Nghiên cứu hệ thống bài tập nhằm phát triển sức tốc độ cho nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 15 16 trung tâm huấn luyện bóng đá sông lam nghệ an

Sức bên tốc độ trong bóng đá giúp VĐV bóng đá duy trì được các năng lực, kỹ năng vận động cũng như kỹ thuật một cách chính xác,qua đó thành tích thi đấu tăng lên rõ rệt Qua quan sát quá

NGUYỄN NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN HỆ THỐNG

BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO SỨC BỀN TỐC ĐỘ CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG ĐÁ LỨA TUỔI 15-16 TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN

BÓNG ĐÁ SÔNG LAM NGHỆ AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC THỂ CHẤT

NGHỆ AN - 2017

NGUYỄN NGỌC ANH

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN HỆ THỐNG

BÀI TẬP THỂ LỰC NHẰM NÂNG CAO SỨC BỀN TỐC ĐỘ CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG ĐÁ LỨA TUỔI 15-16 TRUNG TÂM HUẤN LUYỆN

BÓNG ĐÁ SÔNG LAM NGHỆ AN

Chuyên ngành: Giáo dục thể chất

Mã số: 60.14.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC THỂ CHẤT

Người hướng dẫn khoa học:

TS VÕ VĂN ĐĂNG

NGHỆ AN - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa được các tác giả khác đưa ra Nếu không đúng sự thực nêu trên, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về đề tài của mình

Người cam đoan

Nguyễn Ngọc Anh

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

MỤC LỤC ii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Đặc điểm sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá 5

1.2 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi 15 - 16 9

1.2.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 15 - 16 9

1.2.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi 15 - 16 9

1.3 Các phương pháp phát triển sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá 12

1.3.1 Xu hướng huấn luyện thể lực cho vận động viên bóng đá 12

1.3.2 Đặc điểm của một số phương pháp huấn luyện sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá 13

1.3.3 Các yếu tố của lượng vận động trong huấn luyện nâng cao sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá 18

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 21

2.1 Phương pháp nghiên cứu 21

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 21

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm 21

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm 21

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 22

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 22

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê 22

2.2 Tổ chức nghiên cứu 24

2.2.1 Thời gian nghiên cứu 24

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu 24

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 25

3.1 Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ cho nam VĐV Bóng đá lứa tuổi 15 -

16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An 25 3.1.1 Thực trạng chương trình huấn luyện thể lực nói chung và sức bền nói riêng của đội bóng trẻ lứa tuổi 15 -16 Sông Lam Nghệ An 25 3.1.2 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác huấn luyện cho nam vận động viên Bóng đá lứa tuổi 15 - 16,Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An 26 3.1.3 Thực trạng sử dụng các bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam vận động viên lứa tuồi 15-16, Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ

An 27 3.1.4 Nghiên cứu lựa chọn test đánh giá sức bền tốc độ của nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ

An 29 3.2 Lựa chọn và đánh giá hiệu quả các bài tập thể lực nhằm nâng cao sức bền tốc độ cho nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 15 - 16, Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An 32 3.2.1 Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 15 - 16, Trung tâm bóng đá Sông Lam Nghệ

An 32 3.2.2 Tiến hành thực nghiệm trên đối tượng nghiên cứu 40 3.2.3 Đánh giá hiệu quả các bài tập đã lựa chọn trên đối tượng nghiên cứu 42 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 47 TÀI LIỆU THAM KHẢO 49 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Trang

Bảng

Bảng 3.1 Phân bổ thời gian tập luyện của nam vận động viên lứa tuổi 15-16,

Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An trong một năm 25 Bảng 3.2 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác huấn luyện Bóng đá lứa

tuổi 15 - 16 ở Trung tâm bóng đá Sông Lam Nghệ An 27 Bảng 3.3 Thực trạng việc sử dụng bài tập phát triển sức bền tốc độ cho nam

vận động viên lứa tuổi 15-16 CLB bóng đá Sông Lam Nghệ An (n = 10) 28 Bảng 3.4 Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sức bền tốc độ (n = 30)

30 Bảng 3.5 Xác định tính thông báo của các test đánh giá sức bền tốc độ trên

đối tượng nghiên cứu 31 Bảng 3.6 Kết quả phỏng vấn lựa chọn bài tập phát triển sức bền tốc độ cho

nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 15 - 16, Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An (n = 30) 34 Bảng 3.7 Kết quả phỏng vấn về mức độ ưu tiên sử dụng số buổi tập trong

mỗi tuần huấn luyện sức bền tốc độ cho VĐV lứa tuổi 15 - 16, Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An (n = 30) 39 Bảng 3.8 Kết quả phỏng vấn về mức độ ưu tiên thời gian cho mỗi buổi tập

sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 15 - 16, Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An (n = 30) 40 Bảng 3.9 So sánh kết quả kiểm tra sức bền tốc độ của 2 nhóm VĐV bóng đá

lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm bóng đá SLNA trước thực nghiệm (nA =

10, nB = 10) 42

Bảng 3.10 So sánh kết quả kiểm tra sức bền tốc độ của hai nhóm VĐV bóng

đá lứa tuổi 15 - 16, TTHL Bóng đá SLNA sau thực nghiệm (nA =

10, nB = 10) 43 Bảng 3.11 So sánh mức độ tăng trưởng của 2 nhóm thực nghiệm và đối

chứng sau 12 tuần thực nghiệm (nA = nB = 10) 44

Biểu

Biểu đồ 3.1: Kết quả test chạy 5 x 30m trước và sau thực nghiệm (nA = 10, nB

= 10) 45 Biểu đồ 3.2 Kết quả test dẫn bóng tốc độ 30m lặp lại 3 lần trước và sau thực

nghiệm (nA = 10, nB = 10) 45 Biểu đồ 3.3 Kết quả test 3 dẫn bóng luồn cọc 30m x 2 lần trước và sau thực

nghiệm (nA = 10, nB = 10) 46

MỞ ĐẦU

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận không thể thiếu trong nền giáo dục xã hội chủ nghĩa nhằm đào tạo và xây dựng con người mới phát triển toàn diện Thể dục thể thao có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội TDTT góp phần nâng cao sức khỏe làm hoàn thiện thể chất vận động cùng với sự phát triển mạnh mẽ các phẩm chất tâm lý, tri thức và văn hóa xã hội đảm bảo cho con người lao động sản xuất và bảo vệ tổ quốc Mặt khác, TDTT còn nâng cao vị trí của một đất nước trên thế giới, mang lại tình đoàn kết và sự hiểu biết giữa các dân tộc…

