN

Thực hiện theo yêu cầu sau:

1 Ôn kiến thức về bài Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống đã được học ở

tuần 21 (Chú ý thứ tự cấu trúc các phần trong bài nghị luận này)

2 Vận dụng kiến thức đã được học để viết một bài văn theo đề bài sau:

Dịch bệnh Covid-19 khởi phát từ thành phố Vũ Hán – Trung Quốc cuối năm

2019 và bùng phát lây lan đến nhiều quốc gia trên thế giới, hiện nay chưa có tín hiệu dừng lại ảnh hưởng đến cuộc sống, sinh hoạt trên nhiều lính vực Hãy viết bài văn nghị luận trình bày những hiểu biết của em về dịch Covid-19 đồng thời nêu những biện pháp cần thiết giúp phòng chống lây lan dịch bệnh

Gợi ý dàn bài:

a/ Mở bài: Giới thiệu chung về dịch Covid-19

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	387,41 KB