Bóng đá là môn thể thao phong phú và đa dạng có tính nghệ thuật, tính tập thể, tính chiến đấu cao, là môn thể thao phức tạp, không những vậy bóng

đá còn có tác dụng giáo dục người tập về ý chí, phẩm chất đạo đức lẫn thể chất con người cho nên nó đã thu hút hàng triệu người trên thế giới tham gia tập luyện.Vì thế nó được gọi là môn thể thao “ Vua”

Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải có thể lực tốt,sung mãn,bền

bỉ mới có thể đáp ứng yêu cầu tập luyện và thi đấu với các hoạt động cường

độ cao Đối với một cầu thủ trong suốt cả một trận đấu mà thể hiện được hết khả năng của mình về kỹ chiến thuật thì đó là biểu hiện tốt về sức bền của cầu thủ đó Sức bền là một trong những thành phần quan trọng nhất của thể lực Trong bóng đá sức bền là cơ sở để các tố chất khác phát triển

Sức bền tốc độ là tố chất thể lực đặc biệt quan trọng trong tập luyện và thi đấu bóng đá như: chạy chỗ, di chuyển không bóng dẫn bóng tốc độ sút cầu môn lặp đi lặp lại nhiều lần… Sức bền tốc độ là cơ sở cho VĐV nắm vững kỹ thuật vận động, nâng cao thành tích thi đấu Đồng thời làm cho tố chất tốc độ như khéo léo, mềm dẻo, phối hợp vận động cũng không phát huy hết vai trò tích cực của nó Huấn luyện thể lực với lượng vận động lớn là cơ sở để đạt

thành tích cao nhưng để tiến hành cần phải dựa trên cơ sở trình độ thể lực của mỗi VĐV bởi vì trình độ thể lực càng cao thì tố chất chuyên môn càng phát triển, điều đó cũng có lợi cho nắm vững và phát triển kĩ thuật duy trì trạng thái tốt cho cầu thủ ở những lúc căng thẳng Do tính chất của trận thi đấu bóng đá tranh cướp quyết liệt, biến hóa phức tạp vì vậy sức bền tốc độ là yếu

tố rất quan trọng đối với các cầu thủ

Trong những năm gần đây với sự quan tâm đầu tư của Đảng và Nhà nước, bóng đá Việt Nam đã gặt hái được nhiều thành quả đáng khích lệ cùng với sự khởi sắc chung của nền thể thao nước nhà Bóng đá đã dần và đang chiếm được vị thế trong Châu Lục qua các thành tích đã đạt được trong các giải bóng đá khu vực và Châu Lục Tuy vậy, Bóng đá nói chung và bóng đá nam nói riêng muốn phát triển và vươn lên tầm châu lục cần phải khắc phục rất nhiều yếu điểm đặc biệt là vấn đề thể lực Đây là một vấn đề nan giải và rất quan trọng trong bóng đá

Để có được nền bóng đá hiện đại, tiên tiến chúng ta phải nhận thức được rằng bóng đá thành tích cao là phải có trình độ thể lực sung mãn Vì bóng đá là môn thể thao đối kháng trực tiếp Trong đó một trong những tố chất thể lực đặc trưng và quan trọng nhất là sức bền tốc độ Sức bên tốc độ trong bóng đá giúp VĐV bóng đá duy trì được các năng lực, kỹ năng vận động cũng như kỹ thuật một cách chính xác,qua đó thành tích thi đấu tăng lên

rõ rệt

Qua quan sát quá trình tập luyện, thi đấu kiểm tra thể lực thường kỳ chúng tôi nhận thấy tố chất thể lực của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An còn rất hạn chế nhất là tố chất sức bền tốc độ, nó được thể hiện trong các trận đấu khi bước vào hiệp hai các cầu thủ bắt đầu đuối sức, không thể chơi bóng với tốc độ cao, không duy trì được độ chính xác các cú dốc, dẫn bóng và có nhiều VĐV bị căng cơ,chính

vì vậy hiệu quả thi đấu chưa cao Nó hoàn toàn phản ánh đúng thực tế của quá trình đào tạo trẻ còn nhiều bất cập, phương pháp huấn luyện còn thiếu khoa học mất cân đối giữa các yếu tố thể lực và chuyên môn

Trong những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu ứng dụng một số bài tập để phát triển tố chất thể lực cho vận động viên bóng đá của các tác giá như: Phạm Ngọc Viễn, Pham Quang, Trần Quốc Tuấn (2004), Đặng Tuấn Bình (2005), Phạm Xuân Thành (2007)…

Kết quả nghiên cứu của các tác giả đã xác định được các chỉ tiêu,tiêu chuẩn đánh giá trình độ tập luyện,trình độ thể lực cũng như xây dựng được chương trình huấn luyện với hệ thống phương tiện huấn luyện VĐV bóng đá trẻ ở Việt Nam Song chưa có ai đi sâu nghiên cứu về ứng dụng các các bài tập phát triền sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 15-16

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên cũng với mong muốn được đóng góp vào việc phát triển bóng đá trẻ Sông Lam nói riêng và bóng đá trẻ Việt Nam nói chung, cũng như tạo điều kiện cho các HLV có thêm tài liệu tham khảo trong việc huấn luyện cho VĐV bóng đá trẻ, chúng tôi tiến hành nghiên

cứu: “Nghiên cứu lựa chọn hệ thống bài tập thể lực nhằm nâng cao sức

bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An”

*Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu lựa chọn được hệ thống bài tập sức bền tốc độ góp phần nâng cao hiệu quả trong quá trình đào tạo, huấn luyện cho nam VĐV lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An nói riêng và bóng đá trẻ Việt Nam nói chung

* Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, đề tài tiến hành giải quyết hai nhiệm

vụ sau:

- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ cho nam VĐV Bóng

đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An

- Nhiệm vụ 2: Lựa chọn và đánh giá hiệu quả hệ thống bài tập thể lực

nhằm nâng cao sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An

* Đối tượng nghiên cứu

Là các bài tập nâng cao sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi

15 - 16 Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An

* Địa điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm

huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An và Trường Đại học Vinh

* Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 3/2016 đến tháng 5/2017

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Đặc điểm sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá

* Theo quan điểm lý luận:

Sức bền là khả năng thực hiện một hoạt động với cường độ cho trước hay là năng lực duy trì khả năng vận động trong thời gian dài nhất mà cơ thể

có thể chịu đựng được Do thời gian hoạt động đó cuối cùng bị giới hạn bởi

sự xuất hiện của mệt mỏi, nên cũng có thể nói sức bền là năng lực của cơ thể chống lại mệt mỏi trong một hoạt động nào đó

Sức bền là một trong những tố chất quan trọng nhất của cầu thủ bóng

đá, đồng thời còn là một trong những yếu tố để dẫn tới sự thành công của cầu thủ trong tập luyện và thi đấu Sức bền chia ra làm hai loại:

- Sức bền chung: Là sức bền trong các hoạt động kéo dài với cường độ thấp, có sự tham gia của phần lớn hệ cơ

- Sức bền chuyên môn: Là năng lực duy trì khả năng vận động cao trong những loại hình bài tập nhất định

Bóng đá là môn thể thao vận động không ngừng, không đứt quãng với khối lượng lớn các động tác kỹ thuật có cường độ cao Do đó muốn trở thành một cầu thủ thi đấu ổn định, phong độ tốt thì phải có một nền tảng thể lực tốt, bởi thể lực là cơ sở để phát triển các năng lực khác như kỹ - chiến thuật, đặc biệt là sức bền tốc độ

+ Sức bền tốc độ trong bóng đá là năng lực duy trì hoạt động của VĐV thực hiện một hoạt động nào đó với cường độ lớn trong thời gian hoạt động

mà khả năng duy trì tốc độ giảm không nhiều Sức bền tốc độ là tố chất đặc thù của bóng đá bởi trong thi đấu cầu thủ luôn hoạt động với cường độ cao, kết hợp với di chuyển để phối hợp tấn công phòng thủ Do tính chất của trận

thi đấu bóng đá là tranh cướp quyết liệt, biến hoá rất phức tạp do đó hướng di chuyển của cầu thủ cũng rất đa dạng, đồng thời cự ly di chuyển cũng không nhất định Trung bình trong một trận đấu cầu thủ di chuyển từ 5 - 8km, thậm chí có trận 10km và thực hiện nhiều lần tăng tốc với cường độ cao ở nhiều cự

ly khác nhau, trung bình thực hiện khoảng 130 - 160 lần tùy theo từng vị trí khác nhau, những cự ly như 1 - 5m, 5 - 10m, 10 - 20m là chiếm nhiều nhất

Thành phần nổi trội trong sức bền tốc độ của bóng đá là tốc độ tuyệt đối, là khả năng chịu đựng và phẩm chất ý chí của VĐV bóng đá Trong đó bóng đá hiện đại giờ đây rất ít khi chúng ta được xem những pha đi bóng lắt léo từ giữa sân đến cầu môn đối phương để ghi bàn, thay vào đó là các bàn thắng từ các đường chuyền từ biên vào để tiền đạo di chuyển cắt mặt, những pha rướn bóng bứt tốc độ loại hàng phòng ngự đối phương Trong những pha ghi bàn, cầu thủ ngoài kỹ thuật ổn định ra thì những pha bứt tốc độ đoạn ngắn phải thật tốt, vì trong một trận đấu không phải khi nào cũng có cơ hội để ghi bàn, có thể những cơ hội đó chỉ ở những thời điểm cuối trận đấu, việc di chuyển nhiều của hàng tiền đạo sẽ gây khó khăn cho hậu vệ đối phương chỉ một giây phút sơ sểnh của hàng hậu vệ sẽ phải trả giá bằng bàn thua Qua đó chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của sức bền tốc độ trong bóng đá,

đó là sự di chuyển liên tục dù có bóng hay không có bóng

Trong công tác giảng dạy và huấn luyện sức bền tốc độ cho VĐV bóng

đá cần được tiến hành theo chương trình giáo án có quy củ và tiến hành song song với việc huấn luyện kỹ - chiến thuật vì bóng đá là môn thể thao đối kháng, là hoạt động không có chu kỳ, thời gian thi đấu kéo dài, do đó sức bền

là nền tảng, là cơ sở cho mọi hoạt động Vì vậy huấn luyện sức bền tốc độ là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong huấn luyện bóng đá do nó liên quan tới việc hình thành và phát triển đồng đều các tố chất khác, đồng thời nâng cao khả năng phối hợp thực hiện các ý đồ kỹ - chiến thuật

Sức bền tốc độ trong bóng đá có hai mặt liên quan trực tiếp đó là: Sức bền và tốc độ, trong đó muốn đánh giá sức bền mà VĐV có khả năng duy trì được với cường độ định trước thì phương pháp huấn luyện sức bền riêng đều phải nâng cao khả năng ưa khí và yếm khí, nâng cao giới hạn tâm - sinh lý để duy trì tính bền vững của cơ thể với những biến đổi nội môi nhất định

Tốc độ chính là biểu hiện ra các chỉ số tương đối hay riêng biệt Vì vậy khi huấn luyện sức bền tốc độ cho VĐV bóng đá thì phương pháp thay đổi, phương pháp giãn cách là thích hợp nhất Ngoài ra phương pháp tập luyện vòng tròn có tác dụng tổng hợp, đặc biệt nếu lựa chọn bài tập một cách khéo léo và sắp xếp thích hợp các nhân tố của lượng vận động

* Theo quan điểm tâm lý học:

Bóng đá là môn tập thể đối kháng trực tiếp, do vậy VĐV ngoài sự chịu đựng lượng vận động cao còn phải chịu đựng sự tác động tâm lý rất lớn và trong đó hoạt động sức bền có liên quan rất nhiều đến sự nỗ lực ý chí, nó biểu hiện các phẩm chất về tâm lý, về tính tự chủ quyết đoán và cả tính mục đích của bài tập Thường những hoạt động sức bền là những hoạt động với cường

độ định trước trong thời gian kéo dài dễ gây mệt mỏi cho người tập Do đó người tập phải tự động viên và phát huy hết mọi năng lực dự trữ của cơ thể đảm bảo duy trì cường độ vận động trong thời gian dài Để đạt được mục đích của bài tập và luôn có ý thức tiến lên, trong quá trình thi đấu VĐV phải có năng lực điều khiển ý thức, tập trung ý chí, do thời gian thi đấu kéo dài nên có yêu cầu rất cao đối với hoạt động của hệ thần kinh, trong đó sức bền tâm lý và sức bền thần kinh là những đặc điểm của sức bền Sức bền tâm lý là khả năng của hệ thống thần kinh mà VĐV có thể chịu đựng được lượng vận động cao trong thi đấu, duy trì sự cân bằng cần thiết ở hệ thống đó

* Theo quan điểm sinh lý học:

Theo sinh lý TDTT sức bền thường đặc trưng cho khả năng thực hiện các hoạt động thể lực kéo dài và sự tham gia của một khối lượng cơ bắp lớn nhờ sự hấp thụ oxy để cung cấp năng lượng cho cơ thể Chủ yếu sức bền phụ thuộc vào:

- Khả năng hấp thụ ôxy tối đa của cơ thể (VO2 max)

- Khả năng duy trì lâu dài khả năng hấp thụ oxy cao

- Mức độ hấp thụ oxy tối đa của một người quyết định khả năng ưa khí của họ (VO2 max), mức độ hấp thụ oxy càng cao thì công suất hoạt động ưa khí càng lớn, làm cho cơ thể hoạt động ưa khí được dễ dàng và lâu hơn

Mặt khác khả năng hấp thụ oxy tối đa được quyết định bởi khả năng của hai hệ thống chính:

- Hệ thống vận chuyển oxy đảm nhận vai trò hấp thụ oxy từ môi trường bên ngoài và vận chuyển oxy đến các cơ quan trong cơ thể

- Hệ cơ là hệ sử dụng oxy được cung cấp

Trình độ sức bền được xây dựng trước hết bởi chức năng của hệ tuần hoàn, hệ trao đổi chất, hệ thần kinh và sự phối hợp hoạt động của các cơ quan trong cơ thể Trong quá trình tập luyện để nâng cao sức bền thì sự thay đổi các chức năng của các cơ quan trong cơ thể có vai trò cơ bản, việc vận dụng cao nhất điều kiện sinh vận của VĐV cho thành tích sức bền phụ thuộc rất nhiều vào tình trạng phối hợp vận động và các tính chất điều khiển tâm lý, đặc biệt là điều khiển ý chí của VĐV Nhờ có trình độ tập luyện sức bền tốt mà các chức năng của hệ thống tuần hoàn, hệ hô hấp, điều hoà nhiệt và hệ thống thần kinh tốt hơn, tạo điều kiện cho sự phát triển các tố chất khác Do đó việc huấn luyện sức bền phải hướng chủ yếu vào việc nâng cao sức bền ưa khí và năng lực hoạt động yếm khí

1.2 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuổi 15 - 16

1.2.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 15 - 16

Ở giai đoạn này các em có những bước phát triển nhảy vọt cả về thể chất lẫn tinh thần Biểu hiện là đã có những bước phát triển từ tuổi thơ ấu sang tuổi trưởng thành, lứa tuổi này các em ở ngưỡng không hẳn là người lớn cũng không hẳn là trẻ con

Giai đoạn này các em đã hình thành những phẩm chất mới về trí tuệ, tình cảm, đạo đức, phong cách Sự phát triển của các em trong giai đoạn này tương đối phức tạp, tâm lý của các em có biến đổi mâu thuẫn với nhau xuất hiện nhiều đột biến

Biểu hiện cơ bản nhất ở lứa tuổi này là giai đoạn dậy thì và quan trọng hơn cả là sự hình thành và phát triển bộ máy sinh dục, các chức năng sinh lý mới xuất hiện, tuyến sinh dục bắt đầu hoạt động mạnh mẽ Sự phát triển này phần nào ảnh hưởng mạnh mẽ đến cá tính của các em, tình cảm sâu sắc dễ bị kích động, xúc động, không tự kiềm chế được bản thân Đôi khi bản chất kích động mạnh làm cho các em dễ dẫn tới quá trớn Học tập rất miệt mài hăng say nhưng hay chán nản khi không thực hiện, hoàn thành được nhiệm vụ

Ở giai đoạn lứa tuổi này hệ tuần hoàn tạm thời bị rối loạn gây lên hiện tượng thiếu máu cục bộ ở một số bộ phận trên vỏ não làm cho các em trong quá trình tập luyện rất dễ mệt mỏi, chán tập, thần kinh không ổn định, dễ bị kích động, xúc động làm cho các em nhiều khi mất tự chủ bản thân

1.2.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi 15 - 16

Ở lứa tuổi này các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận tiếp tục phát triển nhưng với tốc độ chậm dần, chức năng sinh lý tương đối ổn định, khả năng hoạt động của các cơ quan, hệ cơ quan cũng được nâng cao hơn Ở lứa tuổi này có sự phát triển về tầm vóc sức chịu đựng và tâm lý vì

vậy chúng ta phải biết tính chất, cường độ và khối lượng tập luyện sao cho phù hợp để có điều kiện cho cơ thể phát triển một cách toàn diện và cân đối

- Khớp: Tuy hệ xương có sự phát triển đáng kể nhưng bao khớp của các

em vẫn còn yếu, mỏng các diện khớp còn nông, bao khớp mỏng và lỏng lẻo

Hệ cơ:

Hệ cơ phát triển nhanh nhưng vẫn còn chậm hơn sự phát triển của hệ xương, biểu hiện là các em cao lên và gầy Số lượng các cơ tăng lên nhưng vẫn không đồng đều chủ yếu là ở các cơ nhỏ và dài, độ phì đại của cơ chưa cao Do vậy khi hoạt động cơ rất nhanh bị co cứng và làm cho cơ thể nhanh mệt mỏi, nên trong quá trình tập luyện phải chú ý tới khối lượng và cường độ buổi tập sao cho sự phát triển tốt của cơ thể các em

Huyết áp tăng:

+ Huyết áp tối đa: 100 - 110 mmHg + Huyết áp tối thiểu: 80 - 95 mmHg

Hệ máu:

Hoạt động mạnh mẽ của cơ bắp dẫn đến máu có sự thay đổi nhất định sau thời gian tập luyện lâu dài và căng thẳng Độ nhớt của máu tăng lên, khối lượng máu tỷ lệ với trọng lượng của cơ thể tăng ở mức cao, lượng hồng cầu tăng lên sau quá trình tập luyện làm cho cơ thể đầy đủ máu dẫn đến quá trình hồi phục diễn ra mạnh mẽ và nhanh chóng sau lượng vận động

Hệ hô hấp:

Hệ hô hấp đã phát triển mạnh nhưng không đồng đều và chưa hoàn thiện, quá trình hô hấp có sự thay đổi về chu kỳ, trong tập luyện và thi đấu các

em thường thở nông và không đều do phổi chưa to, lồng ngực còn hẹp Về

dung tích sống và khả năng hấp thụ oxy tăng hơn lứa tuổi trước

Hệ thần kinh:

Bộ não của các em trong thời kỳ này tiếp tục phát triển mạnh đi đến hoàn thiện khả năng tư duy, nhất là tư duy trừu tượng hóa phát triển rất thuận lợi cho sự hình thành phản xạ có điều kiện Ngoài ra do sự phát triển của tuyến yên, tuyến giáp làm cho hệ thần kinh có sự hưng phấn mạnh

Ở lứa tuổi này các em được hình thành những phẩm chất mới về trí tuệ, tình cảm, đạo đức, phong cách và thái độ về công việc được giao Sự phát triển tương đối phức tạp, tâm lý của các em có nhiều biến đổi mâu thuẫn với nhau xuất hiện nhiều đột biến Do đó trong công tác huấn luyện phải nắm được đặc điểm tâm lý lứa tuổi như biết động viên biểu dương kịp thời tạo cho

các em nhận thức đúng đắn và hưng phấn trong tập luyện và thi đấu

Giai đoạn này cơ thể các em đang phát triển và trưởng thành làm cho quá trình huấn luyện hết sức phức tạp Giai đoạn thích nghi và ổn định bao giờ cũng kém tuổi trưởng thành, giai đoạn mệt mỏi sớm xuất hiện Do vậy

trong công tác huấn luyện phải nắm được đặc điểm sinh lý lứa tuổi cần có

sự phối hợp giữa lượng vận động và thi đấu trong sự phát triển sinh lý của các em

Thời kỳ này cấu trúc giải phẫu của cơ thể phát triển mạnh nhưng chưa hoàn thiện, cụ thể như: Xương tăng về chiều dài, tim phát triển to ra, thành của tim dày lên, sự hồi phục sau vận động nhanh Do vậy công tác huấn luyện cần phải sử dụng lượng vận động hợp lý để cho sự phát triển của cơ thể các

em vẫn tuân theo sự phát triển tự nhiên

Trong quá trình huấn luyện ở lứa tuổi này việc đưa lượng vận động cần tuân thủ những nguyên tắc huấn luyện chặt chẽ và có sự kiểm tra theo dõi một cách thường xuyên liên tục và có sự điều chỉnh một cách kịp thời sao cho VĐV luôn tập luyện ở trạng thái hưng phấn tích cực

1.3 Các phương pháp phát triển sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá

1.3.1 Xu hướng huấn luyện thể lực cho vận động viên bóng đá

Sự phát triển của bóng đá ngày nay đòi hỏi công tác huấn luyện thể lực cần phải tìm hiểu, khai thác những nhân tố thúc đẩy nguồn năng lực tiềm tàng của VĐV, thông thường những nhân tố đó là lượng vận động và cường độ vận động Hai nhân tố này chính là động lực chính làm tăng thể lực cũng như thành tích cho VĐV Thực tiễn đã chứng minh các cường quốc bóng đá trên thế giới như: BRAXIN, ĐỨC, PHÁP, ANH, HÀ LAN, ITALIA… trong công tác huấn luyện đã chú ý giải quyết khối lượng vận động cao và cường độ vận động lớn một cách hợp lý Đây cũng là kinh nghiệm mà bất cứ huấn luyện viên nào cũng biết nhưng để làm tốt thì không phải ai cũng làm được bởi muốn làm được thì phải huấn luyện một cách nghiêm túc, khoa học và phải biết hệ thống hóa các bài tập, phải tập luyện liên tục trong nhiều năm thì các cầu thủ mới có thể thành đạt và trở thành những VĐV đỉnh cao Trong huấn

luyện diễn biến tuần tự mục tiêu của từng giai đoạn thường là không thể chuyển tiếp hết được, do vậy bất kỳ một huấn luyện viên nào muốn VĐV vượt quá đặc điểm của quá trình huấn luyện chuyên môn hóa quá sớm để đạt được thành tích nhất thời tất yếu sẽ dẫn đến việc bắt buộc VĐV đạt thành tích khi chưa có thể đạt được và như vậy hậu quả của nó là thời gian duy trì thành tích ngắn và có nhiều tác hại không thể lường trước được

Ngày nay các cường quốc bóng đá trên thế giới đều tích cực sử dụng nhiều biện pháp tiên tiến, sử dụng nhiều phương pháp huấn luyện khoa học để nâng cao trình độ thể lực cho VĐV và nó được thể hiện ở các mặt chính sau:

- Phương pháp huấn luyện có hệ thống

- Nỗ lực nâng cao hiệu suất huấn luyện

- Tăng cường công tác huấn luyện từ chiều hướng vận dụng các phương pháp, phương tiện huấn luyện tiên tiến

- Quá độ từ huấn luyện đơn lẻ sang huấn luyện tổng hợp

- Coi trọng phần hồi phục sau huấn luyện

1.3.2 Đặc điểm của một số phương pháp huấn luyện sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá

1.3.2.1 Phương pháp nâng cao khả năng ưa khí

Khả năng ưa khí của cơ thể là khả năng tạo ra nguồn năng lượng cho hoạt động cơ bắp thông qua quá trình oxy hóa các hợp chất giàu năng lượng trong cơ thể Để nâng cao khả năng ưa khí cần giải quyết ba nhiệm vụ:

- Nâng cao khả năng hấp thụ oxy tối đa

- Nâng cao khả năng kéo dài thời gian duy trì mức hấp thụ oxy tối đa

- Làm cho hệ tuần hoàn và hệ hô hấp nhanh chóng đạt được mức hoạt động với hiệu suất cao

Để giải quyết những nhiệm vụ trên, nguyên tắc chung của các phương pháp tập luyện nâng cao khả năng ưa khí là sử dụng các bài tập trong đó hiệu

suất hô hấp và tuần hoàn có thể đạt mức tối đa và duy trì được mức hấp thụ oxy trong thời gian dài Tất nhiên đó phải là những bài tập có sự tham gia của nhiều nhóm cơ và có tốc độ gần tới hạn

Các phương pháp chủ yếu được sử dụng để nâng cao khả năng ưa khí của cơ thể là phương pháp đồng đều liên tục, phương pháp biến đổi và phương pháp lặp lại

* Phương pháp đồng đều liên tục được áp dụng rộng rãi trong giai đoạn đầu của quá trình huấn luyện sức bền Đặc điểm của phương pháp này là thực hiện các bài tập liên tục, không bỏ nghỉ giữa quãng với tốc độ gần mức tới hạn và thời gian bài tập tương đối dài Với phương pháp này khả năng phối hợp hoạt động của các hệ thống đảm bảo việc hấp thụ oxy được nâng lên ngay trong quá trình vận động, đồng thời bài tập có thể đạt hiệu quả cao do chúng tác động lên cơ thể tương đối lâu

* Phương pháp lặp lại và phương pháp biến đổi được áp dụng để phát triển sức bền là những phương pháp dựa trên những bài tập yếm khí (tốc độ trên tới hạn) với thời gian mỗi lần thực hiện bài tập tương đối ngắn và những quãng nghỉ giữa (quãng giãn cách) có tính toán kỹ lưỡng để phát huy tối đa khả năng ưa khí của cơ thể Tác dụng của bài tập diễn ra chủ yếu trong thời gian giãn cách giữa các lần lặp lại

* Các phương pháp dãn cách và biến đổi được sử dụng để nâng cao khả năng ưa khí thường có cấu trúc các thành phần của lượng vận động như sau:

- Cường độ vận động (tốc độ di chuyển) cao hơn mức tới hạn, tức là vào khoảng 75 - 80% tốc độ tối đa, sao cho cuối mỗi lần lặp lại tần số mạch đập xấp xỉ 180lần/phút

- Độ dài cự ly tập luyện cần phải được lựa chọn sao cho thời gian thực hiện không quá 1 - 1,5 phút Chỉ trong trường hợp này hoạt động mới diễn ra

trong điều kiện yếm khí và mới đạt được mức hấp thu oxy tối đa vào lúc nghỉ giữa quãng

- Khoảng cách nghỉ giữa quãng tùy theo trình độ tập luyện của vận động viên, dao động từ 45 - 120s, để cho lần lặp lại tiếp theo được bắt đầu trong lúc thể tích tâm thu và mức hấp thụ oxy đang ở mức cao (tần số nhịp đập khoảng 120 - 140 lần/phút) Trong mọi trường hợp quãng nghỉ ngơi không nên vượt quá 5 - 6 phút khi mà hoạt động của hệ tuần hoàn và hô hấp giảm nhiều Trong quãng nghỉ nên tiếp tục hoạt động với cường độ thấp để tránh sự chuyển đột ngột từ trạng thái động sang trạng thái tĩnh

- Số lần lặp lại cần tính toán sao cho đảm bảo duy trì được trạng thái ổn định trong sự phối hợp hoạt động của các hệ thống cơ thể Thể hiện ở khả năng hấp thụ oxy ổn định ở mức tương đối cao Cụ thể là khi có hiện tượng giảm mức hấp thụ oxy thì đó là tín hiệu để ngừng bài tập

1.3.2.2 Phương pháp nâng cao khả năng yếm khí

Khả năng yếm khí là khả năng vận động của cơ thể trong điều kiện dựa vào các nguồn cung cấp năng lượng yếm khí (các phản ứng năng lượng không

có sự tham gia của oxy)

Nâng cao khả năng ưa khí cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao khả năng yếm khí tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện những hoạt động yếm khí Bởi vì như chúng ta đã biết quá trình trả nợ oxy được diễn ra một phần ngay trong lúc vận động và nếu khả năng ưa khí cao thì phần trả nợ oxy trong lúc vận động đó sẽ lớn hơn và hiệu quả hoạt động của cơ thể sẽ tăng lên

Tuy nhiên nhiệm vụ chính ở đây là tăng cường khả năng giải phóng năng lượng nhờ các phản ứng phân hủy Photphocreatin và Glucoza, đồng thời nâng cao khả năng chịu đựng trạng thái nợ oxy ở mức cao

Các bài tập nhằm hoàn thiện cơ chế giải phóng năng lượng từ Photpho creatin có những đặc điểm sau:

- Cường độ hoạt động gần mức tối đa hoặc thấp hơn một chút

- Thời gian của bài tập (mỗi lần lặp lại) chỉ giới hạn từ 3 - 8s (chạy 30 - 60m) sau khi bắt đầu hoạt động

- Thời gian nghỉ giữa quãng từ 2 - 3 phút, đó cũng là thời gian để phục hồi Photphocreatin không tạo ra axit lactic, nên tốc độ trả nợ oxy diễn ra khá nhanh Nhưng do dự trữ Photphocreatin trong cơ rất ít nên sau 3 - 4 lần lặp lại thì hoạt động của cơ chế Glucophân sẽ tăng lên, còn cơ chế Photphocreatin sẽ giảm đi Để khắc phục hiện tượng này người ta chia các bài tập thành 2 - 3 nhóm mỗi nhóm 3 - 4 lần lặp lại Thời gian nghỉ giữa các nhóm kéo dài từ 7 -

10 phút (đủ để oxy hoá phần lớn axit lactic và bảo đảm duy trì được trạng thái hưng phấn cao trong trung tâm thần kinh)

- Cần sử dụng các hình thức nghỉ ngơi tích cực, nhất là trong thời gian nghỉ ngơi giữa các nhóm như đi bộ, chạy nhẹ nhàng… ngay sau mỗi lần lặp lại, sau đó có thể nghỉ thoải mái để cho cơ thể trở về trạng thái tương đối tĩnh ban đầu

- Số lần lặp lại tùy thuộc vào trình độ tập luyện của VĐV sao cho tốc

độ không bị giảm Việc chia bài tập thành các nhóm là một biện pháp cho phép tăng được tổng số lần lặp lại của cả bài tập, nâng cao được khối lượng vận động

Để hoàn thiện cơ chế Glucôphân (tức là nâng cao khả năng yếm khí của

cơ thể) cần áp dụng các bài tập có những đặc điểm sau đây:

- Cường độ vận động xấp xỉ tối đa, tức là khoảng 90 - 95% tốc độ tối đa

ở các cự ly tương ứng được sử dụng Sau một số lần lặp lại chỉ số tốc độ tuyệt đối có thể giảm một chút, nhưng vẫn được coi là xấp xỉ tốc độ tối đa trong trạng thái hiện có lúc đó của cơ thể

- Thời gian mỗi lần lặp lại có thể từ 20s - 2phút (các cự ly chạy 200 - 600m…)

- Khoảng cách nghỉ ngơi lên giảm dần sau mỗi lần lặp lại Thí dụ giữa lần thứ nhất và lần thứ hai nghỉ 5 - 8 phút; giữa lần hai và lần ba nghỉ từ 3 - 4 phút; giữa lần ba và tư nghỉ 2 - 3 phút

- Tính chất nghỉ ngơi trong trường hợp này không cần phải là nghỉ ngơi tích cực, nhưng cũng cần tránh trạng thái hoàn toàn yên tĩnh

- Số lần lặp lại trong hoạt động có quãng nghỉ giảm dần thường không quá 3 - 4 lần, vì trạng thái mệt mỏi tăng rất nhanh Nếu tăng số lần lặp lại một cách liên tục thì tốc độ sẽ giảm dần, cơ chế cung cấp năng lượng sẽ chuyển dần sang các phản ứng có oxy Bằng cách chia ra các nhóm, mỗi nhóm gồm 3

- 4 lần lặp lại, giữa các nhóm có thời gian nghỉ dài 15 - 20 phút, để thanh toán phần còn nợ oxy

Trên đây đã trình bày phương pháp tác động có chọn lọc đến những cơ chế yếm khí riêng biệt Trong thực tế, các phương pháp được áp dụng thường mang tính chất tổng hợp hơn, kết hợp những tác động nhằm nâng cao khả năng ưa khí với khả năng yếm khí Bởi vì, khả năng ưa khí là cơ sở để phát triển khả năng yếm khí, còn cơ chế Glucôphân là cơ sở để phát triển cơ chế Photphocreatin

1.3.2.3 Đặc điểm các phương pháp huấn luyện sức bền tốc độ trong bóng đá

Đặc trưng của bóng đá là cường độ hoạt động và hình thức di chuyển luôn luôn thay đổi Vì vậy nâng cao năng lực ưa khí bằng các bài tập có chu

kỳ là rất cần thiết để nâng cao sức bền chuyên môn, vì nhờ đó có thể bảo đảm được khả năng phục hồi nhanh chóng những lúc không phải di chuyển với cường độ cao Ngoài ra để thích ứng với tính chất hoạt động thay đổi cần áp dụng nhiều loại bài tập chạy tăng tốc độ có cường độ và độ dài khác nhau, các bài tập bật nhảy kết hợp với chạy đổi hướng, vượt vật cản Các hình thức biến dạng của phương pháp đồng đều và giãn cách cũng được áp dụng rộng rãi có

thể kéo dài thêm hiệp đấu trong tập luyện, rút ngắn thời gian và cường độ đấu tập (VĐV ở các vị trí luôn phải di chuyển)

Qua theo dõi và quan sát các trận thi đấu bóng đá, chúng tôi nhận thấy các VĐV phải di chuyển và chạy nước rút rất nhiều bởi khuynh hướng của bóng đá hiện đại là đẩy nhanh tốc độ trận đấu gây bất ngờ cho đối phương bằng phản công nhanh, đẩy hậu vệ vào các hoạt động tấn công, tiền đạo vào các hoạt động phòng thủ Do đó vai trò của sức bền tốc độ trong bóng đá là hết sức quan trọng, mà cơ sở để phát triển sức bền tốc độ trước hết là phát triển khả năng sức bền tốc độ không bóng (tức là các bài tập chạy được lặp lại với cường độ ở mức xấp xỉ tới hạn với quãng nghỉ ngắn) Ngoài ra VĐV phải duy trì được khả năng đó trong suốt trận đấu, đáp ứng được yêu cầu mà ban huấn luyện giao cho

1.3.3 Các yếu tố của lượng vận động trong huấn luyện nâng cao sức bền và sức bền tốc độ trong bóng đá

Các phương pháp huấn luyện nâng cao sức bền trong các môn thể thao đều dựa trên sự kết hợp của 5 yếu tố cơ bản của lượng vận động đó là: Tốc độ bài tập, thời gian thực hiện bài tập, thời gian nghỉ giữa quãng, tính chất nghỉ ngơi, số lần lặp lại

* Tốc độ bài tập chia thành 3 loại:

+ Tốc độ dưới tới hạn: Là tốc độ di chuyển đòi hỏi lượng cung cấp oxy dưới mức cơ thể có thể hấp thụ được tức là nhu cầu oxy thấp hơn khả năng hấp thụ của cơ thể Trong vùng tốc độ dưới tới hạn thì nhu cầu oxy tăng tỉ lệ thuận với tốc độ di chuyển

+ Tốc độ tới hạn: Là tốc độ trong đó nhu cầu oxy bằng với khả năng hấp thụ oxy của cơ thể (khả năng hấp thụ oxy tối đa của cơ thể)

+ Tốc độ trên tới hạn là tốc độ có nhu cầu oxy cao hơn năng lực hấp thụ oxy tối đa Lúc này hoạt động diễn ra trong điều kiện nợ oxy do các

nguồn năng lượng yếm khí Do hiệu suất thấp của cơ chế cung cấp năng lượng yếm khí nên ở vùng tốc độ trên tới hạn nhu cầu oxy tăng hơn nhiều so với mức tăng của tốc độ di chuyển Theo A.Hill, lúc này oxy gần như tỉ lệ với lập phương tốc độ

* Thời gian bài tập có liên quan với tốc độ di chuyển, thông qua thời gian bài tập người ta có thể xác định được nguồn cung cấp năng lượng cho cơ thể khi vận động Nếu thời gian hoạt động không đạt tới 3 - 5 phút thì tuần hoàn và hô hấp không kịp phát huy công suất tối đa và hoạt động diễn ra nhờ nguồn cung cấp năng lượng yếm khí, thời gian hoạt động càng ngắn thì vai trò của quá trình hô hấp càng giảm và vai trò của quá trình yếm khí càng tăng, tương ứng với nó là tốc độ trên tới hạn Những bài tập có thời gian kéo dài (trên 5 - 6 phút) thì tốc độ di chuyển sẽ là tốc độ dưới tới hạn hoặc tới hạn và nguồn năng lượng được cung cấp chủ yếu nhờ các quá trình ưa khí

* Thời gian nghỉ giữa quãng trong các bài tập lặp lại có vai trò quan trọng đối với tính chất và phương hướng tác động của bài tập đối với cơ thể Trong những bài tập có tốc độ tới hạn và dưới tới hạn, nếu thời gian nghỉ đủ dài để các chức năng sinh lý hồi phục tương đối đầy đủ, thì trong mỗi lần lặp lại tiếp theo các phản ứng của cơ thể sẽ diễn ra giống như lần thực hiện bài tập trước đó, đầu tiên là cơ chế giải phóng năng lượng từ Photphocreatin, tiếp đến là quá trình Glucophân

Trong những bài tập lặp lại với tốc độ trên tới hạn với quãng nghỉ không đủ để thanh toán nợ oxy, thì các lần lặp lại tiếp theo sẽ diễn ra trên nền nợ oxy chưa được thanh toán và lượng nợ oxy sẽ tích luỹ và tăng lên nhanh chóng sau mỗi lần lặp lại Những bài tập như vậy có tác động rất mạnh tới cơ thể

* Tính chất nghỉ ngơi: Có thể là nghỉ ngơi thụ động, có thể là nghỉ ngơi tích cực, nói chung sau mỗi lần thực hiện bài tập không nên nghỉ ngơi

một cách thụ động, mà cần phải kết hợp giữa nghỉ ngơi tích cực và nghỉ ngơi thụ động

Nghỉ ngơi tích cực sẽ tránh được sự chuyển đột ngột từ trạng thái động sang trạng thái tĩnh và ngược lại, tạo điều kiện thuận lợi cho lần tập tiếp theo cũng như thúc đẩy nhanh quá trình hồi phục

* Số lần lặp lại: Trong các bài tập ưa khí, khi thời gian của mỗi lần thực hiện bài tập tương đối ngắn, thì số lần lặp lại phải tương đối lớn Ngược lại trong các bài tập yếm khí, việc tăng số lần lặp lại phải hết sức thận trọng và chỉ giới hạn trong một phạm vi nhất định Như vậy số lần lặp lại là một trong những yếu tố quy định lượng vận động, tạo lên kết quả tổng hợp của bài tập Việc xác định số lần lặp lại tuỳ thuộc vào mục đích của bài tập, cường độ và thời gian thực hiện bài tập trong mỗi lần lặp lại, trình độ tập luyện của VĐV

Qua đây ta thấy được ý nghĩa và tác dụng của các yếu tố lượng vận động làm thay đổi cơ chế diễn biến sinh lý trong cơ thể, nó có tác dụng trực tiếp đến việc thay đổi thành tích Chính vì vậy chúng tôi dựa vào 5 yếu tố trên

sẽ đưa ra được những bài tập có lượng vận động phù hợp trong quá trình giáo dục sức bền tốc độ cho VĐV

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu của đề tài, chúng tôi sử dụng các các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Việc sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu là phục vụ chủ yếu cho giải quyết nhiệm vụ 1 và 2 của đề tài Mục đích của phương pháp này là tổng hợp các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu của đề tài một cách có hệ thống khoa học logic, xây dựng cơ sở lý luận cũng như phương pháp luận xác định nội dung, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Đây là sự tiếp nối bổ xung những luận cứ khoa học và tìm hiểu một cách triệt để những vấn

đề có liên quan đến các test và hệ thống phát triển thể lực cho đối tượng nghiên cứu

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm

Phương pháp này được sử dụng để phỏng vấn các chuyên gia, huấn luyện viên, nhằm thu thập thông tin phục vụ cho việc điều tra thực trạng sử dụng các bài tập nâng cao sức bền tốc độ Đề tài tiến hành phỏng vấn 03 chuyên gia, 11 huấn luyện viên đội tuyển các U, thông qua phiếu hỏi để tìm ra các bài tập có hiệu quả và áp dụng trong thực tiễn việc giải quyết các nhiệm

vụ nghiên cứu của đề tài

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Phương pháp này chúng tôi sử dụng nhằm quan sát các buổi tập trong quá trình tập luyện và thi đấu của các em VĐV nhằm rút ra thông tin cần thiết trong việc huấn luyện sức bền tốc độ của các cầu thủ Đồng thời trong quá

trình quan sát quá trình tập luyện của các em để có thể kịp thời uốn nắn và sửu chữa

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Chúng tôi sử dụng phương pháp này nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An một cách chính xác và khách quan thông qua các test để lựa chọn Để đánh giá sức bền tốc độ cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi

15 - 16 trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An, đề tài sử dụng các test sau

1 Test: Chạy 5 x 30m (s)

2 Test: Dẫn bóng tốc độ 30m lặp lại 3 lần (s)

3 Test: Dẫn bóng luồn cọc 30m x 2 lần (s)

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phương pháp này được sử dụng nhằm kiểm nghiệm, đánh giá hiệu quả các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn và ứng dụng trong quá trình nghiên cứu

Đề tài sử dụng hình tức thực nghiệm song song giữa hai nhóm:

- Nhóm thực nghiệm: Tập theo bài tập mà chúng tôi chọn qua phỏng vấn và kế hoạch xây dựng cho từng buổi tập

- Nhóm đối chứng: Tập theo các bài tập mà ban huấn luyện đã xây dựng trước

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê

Chúng tôi sử dụng phương pháp Toán học thống kê trong việc phân tích và sử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu như: thống

kê kết quả nghiên cứu thực trạng; thống kê kết quả phỏng vấn; xác định độ tin cậy và tính thông báo của các test; đánh giá hiệu quả quá trình thực nghiệm… Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng các công thức tính các tham sô đặc trưng như:

- Tính giá trị trung bình:

i

x x

n

= å

Trong đó: x : Số trung bình cộng

xi: Kết quả của từng cá thể n: Số cá thể

∑: Ký hiệu tổng

- Tính phương sai:

2 1( )

( 30)1

n i

n n

å

- Trong đó: W: Nhịp độ phát triển (phần trăm)

V1: Giá trị ban đầu của các chỉ tiêu

V2: Giá trị sau khi áp dụng các bài thử

100 và 0,5: là hằng số

2.2 Tổ chức nghiên cứu

2.2.1 Thời gian nghiên cứu

Đề tài tiến hành từ tháng 5 năm 2016 đến tháng 08 năm 2017 và được chia làm 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Từ tháng 5 năm 2016 đến tháng 10 năm 2016

+ Là giai đoạn xác định hướng nghiên cứu, các vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương và kế hoạch nghiên cứu

+ Bảo vệ đề cương nghiên cứu trước hội đồng khoa học

Giai đoạn 2: Từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 05 năm 2017

+ Là giai đoạn tổng hợp và tham khảo các tài liệu có liên quan, quan sát, điều tra, sử lý số liệu

+ Giải quyết nhiệm vụ 1

+ Giải quyết nhiệm vụ 2

Giai đoạn 3: Từ tháng 6 năm 2016 đến tháng 08 năm 2017

+ Viết hoàn chỉnh luận văn

+ Bảo vệ trước hội đồng khoa học

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu

+ Trường Đại học Vinh và Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

3.1 Đánh giá thực trạng sức bền tốc độ cho nam VĐV Bóng đá lứa tuổi 15 - 16 Trung tâm huấn luyện bóng đá Sông Lam Nghệ An

Để đánh giá thực trạng sức bền tốc độ cho nam VĐV Bóng đá lứa tuổi

15 -16, chúng tôi tiến hành giải quyết các vấn đề sau:

3.1.1 Thực trạng chương trình huấn luyện thể lực nói chung và sức bền nói riêng của đội bóng trẻ lứa tuổi 15 -16 Sông Lam Nghệ An

Để đánh giá thực trạng chương trình huấn luyện cho nam vận động viên lứa tuổi 15-16, Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An Trước hết, đề tài tiến hành phân tích nội dung chương trình huấn luyện đánh giá cho đối tượng nghiên cứu

Trên thực tế, đề tài tiến hành điều tra thực trạng công việc phân phối thời gian huân luyện cho các phần tập luyện qua 1 năm Kết quả được trình bày ở bảng 3.1

Bảng 3.1 Phân bổ thời gian tập luyện của nam vận động viên lứa tuổi 15-16, Trung tâm huấn luyện Bóng đá Sông Lam Nghệ An

Kéo léo, linh hoạt 3 4,41